Pilipinas

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tlwiki</dbname>
    <base>https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Midya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Natatangi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Usapan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Tagagamit</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usapang tagagamit</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Usapang Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Talaksan</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Usapang talaksan</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Usapang MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Padron</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Usapang padron</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Tulong</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Usapang tulong</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Usapang kategorya</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portada</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Usapang Portada</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582</id>
    <revision>
      <id>2215737</id>
      <parentid>2212440</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay update info</comment>
      <origin>2215737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134245" sha1="73ifrfjhez8dt43ijn5pm2ubn1i0cq2" xml:space="preserve">{{short description|Bansa sa Timog Silangang Asya}}
{{Infobox country
| conventional_long_name     = Republika ng Pilipinas
| common_name                = Pilipinas
| native_name                = {{native name|en|Republic of the Philippines}}
| image_flag                 = Flag of the Philippines.svg
| image_coat                 = Coat of Arms of the Philippines.svg
| symbol_type                = Sagisag
| motto                      = [[Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa]]
| anthem                     = [[Lupang Hinirang]]{{parabr}}{{center|[[File:Philippine National Anthem, the Lupang Hinirang, Himno Nacional Filipino Unknown Artist.ogg]]}}
| image_map                  = PHL orthographic.svg
| official_languages       = [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]
| demonym                  = [[Mga Pilipino|Pilipino/Pilipina]]&lt;br&gt; [[Pinoy|Pinoy/Pinay]] (katawagang palasak)
| capital                  = [[Maynila]]
| largest_city             = [[Lungsod Quezon]]&lt;br&gt;{{small|{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}}}} &lt;!-- Although [[Davao City]] has the largest land area, the article on [[largest city]] says we should refer to the most populous city, which as of 2006 is [[Quezon City]]. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--&gt;
| government_type          = Unitaryong [[Pangulo|pampanguluhang]] [[republika]]ng [[Saligang batas|konstitusyonal]]
| leader_title1            = [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]
| leader_title2            = [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]
| leader_title3            = [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]]
| leader_title4            = [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Tagapagsalita]]
| leader_title5            = [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]
| leader_name1             = [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]
| leader_name2             = [[Sara Duterte|Sara Duterte-Carpio]]
| leader_name3             = [[Francis Escudero]]
| leader_name4             = [[Martin Romualdez]]
| leader_name5             = Alexander Gesmundo
|legislature                 = [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]]
|upper_house                 = [[Senado ng Pilipinas|Senado]]
|lower_house                 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]]
| area_km2 = 343448&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gov.ph/ang-pilipinas |title=Archive copy |access-date=2017-12-28 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317015900/http://www.gov.ph/ang-pilipinas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_sq_mi = 132606 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank                = Ika-64
| percent_water            = 0.61&lt;ref name=CIAfactbook&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |last=Central Intelligence Agency. |title=Silangan at Timog-Silangang Asya :: Pilipinas |work=The World Factbook |publisher=Washington, DC: Author |date=2009-10-28 |accessdate=2009-11-07 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (tubig sa kaloobang sakop ng Pilipinas)
| population_estimate      = 
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 
| population_census        = 109,035,343
| population_census_year   = 2020
| population_census_rank = Ika-13
| population_density_km2   = 363.45
| population_density_sq_mi = 941.3 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank  = Ika-37
| GDP_PPP_year             = 2025
| GDP_PPP                  = $1.477 trilyon&lt;!--IMF--&gt;
| GDP_PPP_per_capita       = $12,913
| GDP_nominal              = $507.670 bilyon
| GDP_nominal_year         = 2025
| GDP_nominal_per_capita   = $4,439
| Gini                        = 40.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                   = 2021
| Gini_ref                    = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 Marso 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                   = Ika-44
| HDI_year                 = 2023
| HDI                      = 0.720
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=6 Mayo 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = Ika-117
| sovereignty_type         = [[Himagsikang Pilipino|Kalayaan]]
| sovereignty_note         = mula sa [[Espanya]] at [[Estados Unidos]]
| established_event1       = [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|Ipinahayag]]
| established_date1        = 12 Hunyo 1898
| established_event2       = [[Batas Tydings-McDuffie|Pansariling pamahalaan]]
| established_date2        = 24 Marso 1934
| established_event3       = [[Araw ng Republika|Kinikilala]]
| established_date3        = 4 Hulyo 1946
| established_event4       = [[Saligang Batas ng Pilipinas|Kasalukuyang saligang batas]]
| established_date4        = 2 Pebrero 1987
| currency                 = [[Piso ng Pilipinas]] (₱)
| currency_code            = PHP
| time_zone                = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas]]
| utc_offset               = +8
| time_zone_DST            = hindi sinusunod
| utc_offset_DST           = +8
|date_format                 = {{unbulleted list |buwan-araw-taon|araw-buwan-taon ([[Anno Domini|AD]])}}
|drives_on                   = kanan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=Agosto 2005 |accessdate=22 Pebrero 2009 |publisher=}}&lt;/ref&gt;
| cctld                    = [[.ph]]
| calling_code             = +63
| iso3166code        = PH
| footnotes                = * Ang [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[Wikang Zamboangueño|Tsabakano]], [[Wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]], [[Wikang Ibanag|Ibanag]], [[Wikang Ibatan|Ibatan]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Sambal|Sambal]], [[Wikang Surigaonon|Surigaonon]], [[Wikang Maranao|Maranao]], [[Wikang Maguindanao|Maguindanao]], [[Wikang Yakan|Yakan]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at [[Wikang Tausug|Taūsug]] ay ang mga auksilar na wikang opisyal sa kanilang sariling rehiyon. Ang [[Wikang Kastila|Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itinataguyod sa isang pangunahing at kusang batayan.}}
Ang '''Pilipinas''', opisyal na '''Republika ng Pilipinas''', ay isang [[malayang estado]] at kapuluang bansa sa [[Timog-Silangang Asya]] na nasa kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ito ng 7,641 pulo na nahahati sa tatlong kumpol ng mga pulo: [[Luzon|Kalusunan]], [[Kabisayaan]] (kilala rin bilang ''Visayas'') at [[Mindanao|Kamindanawan]]. Napapalibutan ito ng [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Luzon]] sa kanluran, at ng [[Dagat ng Celebes]] sa katimugan. Nasa katimugang bahagi ng bansa ang bansang [[Indonesia|Indonesya]] habang ang bansang [[Malaysia]] naman ay nasa timog-kanluran. Naroroon sa silangan ang bansang [[Palau]] at sa hilaga naman ang bansang [[Taiwan]]. 

Ang Pilipinas ay matatagpuan din malapit sa [[Ekwador]] at sa [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na siyang dahilan kung bakit madalas tamaan ang bansa ng mga bagyo at lindol. Ang Pilipinas ay may lawak na 300,000 kilometro kuwadrado (115,831 milya kuwadrado), at noong 2021, mayroon itong populasyon na humigit-kumulang 109 milyong katao.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cudis |first=Christine |date=27 Disyembre 2021 |title=PH 2021 population growth lowest in 7 decades |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1163852 |access-date=13 Agosto 2022 |website=Philippine News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Pilipinas ang ikawalong pinakamataong bansa sa [[Asya]] at ang [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon|ika-labintatlong pinakamataong bansa]] sa daigdig. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng [[Maynila]] at ang pinakamalaking lungsod ay ang [[Lungsod Quezon]]; pawang bahagi ng [[Kalakhang Maynila]]. 

Noong sinaunang panahon, ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] ang ilan sa mga unang nanirahan sa kapuluan. Sinundan sila ng pagdating ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]]. Naganap ang pakikipagkalakalan sa mga [[Intsik]], Malay, [[India|Indiyano]], at mga bansang [[Islam|Muslim]]. Ang pagdating ni [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 ay ang pasimula ng pananakop ng mga Kastila. Noong 1543, pinangalanan ng isang Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang kapuluan na ''Las Islas Filipinas'' (Mga Kapuluan ng Pilipinas) sa karangalan ni [[Felipe II ng Espanya]]. Sa pagdating ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Lungsod ng Mehiko]] noong 1565, naitatag ang unang paninirahan ng mga Kastila sa kapuluan. Naging bahagi ang Pilipinas sa [[Imperyong Kastila]] nang mahigit 300 taon. Naging daan ito upang ang [[Katolisismo]] ang maging pangunahing pananampalataya. Sa gitna ng kapanahunang ito, ang Maynila ang naging sentro ng kalakalan ng kanluran sa Pasipiko na umuugnay sa Asya sa [[Acapulco]] sa [[Kaamerikahan]] gamit ang mga [[galeon ng Maynila]].

Noong 1896, sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino]], na nagpatatag sa sandaling pag-iral ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], na sinundan naman ng madugong [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] ng panlulupig ng hukbong sandatahan ng [[Estados Unidos]]. Sa kabila ng [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|pananakop ng mga Hapon]], nanatili sa Estados Unidos ang kataas-taasang kapangyarihan sa kapuluan hanggang matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], kung kailan kinilala na ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Mula noon, ang Pilipinas ay nagkaroon ng magulong karanasan sa demokrasya, kung saan kabilang ang pagpapatalsik ng diktadurya sa isang [[Rebolusyong EDSA ng 1986|di-marahas na himagsikan]].

Ang Pilipinas ay isang orihinal na kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan]], [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]], ang [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], at ang [[East Asia Summit|Pulong-Panguluhan ng Silangang Asya]]. Nandito rin ang himpilan ng [[Bangko sa Pagpapaunlad ng Asya]]. Itinuturing ang Pilipinas na isang bagong industriyalisadong bansa, kung saan mayroong ekonomiyang nagbabago mula sa isang nakabatay sa agrikultura patungo sa isang mas nakabatay naman sa mga serbisyo at pagmamanupaktura. Isa ang Pilipinas sa tanging dalawang bansa sa Timog-silangang Asya na [[Kristiyanismo]] ang pangunahing pananampalataya. Yaong isa ay ang [[Silangang Timor]].

Philippines Taiwan historical 
Noong Mayo 5, 1626, dumaong sa hilagang bahagi ng Taiwan ang mga tropang Pilipino at Espanyol na may misyong gawing kolonya ang isla sa ilalim ng pamamahala ng Pilipinas. Ang Spanish Formosa—o Isla Hermosa (magandang isla) gaya ng tawag dito noon—ay nanatiling umiiral hanggang noong 1642, na may kabiserang itinatag sa San Salvador (na ngayon ay Keelung). Bagaman orihinal na isinagawa upang pangalagaan ang mga interes sa ekonomiya at seguridad, paano kaya hinubog ng hindi gaanong kilalang pangyayaring ito ang kasaysayan at pag-unlad ng Taiwan

== Pangalan ==
[[Talaksan:Pantoja de la Cruz Copia de Antonio Moro.jpg|thumb|upright|left|Si [[Felipe II ng Espanya]].]]
Sa gitna ng kaniyang paglalayag noong 1542, pinangalanan ng Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang mga pulo ng [[Leyte]] at [[Samar]] bilang ''Felipinas'' ayon sa pangalan ni [[Felipe II ng Espanya|Haring Felipe II ng Espanya]], na siyang Prinsipe ng [[Asturias (Espanya)|Asturias]] noon. Sa huli, ang pangalang ''Las Islas Filipinas'' ang sasaklaw sa lahat ng mga pulo sa kapuluan. Bago ito naging pangkaraniwan, iba pang mga pangalan tulad ng ''Islas del Poniente'' (Mga Kapuluan ng Kanluran) at ang ipinangalan ni [[Fernando de Magallanes]] para sa mga pulo na ''San Lázaro'' ay ginamit rin ng mga Kastila upang tukuyin ang kapuluan.

Sa pagdaan ng kasaysayan, ilang beses nang nagbago ang opisyal na pangalan ng Pilipinas. Sa gitna ng [[Himagsikang Pilipino]], inihayag ng [[Kongreso ng Malolos]] ang pagtatag ng ''República Filipina'' (Republika ng Pilipinas). Mula sa panahon ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] (1898) at [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] (1899-1902) hanggang sa panahon ng [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] (1935-1946), tinawag ng mga Amerikano ang bansa bilang ''Philippine Islands'', na salin sa Ingles mula sa Kastila. Mula sa [[Kasunduan sa Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]], nagsimulang lumutang ang pangalan na &quot;Pilipinas&quot; at mula noon ito na ang naging kadalasang ngalan ng bansa. Mula sa katapusan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang opisyal na pangalan ng bansa ay &quot;Republika ng Pilipinas&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Enero 1973 |title=1973 Constitution of the Republic of the Philippines |url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |access-date=15 Agosto 2022 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |language=en-US |archive-date=25 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625191553/https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas}}

=== Sinaunang Panahon ===
[[Talaksan:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|left|Ang [[Kuwebang Tabon|Yungib ng Tabon]] ay ang pook kung saan natuklasan ang isa sa mga pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas, ang [[Taong Tabon]].]]
[[Talaksan:Remains of a Rhinoceros philippinensis found in Rizal, Kalinga dated c. 709,000 years ago.jpg|thumb|Mga kinatay na labi ng isang ''Rhinoceros philippinensis'' na natuklasan sa Rizal, Kalinga na nagpapatunay na may mga naninirahan nang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.]]
Ang kamakailang pagtuklas sa mga kasangkapang bato at buto ng mga labi ng kinatay na hayop sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]], [[Kalinga]] ay patunay na may mga sinaunang [[hominini]] sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/s41586-018-0072-8 Ingicco et al. 2018]&lt;/ref&gt; Samantala, ayon sa mga naitalang labi ng tao sa bansa, maaaring dinayo na ng mga tao ang Pilipinas ilang libong taon na ang nakalipas. Inaakala na ang labi ng [[Homo luzonensis|Taong Callao]] na natuklasan sa [[Yungib ng Callao]] sa [[Cagayan (lalawigan)|Cagayan]] ay ang pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas na may tanda na 67,000 taon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rincon |first=Paul |date=10 Abril 2019 |title=Homo luzonensis: New human species found in Philippines |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410192730/https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |archive-date=10 Abril 2019}}&lt;/ref&gt; Mas higit pang matanda sa naunang natuklasang labi ng [[Taong Tabon]] sa [[Palawan]] na tinatayang 26,500 taon na ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Détroit |first1=Florent |last2=Dizon |first2=Eusebio |last3=Falguères |first3=Christophe |last4=Hameau |first4=Sébastien |last5=Ronquillo |first5=Wilfredo |last6=Sémah |first6=François |date=2004 |title=Upper Pleistocene ''Homo sapiens'' from the Tabon cave (Palawan, The Philippines): description and dating of new discoveries |url=http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |journal=Human Palaeontology and Prehistory |publisher=[[Elsevier]] |volume=3 |issue=2004 |pages=705–712 |bibcode=2004CRPal...3..705D |doi=10.1016/j.crpv.2004.06.004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218164554/http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |archive-date=18 Pebrero 2015 |access-date=9 Mayo 2024 |doi-access=free |issn = 1631-0683 }}&lt;/ref&gt; Tumawid sa mga sinaunang tulay na lupa ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] o Ita, na siyang tinatayang kauna-unahang mga nanirahan sa Pilipinas. Sa kalaunan, dumayo sila sa kagubatan ng mga pulo. Sa kasalukuyan, nang sumapit ang ikalawang libong taon, nanirahan din sa Pilipinas ang iba pang mga mandarayuhan mula sa [[tangway ng Malay]], kapuluan ng [[Indonesia]], mga taga-[[Indotsina]] at [[Taiwan]].&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |title=The Protected Landscape Approach: Linking Nature, Culture and Community |date=2005 |publisher=[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] |isbn=978-2-8317-0797-6 |editor-last=Brown |editor-first=Jessica |location=Gland, Switzerland and Cambridge, England |pages=101–102 |language=en |access-date=11 Abril 2025 |editor-last2=Mitchell |editor-first2=Nora J. |editor-last3=Beresford |editor-first3=Michael |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408232535/https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |archive-date=8 Abril 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jett |first=Stephen C. |url=https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |title=Ancient Ocean Crossings: Reconsidering the Case for Contacts with the Pre-Columbian Americas |date=2017 |publisher=[[University of Alabama Press]] |isbn=978-0-8173-1939-7 |location=Tuscaloosa, Ala. |pages=[https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ&amp;pg=168 168–171] |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Mayroon nang mga mangilan-ngilang teorya patungkol sa pinagmulan ng mga sinaunang Pilipino. Isa na ang teorya ni F. Landa Jocano na nagsasabing ang mga ninuno ng mga Pilipino ay lokal na umusbong. Ang teoryang &quot;Pinagmulang Kapuluan&quot; naman ni Wilhelm Solheim, ipinahihiwatig na ang pagdating ng mga tao sa kapuluan ay naganap sa pamamagitan ng mga network pangkalakalan na nagmula sa Sundaland sa pagitan ng 48,000 hanggang 5,000 BK at hindi sa pamamagitan ng malawak na pandarayuhan. Samantala, ipinapaliwanag ng teoryang &quot;Paglawak ng mga Austronesyo&quot; na ang mga Malayo-Polinesyong nagmula sa Taiwan ay nagsimulang lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK, taliwas sa mga naunang pagdating.
[[Talaksan:Angono Petroglyphs1.jpg|right|thumb|[[Mga Petroglipo ng Angono]], ang pinakamatandang gawang [[Sining ng Pilipinas|sining]] sa Pilipinas.]]
Ang pinakatinatanggap na teorya, batay sa lingguwistika at arkeolohikong katibayan, ay ang teoryang &quot;Mula sa Taiwan&quot;, kung saan ipinapalagay na ang mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] mula Taiwan, na sila mismo ay nagmula sa mga neolitikong kabihasnan ng [[Ilog Yangtze]] tulad ng [[Kabihasnang Liangzhu|kalinangang Liangzhu]], ay lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK. Sa gitna ng Panahong Neolitiko, isang &quot;kalinangan ng batong-luntian&quot; ang sinasabing umiral na pinatunayan ng libu-libong magagandang gawang [[artipakto]] ng batong-luntian na nasumpungan sa Pilipinas na tinatayang noong 2,000 BK pa.

Ang batong-luntian ay sinasabing nagmula sa kalapit na Taiwan at nasumpungan rin sa iba't ibang pook sa kapuluan at pangunahing kalupaan ng Timog-silangang Asya. Ang mga artipaktong ito ang sinasabing patunay ng malawak na pakikipag-ugnayan ng mga lipunan ng Timog-silangang Asya sa isa’t isa noong sinaunang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=978-971-10-0227-5 |location=Quezon City, Philippines |page=17 |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ness |first=Immanuel |url=https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |title=The Global Prehistory of Human Migration |date=2014 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-118-97059-1 |editor-last1=Bellwood |editor-first1=Peter |location=Chichester, West Sussex, England |page=[https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&amp;pg=PA289 289] |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072922/https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 1,000 BK, ang mga naninirahan sa kapuluan ay binubuo ng apat na uri ng pangkat panlipunan: mga lipi ng mangangaso at mangangalakal, lipunan ng mga mandirigma, mga plutokrasi sa kabundukan, at mga ''port principality''.&lt;ref name=&quot;Legarda-2001&quot;&gt;{{Cite journal |last=Legarda |first=Benito Jr. |year=2001 |title=Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |journal=Kinaadman (Wisdom): A Journal of the Southern Philippines |publisher=Xavier University – Ateneo de Cagayan |volume=23 |page=40}}&lt;/ref&gt;

=== Bago dumating ang mga mananakop ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)}}
{{multiple image
|align        = right
|width        = 110
|image1       = Visayans_3.png
|alt1         =
|caption1     =
|image2       = Visayans_1.png
|alt2         =
|caption2     =
|image3       = Visayans_2.png
|alt3         =
|caption3     =
|image4       = Visayans_4.png
|alt4         =
|caption4     =
|footer       = Mga larawan mula sa [[Boxer Codex]] na ipinapakita ang sinaunang &quot;kadatuan&quot; o [[Maginoo|tumao]] (mataas na uri). '''Mula kaliwa pakanan''': (1) Mag-asawang Bisaya ng Panay, (2) ang mga &quot;Pintados&quot;, isa pang pangalan sa mga Bisaya ng Cebu at sa mga pinalilibutang pulo nito ayon sa mga unang manlulupig, (3) maaaring isang [[tumao]] (mataas na uri) o [[timawa]] (mandirigma) na mag-asawang Pintado, at (4) isang mag-asawang maharlika ng mga Bisaya ng Panay.
|footer_align = left
}}
[[Talaksan:LCI.jpg|thumb|Ang [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], {{circa}} 900. Ang pinakamatanda at makasaysayang kasulatan sa Pilipinas na natuklasan sa [[Lumban|Lumban, Laguna]].]]
Nanirahan sa bansa noong ikawalong dantaon ang mga mangangalakal na [[Intsik|Tsino]]. Ang paglaganap ng mga bansang (kaharian) Budismo sa bahagi ng Asya ang nagpasimuno ng kalakalan sa pagitan ng mga bansa sa [[Indonesia]], [[India]], [[Hapon]], at [[Timog-Silangang Asya]]. Subalit, humina ang mga kaharian sa Timog-Silangang Asya dahil sa mahigpit na alitan at hindi pagkakasundo. Samantala, ang paglaganap ng [[Islam]] sa pamamaraan ng panangalakal at proselitismo, tulad ng [[Kristiyanismo]], ang nagdala sa mga mangangalakal at tagakalat ng pananampalataya sa kabahagian; ang mga [[Arabe]] ay dumating sa Mindanao noong ika-14 na dantaon. Sa pagdating ng mga unang Europeo, sa pangunguna ni Fernando Magallanes noong 1521, mayroon nang mga [[raha]] hanggang sa hilaga ng [[Maynila]], na naging mga karugtungang-sangay ng mga kaharian ng Timog-Silangang Asya. Subalit, pawang mga nagsasarili ang mga pulo ng Pilipinas noon.

Ang kasalukuyang paghihiwalay sa pagitan ng sinauna at [[maagang kasaysayan ng Pilipinas]] ay ang araw na 21 Abril, taong 900, na siyang katumbas sa [[Kalendaryong Gregoryano]] ng araw na nakalagay sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], na siyang pinakamatandang kasulatan na nagmula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Postma |first=Antoon |date=1992 |title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary |url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |journal=Philippine Studies |location=Quezon City, Philippines |publisher=[[Ateneo de Manila University]] |volume=40 |issue=2 |pages=182–203 |issn=0031-7837 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |archive-date=8 Disyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Ang araw na ito ay sumapit sa gitna ng kung anong tinatawag ng mga antropolohista bilang ang &quot;yugto ng pag-usbong&quot; ng Pilipinas (una hanggang ika-14 na dantaon), na inilalarawan bilang ang bagong pag-usbong ng sosyo-kalinangang huwaran, simula ng pag-unlad ng mga malalaking pamayanan sa baybayin, mas higit na pagsasapin-sapin at pagdadalubhasa sa lipunan, at mga pagsisimula ng lokal at pandaigdigang kalakalan. Magmula ika-14 na dantaon, ilan sa mga malalaking pamayanan ay naging maunlad na sentrong pangkalakalan, at naging kalagitnaang punto ng mga pagbabago sa lipunan at paraan ng pamumuhay, kung saan inilarawan ng kung anong tinatawag ni F. Landa Jocano na &quot;yugto ng mga [[Barangay]]&quot; ng maagang kasaysayan ng Pilipinas, na nagsimula sa ika-14 na dantaon hanggang sa pagdating ng mga Kastila at ang pagsisimula ng panahong kolonyal ng Pilipinas.

Batay rin sa kasulatan, ang [[Bayan ng Tondo|sinaunang Tondo]] ay umiral noong bago mag-900 at nakasaad rin na ang Tondo noon ay may ugnayan sa Kaharian ng Medang sa kapuluan ng Java sa Indonesia. Bagaman ang katayuan ng ugnayan ng dalawa ay hindi malinaw sa kasulatan, patunay ito na noong ika-10 dantaon pa lamang ay may koneksyon na ang mga kabihasnan sa Luzon at Java. Sa pagdating ng mga Europeo noong ika-16 na dantaon, ang Tondo ay pinamumunuan ng tinatawag na &quot;[[Lakan]]&quot;. Umusbong ito bilang pangunahing sentro ng kalakalan na may bahagi ng monopolyo sa [[Kaharian ng Maynila|Karahanan ng Maynila]] sa mga produktong kalakal ng [[Dinastiyang Ming]] sa buong kapuluan.

Ang susunod na makasaysayang tala ay tumutukoy sa isang pook sa Pilipinas ng Vol. 186&amp;nbsp;ng opisyal na kasaysayan ng [[Dinastiyang Song]] kung saan isinasalarawan ang &quot;bansa&quot; ng [[Ma-i]]. Taun-taon binibisita ng mga Tsinong mangangalakal ang Ma-i at nagsasalarawan ang kanilang mga tala tungkol sa heograpiya, mga produktong kalakal, at ang pag-uugali ng mga namuno sa Ma-i. Isinaad ng mga Tsinong mangangalakal na ang mga mamamayan ng Ma-i ay tapat at mapagkakatiwalaan. Dahil sa hindi malinaw na mga pagsasalarawan ng mga tala tungkol sa kinaroroonan ng Ma-i, pinagdedebatihan pa rin kung saan ito umiral, may mga iskolar na inaakalang nasa [[Bay, Laguna]] ito, habang ang iba naman ay nag-aakalang nasa pulo ng [[Mindoro]] ito.

[[Talaksan:Ivory seal of Butuan.jpg|thumb|Ang selyong garing ng Butuan na natuklasan noong dekada '70 sa lungsod ng Butuan na nagpapatunay na mahalagang sentro ng kalakalan ang kaharian noong panahong klasikal.]]
Sumunod na itinukoy ng opisyal na kasaysayan ng Dinastiyang Song ang [[Karahanan ng Butuan]], isang maunlad na kabihasnan sa hilaga't-silangang Mindanao, kung saan ito ang unang naitalang bansa mula sa kapuluan ng Pilipinas na nagpadala ng sugo sa Tsina noong 17 Marso 1001. Nakamit ng Butuan ang katanyagan nito sa ilalim ng pamumuno ni Raha Sri Bata Shaja, na isang [[Budismo|Budistang]] namumuno sa isang bansang [[Hinduismo|Hindu]]. Naging makapangyarihan ang estadong ito dahil sa lokal na industriya ng panday-ginto at nagkaroon ito ng ugnayan at tunggaliang diplomatiko sa kaharian ng Champa.

Ayon sa alamat, itinatag naman ang [[Kumpederasyon ng Madyaas|Kadatuan ng Madyaas]] kasunod ng isang digmaang sibil sa pabagsak na Srivijaya, kung saan ang mga tapat na datung Malay sa Srivijaya ay nilabanan ang pananakop ng [[Dinastiyang Chola]] at ang papet na Raha nitong si Makatunao, at nagtatag ng isang estadong gerilya sa Kabisayaan. Ang datu na nagtatag sa Madyaas na si Puti, ay bumili ng lupa para sa kaniyang kaharian mula sa isang katutubong [[Mga Ati (Panay)|Ati]] na si Marikudo. Itinatag ang Madyaas sa [[Panay]] (ipinangalan mula sa estado ng Pannai na kaalyado ng Srivijaya na nasa [[Sumatra]]). Pagkatapos, madalas na nilulusob ng mga taga-Madyaas ang mga daungang panlungsod sa katimugang Tsina at nakipaggulo sa hukbong pandagat ng Tsina.

Kalapit ng Madyaas sa Kabisayaan ang Kaharian ng Cebu na pinamunuan ni Rahamuda Sri Lumay, isang maharlika na may liping Tamil mula sa India. Ipinadala si Sri Lumay ng Chola Maharajah upang sakupin ang Madyaas, subalit sumuway siya at bumuo na lamang ng sarili niyang malayang karahanan. Pawang magkaalyado ang Karahanan ng Butuan at Cebu at napanatili nila ang ugnayan at nagkaroon ng rutang pangkalakalan sa Kutai, isang bansang Hindu sa katimugang [[Borneo]] na itinatag ng mga Indiyanong mangangalakal.

Ang pinakamatandang petsa na nagbanggit tungkol sa Kaharian ng Maynila sa Luzon sa kabila ng [[Ilog Pasig]] mula Tondo ay may kinalaman sa tagumpay ni Raha Ahmad ng Brunei laban kay Raha Avirjirkaya ng [[Majapahit]], na namuno sa parehong lokasyon bago ang paninirahan ng mga Muslim. Nabanggit rin sa mga tala ng Tsino ang isang bansa na tinatawag na &quot;Luzon&quot;. Pinaniniwalaang may kinalaman ito sa sinaunang Maynila dahil inihayag sa mga tala ng Portuges at Kastila noong mga 1520 na ang ''Luçon'' at &quot;Maynila&quot; ay iisa lamang. Bagaman sinasabi ng ilang mga dalubhasa sa kasaysayan na dahil wala sa mga nakasaksi na ito ang talagang nakabisita sa Maynila, maaaring tinutukoy lamang ng ''Luçon'' ang lahat ng mga bayan ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] at [[Mga Kapampangan|Kapampangan]] na umusbong sa mga baybayin ng [[look ng Maynila]]. Gayun man, mula 1500 hanggang mga 1560, itong mga naglalayag na mga taga-Luzon ay tinatawag sa Portuges Malaka na ''Luções'' o &quot;Lusong/Lusung&quot;, at nakilahok rin sila sa mga kilusang pang-militar sa Burma ([[Dinastiyang Toungoo]]), Kasultanan ng Malaka, at Silangang Timor bilang mga mangangalakal at mersenaryo. Ang isang prominenteng ''Luções'' ay si [[Regimo de Raja]], na isang magnate sa mga pampalasa at isang ''Temenggung'' (sulat Jawi: تمڠݢوڠ) o gobernador at pulis-punong heneral sa Portuges Malaka. Siya rin ang pinuno ng isang hukbong dagat kung saan nangalakal at pinrotektahan ang komersyo sa pagitan ng [[kipot ng Malaka]], [[dagat Luzon]], at mga sinaunang kaharian at bayan sa Pilipinas.

Sa hilagang Luzon, ang Kaboloan (na ngayo'y nasa [[Pangasinan]]) ay nagpadala ng mga emisaryo sa Tsina noong 1406-1411, at nakipagkalakal rin ito sa [[Hapon]].

Sa ika-14 na dantaon dumating at nagsimulang lumaganap ang pananampalatayang [[Islam]] sa Pilipinas. Noong 1380, sina Karim ul' Makdum at Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, isang Arabong mangangalakal na isinilang sa [[Johor]], dumating sa [[Sulu]] mula Melaka at itinatag ang [[Sultanato ng Sulu|Kasultanan ng Sulu]] sa pagkumberto sa Raha ng Sulu na si Raha Baguinda Ali at pinakasalan ang kaniyang anak. Sa katapusan ng ika-15 dantaon, pinalaganap ni [[Mohammed Kabungsuwan|Shariff Kabungsuwan]] ng Johor ang Islam sa Mindanao at itinatag naman ang [[Sultanato ng Maguindanao|Kasultanan ng Maguindanao]]. Ang kasultanang uri ng pamahalaan ay lumawak pa patungong Lanao.{{multiple image|perrow=2|caption_align=center
| image1 =|caption1 = Bantayog ni [[Lapu-Lapu]] sa [[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu]].
| image2 =|caption2 = Bantayog ni [[Raha Humabon]] sa [[Lungsod ng Cebu]].
}}

Patuloy na lumaganap ang Islam sa Mindanao at umabot sa Luzon. Naging Islamisado ang Maynila sa gitna ng paghahari ni Sultan Bolkiah mula 1485 hanggang 1521. Naisakatuparan ito dahil nilabanan ng Kasultanan ng Brunei ang Tondo sa paggapi kay Raha Gambang sa labanan at matapos ay iniluklok ang Muslim na Raha Salalila sa trono at sa pagtatag ng estadong-papet ng Brunei na ang [[Kaharian ng Maynila]]. Pinakasalan din ni Sultan Bolkiah si Laila Mecana, ang anak ng Sultan ng Sulu na si Amir Ul-Umbra upang palawakin ang sakop ng Brunei sa Luzon at Mindanao. Nagpatuloy ang mga Muslim sa pakikipagdigma at nagsagawa ng mga slave-raid laban sa mga [[Mga Bisaya|Bisaya]]. Bunga ng pakikilahok sa mga pagsalakay ng mga Muslim, nilipol ng Kasultanan ng Ternate ang [[Kadatuan ng Dapitan]] sa [[Bohol]]. Nadali rin ang mga karahanan ng Butuan at Cebu ng mga isinagawang slave-raid at nakipagdigma laban sa Kasultanan ng Maguindanao. Kasabay ng mga slave-raid na ito, ay ang panghihimagsik ni Datu [[Lapu-Lapu]] ng [[Mactan]] laban kay [[Raha Humabon]] ng Cebu. Mayroon ding alitan sa teritoryo sa pagitan ng Tondo at ang Islamikong Kaharian ng Maynila, kung saan ang pinuno ng Maynila, na si [[Raha Matanda]], ay humiling ng tulong pang-militar laban sa Tondo mula sa kaniyang mga kamag-anak sa Kasultanan ng Brunei.

Ang mga tunggalian sa pagitan ng mga Datu, Raha, Sultan, at Lakan ang nagpadali sa pananakop ng mga Kastila. Ang mga kapuluan ay kakaunti lamang ang bilang ng mga naninirahang tao dahil sa patuloy na mga nagdaraang unos at pagkakaalitan ng mga kaharian. Samakatuwid, naging madali ang kolonisasyon at ang mga maliliit na estado sa kapuluan ay dagliang nasakop ng [[Imperyong Kastila]] at nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Pilipinas.

=== Panahon ng mga Kastila ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)}}
[[Talaksan:Spanish Galleon.jpg|upright=1.00|thumb|Guhit ng isang [[Galeon ng Maynila|galyon ng Maynila]] na ginamit sa gitna ng [[Kalakalang Galeon|Kalakalang Maynila-Acapulco]].]]
Sa pamumuno ni [[Miguel López de Legazpi]], sinakop at inangkin ng mga Kastila ang kapuluan noong ika-16 na dantaon at pinangalanan itong &quot;Las Islas Filipinas&quot; ayon sa ngalan ni Haring [[Felipe II ng Espanya|Felipe II]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wing |first=J.T. |url=https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |title=Roots of Empire: Forests and State Power in Early Modern Spain, c.1500–1750 |publisher=Brill |year=2015 |isbn=978-90-04-26137-2 |series=Brill's Series in the History of the Environment |page=[https://books.google.com.ph/books?id=7dQuBgAAQBAJ&amp;pg=PA109 109] |quote=At the time of Miguel López de Legazpi's voyage in 1564-5, the Philippines were not a unified polity or nation. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128213911/https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |archive-date=28 Enero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;deBorja-2005&quot;&gt;{{cite book |last=de Borja |first=Marciano R. |url=https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |title=Basques In The Philippines |date=2005 |publisher=University of Nevada Press |isbn=978-0-87417-590-5 |series=The Basque Series |location=Reno, Nev. |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326224340/https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |archive-date=26 Marso 2022}}&lt;/ref&gt; Kaagad na ipinakilala at ipinalaganap ang [[Simbahang Katoliko|Katolisismo]] sa pamamagitan ng mga tagakalat ng pananampalataya, at pati na rin ang mga Batas ng Indias (''Laws of the Indies'') at iba pang alituntuning pampatupad. Matigas na pagsuway ang itinugon ng mga pangkat katutubo sa kabundukan pati na rin ng mga mapanlabang Muslim na nagpapatuloy hanggang sa ngayon. Kabi-kabilang mga himagsikan at karahasan ang lumaganap sa mga baybayin sa kabuuan ng tatlong dantaong pananakop, bunga na rin ng pagsasamantala at kakulangan ng pagbabago. Pinamahalaan mula sa [[Nueva España|Bireynato ng Nueva España]] (Bagong Espanya sa ngayon ay [[Mehiko]]) ang bagong nasasakupan at nagsimula ang kalakalan sa [[Galyon ng Maynila]] sa pagitan ng Acapulco at Maynila noong ika-18 dantaon.

Itinatag ng punong panlalawigan [[José Basco y Vargas]] noong 1781 ang Sociedad Económica de los Amigos del País (Samahang Pangkalakalan ng mga Kaibigan ng Bayan) at ginawang hiwalay ang bansa mula sa Bagong Espanya.

Nagbukas ang pakikipagkalakalan ng bansa sa daigdig noong ika-19 na dantaon. Ang pag-angat ng mga masigasig at makabayang burges, binubuo ng mga nakapag-aral na mga katutubong Pilipino, mga Kastila at creole na ipinanganak sa Pilipinas, mga mestisong Espanyol at Tsino, silang mga ilustrado ang nagpahiwatig ng pagtatapos ng pananakop ng Kastila sa kapuluan. Naliwanagan sa [[José Rizal#Impact|Kilusang Propaganda]] na nagsiwalat sa kawalang-katarungan ng pamahalaang kolonyal, sama-sama silang sumigaw para sa kalayaan. Dinakip, nilitis, binigyang-sala, hinatulan ng kamatayan at binaril si [[José Rizal]], ang pinakasikat na propagandista, noong 1896 sa Bagumbayan (Luneta ngayon) dahil sa mga gawaing umano ng pagpapabagsak ng pamahalaan. Naglaon at pumutok ang [[Himagsikang Pilipino]] na pinangunahan ng [[Katipunan]], isang lihim panghimagsikang lipunan na itinatag ni [[Andrés Bonifacio]] at napamunuan din ni [[Emilio Aguinaldo]]. Halos tagumpay na napatalsik ng himagsikan ang mga Kastila noong 1898.

=== Panahon ng mga Amerikano at ang Pananakop ng mga Hapon ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas}}
Noong taon ding iyon, magkadawit ang Espanya at [[Estados Unidos]] sa [[Digmaang Kastila-Amerikano]]. Natalo ang Espanya at ipinasiya nilang ipasa ang kanilang mga nasasakupan na ang Pilipinas, Guam, Kuba, at Puerto Rico sa Estados Unidos. Binayaran naman ng Estados Unidos ang Espanya ng 20 milyong dolyar para sa mga ito, gayong nakapag-pahayag na ng kalayaan ang Pilipinas at itinatag ang [[Unang Republika ng Pilipinas]] at si Emilio Aguinaldo ang hinirang na pangulo, ngunit hindi ito kinilala noong dalawang bansa.
[[Talaksan:JapaneseTroopsBataan1942.jpg|thumb|180px|left|Ang mga sundalong Hapon sa [[Bataan]] noong 1942, sa gitna ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo ng [[Imperyo ng Hapon]] sa Asya sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.]]
[[File:Knocking Out the Moros. DA Poster 21-48.jpg|upright=1.00|thumb|Labanan sa pagitan ng mga [[Mga Moro|mandirigmang Moro]] at mga sundalong Amerikano noong 1913 sa panahon ng [[Himagsikang Moro]], bahagi ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]]]]
Ang pagtanggi ng mga Pilipino sa panibagong pananakop, ngayon ang mga Amerikano, ang nagtulak sa [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] na natapos umano noong 1901 ngunit nagpatuloy hanggang 1913. Ang planong pagkalooban ng kalayaan ang bansa ay naudlot nang magsimula ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Sinakop ng Imperyong Hapon ang bansa at itinatag ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]].&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Rankin|first1=Karl L.|date=25 Nobyembre 1943|title=Document 984|series=Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, 1943, The British Commonwealth, Eastern Europe, the Far East|volume=III|chapter=Introduction|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629000417/https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-date=29 Hunyo 2017|access-date=9 Mayo 2024|publisher=[[Office of the Historian]]}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga krimen ng digmaan ang ginawa ng mga Hapones sa panahon ng kanilang pananakop. Ang mga gerilya ay nagpatuloy sa kanilang pang-haharas sa mga Hapones. Bumalik sa bansa ang mga Amerikano noong Oktubre 1944. Tuluyang natalo ang mga Hapones noong 1945. Halos isang milyong Pilipino ang namatay sa digmaan. Naging isa sa mga unang naging kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang Pilipinas. Noong 4 Hulyo 1946 ay ipinagkaloob ng Amerika ang kalayaan ng Pilipinas.


=== Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos ===
[[Talaksan:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|thumb|Ang pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas mula sa Estados Unidos noong 4 Hulyo 1946. Ipinapakita nito ang pagbaba sa watawat ng Estados Unidos habang itinataas naman ang watawat ng Pilipinas.|305x305px]]
Noong 11 Oktubre 1945, naging isa ang Pilipinas sa mga unang kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa at sa sumunod na taon, sa 4 Hulyo 1946, kinilala ng Estados Unidos ang [[kasarinlan ng Pilipinas]], sa gitna ng pagkapangulo ni [[Manuel Roxas]]. Ang mga natitirang kasapi ng komunistang [[Hukbalahap]] ay nagpatuloy ang presensya sa bansa ngunit nasupil ito ng sumunod kay Pangulong [[Elpidio Quirino]] na si [[Ramon Magsaysay]]. Ang sumunod kay Magsaysay na si [[Carlos P. Garcia|Carlos P. García]], ay nilikha naman ang patakarang &quot;Pilipino Muna&quot; na itinuloy ni [[Diosdado Macapagal]]. Sa panunungkulan ni Macapagal, inilipat ang araw ng kalayaan mula sa Hulyo 4 at ginawang Hunyo 12, na siyang araw na [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|inihayag]] ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas mula sa Espanya. Habang pinaigting naman ang pagbawi sa [[Sabah]].

Noong 1965, natalo si Macapagal sa pampanguluhang halalan kay [[Ferdinand Marcos]].&lt;ref name=&quot;Timberman-1991&quot;&gt;{{cite book |last=Timberman |first=David G. |url=https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |title=A Changeless Land: Continuity and Change in Philippine Politics |publisher=M.E. Sharpe |year=1991 |isbn=978-981-3035-86-7 |location=Armonk, N.Y. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218094758/https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |archive-date=18 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagkapangulo, pinasimulan ni Marcos ang proyektong pang-imprastraktura ngunit napagbintangan naman ng malawakang katiwalian at lumustay ng bilyun-bilyong dolyar sa pampublikong pondo. Noong malapit na matapos ang termino ni Marcos ay nagpahayag siya ng [[batas militar]] noong 21 Setyembre 1972.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Philippines |encyclopedia=Encyclopedia of American Foreign Policy |publisher=Facts On File |location=New York, N.Y. |url=https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |access-date=8 Mayo 2024 |last=Hastedt |first=Glenn P. |date=1 Enero 2004 |page=[https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC&amp;pg=392 392] |language=en |isbn=978-1-4381-0989-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510063237/https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang panahong ito ay inilalarawan bilang panahon ng pampulitikang panunupil, pangtatakip, at paglabag sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Leary|first1=Virginia A.|url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|title=The Philippines: Human Rights After Martial Law: Report of a Mission|last2=Ellis|first2=A. A.|last3=Madlener|first3=Kurt|date=1984|publisher=[[International Commission of Jurists]]|isbn=978-92-9037-023-9|location=Geneva, Suwisa|chapter=Chapter 1: An Overview of Human Rights|access-date=8 Mayo 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329103100/https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|archive-date=29 Marso 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=van Erven |first=Eugène |url=https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |title=The Playful Revolution: Theatre and Liberation in Asia |date=1992 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-253-20729-6 |location=Bloomington, Ind. |page=[https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC&amp;pg=PA35 35] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Itinatag sa mga pangunahing industriya ang monopolyo na kontrolado ng mga kroni ni Marcos,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kang |first1=David C. |author-link1=David C. Kang |url=https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |title=Crony Capitalism: Corruption and Development in South Korea and the Philippines |date=24 Enero 2002 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-00408-4 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC&amp;pg=PA140 140] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; kabilang ang pagtotroso at pagsasahimpapawid; ang monopolyo sa asukal ang siyang humantong sa [[Taggutom sa Negros|taggutom sa pulo ng Negros]] sa kalagitnaan ng dekada 1980s.&lt;ref name=&quot;KaiFrancisco20160922&quot;&gt;{{Cite news |last=Francisco |first=Katerina |date=22 Setyembre 2016 |title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |url-status=live |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |archive-date=23 Setyembre 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manapat1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Manapat |first=Ricardo |title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism |date=1991 |publisher=Aletheia Publications |isbn=9719128704 |location=New York |oclc=28428684}}&lt;/ref&gt;
[[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|left|thumb|Deklarasyon ng Batas Militar, sa uluhan ng Sunday Express.]]
Kasama ang kanyang asawang si [[Imelda Marcos|Imelda]], inakusahan si Marcos ng katiwalian at paglustay ng bilyun-bilyong dolyar ng pondong pampubliko.&lt;ref&gt;{{cite book |last=SarDesai |first=D. R. |url=https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |title=Southeast Asia: Past and Present |date=4 Disyembre 2012 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-4838-4 |edition=7th |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vogl |first=Frank |url=https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |title=Waging War on Corruption: Inside the Movement Fighting the Abuse of Power |date=Setyembre 2016 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4422-1853-6 |location=Boulder, Colo. |page=[https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC&amp;pg=PA60 60] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mabigat na pangungutang ni Marcos sa unang bahagi ng kanyang pagkapangulo ay nagresulta sa pagbagsak ng ekonomiya, na pinalala ng ''recession'' noong unang bahagi ng dekada 1980s kung saan ang ekonomiya ay kumurot ng 7.3 porsiyento taun-taon noong 1984 at 1985.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raquiza |first=Antoinette R. |url=https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |title=State Structure, Policy Formation, and Economic Development in Southeast Asia: The Political Economy of Thailand and the Philippines |date=17 Hunyo 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-50502-7 |series=Routledge Studies in the Growth Economies of Asia |location=Londres, Inglatera |pages=[https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC&amp;pg=PA40 40–41] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074317/https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Noong 21 Agosto 1983, ang kalaban ni Marcos at pinuno ng oposisyon na si [[Benigno Aquino, Jr.]], ay pinaslang sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Paliparang Pandaigdig ng Maynila]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quinn-Judge |first=Paul |date=7 Setyembre 1983 |title=Assassination of Aquino linked to power struggle for successor to Marcos |language=en |work=The Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908131731/https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |archive-date=8 Setyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Sa huli, nagpatawag si Marcos ng [[dagliang halalan]] sa 1986. Si Marcos ang inihayag na nanalo, ngunit ang mga resulta ay itinuring na may daya, na humantong sa [[Rebolusyong EDSA ng 1986|Himagsikan ng Lakas ng Bayan]].&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot;&gt;{{cite news |last=Fineman |first=Mark |date=27 Pebrero 1986 |title=The 3-Day Revolution: How Marcos Was Toppled |language=en |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200825042718/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |archive-date=25 Agosto 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Burgess |first=John |date=21 Abril 1986 |title=Not All Filipinos Glad Marcos Is Out |language=en |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://archive.today/20230212085658/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |archive-date=12 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt; Si Marcos at ang kaniyang mga kaalyado ay lumipad patungong [[Hawaii]], at ang maybahay ni Benigno Aquino na si [[Corazon Aquino]] ay kinilala naman bilang pangulo.&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot; /&gt;


=== Panahon ng Ikalimang Republika (1986 – kasalukuyan) ===
Sa pagbabalik ng demokrasya at reporma sa pamahalaan noong Pebrero 1986, hinarap ng administrasyong Corazon Aquino ang problema sa malaking utang, korapsyon, at mga kudeta.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kingsbury |first=Damien |url=https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |title=Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change |date=13 Setyembre 2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-49628-1 |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA132 132] |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212193225/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Isang paghihimagsik ng mga komunista at labanang militar sa mga separatistang Moro ang nagpatuloy;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mydans |first=Seth |date=14 Setyembre 1986 |title=Philippine Communists Are Spread Widely, but Not Thinly |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1986/09/14/weekinreview/philippine-communists-are-spread-widely-but-not-thinly.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; humarap din sa sunud-sunod na mga sakuna ang administrasyon, kabilang ang [[Lindol sa Luzon (1990)|lindol sa Luzon]] noong Hulyo 1990, at ang pagsabog ng [[Bundok Pinatubo]] noong Hunyo 1991.

Hinalinhan ni [[Fidel V. Ramos]] si Aquino noong Hunyo 1992, na nagliberalisado sa pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng pribatisasyon at deregulasyon.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |title=Handbook of Markets and Economies: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand |date=22 Hulyo 2016 |publisher=M. E. Sharpe |isbn=978-1-315-49875-1 |editor-last1=Pecotich |editor-first1=Anthony |location=Armonk, N.Y. |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |editor-last2=Shultz |editor-first2=Clifford J. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322171259/https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |archive-date=22 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mga natamo ni Ramos sa ekonomiya ay natabunan ng pagsisimula ng [[krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gargan |first=Edward A. |date=11 Disyembre 1997 |title=Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Inuna ng kanyang kahaliling si [[Joseph Estrada]] ang pampublikong pabahay,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Rebullida |first=Ma. Lourdes G. |date=Disyembre 2003 |title=The Politics of Urban Poor Housing: State and Civil Society Dynamics |url=https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |journal=Philippine Political Science Journal |publisher=Philippine Political Science Association |volume=24 |issue=47 |page=56 |doi=10.1080/01154451.2003.9754247 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511215251/https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |archive-date=11 May 2021 |access-date=8 Mayo 2024 |s2cid=154441392}}&lt;/ref&gt; ngunit naharap ito sa mga paratang sa katiwalian na humantong sa kanyang pagpapatalsik sa pamamagitan ng [[Ikalawang Rebolusyon sa EDSA|Ikalawang Himagsikan ng Lakas ng Bayan]] at ang paghalili ni Pangalawang Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo]] noong 20 Enero 2001.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=9 Pebrero 2001 |title=In Philippines, The Economy As Casualty; The President Ousted, a Credibility Repair Job |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/09/business/philippines-economy-casualty-president-ousted-credibility-repair-job.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Minarkahan ng paglago ng ekonomiya ang siyam na taong administrasyon ni Arroyo, ngunit nabahiran ito ng katiwalian at mga iskandalo sa pulitika,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hutchcroft |first1=Paul D. (Paul David) |date=2008 |title=The Arroyo Imbroglio in the Philippines |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/230460 |journal=Journal of Democracy |publisher=Johns Hopkins University Press |volume=19 |issue=1 |pages=141–155 |doi=10.1353/jod.2008.0001 |issn=1086-3214 |url-access=subscription |access-date=8 Mayo 2024 |via=Project MUSE |s2cid=144031968}}&lt;/ref&gt; kabilang ang mga alegasyon ng pandaraya sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|halalang pampanguluhan sa Pilipinas]] noong 2004.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McCoy |first1=Alfred W. |url=https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC |title=Policing America's Empire: The United States, the Philippines, and the Rise of the Surveillance State |date=15 Oktubre 2009 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=978-0-299-23413-3 |location=Madison, Wis. |page=[https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC&amp;pg=PA498 498] |language=en |access-date=8 Mayo 2024}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy ang paglago ng ekonomiya sa panahon ng administrasyon ni [[Benigno Aquino III]], na nagtataguyod ng mabuting pamamahala at kalinawan.&lt;ref name=&quot;Lum-Dolven-2014&quot;&gt;{{cite report|last1=Lum|first1=Thomas|last2=Dolven|first2=Ben|date=15 Mayo 2014|title=The Republic of the Philippines and U.S. Interests—2014|url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417070815/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-date=17 Abril 2022|access-date=9 Mayo 2024|website=CRS Reports|publisher=Congressional Research Service|oclc=1121453557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lucas |first=Dax |date=8 Hunyo 2012 |title=Aquino attributes growth to good governance |url=https://globalnation.inquirer.net/39227/aquino-attributes-growth-to-good-governance |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nilagdaan ni Aquino III ang isang kasunduang pangkapayapaan sa [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) na nagresulta sa pagbuo ng [[Bangsamoro Organic Law]] na siyang bumuo sa rehiyong nagsasarili ng [[Bangsamoro]], ngunit naantala ang pagpasa ng batas dahil sa pakikipagbarilan ng mga rebeldeng MILF sa Mamasapano.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Rizal G. Buendia |date=2015 |title=The Politics of the Bangsamoro Basic Law |publisher=Yuchengco Center |doi=10.13140/RG.2.1.3954.9205/1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapano |first=Jose Rodel |date=3 Pebrero 2016 |title=Congress buries Bangsamoro bill |url=https://www.philstar.com/headlines/2016/02/03/1549507/congress-buries-bangsamoro-bill |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Naglunsad ng isang programa sa [[Build Build Build|imprastraktura]] at isang [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|kampanya laban sa droga]] si [[Rodrigo Duterte]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vera |first=Ben O. de |date=6 Agosto 2020 |title=Build, Build, Build’s ‘new normal’: 13 projects added, 8 removed |url=https://business.inquirer.net/304612/build-build-builds-new-normal-8-projects-added-13-removed |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; na siyang nahalal na pangulo noong 2016,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Go |first=Miriam Grace |date=9 Mayo 2017 |title=LISTEN: Duterte's 1st interview as apparent winner in 2016 polls |url=https://www.rappler.com/nation/169369-duterte-first-interview-winner-2016-elections/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; na bagaman nagpababa sa paglaganap ng droga, ay nagdulot ng libu-libong mga ''[[extrajudicial killing]]'' sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Alexis |date=26 Disyembre 2017 |title=Duterte gov't probing over 16,000 drug war-linked deaths as homicide, not EJK |url=https://www.philstar.com/headlines/2017/12/26/1771944/duterte-govt-probing-over-16000-drug-war-linked-deaths-homicide-not-ejk |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt; Ipinagtibay ang Bangsamoro Organic Law noong 2018. Sa unang bahagi ng 2020, nakarating sa Pilipinas ang [[pandemya ng COVID-19]];&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzalez |first=Mia |date=30 Marso 2020 |title=Philippines confirms 1st case of novel coronavirus |url=https://www.rappler.com/nation/186633-philippines-confirms-case-novel-coronavirus/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cordero |first=Ted |date=7 Marso 2020 |title=CODE RED ALERT UP: DOH recommends declaration of public health emergency after COVID-19 local transmission |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/728715/doh-recommends-declaration-of-public-health-emergency-after-covid-19-local-transmission/story/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Lumiit sa 9.5% ang [[kabuuang domestikong produkto]] ng bansa, ang pinakamasamang taunang pagganap sa ekonomiya ng bansa mula noong taong 1947.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Venzon |first=Cliff |date=28 Enero 2021 |title=Philippines GDP shrinks 9.5% in 2020, worst since 1947 |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Philippines-GDP-shrinks-9.5-in-2020-worst-since-1947 |access-date=9 Mayo 2024 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Nahalal bilang Pangulo ng Pilipinas ang anak ni Ferdinand Marcos Sr. na si [[Bongbong Marcos]].

== Heograpiya ==
{{main|Heograpiya ng Pilipinas}}
{{Tingnan din|Mga Ekorehiyon sa Pilipinas|link=https://en.wikipedia.org/wiki/Ecoregions_in_the_Philippines}}
:[[Talaksan:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|322x322px|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Ang topograpiya ng Pilipinas.&lt;/div&gt;]]Ang Pilipinas ay isang [[kapuluan]] ng 7,641 mga pulo na ang kabuoan ng sukat ng lupa, kasama ang mga nakapaloob na bahagi ng tubig, ay tinatayang nasa {{convert|300,000|km2|sqmi|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hunyo 2019 |title=Know before you go: the Philippines |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/partner-content-know-before-you-go-the-philippines |access-date=15 Mayo 2024 |website=[[National Geographic]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang baybayin nito na ang sukat ay {{convert|36,289|km|mi|sp=us}} ang dahilan kung bakit ikalima ang Pilipinas sa pinakamalawak ang baybayin sa buong daigdig.&lt;ref&gt;Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html &quot;Field Listing :: Coastline&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html|date=2017-07-16}}. Washington, DC: Author. Retrieved 2009-11-07.&lt;/ref&gt; Nasa pagitan ito ng 116°&amp;nbsp;40', at 126°&amp;nbsp;34' E. longhitud at 4°&amp;nbsp;40' at 21°&amp;nbsp;10' N. latitud at humahangga sa [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, sa [[Dagat Timog Tsina]] sa kanluran, at sa Dagat Sulawesi sa Timog (kasalukuyang [[Dagat Celebes]]). Ang pulo ng [[Borneo]] ay matatagpuan ilang daang kilometro sa timog kanluran at ang Taiwan ay nasa hilaga.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines - A country profile |url=https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |access-date=15 Mayo 2024 |website=Eye on Asia |publisher=Pamahalaan ng Singapura |language=en |archive-date=26 Septiyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926140334/https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang labing-isang pinakamalaking isla ng bansa ay ang [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar (pulo)|Samar]], [[Rehiyon ng Pulo ng Negros|Negros]], [[Palawan (pulo)|Palawan]], [[Panay]], [[Mindoro]], [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Cebu (pulo)|Cebu]], [[Bohol]] at [[Masbate (pulo)|Masbate]], na bumubuo sa humigit-kumulang siyamnapu't-limang porsiyento ng kabuuang lawak ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chaffee |first1=Frederic H. |url=https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |title=Area Handbook for the Philippines |last2=Aurell |first2=George E. |last3=Barth |first3=Helen A. |last4=Betters |first4=Elinor C. |last5=Cort |first5=Ann S. |last6=Dombrowski |first6=John H. |last7=Fasano |first7=Vincent J. |last8=Weaver |first8=John O. |date=February 1969 |publisher=[[U.S. Government Printing Office]] |isbn=&lt;!-- ISBN unspecified --&gt; |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ&amp;pg=PA6 6] |language=en |oclc=19734 |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033448/https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |archive-date=7 Abril 2023 |url-status=live}} &lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|Ang [[Bulkang Mayon]] ang pinakaaktibong bulkan sa Pilipinas.]]Karamihan sa mga bulubunduking kapuluan ay nababalot ng mga kagubatang tropikal at mga nagmula sa mga pagsabog ng bulkan. Ang pinakamataas na bundok ay ang [[Bundok Apo]] sa Mindanao. Ang sukat nito ay 2,954&amp;nbsp;metro (9,692&amp;nbsp;talampakan) mula sa kapatagan ng dagat. Ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas ay ang [[Ilog Cagayan]] sa hilagang Luzon, na umaagos ng humigit-kumulang {{convert|520|km||abbr=|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{cite report|last=College of Forestry and Natural Resources, [[University of the Philippines Los Baños]]|title=Climate-Responsive Integrated Master Plan for Cagayan River Basin; Volume I – Executive Summary|url=https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730173552/https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-date=July 30, 2020|access-date=July 30, 2020|website=River Basin Control Office|publisher=[[Department of Environment and Natural Resources]]|page=5}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Pana Banaue Rice Terraces.jpg|1000px|&lt;center&gt;Ginamit ng mga [[Mga Igorot|Ifugao/Igorot]] ang [[Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe]] upang magtanim ng mga pananim sa matarik na bulubunduking bahagi ng Hilagang Pilipinas.&lt;/center&gt;}}Ang Pilipinas ay napapaloob din sa tinatawag na [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na isa sa pinakaaktibong ''fault areas'' sa buong daigdig.&lt;ref name=&quot;Rodell-2002&quot;&gt;{{cite book |last=Rodell |first=Paul A. |url=https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |title=Culture and Customs of the Philippines |date=2002 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-313-30415-6 |series=Culture and Customs of Asia |location=Westport, Conn. |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074324/https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |title=Alpine-Mediterranean Geodynamics |date=1982 |publisher=[[American Geophysical Union]] |isbn=978-978-087-590-9 |editor-last1=Berckhemer |editor-first1=H. |series=Geodynamics Series |volume=7 |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C&amp;pg=RA1-PA31 31] |language=en |access-date=15 Mayo 2024 |editor-last2=Hsü |editor-first2=K. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195929/https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frohlich |first=Cliff |url=https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |title=Deep Earthquakes |date=May 4, 2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82869-7 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC&amp;pg=PA421 421] |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195927/https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Humigit-kumulang limang lindol ang naitala araw-araw, bagaman karamihan ay masyadong mahina para maramdaman. Maraming [[bulkan]] ang madalas na sumasabog sa bansa tulad ng [[Bulkang Pinatubo]] at [[Bulkang Mayon]]. 

=== Klima ===
Ang pampook na pangmatagalang panahon ay mainit, maalinsangan, at tropikal. Ang kalimitang taunang temperatura ay nasa 26.5° sentigrado. May tatlong panahon sa Pilipinas na pangkalahatang kinikilala ng mga Pilipino. Ito ay ang Tag-init o Tag-araw (mainit na panahon mula ika-3 buwan hanggang ika-5 buwan), ang Tag-ulan (maulan na panahon mula ika-6 buwan hanggang ika-11 buwan), at ang Taglamig (malamig na panahon mula ika-12 buwan hanggang ika-2 buwan). 
Ang bansa rin ay nasa tinatawag na &quot;typhoon belt&quot; ng Kanlurang Pasipiko at ito ay tinatamaan ng mga 19 na [[bagyo]] taon-taon.
== Politika at Pamahalaan ==
{{main|Politika ng Pilipinas}}

=== Sistema ===
{{Main|Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas}}
{{See|Pangulo ng Pilipinas}}

[[Talaksan:Ferdinand Marcos Jr. Inauguration RVTM.jpg|thumb|150px|left|Si [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]], ang kasalukuyang pangulo ng Pilipinas.]]
Ang pamahalaan ng Pilipinas, na hinalintulad sa sistema ng [[Estados Unidos]], ay natatag bilang [[Republika|Republika ng mga Kinatawan]]. Ang kanyang [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay may tungkulin bilang [[pinuno ng estado]] at pati ng [[pinuno ng pamahalaan|pamahalaan]]. Siya rin ang punong kumandante ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Hukbong Sandatahan]]. Naluluklok ang Pangulo sa posisyon sa pamamagitan ng isang pangkalahatang halalan at manunungkulan siya sa loob ng anim na taon. Siya ang may katungkulang maghirang ng mga kasapi at mamuno sa gabinete.

Ang Batasan ng Pilipinas ay nahahati sa dalawang Kapulungan, ang Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kasapi ng dalawang kamarang [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]], na binubuo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] at ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]], ay hinahalal sa botong popular.

Binubuo ang Mataas na Kapulungan o Senado ng 24 na senador na naninilbihan sa loob ng 6 na taon. Tuwing 3 taon, kalahati ng mga kasapi nito ay napapalitan sa pamamagitan ng pangkalahatang halalan at maaaring manungkulan ang isang senador nang hanggang 3 sunud-sunod na termino.

Samantala, ang Mababang Kapulungan o Kapulungan ng mga Kinatawan naman ay inihahalal ng mga botante ng isang distrito o sektor at may terminong 3 taon. Maaari ring manilbihan ang isang Kinatawan ng hanggang 3 sunud-sunod na termino. Binubuo ang Mababang Kapulungan ng hindi bababà sa 225 kinatawan.

Ang sangay panghukuman ng pamahalaan ay pinamumunuan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]], ang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ang namumuno nito at may 14 na Kasamang Mahistrado, lahat hinihirang ng Pangulo at manunungkulan hanggang sa panahon ng kaniyang pagreretiro.

Ang Pangulo, Pangalawang Pangulo at Punong Mahistrado ng Pilipinas ay mapatatalsik lamang sa kaniyang posisyon sa pamamagitan ng isang prosesong pampolitika na kung tawagin ay [[pagsasakdal]], katulad ng nangyari sa dating Pangulong [[Joseph Estrada|Joseph Ejercito Estrada]] dahil sa pagkakasangkot sa Jueteng Scandal na nabunyag noong 2001. Napatalsik din sa puwesto ang dating Punong Mahistrado na si [[Renato Corona]] dahil sa pagiging tuta niya kay dating Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Nagtagumpay ang pagsakdal noon sapagkat kusang umalis sa Malakanyang si Estrada at ang pumalit ay ang Pangalawang Pangulo nitong si Gloria Macapal ang fice

=== Ugnayan sa ibang bansa ===
[[File:Rodrigo Duterte with Vladimir Putin, 2016-02.jpg|thumb|Pagpupulong nina Pangulong Rodrigo Duterte at [[Vladimir Putin]] ng [[Rusya]] sa gitna ng pulong-panguluhan ng Kooperasyong Pang-ekonomiya sa Asya-Pasipiko sa [[Peru]], 2016.]]
Ang Pilipinas ay isang prominenteng kasapi at isa sa tagapagtaguyod ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]. Ito rin ay isang aktibong tagalahok sa [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], isang kasapi ng [[Pangkat ng 24]] at isa sa 51 mga bansang nagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 24 Oktubre 1945.

Pinapahalagahan ng Pilipinas ang ugnayan nito sa Estados Unidos. Sinuportahan ng Pilipinas ang Amerika sa [[Digmaang Malamig]] at ang [[Digmaang Pangterorismo]] at isang pangunahing kaalyado na hindi kasapi ng [[North Atlantic Treaty Organization|Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko]]. Ang mga ugnayan sa iba pang mga bansa ay maayos sa pangkalahatan. Ang ibinahaging pagpapahalaga sa demokrasya ay nagpapagaan sa ugnayan sa mga bansa sa kanluran at Europa. Habang ang parehong pang-ekonomiyang aalahanin ay nakatutulong sa pakikipagugnayan sa ibang mga bansang papaunlad pa lamang. Ang makasaysayang ugnayan at pagkakahalintulad sa kalinangan ay nagsisilbi rin bilang tulay sa pakikipagugnayan sa Espanya. Sa kabila ng mga isyu tulad ng pagmamalabis at mga digmaang nakadudulot sa [[Balikbayan|mga Pilipinong nasa ibayong-dagat]], ang ugnayan sa mga bansa sa [[Gitnang Silangan]] ay mabuti, na nakikita ito sa patuloy na pagbibigay hanapbuhay sa mahigit dalawang milyong Pilipinong naninirahan doon.
 
Ang Pilipinas ay kasalukuyang nasa isang pagtatalo sa mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Vietnam]] at [[Malaysia]] patungkol sa kung sino ang tunay na may-ari ng [[Kapuluang Spratly]] na masagana ng langis at likas na petrolyo. Ito rin ay may 'di pagkakaunawaan sa bansang Malaysia sa usaping [[Sabah]]. Sinasabing ibinigay ng Sultan ng [[Brunei]] ang teritoryo ng Sabah sa Sultan ng [[Sultanato ng Sulu|Sulu]] pagkatapos nitong tumulong sa pagkawasak ng isang rebelyon doon. Iyon ang nagbigay karapatan at poder sa pamahalaan ng Pilipinas na angkinin muli ang kanyang nawalang lupain. Hanggang ngayon, tumatanggap ang Sultan ng Sulu ng pera para sa &quot;upa&quot; sa lupa mula sa pamahalaan ng Malaysia.

=== Mga rehiyon at lalawigan ===
{{Main|Mga rehiyon ng Pilipinas|mga lalawigan ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay nababahagi sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (''local government units'' o LGU). Ang mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ang pangunahin na pangkat. Hanggang 2002, mayroong 85 na lalawigan sa bansa. Ang mga ito ay nababahagi pa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] at [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]], na binubuo ng mga [[barangay]]. Ang barangay ang pinakamaliit na pangkat pampook ng pamahalaan. Ang lahat ng mga lalawigan ay nalulupon sa 23 [[Mga rehiyon ng Pilipinas|mga rehiyon]] para sa kadaliang pamumuno. Karamihan sa mga sangay ng pamahalaan ay nagtatayo ng tanggapan sa mga bahagi para magsilbi sa mga lalawigang saklaw nito. Subalit, ang mga bahagi sa Pilipinas ay walang bukod na pamahalaang pampook, maliban sa [[Bangsamoro]] at [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na mga nagsasariling rehiyon.

== Ekonomiya ==
{{main|Ekonomiya ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay isang [[umuunlad na bansa]] sa Timog-Silangang Asya. Ang antas ng sahod sa Pilipinas ay [[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|mababang gitnang sahod]] (''lower middle income'')&lt;ref&gt;[[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|List_of_countries_by_GNI_%28nominal,_Atlas_method%29_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang [[GDP]] kada tao ayon sa [[Purchasing power parity]] (PPP) sa Pilipinas noong 2013 ay $3,383 na ika-130 sa buong mundo at mas mababa sa ibang mga bansa sa [[Timog Silangang Asya]] gaya ng Brunei, Singapore, Malaysia, Thailand at Indonesia &lt;ref&gt;[[:en:List of Asian countries by GDP per capita|List_of_Asian_countries_by_GDP_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang ''GDP kada tao ayon sa PPP'' ay naghahambing ng mga pangkalahatang pagkakaiba sa [[pamantayan ng pamumuhay]] sa kabuuan sa pagitan ng mga bansa dahil isinasaalang alang nito ang relatibong gastos ng pamumuhay at mga antas ng pagtaas ng presyo ng bilihin ng mga bansa. Ang Pilipinas ay ika-138 sa buong mundo sa [[indeks ng pagiging madaling magnegosyo]] o mahirap magnegosyo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ay ika-105 sa [[Corruption Perceptions Index]] sa mga 176 bansa sa buong mundo o may napakataas na antas ng korupsiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.transparency.org/cpi2012/results |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528032608/http://www.transparency.org/cpi2012/results |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang kahirapan at hindi pantay na sahod sa pagitan ng mayaman at mahirap ay nananatiling mataas sa Pilipinas.&lt;ref name=adb&gt;{{Cite web |url=http://www.adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427211131/http://adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang mga kamakailang paglago sa ekonomiya ng Pilipinas ay nangyayari lamang sa mga [[sektor ng serbisyo]] gaya ng industriyang [[pagluluwas]] ng semikondaktor, telekomunikasyon, BPO, real estate na sinusuportahan ng mga remitans o ipinadalang salapi ng mga OFW sa kanilang mag-anak sa Pilipinas na may maliliit na negosyo. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit mayroong hindi sapat na kalidad na trabaho at ang kahirapan at pagiging hindi pantay ng sahod ay hindi napabuti.&lt;ref name=adb/&gt; Ang sektor na lilikha ng mas maraming trabaho gaya ng agrikultura, pagyayari, at industriya ay matamlay.&lt;ref name=adb/&gt;

Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa [[Asya]] noong mga 1950 pagkatapos ng [[Hapon]] ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-10-12 |archive-date=2014-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107133528/http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=marcos5&gt;http://www.state.gov/outofdate/bgn/philippines/195236.htm&lt;/ref&gt; Ito ay itinuturo ng mga ekonomista sa mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimen ni [[Ferdinand Marcos]] mula 1965 hanggang 1986 na nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas.&lt;ref name=marcos5/&gt; Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 sa ilalim ni Marcos ay 1.8% lamang.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=z1cpiEJMAi8C&amp;pg=PA295&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang [[kapitalismong crony|kapitalismong kroni]] at [[monopolyo]] ay itinatag kung saan ang kanyang mga kroni ay malaking nakinabang.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |title=Archive copy |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214193330/http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang Pilipinas ay mabigat na [[panlabas na utang|umutang sa dayuhan]] na umabot ng 28 bilyong dolyar mula kaunti sa 2 bilyong dolyar nang maluklok siya sa puwesto noong 1965. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025.&lt;ref&gt;http://www.indymedia.org.uk/en/2012/09/500590.html&lt;/ref&gt;

Ang Pilipinas ang [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP)|ika-43 pinakamalaki sa buong daigdig]] ang pambansang ekonomiya ng Pilipinas, na may tinatayang $224.754 bilyon [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|GDP]] (nominal) noong 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2010&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=51&amp;pr1.y=6&amp;c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C135%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C733%2C132%2C184%2C646%2C524%2C648%2C361%2C915%2C362%2C134%2C364%2C652%2C732%2C174%2C366%2C328%2C734%2C258%2C144%2C656%2C146%2C654%2C463%2C336%2C528%2C263%2C923%2C268%2C738%2C532%2C578%2C944%2C537%2C176%2C742%2C534%2C866%2C536%2C369%2C429%2C744%2C433%2C186%2C178%2C925%2C436%2C869%2C136%2C746%2C343%2C926%2C158%2C466%2C439%2C112%2C916%2C111%2C664%2C298%2C826%2C927%2C542%2C846%2C967%2C299%2C443%2C582%2C917%2C474%2C544%2C754%2C941%2C698&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work= World Economic Outlook Database, Oktubre 2012|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=9 Oktubre 2012}}&lt;/ref&gt; Kinabibilangan ng mga kalakal na iniluluwas ang mga [[semiconductor]] at mga kalakal na eletroniko, mga kagamitang panglulan, [[damit]], mga yari mula sa tanso, yaring [[petrolyo]], [[langis ng niyog]], at mga [[prutas]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Pangunahing kinakalakal ito sa mga bansang [[Estados Unidos]], [[Hapon (bansa)|Japon]], [[Republikang Popular ng Tsina|China]], [[Singapore|Singapur]], [[Timog Korea]], [[Netherlands]], [[Hong Kong]], [[Alemanya|Alemania]], [[Republika ng Tsina|Taiwan]], at [[Thailand|Tailandia]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;

{{wide image|Makati skyline mjlsha.jpg|1110px|&lt;center&gt;Ang Lungsod ng [[Makati]] sa [[Kalakhang Maynila]], ang sentrong lungsod pampinansiyal ng bansa.&lt;/center&gt;}}

Bilang isang bagong bansang industriyalisado, nagpapalit na ang ekonomiya ng Pilipinas mula sa pagiging isang bansang nakabatay sa agrikultura patungo sa ekonomiyang nakabatay ng higit sa mga paglilingkod at paggawa. Sa kabuoang bilang ng mga manggagawa sa bansa na nasa 38.1&amp;nbsp;milyon&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;, 32% nito ay naghahanapbuhay sa sektor ng [[agrikultura]] subalit 13.8% lamang nito ang naiaambag sa GDP. ang sektor ng industriya na nasa 13.7% ng dami ng manggawa ay nakakapag-ambag ng 30% sa GDP. Samantala ang natitirang 46.5% ng mga manggawa ay nasa sektor ng paglilingkod na bumubuo sa 56.2% ng GDP.&lt;ref name=&quot;nscb2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |author=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board |title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstat&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |title=Quickstat |format=PDF |date=Oktubre 2009 |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong 1998 ang ekonomiya ng Pilipinas — pinaghalong [[agrikultura]], marahan na industriya, at mga serbisyong pansustento — ay nanghina dulot ng [[krisis pinansiyal sa Asya]] at ng mahinang kalagayan ng panahon. Ang pag-angat ay bumaba sa 0.6% noong 1998 mula 5% noong 1997, pero nakabawi hanggang sa 3% noong 1999 at 4% noong 2000. Nangako ang pamahalaan na ipagpapatuloy ang mga reporma sa ekonomiya para makahabol ang bansa sa mga bagong nagsisipag-unlaran at industriyalisadong mga bansa sa [[Silangang Asya|Silangang Asia]]. Ang nagpapabagal sa pagsisikap ng pamahalaan na mapabuti ang ekonomiya ng bansa ay ang mismong utang nito (utang pampubliko na 77% ng GDP). Ang hinihinging badyet para sa pagbabayad ng utang ay higit na mas mataas pa sa badyet ng pinagsamang Kagawaran ng Edukasyon at Militar.

Ang estratehiyang pinaiiral ng pamahalaan ay ang pagpapabuti sa [[impraestruktura]], ang paglilinis sa sistemang tax o [[buwis]] upang paigtingin ang kita ng pamahalaan, ang deregulasyon at [[pagsasapribado]] ng ekonomiya, at ang karagdagang pagkalakal sa rehiyon o mas integrasyon. Ang pagasa ng ekonomiya sa ngayon ay nakasalalay sa kaganapang pang-ekonomiya ng kanyang dalawang pangunahing sosyo sa kalakal, ang [[Estados Unidos]] at [[Hapon]], at sa isang mas mabisang administrasyon at mas matibay na patakaran ng pamahalaan.

Sa ilalim ng pamumunò ni [[Noynoy Aquino]], ang rate ng paglago ng [[GDP]] ng Pilipinas noong 2012 ay 6.6 porsiyento na sinasabing ikalawang pinakamataas sa Asya. Ang Fitch Ratings ay nagtaas ng Pilipinas sa &quot;BBB-&quot; with a stable outlook na unang pagkakataong ang Pilipinas ay nakatanggap ng gayong katayuan ng grado ng pamumuhunan sa Pilipinas. Itinaas din ng World Economic Forum ang Pilipinas sa 10 punto sa itaas na kalahati ng ranggong pagiging mataulin nitong pandaigdigan sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang mga pagbuti sa ekonomiya ay sinasabing sanhi ng mga hakbang na isinasagawa ni Noynoy upang pataasin ang pagiging bukas ng pamahalaan at sugpuin ang korapsyon na muling nagbigay ng pagtitiwalang internasyonal sa ekonomiya ng Pilipinas. Gayunpaman, sinasabing ang mga mayayamang pamilya lamang ang nakinabang at nakikinabang sa pagbuti ng ekonomiya. Ang pagiging hindi pantay ng sahod sa pagitan ng mga mayayaman at mahihirap sa Pilipinas ay nananatiling mataas. Noong 2012, isinaad ng Forbes Asia na ang magkakasamang kayamanan ng 40 pinakamayamang pamilya sa Pilipinas ay lumago ng $13 bilyong dolyar noong 2010 hanggang 2011 sa $47.4 bilyon na pagtaas na 37.9 porsiyento. Ang pagtaas sa kayamanan ng mga mag-anak na ito ay katumbas ng 76.5 bahagdan ng kabuuang pagtaas ng GDP ng Pilipinas sa panahong ito. Ang hindi pantay na sahod ng mga mamamayang Pilipino ang pinakamataas sa Asya. Sa Thailand, ang kayamanan ng 40 mga mayayamang pamilya ay tumaas lamang nang 25 bahagdan sa 2012 samantalang sa Malaysia ay 3.7 bahagdan at sa Hapon ay 2.8 bahagdan lamang.

===Lulan===
{{main|Transportasyon sa Pilipinas}}
[[Talaksan:NLEX Santa Rita northbound (Guiguinto, Bulacan)(2017-03-14).jpg|thumb|Left|Isang bahagi ng [[North Luzon Expressway]].]]
Ang gusaling panlulan sa Pilipinas ay hindi gaanong maunlad. Ito ay dahil sa bulubunduking lupain at kalat-kalat na heograpiya ng kapuluan, ngunit bunga rin ito ng mababang pamumuhunan ng mga nakalipas na pamahalaan sa mga gusali. Noong 2013, humigit-kumulang 3% ng pambansang GDP ay napunta sa pagpapa-unlad ng gusali – higit na mas-mababa kung ihahambing sa karamihan sa mga karatig-bansa nito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=21 Setyembre 2014 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |publisher=The Wall Street Journal |date=3 Hunyo 2014 |accessdate=21 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; May 216,387 kilometro (134,457 milya) ng mga daan sa Pilipinas; sa habang ito, tanging 61,093 kilometro (37,961 milya) lamang ng mga daan ay nailatag.&lt;ref name=WBtransport&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=20 Setyembre 2017 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Madalas makakakuha ng mga bus, [[dyipni]], taksi, at [[de-motor na traysikel]] sa mga pangunahing lungsod at bayan. Noong 2007, may humigit-kumulang 5.53&amp;nbsp;milyong mga nakarehistrong sasakyang de-motor. Dumarami nang 4.55% sa bawat taon ang mga pagpaparehistro ng mga sasakyan.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (29 Enero 2008). Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt;

Nangangasiwa ang [[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas]] sa mga paliparan at sa pagpapatupad ng mga palakad na may kinalaman sa ligtas na paglalakbay sa himpapawid&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=21 Setyembre 2014 |publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]] |archive-date=2014-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|title=Manual of Standards for AERODROMES|accessdate=21 Setyembre 2014|publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]]|archive-date=2014-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; na may 85 gumaganang pampublikong paliparan magmula noong 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=22 Disyembre 2013 |title=Airport Directory |publisher=[[Civil Aviation Authority of the Philippines]] |date=Hulyo 2014 |accessdate=23 Agosto 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) sa [[Malawakang Maynila]] kasama ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]]. Ang [[Philippine Airlines]], ang pinakamatandang kompanyang panghimpapawid sa Asya na umiiral pa rin sa ilalim ng simunong pangalan nito, at ang [[Cebu Pacific]], ang pangunahing pangmababang presyo na kompanyang panghimpapawid, ay mga pangunahing kompanyang panghimpapawid na naglilingkod sa karamihang mga panloob at pandaigdigang destinasyon.&lt;ref name=PAL&gt;{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=3 Marso 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=4 Mayo 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HAviation&quot;&gt;State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. &quot;[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]&quot;. ''Hawaii Aviation''. Hinango noong 9 Enero 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=OxfordBG&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&amp;pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|author=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=1-902339-12-6}}&lt;/ref&gt;

 
Karamihang matatagpuan sa Luzon ang mga mabilisang daanan at lansangan kasama ang [[Pan-Philippine Highway]] na nag-uugnay ng mga pulo ng [[Luzon]], [[Samar]], [[Leyte]], at [[Mindanao]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea.|page=51|accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt; ang [[North Luzon Expressway]], [[South Luzon Expressway]], at ang [[Subic–Clark–Tarlac Expressway]].&lt;ref&gt;[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=2018-08-09 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|work=Toll Regulatory Board|accessdate=17 Disyembre 2015|archive-date=8 Disyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208203330/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=85241 SCTEx delay worsens as Japan firm seeks new extension – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=81199 BCDA, Japanese contractor asked to explain SCTEx delay – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=76127 Arroyo adviser says SCTEx extension OKd – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|Isang tren ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] sa [[Estasyong Santolan ng LRT|Estasyong Santolan]].]]
May papel lamang ang lulan na daambakal sa Pilipinas sa paglululan ng mga pasahero sa loob ng Kalakhang Maynila. Ang ibayo ay pinaglilingkuran ng tatlong mga linya ng mabilis na lulan: [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]], [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] at [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]].&lt;ref name=&quot;yellow&quot;&gt;{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=14 Hulyo 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;provision&quot;&gt;[[United Nations Centre for Human Settlements]]. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&amp;printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web|title=About Us; MRT3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=22 Enero 2013}}&lt;/ref&gt; Noong nakaraan, nagsilbi ang mga daambakal sa mga pangunahing bahagi ng Luzon, at magagamit ang mga serbisyong daambakal sa mga pulo ng Cebu at Negros. Ginamit din ang mga daambakal para sa mga layong pang-agrikuktura, lalo na sa paggawa ng tabako at tubo. Halos wala nang transportasyong pangkargamento sa riles magmula noong 2014. Ilang mga sistemang lulan ay nasa ilalim ng pagpapa-unlad: nagpapatupad ang [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|DOST]]-MIRDC at [[Unibersidad ng Pilipinas|UP]] ng mga unang pag-aaral ukol sa ''Automated Guideway Transit''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=22 Hulyo 2011 |accessdate=23 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |work=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=24 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|date=27 Pebrero 2014|author=Usman, Edd K.|publisher=Manila Bulletin|accessdate=23 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 2015 sinusubok din ang kung-tawaging &quot;''Hybrid Electric Road Train''&quot; na isang mahabang ''[[bi-articulated bus]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140916004416/http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archivedate=2014-09-16|title=BUS O TREN? DOST's road train rolls off to vehicle test|publisher=Interaksyon|date=12 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924051849/http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|title=Hybrid electric road train to be road-tested this month|publisher=Manila Bulletin|date=13 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2014/09/14/1368910/roadworthiness-tests-hybrid-train-start-next-month|title=Roadworthiness tests for hybrid train to start next month|publisher=[[The Philippine Star]]|date=14 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;

Bilang isang kapuluan, kadalasang kinakailangan ang paglalakbay sa mga pulo-pulo gamit ang sasakyang pandagat.&lt;ref&gt;[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)&lt;/ref&gt; Ang mga pinaka-abalang pantalang pandagat ay [[Pantalan ng Maynila|Maynila]], [[Pandaigdigang Pantalan ng Batangas|Batangas]], [[Pantalan ng Subic|Subic]], [[Pantalan ng Cebu|Cebu]], [[Pantalan ng Iloilo|Iloilo]], [[Pantalan ng Dabaw|Dabaw]], Cagayan de Oro, at [[Pantalan ng Zamboanga|Zamboanga]].&lt;ref name=&quot;transpo&quot;&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (30 Agosto 2008). ''Asian Info''. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[2GO Travel]] at [[Sulpicio Lines]] sa Maynila, na may mga ugnay sa iba't-ibang mga lungsod at bayan sa pamamagitan ng mga pampasaherong bapor. Ang 919-kilometro (571 milyang) ''[[Strong Republic Nautical Highway]]'' (SRNH), isang pinagsamang set ng mga bahagi ng lansangan at ruta ng ferry na sumasaklaw sa 17 mga lungsod, ay itinatag noong 2003.&lt;ref&gt;[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Pasig River Ferry Service]] sa mga pangunahing ilog sa Kalakhang Maynila, kasama ang [[Ilog Pasig]] at [[Ilog Marikina]] na may mga daungan sa Maynila, Makati, Mandaluyong, Pasig at Marikina.&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (14 Pebrero 2007). ''GMA News''. Retrieved 18 Disyembre 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=25 Abril 2014|accessdate=3 Oktubre 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=6 Oktubre 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

== Demograpiya ==
{{main|Demograpiya ng Pilipinas|Mga Pilipino|Balikbayan}}
[[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|200px|upright=1.3|Kapal ng bilang ng tao sa bawat lalawigan {{As of|2009|lc=y}} sa bawat kilometro kuwadrado.]]
Tumaas ang populasyon ng Pilipinas mula 1990 hanggang 2008&amp;nbsp;ng tinatayang 28 milyon, 45% paglago sa nasabing panahon.&lt;ref name=IEApop2011&gt;[http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=2011-10-21 }} Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=2012-01-06 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57)&lt;/ref&gt; Sa kauna-unahang opisyal na sensus ng Pilipinas na ginanap noong 1877 ay nakapagtala ng populasyon na 5,567,685.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=2012-07-04 }}. Retrieved 2009-12-11.&lt;/ref&gt; Noong 2011, naging ika-12 pinakamataong bansa sa buong daigdig ang Pilipinas, na ang populasyon ay humihigit sa 94 milyon.

Tinatayang ang kalahati ng populasyon ay naninirahan sa pulo ng Luzon. Ang antas ng paglago ng populasyon sa pagitan ng 1995 hanggang 2000 na 3.21% ay nabawasan sa tinatayang 1.95% para sa mga taong 2005 hanggang 2010, subalit nananatiling isang malaking isyu.&lt;ref name=Officialpop&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |title=Official population count reveals.. |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2008 |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gma&gt;{{cite web |url=http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date=2010-09-29 |title=Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher=GMA News |accessdate=2010-10-16}}&lt;/ref&gt; 22.7 Ang panggitnang gulang ng populasyon ay 22.7 taon gulang na may 60.9% ang nasa gulang na 15 hanggang 64 na gulang.&lt;ref name=CIAfactbook/&gt; Ang tinatayang haba ng buhay ay 71.94 taon, 75.03 taon para sa babae at 68.99 na taon para sa mga lalaki.&lt;ref name=&quot;worldfactbook1&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|last=Central Intelligence Agency
|title=Field Listing :: Life expectancy at birth
|publisher=Washington, D.C.: Author
|accessdate=2009-12-11
|archive-date=2014-05-28
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

May mahigit 11 milyong mga Pilipino sa labas ng Pilipinas.&lt;ref name=PRB2003&gt;{{cite web
|url=http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|title=Rapid Population Growth, Crowded Cities Present Challenges in the Philippines
|author=Collymore, Yvette.
|date=Hunyo 2003
|publisher=Population Reference Bureau
|accessdate=2010-04-26
|archive-date=2007-02-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070216053330/http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Nang magsimula ang liberalisasyon ng batas pang-imigrasyon ng [[Estados Unidos]] noong 1965, ang bilang ng mga taong may liping Pilipino ay tumaas. Noong 2007, tinatayang nasa 3.1 milyon ang bilang nito.&lt;ref&gt;Asis, Maruja M.B. (Enero 2006). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census2007 offilipinos&quot;&gt;{{cite web
|url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-tree_id=306&amp;-redoLog=false&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US3651000&amp;-format=&amp;-_lang=en
|publisher=United States Census Bureau
|title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination
|accessdate=2009-02-01
|archive-date=2012-01-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;
|url-status=dead
}} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.&lt;/ref&gt; Ayon sa Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos, ang mga imigrante mula sa Pilipinas ay bumubuo ng ikalawang pinakamalaking pangkat sunod sa [[Mehiko]] na naghahangad nang pagkakabuo ng pamilya.&lt;ref&gt;Castles, Stephen and Mark J. Miller. (Hulyo 2009). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&amp;feed=rss Migration in the Asia-Pacific Region]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved 2009-12-17.&lt;/ref&gt; May tinatayang dalawang milyong Pilipino ang naghahanapbuhay sa Gitnang Silangan, kung saan nasa isang milyon nito ay nasa [[Arabyang Saudi]].&lt;ref&gt;Ciria-Cruz, Rene P. (2004-07-26). [https://web.archive.org/web/20110716225842/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F26%2FEDGD56NB0H1.DTL 2&amp;nbsp;million reasons for withdrawing 51 troops]. ''San Francisco Chronicle''.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+10 Pinakamataong Rehiyon sa Pilipinas &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015-Highlights&quot;&gt;{{cite web |date=19 Mayo 2016 |title=2015 Population Counts Summary |url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |website=Philippine Statistics Authority |format=XLSX |accessdate=10 Hunyo 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Puwesto
! scope=&quot;col&quot; | Itinalaga
! scope=&quot;col&quot; | Pangalan
! scope=&quot;col&quot; | Lawak
! scope=&quot;col&quot; | Bilang ng tao ({{As of|2015|lc=y}})
! scope=&quot;col&quot; | Kapal ng bilang ng tao
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon IV
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Calabarzon]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 14,414,744
| {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | NCR
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]]
| {{convert|619.57|km2|abbr=on}}
| 12,877,253
| {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon III
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Luzon]]
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}}
| 11,218,177
| {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Kabisayaan]]
| {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}}
| 6,041,903
| {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon V
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bicol|Rehiyon ng Bikol]]
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}}
| 5,796,989
| {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon I
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 5,026,128
| {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Rehiyon ng Davao|Rehiyon ng Dabaw]]
| {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}}
| 4,893,318
| {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon X
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Hilagang Mindanao]]
| {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}}
| 4,689,302
| {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-9
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Soccsksargen]]
| {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}}
| 4,575,276
| {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-10
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kanlurang Kabisayaan|Rehiyon ng Panay]]
| {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}}
| 4,477,247
| {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|}

=== Mga pinakamalaking lungsod ===
{{Mga pinakamalaking lungsod ng Pilipinas}}

=== Pangkat-tao ===
{{main|Mga pangkat etniko sa Pilipinas}}
[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|Mga pangunahing pangkat etniko sa bawat lalawigan.]]
[[Talaksan:Ang Aeta at Ang Igorot.jpg|thumb|left|Ang mga katutubong [[Mga Aeta|Aeta]] (itaas) at mga [[Mga Igorot|Igorot]] (ibaba).]]
[[Talaksan:Subanen - Mount Malindang.jpg|thumb|Ang mga Subanon ng [[Tangway ng Zamboanga|Zamboanga]].]]
Ayon sa pagtatala noong 2000, 28.1% ng mga Pilipino ay Tagalog, 13.1% ay Sebwano, 9% ay Ilokano, 7.6% ay Bisaya/Binisaya, 7.5% ay Hiligaynon, 6% ay Bikolano, 3.4% ay Waray, at ang nalalabing 25.3% ay kabilang sa iba pang mga pangkat,&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=PIF2009&gt;{{Cite book |url=http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |title=The Philippines in Figures 2009 |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2009 |issn=1655-2539 |accessdate=2009-12-23 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; na kinabibilangan ng mga [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Kapampangan]], [[Pangasinense]], mga [[Ibanag]] at mga [[Ivatan|Ibatan]].&lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]&quot;. (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Hinango noong 2009-12-18 mula sa Encyclopædia Britannica Online.&lt;/ref&gt; Mayroon ding mga katutubong mga pangkat gaya ng mga [[Igorot]], mga [[Lumad]], [[Mangyan]], [[Badjao]], at mga pangkat-etniko ng Palawan. Ang mga [[Mga Negrito|Negrito]], gaya ng mga [[Mga Aeta|Aeta]], at ang mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]], ay itinuturing na mga kauna-unahang nanahan sa kapuluan.&lt;ref name=&quot;Negritos&quot;&gt;Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm &quot;Ethnicity, Regionalism, and Language&quot;]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Hinango noong 2010-04-08 mula sa [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].&lt;/ref&gt; Kasama ang mga grupong minorya ng kabundukan, mga dayuhan at mga etnikong Pilipinong Moro ng Mindanao sa natitirang 10 porsiyento. Ang mga Aeta o Negrito na dating aktibo sa kapuluan ilang libong taon ang nakaraan, ay nagsipaglikas sa loob ng kagubatan at kabundukan. Ang kapalaran nila ay katulad din ng sa ibang grupong katutubo sa buong mundo tulad ng [[mga katutubong Australyano]] at ang [[mga katutubong Amerikano]]. Marami sa kanila na napasanib at napahalo sa mga etnikong Malay-Pilipino o kaya'y napahiwalay bunga ng &quot;sistematikong pag-aalis&quot; noon.

Ayon sa tala ng pamahalaan ng Pilipinas at mga kasalukuyang datos ng senso, mga 95% ng mamamayan ay pangkat Malay, mga ninuno ng mga nandarayuhan mula sa Tangway ng Malaya at kapuluang Indonesya na dumating bago pa man ang panahong Kristiyano. Ang mga mestiso, na may halong lahing Pilipino-Kastila, [[Pilipinong Intsik|Pilipino-Tsino]], Pilipino-Hapones, [[Pilipinong Amerikano|Pilipino-Amerikano]] o Kastila-Tsino ([[Tornatra]]) ay bumubuo ng isang maliit ngunit makapangyarihan na pangkat pagdating sa ekonomiya at pamahalaan. Mayroon ding maliliit na pamayanan ng mga dayuhan tulad ng Kastila, Amerikano, [[Italya]]no, [[Portugal|Portuges]], [[Hapon]], Silangang [[Indiya]]n, at Arabo, at mga katutubong Negrito na nakatira sa mga malalayong pook at kabundukan.

Kabilang sa mga wikang banyaga sa Pilipinas ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; ([[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Wikang Hokyen|Hokyen]] at [[Wikang Kantones|Kantones]]); Ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; [[Wikang Hapones|Hapones]]; [[Wikang Hindu|Hindu]] ay mula sa mga kasapi ng pamayanan ng mga, Indiyan, mga Amerikano, ay mula sa kanilang, [[Munting Indiya]] o ''LittleIndia'' [[pook ng korea]] o ''Koreatown'', [[pook ng mga Amerikano]] o ''Americantown'' at mga [[Munting Amerika]] o ''LittleAmerica'' at paaralan kung saan ang wika ng pagtuturo ay ang paggamit ng dalawang wika na Mandarin/English; [[Wikang Arabe|Arabe]] sa mga kasapi ng pamayanang [[Muslim]] o Moro; at [[Wikang Kastila|Espanyol]], na pangunahing wika ng Pilipinas hanggang 1973, ay sinasalita ng tinatayang 3% ng mamamayan. Gayun pa man, ang tanging nabubuhay na wikang halong Asyatiko-Espanyol, na ang [[Tsabakano]], ay wika ng ilan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa.

Mula 1939, sa pagsisikap na paigtingin ang pambansang pagkakaisa, pinalaganap ng pamahalaan ang paggamit ng opisyal na pambansang wika na ang [[Wikang Filipino|Filipino]] na ''[[de facto]]'' na batay sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Itinuturo ang Filipino sa lahat ng paaralan at unti-unting tinatanggap ng taongbayan bilang pangalawang wika. Ang [[Wikang Ingles|Ingles]] naman ay ginagamit bilang pangalawang pangunahing wika at kadalasang maririnig sa talakayan ng pamahalaan, pag-aaral at pangkabuhayan.

=== Wika ===
{{main|Mga wika sa Pilipinas}}

{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot; style=&quot;text-align:right; font-size:90%; background:white;&quot;
|+ style=&quot;font-size:100%;&quot; |Bilang ng tao sa [[Katutubong wika|unang wika]] (2010)
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |Wika
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;1&quot; |Mananalita
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
|22,512,089
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Sebwano|Sebwano]]
|19,665,453
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Iloko|Ilokano]]
|8,074,536
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
|7,773,655
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Waray-Waray|Waray]]
|3,660,645
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga katutubong wika/diyalekto''}}
|24,027,005
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga dayuhang wika/diyalekto''}}
|78,862
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Hindi iniulat/hindi inihayag''}}
|6,450
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;border-top:double gray;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;letter-spacing:0.02em;&quot; colspan=&quot;1&quot; |KABUUAN
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; |92,097,978
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|style=&quot;font-style:italic;&quot; colspan=&quot;2&quot; |Pinagkunan: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}}
|}

Ayon sa pinakabagong saliksik ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] (KWF), mayroong 131 wikang buhay sa Pilipinas. Bahagi ang mga ito ng pangkat ng mga wikang [[Mga wikang Borneo-Pilipinas|Borneo-Pilipinas]] ng [[mga wikang Malayo-Polinesyo]], na sangay ng mga [[mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]].&lt;ref name=&quot;Ethnol&quot;&gt;Lewis, Paul M. (2009). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Languages of Philippines]. ''Ethnologue: Languages of the World'' (16th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Hinango noong 2009-12-16.&lt;/ref&gt;

Ayon sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987]], ang [[Wikang Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]] ang mga opisyal na wika. Ang Filipino ay ang wikang pambansa ng Pilipinas na ibinatay sa [[wikang Tagalog|Tagalog]] ngunit patuloy na nililinang at pinapagyayaman batay sa mga iba pang wika ng Pilipinas. Pangunahin itong sinasalita sa [[Kalakhang Maynila]] at sa ibang mga rehiyong urban. Kapuwa ginagamit sa pamahalaan, edukasyon, pahayagan, telebisyon at negosyo ang wikang Filipino at Ingles. Nagtalaga ang saligang batas ng mga wikang rehiyonal gaya ng [[mga wikang Bikol|Bikolano]], [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], Tagalog, at [[Wikang Waray-Waray|Waray]] bilang katulong na opisyal na wika at iniuutos na ang [[Wikang Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itaguyod nang kusa at opsiyonal.&lt;ref name=OfficialLang&gt;{{cite web|author=Joselito Guianan Chan, Managing Partner|url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm|title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.|publisher=Chan Robles &amp;amp; Associates Law Firm|date=|accessdate=2013-05-04|archive-date=2007-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Pananampalataya ===
[[Talaksan:Paoay Church Ilocos Norte.jpg|thumb|left|Simbahan ng Paoay]]
Ang Pilipinas ay [[estadong sekular|bansang sekular]] na may saligang batas na naghihiwalay sa simbahan at estado. Subalit, ang mahigit sa 80% ng populasyon ay Kristiyano: ang karamihan ay mga [[Katoliko Romano|Katoliko]] samantalang ang 10% ng mga Pilipino ay kasapi sa ibang denominasyong Kristiyano, gaya ng [[Iglesia ni Cristo]], ang mga kaanib sa [[Iglesia ng Dios o Dating Daan]], ang [[Iglesia Filipina Independiente]], [[Ang Nagkaisang Iglesia ni Cristo sa Pilipinas]], [[Sabadista]], [[Born Again Groups]] at ang [[Mga Saksi ni Jehova]]. Sa kabila ng mga relihiyong ito, hindi dapat mawala ang ating pananalig sa Panginoong Diyos.&lt;ref name=2006census&gt;{{cite web
|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute
|author=Republic of the Philippines. National Statistics Office.
|date=2003-02-18
|accessdate=2008-01-09
|archive-date=2012-06-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Bunga ng impluwensiya ng kulturang Kastila, ang Pilipinas ay isa sa dalawang bansa sa Asya na may pinakamaraming Katoliko, na sinundan ng [[Silangang Timor]], isang dating kolonya ng [[Portugal]].

Ayon sa Pambansang Komisyon sa mga Pilipinong Muslim noong 2012, tinatayang nasa 11% ng mga Pilipino ang naniniwala sa [[Islam]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ncmf.gov.ph/ |access-date=2014-08-23 |archive-date=2016-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, na ang karamihan sa mga ito ay mga [[Sunni]]. Sa katunayan, ang karamihan ng mga taga-katimugang Pilipinas ay mga Muslim.

== Pag-aaral ==
[[Talaksan:UST mainjf22.JPG|thumb|Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]], na itinatag noong 1611, ay ang pinakamatandang pamantasan sa Asya.]]

Iniulat ng Tanggapan ng Pambansang tagatala ng Pilipinas na ang payak na kamuwangan ng Pilipinas ay nasa 93.4% at ang nagagamit na kamuwangan ay nasa 84.1% noong 2003.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=quickstat /&gt;&lt;ref name=UN /&gt; Halos pantay ang kamuwangan ng mga babae at lalaki.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ang paggastos sa pag-aaral ay nasa tinatayang 2.5% ng GDP.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ayon sa [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]], 44,846 na mababang paaralan at 10,384 na mataas na paaralan ang nakatala para sa taong pampaaralan ng 2009-2010&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. (2010-09-23).[http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls Fact Sheet – Basic Education Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190454/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls |date=2011-05-11 }}. Hinango noong 2010-04-17.&lt;/ref&gt; samantalang itinala ng [[Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon]] o CHED na may 2,180 na mga institusyong pag-aaral, ang 607 dito ay pampubliko at ang 1,573 ay mga pribado.&lt;ref name=&quot;CHED&quot;&gt;Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (Agosto 2010). [https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information Information on Higher Education System]. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Hinango noong 2011-04-17.&lt;/ref&gt;

May ilang mga sangay ng pamahalaan ang kasama sa pag-aaral. Ang Kagawaran ng Edukasyon ang nakasasakop sa mababang paaralan, pangalawang mataas na paaralan, at mga hindi pormal na edukasyon; ang [[Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan]] o TESDA ang namamahala sa mga pag-aaral sa pagsasanay at pagpapaunlad pagkatapos ng pangalawang mataas na paaralan; at ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ang nangangasiwa sa mga dalubhasaan at pamantasan at nag-aayos ng mga pamantayan sa lalong mataas na pag-aaral.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. [https://web.archive.org/web/20110716160809/http://www.deped.gov.ph/about_deped/history.asp &quot;Historical Perspective of the Philippine Educational System&quot;]. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;

== Kalinangan at kaugalian ==
{{main|Kultura ng Pilipinas}}
{{See also|Musika ng Pilipinas|Lutuing Pilipino|Kaugaliang Pilipino|Panitikan sa Pilipinas}}
[[Talaksan:SAYAWIKA TINIKLING 1.gif|thumb|170px|left|Mga mananayaw ng [[Tinikling]].]]
[[Talaksan:Oldest House in Ivatan.jpg|thumb|right|Ang batong bahay ng mga [[Ivatan|Ibatan]] sa [[Batanes]]. Isang magandang halimbawa ng arkitekturang Pilipino. Ang bahay ay gawa sa apog at [[sagay]] habang ang bubong nito'y sa [[kugon]].]]
[[Talaksan:Indak-indak sa Kadalanan 06.JPG|thumb|right|Ang pista ng [[Kadayawan]] sa [[lungsod ng Dabaw]].]]

[[Talaksan:Tinolalunch.jpg|thumb|right|150px|[[Tinola]], ang pagkaing kilala na binanggit sa nobelang ''[[Noli Me Tángere|Noli Me Tangere]]'' (Huwag Mo Akong Salingin) ni José Rizal.]]
Sa buong kasaysayan ng Pilipinas, walang ni isang tanging pambansang pagkakakilanlang o pangkaugalian na nahubog. Sa isang bahagi, ito ay dahil marahil sa napakaraming wikang ginagamit sa buong kapuluan na tinatantiyang nasa 80, bukod pa sa mga wika nito. Ang pagkakabukod-bukod ng mga magkakaratig na barangay o mga pulo ay nakadagdag din sa pagkawalang pagkakaisa sa pagkakakilanlan.

Sa pagdating ng mga Kastila, tumawag ang mga tagakalat pananampalatayang Katoliko ng mga katutubo para maging tagasalin, nakapaglikha ng mga dalawa ang wikang ginagamit na uri, ang mga Ladinos. Ang mga ito, tulad ng tanyag na makatang si [[Gaspar Aquino de Belen]], ay lumikha ng mga tula ng kabanalan na isinulat sa titik Romano, kalimitan sa wikang Tagalog. Ang [[pasyon]] ay isang pagsasalaysay ng simbuyo, pagkamatay at muling pagkabuhay ni Hesukristo na sinimulan ni Gaspar Aquino de Belen. Umusbong din ang mga panitikang sekular na binase sa mga korido, mga baladang Kastila ng kabalyero. Nasulat din ang mga ito sa abakadang Romano ng mga pangunahin na wika at kumalat.

Sa karagdagan, ang panitikan ([[Jose Rizal]], [[Pedro Paterno]]) at mga kasulatan ng kasaysayan (pambansang awit, ''Constitución Política de Malolos''), ay nasa Espanyol, na hindi na pangunahing wika ngayon. Ang mga manunulat na Pilipino, tulad ni [[Claro M. Recto]] ay nagpatuloy sa pagsusulat sa wikang Espanyol hanggang 1946.

Ang Pilipinas ay bayan ng maraming bayani. Sinasabing si [[Lapu-Lapu]] ng pulo ng [[Mactan]] ang unang pumigil sa paglusob kanluranin at ang pumatay kay Fernando Magallanes. Si [[Jose Rizal]] (ipinanganak noong ika-19&amp;nbsp;ng ika-6 na buwan ng 1896 sa bayan ng [[Calamba, Laguna]]), ipinagmamalaki ng Lahing Malay, Pambansang Bayani ng Pilipinas, 22 wika ang alam: Arabe, Katalan, Tsino, Ingles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapones, Latin, Malay, Portuges, Ruso, Sanskrito, Espanyol, Tagalog at iba pang katutubong wika; siya ay naging tagaguhit ng mga gusali, tagapagtanghal, nakikipagkalakal, tagaguhit ng karikatyur, guro, ekonomista, etnolohista, siyentipikong magsasaka, bihasa sa kasaysayan, imbentor, peryodista, dalubhasa sa wika, bihasa sa awit, mitolohista, makabayan, naturalista, nobelista, siruhano sa mata, makata, propagandista, sikolohista, siyentista, manlililok, sosyolohista, at teologo. Pilipino ang unang Asyatikong Kalihim-Heneral ng Asamblea Heneral ng [[Mga nagkakaisang Bansa]] (UN) – si Carlos Peña Romulo.

Itinuturing na [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang mga Barokeng Simbahan ng Pilipinas at ang Makasaysayang Bayan ng [[Vigan]]. Kabilang sana rito ang [[Intramuros]] ngunit nawasak ito matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isa ring Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Hagdan-hagdang Palayan o '''Pay-yo''' ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na kinikilala ring ikawalong nakakahangang-yaman ng daigdig.

==== Midya ====
{{Main|Pelikulang Pilipino|Telebisyon sa Pilipinas|Radyo sa Pilipinas|Teleserye}}
[[Talaksan:Lino Brocka.jpg|thumb|Si [[Lino Brocka]], isang [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] sa larangan ng pelikula.|209x209px]]
Ang pangunahing wika na ginagamit sa midya sa Pilipinas ay ang [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], bagama't ang pagsasahimpapawid ay lumipat sa Wikang Filipino.&lt;ref name=&quot;Brown-Ganguly-2003&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |date=2003 |publisher=[[MIT Press]] |isbn=978-0-262-52333-2 |editor-last1=Brown |editor-first1=Michael Edward |series=BCSIA Studies in International Security |location=Cambridge, Mass. |pages=[https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&amp;pg=PA323 323–325] |editor-last2=Ganguly |editor-first2=Sumit |editor-link2=Sumit Ganguly}}&lt;/ref&gt; Ginagamit din naman ang ibang mga wika sa Pilipinas, lalo na sa mga radyo dahil sa kakayahan nitong maabot ang mga malalayong pook na maaaring hindi kayang maabot ng ibang uri ng midya. Ang [[Lupon sa Rebyu at Klasipikasyon ng Pelikula at Telebisyon]] ang namamahala ng mga palabas sa telebisyon, patalastas, at pelikula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ |title=Television, Regulation and Civil Society in Asia |date=29 Agosto 2003 |publisher=[[RoutledgeCurzon]] |isbn=978-1-134-43194-6 |editor-last1=Kitley |editor-first1=Philip |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ&amp;pg=PA140 140] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Deocampo |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=WzaWDwAAQBAJ&amp;pg=PT510 |title=Film: American Influences on Philippine Cinema |date=9 Nobyembre 2017 |publisher=[[Anvil Publishing, Inc.]] |isbn=978-971-27-2896-9 |location=Mandaluyong, Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga Pilipino ay nakakakuha ng mga balita at impormasyon mula sa telebisyon, Internet, at [[Paggamit ng hatirang pangmadla sa Pilipinas|hatirang pangmadla]].&lt;ref&gt;{{cite web||last=Lucas|first=Daxim L.|date=September 13, 2011|title=Filipinos seek info on Web; rich prefer newspapers|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|url=https://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116070555/http://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers/|archive-date=November 16, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNNPH-SWSFacebook&quot;&gt;{{cite web||date=June 30, 2019|title=SWS: Facebook next to TV as Filipinos' top source of news|work=[[CNN Philippines]]|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703110139/https://cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|archive-date=July 3, 2019}}&lt;/ref&gt; Ang ''flagship state-owned broadcast-television network ng'' bansa ay ang [[People's Television Network]] (PTV). Ang mga pangunahing himpilang pantelebisyon sa Pilipinas naman ay ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network|GMA]] at [[TV5 (Philippines)|TV5]] na may malawak din na serbisyong panradyo.&lt;ref name=&quot;BBC Pilipinas&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (2009-12-08). ''BBC News''. Hinango noong 2009-12-20.&lt;/ref&gt;

Ang industriya ng aliwan o tinatawag na ''showbiz'' ay makulay at nagbibigay laman sa mga [[Listahan ng mga peryodiko sa Pilipinas|pahayagan at peryodiko]] ng mga detalye tungkol sa mga [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas|artista]]. Tinatangkilik din ang mga [[teleserye]] gaya rin ng mga telenobelang Latino, Asyano (partikular ang mga dramang Koreano) at mga [[anime]]. Ang mga pang-umagang palabas ay pinangingibabawan ng mga ''game shows'', ''variety shows'', at mga ''talk shows'' gaya ng ''[[Eat Bulaga]]'' at ''[[Showtime|It's Showtime]]''.&lt;ref name=&quot;Ratings&quot;&gt;Santiago, Erwin (2010-04-12). [https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29:-Agua-Bendita-pulls-away AGB Mega Manila TV Ratings (Abril 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away]. Hinango noong 2010-05-23 mula sa Philippine Entertainment Portal Website.&lt;/ref&gt; Tanyag din ang mga [[Pelikulang Pilipino]] at mayroong mahabang kasaysayan, subalit nahaharap sa matinding kompetensiya mula sa mga pelikulang banyaga. Kabilang sa mga pinagpipitagang direktor si [[Lino Brocka]] para sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]''. Sa mga nakalipas na mga taon nagiging pangkaraniwan ang paglilipat-lipat ng mga artista mula sa telebisyon at pelikula at pagkatapos ay ang pagpasok sa politika na pumupukaw ng pangamba.&lt;ref name=&quot;Celebrity&quot;&gt;[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 &quot;The Philippines' celebrity-obsessed elections&quot;]. (2007-04-26). ''[[The Economist]]''. Hinango noong 2010-01-15.&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Balangkas ng Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga temang may kaugnayan sa Pilipinas]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga palabas na kawing ==

{{Canadian City Geographic Location (8-way)
|North=''[[Taywan]]''&lt;br /&gt;''Bashi Channel''
|West=''[[Biyetnam]], [[Dagat Luzon]]''
|Center=Pilipinas
|East=''[[Dagat Pilipinas]], [[Pacific Ocean]]''
|South=''[[Indonesya]]''
|Northwest=''[[Biyetnam]]''
|Northeast=''[[Pacific Ocean]]''
|Southwest=''[[Malaysia]]''
|Southeast=''[[Palau]]''
}}

=== Mga pahinang opisyal ===
* [http://www.gov.ph www.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=2012-01-01 }} - Portal ng Pamahalaan ng Pilipinas
* [http://www.op.gov.ph www.op.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609185330/http://www.op.gov.ph/ |date=2007-06-09 }} - Tanggapan ng Pangulo
* [http://www.ovp.gov.ph www.ovp.gov.ph] Tanggapan ng Pangalawang Pangulo 
* [http://www.senate.gov.ph www.senate.gov.ph] - Senado
* [http://www.congress.gov.ph www.congress.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604085514/http://www.congress.gov.ph/ |date=2020-06-04 }} - Kapulungan ng mga Kinatawan
* [http://www.supremecourt.gov.ph www.supremecourt.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512084154/http://www.supremecourt.gov.ph/ |date=2008-05-12 }} - Kataas-taasang Hukuman
* [http://www.comelec.gov.ph www.comelec.gov.ph] - Komisyon sa Halalan
* [http://www.dfa.gov.ph www.dfa.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205235233/http://www.dfa.gov.ph/ |date=2006-12-05 }} - Kagawaran ng Ugnayang Panlabas
* [http://www.itsmorefuninthephilippines.com www.itsmorefuninthephilippines.com] - Kagawaran ng Turismo
* [http://www.afp.mil.ph www.afp.mil.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020326211321/http://www.afp.mil.ph/ |date=2002-03-26 }} - Sandatahang Lakas ng Pilipinas
* [http://www.gabinete.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930020506/http://www.gabinete.ph/ |date=2007-09-30 }} - Kagawaran na bumubuo sa Gabinete sa Pilipinas 2005

=== Kasaysayan ===
* [http://www.elaput.com/ Mga Panahon ng Pilipino: A Web of Philippine Histories]

=== Mga pahinang pambalita ===
* [http://friendly.ph/newsfeed/ Friendly Philippines News Online]
* [http://www.abs-cbnnews.com ABS-CBN News]
* [http://www.inq7.net Philippine Daily Inquirer at GMA News]
* [http://www.philstar.com Philippine Star]
* [http://www.mb.com.ph The Manila Bulletin Online]
* [http://www.manilatimes.net The Manila Times Online]
* [http://www.sunstar.com.ph Sun Star Network Online]
* [http://www.tribune.net.ph The Daily Tribune Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221083336/https://tribune.net.ph/ |date=2021-12-21 }}
* [http://www.malaya.com.ph Malaya Online]

=== Iba pang mga pahina ===
* [https://www.pilipinas.ph/ ''Pilipinas'' Website]
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050721005826/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html |date=2005-07-21 }}
* [http://www.mytravelinks.com Philippines Travel Directory] - Philippines Travel Directory
* [http://www.filipinolinks.com Tanikalang Ginto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221015623/http://filipinolinks.com/ |date=2021-12-21 }} - Philippine links directory
* [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ Open Directory Project - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040819050600/http://dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ |date=2004-08-19 }} directory category
* [http://www.odp.ph Philippine Website Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225155256/http://odp.ph/ |date=2021-02-25 }} - Open directory Philippines
* [http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines/ Yahoo! - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050719013926/http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines |date=2005-07-19 }} directory category
* [http://news.yahoo.com/fc?tmpl=fc&amp;cid=34&amp;in=world&amp;cat=philippines Yahoo! News Full Coverage - ''Philippines''] news headline links
* [http://www.yehey.com Yehey.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050115085947/http://www.yehey.com/ |date=2005-01-15 }} - Most popular Philippine portal
* [http://www.infophilippines.com Philippine Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206165054/http://www.infophilippines.com/ |date=2006-02-06 }} - Philippine website directory
* [http://jeepneyguide.com Jeepneyguide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018102004/http://jeepneyguide.com/ |date=2012-10-18 }} - Guide for the independent traveler
* [http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html Philippines Travel Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223151315/http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html |date=2005-12-23 }} and [http://www.asinah.org/blog/ Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050328203747/http://www.asinah.org/blog/ |date=2005-03-28 }}
* [http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ Philippines Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910222553/http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ |date=2007-09-10 }}
* [http://www.manilamail.com ManilaMail] - a reference point for understanding the Philippines and Filipinos

{{Philippines political divisions}}
{{ASEAN}}
{{Latinunion}}
{{Asya}}

[[Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya]]
[[Kategorya:Pilipinas|*]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Timog-silangang Asya]]</text>
      <sha1>73ifrfjhez8dt43ijn5pm2ubn1i0cq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215741</id>
      <parentid>2215737</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215737 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133661" sha1="11xir3sps1nv9s0axomr0s4j36uv7du" xml:space="preserve">{{short description|Bansa sa Timog Silangang Asya}}
{{Infobox country
| conventional_long_name     = Republika ng Pilipinas
| common_name                = Pilipinas
| native_name                = {{native name|en|Republic of the Philippines}}
| image_flag                 = Flag of the Philippines.svg
| image_coat                 = Coat of Arms of the Philippines.svg
| symbol_type                = Sagisag
| motto                      = [[Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa]]
| anthem                     = [[Lupang Hinirang]]{{parabr}}{{center|[[File:Philippine National Anthem, the Lupang Hinirang, Himno Nacional Filipino Unknown Artist.ogg]]}}
| image_map                  = PHL orthographic.svg
| official_languages       = [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]
| demonym                  = [[Mga Pilipino|Pilipino/Pilipina]]&lt;br&gt; [[Pinoy|Pinoy/Pinay]] (katawagang palasak)
| capital                  = [[Maynila]]
| largest_city             = [[Lungsod Quezon]]&lt;br&gt;{{small|{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}}}} &lt;!-- Although [[Davao City]] has the largest land area, the article on [[largest city]] says we should refer to the most populous city, which as of 2006 is [[Quezon City]]. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--&gt;
| government_type          = Unitaryong [[Pangulo|pampanguluhang]] [[republika]]ng [[Saligang batas|konstitusyonal]]
| leader_title1            = [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]
| leader_title2            = [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]
| leader_title3            = [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]]
| leader_title4            = [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Tagapagsalita]]
| leader_title5            = [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]
| leader_name1             = [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]
| leader_name2             = [[Sara Duterte|Sara Duterte-Carpio]]
| leader_name3             = [[Francis Escudero]]
| leader_name4             = [[Martin Romualdez]]
| leader_name5             = Alexander Gesmundo
|legislature                 = [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]]
|upper_house                 = [[Senado ng Pilipinas|Senado]]
|lower_house                 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]]
| area_km2 = 343448&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gov.ph/ang-pilipinas |title=Archive copy |access-date=2017-12-28 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317015900/http://www.gov.ph/ang-pilipinas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_sq_mi = 132606 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank                = Ika-64
| percent_water            = 0.61&lt;ref name=CIAfactbook&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |last=Central Intelligence Agency. |title=Silangan at Timog-Silangang Asya :: Pilipinas |work=The World Factbook |publisher=Washington, DC: Author |date=2009-10-28 |accessdate=2009-11-07 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (tubig sa kaloobang sakop ng Pilipinas)
| population_estimate      = 
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 
| population_census        = 109,035,343
| population_census_year   = 2020
| population_census_rank = Ika-13
| population_density_km2   = 363.45
| population_density_sq_mi = 941.3 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank  = Ika-37
| GDP_PPP_year             = 2025
| GDP_PPP                  = $1.477 trilyon&lt;!--IMF--&gt;
| GDP_PPP_per_capita       = $12,913
| GDP_nominal              = $507.670 bilyon
| GDP_nominal_year         = 2025
| GDP_nominal_per_capita   = $4,439
| Gini                        = 40.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                   = 2021
| Gini_ref                    = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 Marso 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                   = Ika-44
| HDI_year                 = 2023
| HDI                      = 0.720
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=6 Mayo 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = Ika-117
| sovereignty_type         = [[Himagsikang Pilipino|Kalayaan]]
| sovereignty_note         = mula sa [[Espanya]] at [[Estados Unidos]]
| established_event1       = [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|Ipinahayag]]
| established_date1        = 12 Hunyo 1898
| established_event2       = [[Batas Tydings-McDuffie|Pansariling pamahalaan]]
| established_date2        = 24 Marso 1934
| established_event3       = [[Araw ng Republika|Kinikilala]]
| established_date3        = 4 Hulyo 1946
| established_event4       = [[Saligang Batas ng Pilipinas|Kasalukuyang saligang batas]]
| established_date4        = 2 Pebrero 1987
| currency                 = [[Piso ng Pilipinas]] (₱)
| currency_code            = PHP
| time_zone                = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas]]
| utc_offset               = +8
| time_zone_DST            = hindi sinusunod
| utc_offset_DST           = +8
|date_format                 = {{unbulleted list |buwan-araw-taon|araw-buwan-taon ([[Anno Domini|AD]])}}
|drives_on                   = kanan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=Agosto 2005 |accessdate=22 Pebrero 2009 |publisher=}}&lt;/ref&gt;
| cctld                    = [[.ph]]
| calling_code             = +63
| iso3166code        = PH
| footnotes                = * Ang [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[Wikang Zamboangueño|Tsabakano]], [[Wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]], [[Wikang Ibanag|Ibanag]], [[Wikang Ibatan|Ibatan]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Sambal|Sambal]], [[Wikang Surigaonon|Surigaonon]], [[Wikang Maranao|Maranao]], [[Wikang Maguindanao|Maguindanao]], [[Wikang Yakan|Yakan]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at [[Wikang Tausug|Taūsug]] ay ang mga auksilar na wikang opisyal sa kanilang sariling rehiyon. Ang [[Wikang Kastila|Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itinataguyod sa isang pangunahing at kusang batayan.}}
Ang '''Pilipinas''', opisyal na '''Republika ng Pilipinas''', ay isang [[malayang estado]] at kapuluang bansa sa [[Timog-Silangang Asya]] na nasa kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ito ng 7,641 pulo na nahahati sa tatlong kumpol ng mga pulo: [[Luzon|Kalusunan]], [[Kabisayaan]] (kilala rin bilang ''Visayas'') at [[Mindanao|Kamindanawan]]. Napapalibutan ito ng [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Luzon]] sa kanluran, at ng [[Dagat ng Celebes]] sa katimugan. Nasa katimugang bahagi ng bansa ang bansang [[Indonesia|Indonesya]] habang ang bansang [[Malaysia]] naman ay nasa timog-kanluran. Naroroon sa silangan ang bansang [[Palau]] at sa hilaga naman ang bansang [[Taiwan]]. 

Ang Pilipinas ay matatagpuan din malapit sa [[Ekwador]] at sa [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na siyang dahilan kung bakit madalas tamaan ang bansa ng mga bagyo at lindol. Ang Pilipinas ay may lawak na 300,000 kilometro kuwadrado (115,831 milya kuwadrado), at noong 2021, mayroon itong populasyon na humigit-kumulang 109 milyong katao.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cudis |first=Christine |date=27 Disyembre 2021 |title=PH 2021 population growth lowest in 7 decades |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1163852 |access-date=13 Agosto 2022 |website=Philippine News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Pilipinas ang ikawalong pinakamataong bansa sa [[Asya]] at ang [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon|ika-labintatlong pinakamataong bansa]] sa daigdig. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng [[Maynila]] at ang pinakamalaking lungsod ay ang [[Lungsod Quezon]]; pawang bahagi ng [[Kalakhang Maynila]]. 

Noong sinaunang panahon, ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] ang ilan sa mga unang nanirahan sa kapuluan. Sinundan sila ng pagdating ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]]. Naganap ang pakikipagkalakalan sa mga [[Intsik]], Malay, [[India|Indiyano]], at mga bansang [[Islam|Muslim]]. Ang pagdating ni [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 ay ang pasimula ng pananakop ng mga Kastila. Noong 1543, pinangalanan ng isang Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang kapuluan na ''Las Islas Filipinas'' (Mga Kapuluan ng Pilipinas) sa karangalan ni [[Felipe II ng Espanya]]. Sa pagdating ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Lungsod ng Mehiko]] noong 1565, naitatag ang unang paninirahan ng mga Kastila sa kapuluan. Naging bahagi ang Pilipinas sa [[Imperyong Kastila]] nang mahigit 300 taon. Naging daan ito upang ang [[Katolisismo]] ang maging pangunahing pananampalataya. Sa gitna ng kapanahunang ito, ang Maynila ang naging sentro ng kalakalan ng kanluran sa Pasipiko na umuugnay sa Asya sa [[Acapulco]] sa [[Kaamerikahan]] gamit ang mga [[galeon ng Maynila]].

Noong 1896, sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino]], na nagpatatag sa sandaling pag-iral ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], na sinundan naman ng madugong [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] ng panlulupig ng hukbong sandatahan ng [[Estados Unidos]]. Sa kabila ng [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|pananakop ng mga Hapon]], nanatili sa Estados Unidos ang kataas-taasang kapangyarihan sa kapuluan hanggang matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], kung kailan kinilala na ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Mula noon, ang Pilipinas ay nagkaroon ng magulong karanasan sa demokrasya, kung saan kabilang ang pagpapatalsik ng diktadurya sa isang [[Rebolusyong EDSA ng 1986|di-marahas na himagsikan]].

Ang Pilipinas ay isang orihinal na kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan]], [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]], ang [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], at ang [[East Asia Summit|Pulong-Panguluhan ng Silangang Asya]]. Nandito rin ang himpilan ng [[Bangko sa Pagpapaunlad ng Asya]]. Itinuturing ang Pilipinas na isang bagong industriyalisadong bansa, kung saan mayroong ekonomiyang nagbabago mula sa isang nakabatay sa agrikultura patungo sa isang mas nakabatay naman sa mga serbisyo at pagmamanupaktura. Isa ang Pilipinas sa tanging dalawang bansa sa Timog-silangang Asya na [[Kristiyanismo]] ang pangunahing pananampalataya. Yaong isa ay ang [[Silangang Timor]].

== Pangalan ==
[[Talaksan:Pantoja de la Cruz Copia de Antonio Moro.jpg|thumb|upright|left|Si [[Felipe II ng Espanya]].]]
Sa gitna ng kaniyang paglalayag noong 1542, pinangalanan ng Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang mga pulo ng [[Leyte]] at [[Samar]] bilang ''Felipinas'' ayon sa pangalan ni [[Felipe II ng Espanya|Haring Felipe II ng Espanya]], na siyang Prinsipe ng [[Asturias (Espanya)|Asturias]] noon. Sa huli, ang pangalang ''Las Islas Filipinas'' ang sasaklaw sa lahat ng mga pulo sa kapuluan. Bago ito naging pangkaraniwan, iba pang mga pangalan tulad ng ''Islas del Poniente'' (Mga Kapuluan ng Kanluran) at ang ipinangalan ni [[Fernando de Magallanes]] para sa mga pulo na ''San Lázaro'' ay ginamit rin ng mga Kastila upang tukuyin ang kapuluan.

Sa pagdaan ng kasaysayan, ilang beses nang nagbago ang opisyal na pangalan ng Pilipinas. Sa gitna ng [[Himagsikang Pilipino]], inihayag ng [[Kongreso ng Malolos]] ang pagtatag ng ''República Filipina'' (Republika ng Pilipinas). Mula sa panahon ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] (1898) at [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] (1899-1902) hanggang sa panahon ng [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] (1935-1946), tinawag ng mga Amerikano ang bansa bilang ''Philippine Islands'', na salin sa Ingles mula sa Kastila. Mula sa [[Kasunduan sa Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]], nagsimulang lumutang ang pangalan na &quot;Pilipinas&quot; at mula noon ito na ang naging kadalasang ngalan ng bansa. Mula sa katapusan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang opisyal na pangalan ng bansa ay &quot;Republika ng Pilipinas&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Enero 1973 |title=1973 Constitution of the Republic of the Philippines |url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |access-date=15 Agosto 2022 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |language=en-US |archive-date=25 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625191553/https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas}}

=== Sinaunang Panahon ===
[[Talaksan:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|left|Ang [[Kuwebang Tabon|Yungib ng Tabon]] ay ang pook kung saan natuklasan ang isa sa mga pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas, ang [[Taong Tabon]].]]
[[Talaksan:Remains of a Rhinoceros philippinensis found in Rizal, Kalinga dated c. 709,000 years ago.jpg|thumb|Mga kinatay na labi ng isang ''Rhinoceros philippinensis'' na natuklasan sa Rizal, Kalinga na nagpapatunay na may mga naninirahan nang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.]]
Ang kamakailang pagtuklas sa mga kasangkapang bato at buto ng mga labi ng kinatay na hayop sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]], [[Kalinga]] ay patunay na may mga sinaunang [[hominini]] sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/s41586-018-0072-8 Ingicco et al. 2018]&lt;/ref&gt; Samantala, ayon sa mga naitalang labi ng tao sa bansa, maaaring dinayo na ng mga tao ang Pilipinas ilang libong taon na ang nakalipas. Inaakala na ang labi ng [[Homo luzonensis|Taong Callao]] na natuklasan sa [[Yungib ng Callao]] sa [[Cagayan (lalawigan)|Cagayan]] ay ang pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas na may tanda na 67,000 taon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rincon |first=Paul |date=10 Abril 2019 |title=Homo luzonensis: New human species found in Philippines |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410192730/https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |archive-date=10 Abril 2019}}&lt;/ref&gt; Mas higit pang matanda sa naunang natuklasang labi ng [[Taong Tabon]] sa [[Palawan]] na tinatayang 26,500 taon na ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Détroit |first1=Florent |last2=Dizon |first2=Eusebio |last3=Falguères |first3=Christophe |last4=Hameau |first4=Sébastien |last5=Ronquillo |first5=Wilfredo |last6=Sémah |first6=François |date=2004 |title=Upper Pleistocene ''Homo sapiens'' from the Tabon cave (Palawan, The Philippines): description and dating of new discoveries |url=http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |journal=Human Palaeontology and Prehistory |publisher=[[Elsevier]] |volume=3 |issue=2004 |pages=705–712 |bibcode=2004CRPal...3..705D |doi=10.1016/j.crpv.2004.06.004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218164554/http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |archive-date=18 Pebrero 2015 |access-date=9 Mayo 2024 |doi-access=free |issn = 1631-0683 }}&lt;/ref&gt; Tumawid sa mga sinaunang tulay na lupa ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] o Ita, na siyang tinatayang kauna-unahang mga nanirahan sa Pilipinas. Sa kalaunan, dumayo sila sa kagubatan ng mga pulo. Sa kasalukuyan, nang sumapit ang ikalawang libong taon, nanirahan din sa Pilipinas ang iba pang mga mandarayuhan mula sa [[tangway ng Malay]], kapuluan ng [[Indonesia]], mga taga-[[Indotsina]] at [[Taiwan]].&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |title=The Protected Landscape Approach: Linking Nature, Culture and Community |date=2005 |publisher=[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] |isbn=978-2-8317-0797-6 |editor-last=Brown |editor-first=Jessica |location=Gland, Switzerland and Cambridge, England |pages=101–102 |language=en |access-date=11 Abril 2025 |editor-last2=Mitchell |editor-first2=Nora J. |editor-last3=Beresford |editor-first3=Michael |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408232535/https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |archive-date=8 Abril 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jett |first=Stephen C. |url=https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |title=Ancient Ocean Crossings: Reconsidering the Case for Contacts with the Pre-Columbian Americas |date=2017 |publisher=[[University of Alabama Press]] |isbn=978-0-8173-1939-7 |location=Tuscaloosa, Ala. |pages=[https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ&amp;pg=168 168–171] |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Mayroon nang mga mangilan-ngilang teorya patungkol sa pinagmulan ng mga sinaunang Pilipino. Isa na ang teorya ni F. Landa Jocano na nagsasabing ang mga ninuno ng mga Pilipino ay lokal na umusbong. Ang teoryang &quot;Pinagmulang Kapuluan&quot; naman ni Wilhelm Solheim, ipinahihiwatig na ang pagdating ng mga tao sa kapuluan ay naganap sa pamamagitan ng mga network pangkalakalan na nagmula sa Sundaland sa pagitan ng 48,000 hanggang 5,000 BK at hindi sa pamamagitan ng malawak na pandarayuhan. Samantala, ipinapaliwanag ng teoryang &quot;Paglawak ng mga Austronesyo&quot; na ang mga Malayo-Polinesyong nagmula sa Taiwan ay nagsimulang lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK, taliwas sa mga naunang pagdating.
[[Talaksan:Angono Petroglyphs1.jpg|right|thumb|[[Mga Petroglipo ng Angono]], ang pinakamatandang gawang [[Sining ng Pilipinas|sining]] sa Pilipinas.]]
Ang pinakatinatanggap na teorya, batay sa lingguwistika at arkeolohikong katibayan, ay ang teoryang &quot;Mula sa Taiwan&quot;, kung saan ipinapalagay na ang mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] mula Taiwan, na sila mismo ay nagmula sa mga neolitikong kabihasnan ng [[Ilog Yangtze]] tulad ng [[Kabihasnang Liangzhu|kalinangang Liangzhu]], ay lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK. Sa gitna ng Panahong Neolitiko, isang &quot;kalinangan ng batong-luntian&quot; ang sinasabing umiral na pinatunayan ng libu-libong magagandang gawang [[artipakto]] ng batong-luntian na nasumpungan sa Pilipinas na tinatayang noong 2,000 BK pa.

Ang batong-luntian ay sinasabing nagmula sa kalapit na Taiwan at nasumpungan rin sa iba't ibang pook sa kapuluan at pangunahing kalupaan ng Timog-silangang Asya. Ang mga artipaktong ito ang sinasabing patunay ng malawak na pakikipag-ugnayan ng mga lipunan ng Timog-silangang Asya sa isa’t isa noong sinaunang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=978-971-10-0227-5 |location=Quezon City, Philippines |page=17 |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ness |first=Immanuel |url=https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |title=The Global Prehistory of Human Migration |date=2014 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-118-97059-1 |editor-last1=Bellwood |editor-first1=Peter |location=Chichester, West Sussex, England |page=[https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&amp;pg=PA289 289] |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072922/https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 1,000 BK, ang mga naninirahan sa kapuluan ay binubuo ng apat na uri ng pangkat panlipunan: mga lipi ng mangangaso at mangangalakal, lipunan ng mga mandirigma, mga plutokrasi sa kabundukan, at mga ''port principality''.&lt;ref name=&quot;Legarda-2001&quot;&gt;{{Cite journal |last=Legarda |first=Benito Jr. |year=2001 |title=Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |journal=Kinaadman (Wisdom): A Journal of the Southern Philippines |publisher=Xavier University – Ateneo de Cagayan |volume=23 |page=40}}&lt;/ref&gt;

=== Bago dumating ang mga mananakop ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)}}
{{multiple image
|align        = right
|width        = 110
|image1       = Visayans_3.png
|alt1         =
|caption1     =
|image2       = Visayans_1.png
|alt2         =
|caption2     =
|image3       = Visayans_2.png
|alt3         =
|caption3     =
|image4       = Visayans_4.png
|alt4         =
|caption4     =
|footer       = Mga larawan mula sa [[Boxer Codex]] na ipinapakita ang sinaunang &quot;kadatuan&quot; o [[Maginoo|tumao]] (mataas na uri). '''Mula kaliwa pakanan''': (1) Mag-asawang Bisaya ng Panay, (2) ang mga &quot;Pintados&quot;, isa pang pangalan sa mga Bisaya ng Cebu at sa mga pinalilibutang pulo nito ayon sa mga unang manlulupig, (3) maaaring isang [[tumao]] (mataas na uri) o [[timawa]] (mandirigma) na mag-asawang Pintado, at (4) isang mag-asawang maharlika ng mga Bisaya ng Panay.
|footer_align = left
}}
[[Talaksan:LCI.jpg|thumb|Ang [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], {{circa}} 900. Ang pinakamatanda at makasaysayang kasulatan sa Pilipinas na natuklasan sa [[Lumban|Lumban, Laguna]].]]
Nanirahan sa bansa noong ikawalong dantaon ang mga mangangalakal na [[Intsik|Tsino]]. Ang paglaganap ng mga bansang (kaharian) Budismo sa bahagi ng Asya ang nagpasimuno ng kalakalan sa pagitan ng mga bansa sa [[Indonesia]], [[India]], [[Hapon]], at [[Timog-Silangang Asya]]. Subalit, humina ang mga kaharian sa Timog-Silangang Asya dahil sa mahigpit na alitan at hindi pagkakasundo. Samantala, ang paglaganap ng [[Islam]] sa pamamaraan ng panangalakal at proselitismo, tulad ng [[Kristiyanismo]], ang nagdala sa mga mangangalakal at tagakalat ng pananampalataya sa kabahagian; ang mga [[Arabe]] ay dumating sa Mindanao noong ika-14 na dantaon. Sa pagdating ng mga unang Europeo, sa pangunguna ni Fernando Magallanes noong 1521, mayroon nang mga [[raha]] hanggang sa hilaga ng [[Maynila]], na naging mga karugtungang-sangay ng mga kaharian ng Timog-Silangang Asya. Subalit, pawang mga nagsasarili ang mga pulo ng Pilipinas noon.

Ang kasalukuyang paghihiwalay sa pagitan ng sinauna at [[maagang kasaysayan ng Pilipinas]] ay ang araw na 21 Abril, taong 900, na siyang katumbas sa [[Kalendaryong Gregoryano]] ng araw na nakalagay sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], na siyang pinakamatandang kasulatan na nagmula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Postma |first=Antoon |date=1992 |title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary |url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |journal=Philippine Studies |location=Quezon City, Philippines |publisher=[[Ateneo de Manila University]] |volume=40 |issue=2 |pages=182–203 |issn=0031-7837 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |archive-date=8 Disyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Ang araw na ito ay sumapit sa gitna ng kung anong tinatawag ng mga antropolohista bilang ang &quot;yugto ng pag-usbong&quot; ng Pilipinas (una hanggang ika-14 na dantaon), na inilalarawan bilang ang bagong pag-usbong ng sosyo-kalinangang huwaran, simula ng pag-unlad ng mga malalaking pamayanan sa baybayin, mas higit na pagsasapin-sapin at pagdadalubhasa sa lipunan, at mga pagsisimula ng lokal at pandaigdigang kalakalan. Magmula ika-14 na dantaon, ilan sa mga malalaking pamayanan ay naging maunlad na sentrong pangkalakalan, at naging kalagitnaang punto ng mga pagbabago sa lipunan at paraan ng pamumuhay, kung saan inilarawan ng kung anong tinatawag ni F. Landa Jocano na &quot;yugto ng mga [[Barangay]]&quot; ng maagang kasaysayan ng Pilipinas, na nagsimula sa ika-14 na dantaon hanggang sa pagdating ng mga Kastila at ang pagsisimula ng panahong kolonyal ng Pilipinas.

Batay rin sa kasulatan, ang [[Bayan ng Tondo|sinaunang Tondo]] ay umiral noong bago mag-900 at nakasaad rin na ang Tondo noon ay may ugnayan sa Kaharian ng Medang sa kapuluan ng Java sa Indonesia. Bagaman ang katayuan ng ugnayan ng dalawa ay hindi malinaw sa kasulatan, patunay ito na noong ika-10 dantaon pa lamang ay may koneksyon na ang mga kabihasnan sa Luzon at Java. Sa pagdating ng mga Europeo noong ika-16 na dantaon, ang Tondo ay pinamumunuan ng tinatawag na &quot;[[Lakan]]&quot;. Umusbong ito bilang pangunahing sentro ng kalakalan na may bahagi ng monopolyo sa [[Kaharian ng Maynila|Karahanan ng Maynila]] sa mga produktong kalakal ng [[Dinastiyang Ming]] sa buong kapuluan.

Ang susunod na makasaysayang tala ay tumutukoy sa isang pook sa Pilipinas ng Vol. 186&amp;nbsp;ng opisyal na kasaysayan ng [[Dinastiyang Song]] kung saan isinasalarawan ang &quot;bansa&quot; ng [[Ma-i]]. Taun-taon binibisita ng mga Tsinong mangangalakal ang Ma-i at nagsasalarawan ang kanilang mga tala tungkol sa heograpiya, mga produktong kalakal, at ang pag-uugali ng mga namuno sa Ma-i. Isinaad ng mga Tsinong mangangalakal na ang mga mamamayan ng Ma-i ay tapat at mapagkakatiwalaan. Dahil sa hindi malinaw na mga pagsasalarawan ng mga tala tungkol sa kinaroroonan ng Ma-i, pinagdedebatihan pa rin kung saan ito umiral, may mga iskolar na inaakalang nasa [[Bay, Laguna]] ito, habang ang iba naman ay nag-aakalang nasa pulo ng [[Mindoro]] ito.

[[Talaksan:Ivory seal of Butuan.jpg|thumb|Ang selyong garing ng Butuan na natuklasan noong dekada '70 sa lungsod ng Butuan na nagpapatunay na mahalagang sentro ng kalakalan ang kaharian noong panahong klasikal.]]
Sumunod na itinukoy ng opisyal na kasaysayan ng Dinastiyang Song ang [[Karahanan ng Butuan]], isang maunlad na kabihasnan sa hilaga't-silangang Mindanao, kung saan ito ang unang naitalang bansa mula sa kapuluan ng Pilipinas na nagpadala ng sugo sa Tsina noong 17 Marso 1001. Nakamit ng Butuan ang katanyagan nito sa ilalim ng pamumuno ni Raha Sri Bata Shaja, na isang [[Budismo|Budistang]] namumuno sa isang bansang [[Hinduismo|Hindu]]. Naging makapangyarihan ang estadong ito dahil sa lokal na industriya ng panday-ginto at nagkaroon ito ng ugnayan at tunggaliang diplomatiko sa kaharian ng Champa.

Ayon sa alamat, itinatag naman ang [[Kumpederasyon ng Madyaas|Kadatuan ng Madyaas]] kasunod ng isang digmaang sibil sa pabagsak na Srivijaya, kung saan ang mga tapat na datung Malay sa Srivijaya ay nilabanan ang pananakop ng [[Dinastiyang Chola]] at ang papet na Raha nitong si Makatunao, at nagtatag ng isang estadong gerilya sa Kabisayaan. Ang datu na nagtatag sa Madyaas na si Puti, ay bumili ng lupa para sa kaniyang kaharian mula sa isang katutubong [[Mga Ati (Panay)|Ati]] na si Marikudo. Itinatag ang Madyaas sa [[Panay]] (ipinangalan mula sa estado ng Pannai na kaalyado ng Srivijaya na nasa [[Sumatra]]). Pagkatapos, madalas na nilulusob ng mga taga-Madyaas ang mga daungang panlungsod sa katimugang Tsina at nakipaggulo sa hukbong pandagat ng Tsina.

Kalapit ng Madyaas sa Kabisayaan ang Kaharian ng Cebu na pinamunuan ni Rahamuda Sri Lumay, isang maharlika na may liping Tamil mula sa India. Ipinadala si Sri Lumay ng Chola Maharajah upang sakupin ang Madyaas, subalit sumuway siya at bumuo na lamang ng sarili niyang malayang karahanan. Pawang magkaalyado ang Karahanan ng Butuan at Cebu at napanatili nila ang ugnayan at nagkaroon ng rutang pangkalakalan sa Kutai, isang bansang Hindu sa katimugang [[Borneo]] na itinatag ng mga Indiyanong mangangalakal.

Ang pinakamatandang petsa na nagbanggit tungkol sa Kaharian ng Maynila sa Luzon sa kabila ng [[Ilog Pasig]] mula Tondo ay may kinalaman sa tagumpay ni Raha Ahmad ng Brunei laban kay Raha Avirjirkaya ng [[Majapahit]], na namuno sa parehong lokasyon bago ang paninirahan ng mga Muslim. Nabanggit rin sa mga tala ng Tsino ang isang bansa na tinatawag na &quot;Luzon&quot;. Pinaniniwalaang may kinalaman ito sa sinaunang Maynila dahil inihayag sa mga tala ng Portuges at Kastila noong mga 1520 na ang ''Luçon'' at &quot;Maynila&quot; ay iisa lamang. Bagaman sinasabi ng ilang mga dalubhasa sa kasaysayan na dahil wala sa mga nakasaksi na ito ang talagang nakabisita sa Maynila, maaaring tinutukoy lamang ng ''Luçon'' ang lahat ng mga bayan ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] at [[Mga Kapampangan|Kapampangan]] na umusbong sa mga baybayin ng [[look ng Maynila]]. Gayun man, mula 1500 hanggang mga 1560, itong mga naglalayag na mga taga-Luzon ay tinatawag sa Portuges Malaka na ''Luções'' o &quot;Lusong/Lusung&quot;, at nakilahok rin sila sa mga kilusang pang-militar sa Burma ([[Dinastiyang Toungoo]]), Kasultanan ng Malaka, at Silangang Timor bilang mga mangangalakal at mersenaryo. Ang isang prominenteng ''Luções'' ay si [[Regimo de Raja]], na isang magnate sa mga pampalasa at isang ''Temenggung'' (sulat Jawi: تمڠݢوڠ) o gobernador at pulis-punong heneral sa Portuges Malaka. Siya rin ang pinuno ng isang hukbong dagat kung saan nangalakal at pinrotektahan ang komersyo sa pagitan ng [[kipot ng Malaka]], [[dagat Luzon]], at mga sinaunang kaharian at bayan sa Pilipinas.

Sa hilagang Luzon, ang Kaboloan (na ngayo'y nasa [[Pangasinan]]) ay nagpadala ng mga emisaryo sa Tsina noong 1406-1411, at nakipagkalakal rin ito sa [[Hapon]].

Sa ika-14 na dantaon dumating at nagsimulang lumaganap ang pananampalatayang [[Islam]] sa Pilipinas. Noong 1380, sina Karim ul' Makdum at Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, isang Arabong mangangalakal na isinilang sa [[Johor]], dumating sa [[Sulu]] mula Melaka at itinatag ang [[Sultanato ng Sulu|Kasultanan ng Sulu]] sa pagkumberto sa Raha ng Sulu na si Raha Baguinda Ali at pinakasalan ang kaniyang anak. Sa katapusan ng ika-15 dantaon, pinalaganap ni [[Mohammed Kabungsuwan|Shariff Kabungsuwan]] ng Johor ang Islam sa Mindanao at itinatag naman ang [[Sultanato ng Maguindanao|Kasultanan ng Maguindanao]]. Ang kasultanang uri ng pamahalaan ay lumawak pa patungong Lanao.{{multiple image|perrow=2|caption_align=center
| image1 =|caption1 = Bantayog ni [[Lapu-Lapu]] sa [[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu]].
| image2 =|caption2 = Bantayog ni [[Raha Humabon]] sa [[Lungsod ng Cebu]].
}}

Patuloy na lumaganap ang Islam sa Mindanao at umabot sa Luzon. Naging Islamisado ang Maynila sa gitna ng paghahari ni Sultan Bolkiah mula 1485 hanggang 1521. Naisakatuparan ito dahil nilabanan ng Kasultanan ng Brunei ang Tondo sa paggapi kay Raha Gambang sa labanan at matapos ay iniluklok ang Muslim na Raha Salalila sa trono at sa pagtatag ng estadong-papet ng Brunei na ang [[Kaharian ng Maynila]]. Pinakasalan din ni Sultan Bolkiah si Laila Mecana, ang anak ng Sultan ng Sulu na si Amir Ul-Umbra upang palawakin ang sakop ng Brunei sa Luzon at Mindanao. Nagpatuloy ang mga Muslim sa pakikipagdigma at nagsagawa ng mga slave-raid laban sa mga [[Mga Bisaya|Bisaya]]. Bunga ng pakikilahok sa mga pagsalakay ng mga Muslim, nilipol ng Kasultanan ng Ternate ang [[Kadatuan ng Dapitan]] sa [[Bohol]]. Nadali rin ang mga karahanan ng Butuan at Cebu ng mga isinagawang slave-raid at nakipagdigma laban sa Kasultanan ng Maguindanao. Kasabay ng mga slave-raid na ito, ay ang panghihimagsik ni Datu [[Lapu-Lapu]] ng [[Mactan]] laban kay [[Raha Humabon]] ng Cebu. Mayroon ding alitan sa teritoryo sa pagitan ng Tondo at ang Islamikong Kaharian ng Maynila, kung saan ang pinuno ng Maynila, na si [[Raha Matanda]], ay humiling ng tulong pang-militar laban sa Tondo mula sa kaniyang mga kamag-anak sa Kasultanan ng Brunei.

Ang mga tunggalian sa pagitan ng mga Datu, Raha, Sultan, at Lakan ang nagpadali sa pananakop ng mga Kastila. Ang mga kapuluan ay kakaunti lamang ang bilang ng mga naninirahang tao dahil sa patuloy na mga nagdaraang unos at pagkakaalitan ng mga kaharian. Samakatuwid, naging madali ang kolonisasyon at ang mga maliliit na estado sa kapuluan ay dagliang nasakop ng [[Imperyong Kastila]] at nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Pilipinas.

=== Panahon ng mga Kastila ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)}}
[[Talaksan:Spanish Galleon.jpg|upright=1.00|thumb|Guhit ng isang [[Galeon ng Maynila|galyon ng Maynila]] na ginamit sa gitna ng [[Kalakalang Galeon|Kalakalang Maynila-Acapulco]].]]
Sa pamumuno ni [[Miguel López de Legazpi]], sinakop at inangkin ng mga Kastila ang kapuluan noong ika-16 na dantaon at pinangalanan itong &quot;Las Islas Filipinas&quot; ayon sa ngalan ni Haring [[Felipe II ng Espanya|Felipe II]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wing |first=J.T. |url=https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |title=Roots of Empire: Forests and State Power in Early Modern Spain, c.1500–1750 |publisher=Brill |year=2015 |isbn=978-90-04-26137-2 |series=Brill's Series in the History of the Environment |page=[https://books.google.com.ph/books?id=7dQuBgAAQBAJ&amp;pg=PA109 109] |quote=At the time of Miguel López de Legazpi's voyage in 1564-5, the Philippines were not a unified polity or nation. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128213911/https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |archive-date=28 Enero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;deBorja-2005&quot;&gt;{{cite book |last=de Borja |first=Marciano R. |url=https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |title=Basques In The Philippines |date=2005 |publisher=University of Nevada Press |isbn=978-0-87417-590-5 |series=The Basque Series |location=Reno, Nev. |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326224340/https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |archive-date=26 Marso 2022}}&lt;/ref&gt; Kaagad na ipinakilala at ipinalaganap ang [[Simbahang Katoliko|Katolisismo]] sa pamamagitan ng mga tagakalat ng pananampalataya, at pati na rin ang mga Batas ng Indias (''Laws of the Indies'') at iba pang alituntuning pampatupad. Matigas na pagsuway ang itinugon ng mga pangkat katutubo sa kabundukan pati na rin ng mga mapanlabang Muslim na nagpapatuloy hanggang sa ngayon. Kabi-kabilang mga himagsikan at karahasan ang lumaganap sa mga baybayin sa kabuuan ng tatlong dantaong pananakop, bunga na rin ng pagsasamantala at kakulangan ng pagbabago. Pinamahalaan mula sa [[Nueva España|Bireynato ng Nueva España]] (Bagong Espanya sa ngayon ay [[Mehiko]]) ang bagong nasasakupan at nagsimula ang kalakalan sa [[Galyon ng Maynila]] sa pagitan ng Acapulco at Maynila noong ika-18 dantaon.

Itinatag ng punong panlalawigan [[José Basco y Vargas]] noong 1781 ang Sociedad Económica de los Amigos del País (Samahang Pangkalakalan ng mga Kaibigan ng Bayan) at ginawang hiwalay ang bansa mula sa Bagong Espanya.

Nagbukas ang pakikipagkalakalan ng bansa sa daigdig noong ika-19 na dantaon. Ang pag-angat ng mga masigasig at makabayang burges, binubuo ng mga nakapag-aral na mga katutubong Pilipino, mga Kastila at creole na ipinanganak sa Pilipinas, mga mestisong Espanyol at Tsino, silang mga ilustrado ang nagpahiwatig ng pagtatapos ng pananakop ng Kastila sa kapuluan. Naliwanagan sa [[José Rizal#Impact|Kilusang Propaganda]] na nagsiwalat sa kawalang-katarungan ng pamahalaang kolonyal, sama-sama silang sumigaw para sa kalayaan. Dinakip, nilitis, binigyang-sala, hinatulan ng kamatayan at binaril si [[José Rizal]], ang pinakasikat na propagandista, noong 1896 sa Bagumbayan (Luneta ngayon) dahil sa mga gawaing umano ng pagpapabagsak ng pamahalaan. Naglaon at pumutok ang [[Himagsikang Pilipino]] na pinangunahan ng [[Katipunan]], isang lihim panghimagsikang lipunan na itinatag ni [[Andrés Bonifacio]] at napamunuan din ni [[Emilio Aguinaldo]]. Halos tagumpay na napatalsik ng himagsikan ang mga Kastila noong 1898.

=== Panahon ng mga Amerikano at ang Pananakop ng mga Hapon ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas}}
Noong taon ding iyon, magkadawit ang Espanya at [[Estados Unidos]] sa [[Digmaang Kastila-Amerikano]]. Natalo ang Espanya at ipinasiya nilang ipasa ang kanilang mga nasasakupan na ang Pilipinas, Guam, Kuba, at Puerto Rico sa Estados Unidos. Binayaran naman ng Estados Unidos ang Espanya ng 20 milyong dolyar para sa mga ito, gayong nakapag-pahayag na ng kalayaan ang Pilipinas at itinatag ang [[Unang Republika ng Pilipinas]] at si Emilio Aguinaldo ang hinirang na pangulo, ngunit hindi ito kinilala noong dalawang bansa.
[[Talaksan:JapaneseTroopsBataan1942.jpg|thumb|180px|left|Ang mga sundalong Hapon sa [[Bataan]] noong 1942, sa gitna ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo ng [[Imperyo ng Hapon]] sa Asya sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.]]
[[File:Knocking Out the Moros. DA Poster 21-48.jpg|upright=1.00|thumb|Labanan sa pagitan ng mga [[Mga Moro|mandirigmang Moro]] at mga sundalong Amerikano noong 1913 sa panahon ng [[Himagsikang Moro]], bahagi ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]]]]
Ang pagtanggi ng mga Pilipino sa panibagong pananakop, ngayon ang mga Amerikano, ang nagtulak sa [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] na natapos umano noong 1901 ngunit nagpatuloy hanggang 1913. Ang planong pagkalooban ng kalayaan ang bansa ay naudlot nang magsimula ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Sinakop ng Imperyong Hapon ang bansa at itinatag ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]].&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Rankin|first1=Karl L.|date=25 Nobyembre 1943|title=Document 984|series=Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, 1943, The British Commonwealth, Eastern Europe, the Far East|volume=III|chapter=Introduction|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629000417/https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-date=29 Hunyo 2017|access-date=9 Mayo 2024|publisher=[[Office of the Historian]]}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga krimen ng digmaan ang ginawa ng mga Hapones sa panahon ng kanilang pananakop. Ang mga gerilya ay nagpatuloy sa kanilang pang-haharas sa mga Hapones. Bumalik sa bansa ang mga Amerikano noong Oktubre 1944. Tuluyang natalo ang mga Hapones noong 1945. Halos isang milyong Pilipino ang namatay sa digmaan. Naging isa sa mga unang naging kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang Pilipinas. Noong 4 Hulyo 1946 ay ipinagkaloob ng Amerika ang kalayaan ng Pilipinas.


=== Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos ===
[[Talaksan:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|thumb|Ang pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas mula sa Estados Unidos noong 4 Hulyo 1946. Ipinapakita nito ang pagbaba sa watawat ng Estados Unidos habang itinataas naman ang watawat ng Pilipinas.|305x305px]]
Noong 11 Oktubre 1945, naging isa ang Pilipinas sa mga unang kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa at sa sumunod na taon, sa 4 Hulyo 1946, kinilala ng Estados Unidos ang [[kasarinlan ng Pilipinas]], sa gitna ng pagkapangulo ni [[Manuel Roxas]]. Ang mga natitirang kasapi ng komunistang [[Hukbalahap]] ay nagpatuloy ang presensya sa bansa ngunit nasupil ito ng sumunod kay Pangulong [[Elpidio Quirino]] na si [[Ramon Magsaysay]]. Ang sumunod kay Magsaysay na si [[Carlos P. Garcia|Carlos P. García]], ay nilikha naman ang patakarang &quot;Pilipino Muna&quot; na itinuloy ni [[Diosdado Macapagal]]. Sa panunungkulan ni Macapagal, inilipat ang araw ng kalayaan mula sa Hulyo 4 at ginawang Hunyo 12, na siyang araw na [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|inihayag]] ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas mula sa Espanya. Habang pinaigting naman ang pagbawi sa [[Sabah]].

Noong 1965, natalo si Macapagal sa pampanguluhang halalan kay [[Ferdinand Marcos]].&lt;ref name=&quot;Timberman-1991&quot;&gt;{{cite book |last=Timberman |first=David G. |url=https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |title=A Changeless Land: Continuity and Change in Philippine Politics |publisher=M.E. Sharpe |year=1991 |isbn=978-981-3035-86-7 |location=Armonk, N.Y. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218094758/https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |archive-date=18 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagkapangulo, pinasimulan ni Marcos ang proyektong pang-imprastraktura ngunit napagbintangan naman ng malawakang katiwalian at lumustay ng bilyun-bilyong dolyar sa pampublikong pondo. Noong malapit na matapos ang termino ni Marcos ay nagpahayag siya ng [[batas militar]] noong 21 Setyembre 1972.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Philippines |encyclopedia=Encyclopedia of American Foreign Policy |publisher=Facts On File |location=New York, N.Y. |url=https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |access-date=8 Mayo 2024 |last=Hastedt |first=Glenn P. |date=1 Enero 2004 |page=[https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC&amp;pg=392 392] |language=en |isbn=978-1-4381-0989-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510063237/https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang panahong ito ay inilalarawan bilang panahon ng pampulitikang panunupil, pangtatakip, at paglabag sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Leary|first1=Virginia A.|url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|title=The Philippines: Human Rights After Martial Law: Report of a Mission|last2=Ellis|first2=A. A.|last3=Madlener|first3=Kurt|date=1984|publisher=[[International Commission of Jurists]]|isbn=978-92-9037-023-9|location=Geneva, Suwisa|chapter=Chapter 1: An Overview of Human Rights|access-date=8 Mayo 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329103100/https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|archive-date=29 Marso 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=van Erven |first=Eugène |url=https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |title=The Playful Revolution: Theatre and Liberation in Asia |date=1992 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-253-20729-6 |location=Bloomington, Ind. |page=[https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC&amp;pg=PA35 35] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Itinatag sa mga pangunahing industriya ang monopolyo na kontrolado ng mga kroni ni Marcos,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kang |first1=David C. |author-link1=David C. Kang |url=https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |title=Crony Capitalism: Corruption and Development in South Korea and the Philippines |date=24 Enero 2002 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-00408-4 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC&amp;pg=PA140 140] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; kabilang ang pagtotroso at pagsasahimpapawid; ang monopolyo sa asukal ang siyang humantong sa [[Taggutom sa Negros|taggutom sa pulo ng Negros]] sa kalagitnaan ng dekada 1980s.&lt;ref name=&quot;KaiFrancisco20160922&quot;&gt;{{Cite news |last=Francisco |first=Katerina |date=22 Setyembre 2016 |title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |url-status=live |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |archive-date=23 Setyembre 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manapat1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Manapat |first=Ricardo |title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism |date=1991 |publisher=Aletheia Publications |isbn=9719128704 |location=New York |oclc=28428684}}&lt;/ref&gt;
[[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|left|thumb|Deklarasyon ng Batas Militar, sa uluhan ng Sunday Express.]]
Kasama ang kanyang asawang si [[Imelda Marcos|Imelda]], inakusahan si Marcos ng katiwalian at paglustay ng bilyun-bilyong dolyar ng pondong pampubliko.&lt;ref&gt;{{cite book |last=SarDesai |first=D. R. |url=https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |title=Southeast Asia: Past and Present |date=4 Disyembre 2012 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-4838-4 |edition=7th |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vogl |first=Frank |url=https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |title=Waging War on Corruption: Inside the Movement Fighting the Abuse of Power |date=Setyembre 2016 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4422-1853-6 |location=Boulder, Colo. |page=[https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC&amp;pg=PA60 60] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mabigat na pangungutang ni Marcos sa unang bahagi ng kanyang pagkapangulo ay nagresulta sa pagbagsak ng ekonomiya, na pinalala ng ''recession'' noong unang bahagi ng dekada 1980s kung saan ang ekonomiya ay kumurot ng 7.3 porsiyento taun-taon noong 1984 at 1985.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raquiza |first=Antoinette R. |url=https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |title=State Structure, Policy Formation, and Economic Development in Southeast Asia: The Political Economy of Thailand and the Philippines |date=17 Hunyo 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-50502-7 |series=Routledge Studies in the Growth Economies of Asia |location=Londres, Inglatera |pages=[https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC&amp;pg=PA40 40–41] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074317/https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Noong 21 Agosto 1983, ang kalaban ni Marcos at pinuno ng oposisyon na si [[Benigno Aquino, Jr.]], ay pinaslang sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Paliparang Pandaigdig ng Maynila]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quinn-Judge |first=Paul |date=7 Setyembre 1983 |title=Assassination of Aquino linked to power struggle for successor to Marcos |language=en |work=The Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908131731/https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |archive-date=8 Setyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Sa huli, nagpatawag si Marcos ng [[dagliang halalan]] sa 1986. Si Marcos ang inihayag na nanalo, ngunit ang mga resulta ay itinuring na may daya, na humantong sa [[Rebolusyong EDSA ng 1986|Himagsikan ng Lakas ng Bayan]].&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot;&gt;{{cite news |last=Fineman |first=Mark |date=27 Pebrero 1986 |title=The 3-Day Revolution: How Marcos Was Toppled |language=en |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200825042718/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |archive-date=25 Agosto 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Burgess |first=John |date=21 Abril 1986 |title=Not All Filipinos Glad Marcos Is Out |language=en |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://archive.today/20230212085658/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |archive-date=12 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt; Si Marcos at ang kaniyang mga kaalyado ay lumipad patungong [[Hawaii]], at ang maybahay ni Benigno Aquino na si [[Corazon Aquino]] ay kinilala naman bilang pangulo.&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot; /&gt;


=== Panahon ng Ikalimang Republika (1986 – kasalukuyan) ===
Sa pagbabalik ng demokrasya at reporma sa pamahalaan noong Pebrero 1986, hinarap ng administrasyong Corazon Aquino ang problema sa malaking utang, korapsyon, at mga kudeta.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kingsbury |first=Damien |url=https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |title=Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change |date=13 Setyembre 2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-49628-1 |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA132 132] |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212193225/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Isang paghihimagsik ng mga komunista at labanang militar sa mga separatistang Moro ang nagpatuloy;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mydans |first=Seth |date=14 Setyembre 1986 |title=Philippine Communists Are Spread Widely, but Not Thinly |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1986/09/14/weekinreview/philippine-communists-are-spread-widely-but-not-thinly.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; humarap din sa sunud-sunod na mga sakuna ang administrasyon, kabilang ang [[Lindol sa Luzon (1990)|lindol sa Luzon]] noong Hulyo 1990, at ang pagsabog ng [[Bundok Pinatubo]] noong Hunyo 1991.

Hinalinhan ni [[Fidel V. Ramos]] si Aquino noong Hunyo 1992, na nagliberalisado sa pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng pribatisasyon at deregulasyon.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |title=Handbook of Markets and Economies: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand |date=22 Hulyo 2016 |publisher=M. E. Sharpe |isbn=978-1-315-49875-1 |editor-last1=Pecotich |editor-first1=Anthony |location=Armonk, N.Y. |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |editor-last2=Shultz |editor-first2=Clifford J. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322171259/https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |archive-date=22 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mga natamo ni Ramos sa ekonomiya ay natabunan ng pagsisimula ng [[krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gargan |first=Edward A. |date=11 Disyembre 1997 |title=Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Inuna ng kanyang kahaliling si [[Joseph Estrada]] ang pampublikong pabahay,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Rebullida |first=Ma. Lourdes G. |date=Disyembre 2003 |title=The Politics of Urban Poor Housing: State and Civil Society Dynamics |url=https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |journal=Philippine Political Science Journal |publisher=Philippine Political Science Association |volume=24 |issue=47 |page=56 |doi=10.1080/01154451.2003.9754247 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511215251/https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |archive-date=11 May 2021 |access-date=8 Mayo 2024 |s2cid=154441392}}&lt;/ref&gt; ngunit naharap ito sa mga paratang sa katiwalian na humantong sa kanyang pagpapatalsik sa pamamagitan ng [[Ikalawang Rebolusyon sa EDSA|Ikalawang Himagsikan ng Lakas ng Bayan]] at ang paghalili ni Pangalawang Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo]] noong 20 Enero 2001.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=9 Pebrero 2001 |title=In Philippines, The Economy As Casualty; The President Ousted, a Credibility Repair Job |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/09/business/philippines-economy-casualty-president-ousted-credibility-repair-job.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Minarkahan ng paglago ng ekonomiya ang siyam na taong administrasyon ni Arroyo, ngunit nabahiran ito ng katiwalian at mga iskandalo sa pulitika,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hutchcroft |first1=Paul D. (Paul David) |date=2008 |title=The Arroyo Imbroglio in the Philippines |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/230460 |journal=Journal of Democracy |publisher=Johns Hopkins University Press |volume=19 |issue=1 |pages=141–155 |doi=10.1353/jod.2008.0001 |issn=1086-3214 |url-access=subscription |access-date=8 Mayo 2024 |via=Project MUSE |s2cid=144031968}}&lt;/ref&gt; kabilang ang mga alegasyon ng pandaraya sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|halalang pampanguluhan sa Pilipinas]] noong 2004.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McCoy |first1=Alfred W. |url=https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC |title=Policing America's Empire: The United States, the Philippines, and the Rise of the Surveillance State |date=15 Oktubre 2009 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=978-0-299-23413-3 |location=Madison, Wis. |page=[https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC&amp;pg=PA498 498] |language=en |access-date=8 Mayo 2024}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy ang paglago ng ekonomiya sa panahon ng administrasyon ni [[Benigno Aquino III]], na nagtataguyod ng mabuting pamamahala at kalinawan.&lt;ref name=&quot;Lum-Dolven-2014&quot;&gt;{{cite report|last1=Lum|first1=Thomas|last2=Dolven|first2=Ben|date=15 Mayo 2014|title=The Republic of the Philippines and U.S. Interests—2014|url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417070815/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-date=17 Abril 2022|access-date=9 Mayo 2024|website=CRS Reports|publisher=Congressional Research Service|oclc=1121453557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lucas |first=Dax |date=8 Hunyo 2012 |title=Aquino attributes growth to good governance |url=https://globalnation.inquirer.net/39227/aquino-attributes-growth-to-good-governance |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nilagdaan ni Aquino III ang isang kasunduang pangkapayapaan sa [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) na nagresulta sa pagbuo ng [[Bangsamoro Organic Law]] na siyang bumuo sa rehiyong nagsasarili ng [[Bangsamoro]], ngunit naantala ang pagpasa ng batas dahil sa pakikipagbarilan ng mga rebeldeng MILF sa Mamasapano.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Rizal G. Buendia |date=2015 |title=The Politics of the Bangsamoro Basic Law |publisher=Yuchengco Center |doi=10.13140/RG.2.1.3954.9205/1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapano |first=Jose Rodel |date=3 Pebrero 2016 |title=Congress buries Bangsamoro bill |url=https://www.philstar.com/headlines/2016/02/03/1549507/congress-buries-bangsamoro-bill |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Naglunsad ng isang programa sa [[Build Build Build|imprastraktura]] at isang [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|kampanya laban sa droga]] si [[Rodrigo Duterte]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vera |first=Ben O. de |date=6 Agosto 2020 |title=Build, Build, Build’s ‘new normal’: 13 projects added, 8 removed |url=https://business.inquirer.net/304612/build-build-builds-new-normal-8-projects-added-13-removed |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; na siyang nahalal na pangulo noong 2016,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Go |first=Miriam Grace |date=9 Mayo 2017 |title=LISTEN: Duterte's 1st interview as apparent winner in 2016 polls |url=https://www.rappler.com/nation/169369-duterte-first-interview-winner-2016-elections/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; na bagaman nagpababa sa paglaganap ng droga, ay nagdulot ng libu-libong mga ''[[extrajudicial killing]]'' sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Alexis |date=26 Disyembre 2017 |title=Duterte gov't probing over 16,000 drug war-linked deaths as homicide, not EJK |url=https://www.philstar.com/headlines/2017/12/26/1771944/duterte-govt-probing-over-16000-drug-war-linked-deaths-homicide-not-ejk |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt; Ipinagtibay ang Bangsamoro Organic Law noong 2018. Sa unang bahagi ng 2020, nakarating sa Pilipinas ang [[pandemya ng COVID-19]];&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzalez |first=Mia |date=30 Marso 2020 |title=Philippines confirms 1st case of novel coronavirus |url=https://www.rappler.com/nation/186633-philippines-confirms-case-novel-coronavirus/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cordero |first=Ted |date=7 Marso 2020 |title=CODE RED ALERT UP: DOH recommends declaration of public health emergency after COVID-19 local transmission |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/728715/doh-recommends-declaration-of-public-health-emergency-after-covid-19-local-transmission/story/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Lumiit sa 9.5% ang [[kabuuang domestikong produkto]] ng bansa, ang pinakamasamang taunang pagganap sa ekonomiya ng bansa mula noong taong 1947.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Venzon |first=Cliff |date=28 Enero 2021 |title=Philippines GDP shrinks 9.5% in 2020, worst since 1947 |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Philippines-GDP-shrinks-9.5-in-2020-worst-since-1947 |access-date=9 Mayo 2024 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Nahalal bilang Pangulo ng Pilipinas ang anak ni Ferdinand Marcos Sr. na si [[Bongbong Marcos]].

== Heograpiya ==
{{main|Heograpiya ng Pilipinas}}
{{Tingnan din|Mga Ekorehiyon sa Pilipinas|link=https://en.wikipedia.org/wiki/Ecoregions_in_the_Philippines}}
:[[Talaksan:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|322x322px|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Ang topograpiya ng Pilipinas.&lt;/div&gt;]]Ang Pilipinas ay isang [[kapuluan]] ng 7,641 mga pulo na ang kabuoan ng sukat ng lupa, kasama ang mga nakapaloob na bahagi ng tubig, ay tinatayang nasa {{convert|300,000|km2|sqmi|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hunyo 2019 |title=Know before you go: the Philippines |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/partner-content-know-before-you-go-the-philippines |access-date=15 Mayo 2024 |website=[[National Geographic]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang baybayin nito na ang sukat ay {{convert|36,289|km|mi|sp=us}} ang dahilan kung bakit ikalima ang Pilipinas sa pinakamalawak ang baybayin sa buong daigdig.&lt;ref&gt;Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html &quot;Field Listing :: Coastline&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html|date=2017-07-16}}. Washington, DC: Author. Retrieved 2009-11-07.&lt;/ref&gt; Nasa pagitan ito ng 116°&amp;nbsp;40', at 126°&amp;nbsp;34' E. longhitud at 4°&amp;nbsp;40' at 21°&amp;nbsp;10' N. latitud at humahangga sa [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, sa [[Dagat Timog Tsina]] sa kanluran, at sa Dagat Sulawesi sa Timog (kasalukuyang [[Dagat Celebes]]). Ang pulo ng [[Borneo]] ay matatagpuan ilang daang kilometro sa timog kanluran at ang Taiwan ay nasa hilaga.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines - A country profile |url=https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |access-date=15 Mayo 2024 |website=Eye on Asia |publisher=Pamahalaan ng Singapura |language=en |archive-date=26 Septiyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926140334/https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang labing-isang pinakamalaking isla ng bansa ay ang [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar (pulo)|Samar]], [[Rehiyon ng Pulo ng Negros|Negros]], [[Palawan (pulo)|Palawan]], [[Panay]], [[Mindoro]], [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Cebu (pulo)|Cebu]], [[Bohol]] at [[Masbate (pulo)|Masbate]], na bumubuo sa humigit-kumulang siyamnapu't-limang porsiyento ng kabuuang lawak ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chaffee |first1=Frederic H. |url=https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |title=Area Handbook for the Philippines |last2=Aurell |first2=George E. |last3=Barth |first3=Helen A. |last4=Betters |first4=Elinor C. |last5=Cort |first5=Ann S. |last6=Dombrowski |first6=John H. |last7=Fasano |first7=Vincent J. |last8=Weaver |first8=John O. |date=February 1969 |publisher=[[U.S. Government Printing Office]] |isbn=&lt;!-- ISBN unspecified --&gt; |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ&amp;pg=PA6 6] |language=en |oclc=19734 |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033448/https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |archive-date=7 Abril 2023 |url-status=live}} &lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|Ang [[Bulkang Mayon]] ang pinakaaktibong bulkan sa Pilipinas.]]Karamihan sa mga bulubunduking kapuluan ay nababalot ng mga kagubatang tropikal at mga nagmula sa mga pagsabog ng bulkan. Ang pinakamataas na bundok ay ang [[Bundok Apo]] sa Mindanao. Ang sukat nito ay 2,954&amp;nbsp;metro (9,692&amp;nbsp;talampakan) mula sa kapatagan ng dagat. Ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas ay ang [[Ilog Cagayan]] sa hilagang Luzon, na umaagos ng humigit-kumulang {{convert|520|km||abbr=|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{cite report|last=College of Forestry and Natural Resources, [[University of the Philippines Los Baños]]|title=Climate-Responsive Integrated Master Plan for Cagayan River Basin; Volume I – Executive Summary|url=https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730173552/https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-date=July 30, 2020|access-date=July 30, 2020|website=River Basin Control Office|publisher=[[Department of Environment and Natural Resources]]|page=5}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Pana Banaue Rice Terraces.jpg|1000px|&lt;center&gt;Ginamit ng mga [[Mga Igorot|Ifugao/Igorot]] ang [[Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe]] upang magtanim ng mga pananim sa matarik na bulubunduking bahagi ng Hilagang Pilipinas.&lt;/center&gt;}}Ang Pilipinas ay napapaloob din sa tinatawag na [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na isa sa pinakaaktibong ''fault areas'' sa buong daigdig.&lt;ref name=&quot;Rodell-2002&quot;&gt;{{cite book |last=Rodell |first=Paul A. |url=https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |title=Culture and Customs of the Philippines |date=2002 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-313-30415-6 |series=Culture and Customs of Asia |location=Westport, Conn. |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074324/https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |title=Alpine-Mediterranean Geodynamics |date=1982 |publisher=[[American Geophysical Union]] |isbn=978-978-087-590-9 |editor-last1=Berckhemer |editor-first1=H. |series=Geodynamics Series |volume=7 |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C&amp;pg=RA1-PA31 31] |language=en |access-date=15 Mayo 2024 |editor-last2=Hsü |editor-first2=K. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195929/https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frohlich |first=Cliff |url=https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |title=Deep Earthquakes |date=May 4, 2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82869-7 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC&amp;pg=PA421 421] |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195927/https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Humigit-kumulang limang lindol ang naitala araw-araw, bagaman karamihan ay masyadong mahina para maramdaman. Maraming [[bulkan]] ang madalas na sumasabog sa bansa tulad ng [[Bulkang Pinatubo]] at [[Bulkang Mayon]]. 

=== Klima ===
Ang pampook na pangmatagalang panahon ay mainit, maalinsangan, at tropikal. Ang kalimitang taunang temperatura ay nasa 26.5° sentigrado. May tatlong panahon sa Pilipinas na pangkalahatang kinikilala ng mga Pilipino. Ito ay ang Tag-init o Tag-araw (mainit na panahon mula ika-3 buwan hanggang ika-5 buwan), ang Tag-ulan (maulan na panahon mula ika-6 buwan hanggang ika-11 buwan), at ang Taglamig (malamig na panahon mula ika-12 buwan hanggang ika-2 buwan). 
Ang bansa rin ay nasa tinatawag na &quot;typhoon belt&quot; ng Kanlurang Pasipiko at ito ay tinatamaan ng mga 19 na [[bagyo]] taon-taon.
== Politika at Pamahalaan ==
{{main|Politika ng Pilipinas}}

=== Sistema ===
{{Main|Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas}}
{{See|Pangulo ng Pilipinas}}

[[Talaksan:Ferdinand Marcos Jr. Inauguration RVTM.jpg|thumb|150px|left|Si [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]], ang kasalukuyang pangulo ng Pilipinas.]]
Ang pamahalaan ng Pilipinas, na hinalintulad sa sistema ng [[Estados Unidos]], ay natatag bilang [[Republika|Republika ng mga Kinatawan]]. Ang kanyang [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay may tungkulin bilang [[pinuno ng estado]] at pati ng [[pinuno ng pamahalaan|pamahalaan]]. Siya rin ang punong kumandante ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Hukbong Sandatahan]]. Naluluklok ang Pangulo sa posisyon sa pamamagitan ng isang pangkalahatang halalan at manunungkulan siya sa loob ng anim na taon. Siya ang may katungkulang maghirang ng mga kasapi at mamuno sa gabinete.

Ang Batasan ng Pilipinas ay nahahati sa dalawang Kapulungan, ang Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kasapi ng dalawang kamarang [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]], na binubuo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] at ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]], ay hinahalal sa botong popular.

Binubuo ang Mataas na Kapulungan o Senado ng 24 na senador na naninilbihan sa loob ng 6 na taon. Tuwing 3 taon, kalahati ng mga kasapi nito ay napapalitan sa pamamagitan ng pangkalahatang halalan at maaaring manungkulan ang isang senador nang hanggang 3 sunud-sunod na termino.

Samantala, ang Mababang Kapulungan o Kapulungan ng mga Kinatawan naman ay inihahalal ng mga botante ng isang distrito o sektor at may terminong 3 taon. Maaari ring manilbihan ang isang Kinatawan ng hanggang 3 sunud-sunod na termino. Binubuo ang Mababang Kapulungan ng hindi bababà sa 225 kinatawan.

Ang sangay panghukuman ng pamahalaan ay pinamumunuan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]], ang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ang namumuno nito at may 14 na Kasamang Mahistrado, lahat hinihirang ng Pangulo at manunungkulan hanggang sa panahon ng kaniyang pagreretiro.

Ang Pangulo, Pangalawang Pangulo at Punong Mahistrado ng Pilipinas ay mapatatalsik lamang sa kaniyang posisyon sa pamamagitan ng isang prosesong pampolitika na kung tawagin ay [[pagsasakdal]], katulad ng nangyari sa dating Pangulong [[Joseph Estrada|Joseph Ejercito Estrada]] dahil sa pagkakasangkot sa Jueteng Scandal na nabunyag noong 2001. Napatalsik din sa puwesto ang dating Punong Mahistrado na si [[Renato Corona]] dahil sa pagiging tuta niya kay dating Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Nagtagumpay ang pagsakdal noon sapagkat kusang umalis sa Malakanyang si Estrada at ang pumalit ay ang Pangalawang Pangulo nitong si Gloria Macapal ang fice

=== Ugnayan sa ibang bansa ===
[[File:Rodrigo Duterte with Vladimir Putin, 2016-02.jpg|thumb|Pagpupulong nina Pangulong Rodrigo Duterte at [[Vladimir Putin]] ng [[Rusya]] sa gitna ng pulong-panguluhan ng Kooperasyong Pang-ekonomiya sa Asya-Pasipiko sa [[Peru]], 2016.]]
Ang Pilipinas ay isang prominenteng kasapi at isa sa tagapagtaguyod ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]. Ito rin ay isang aktibong tagalahok sa [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], isang kasapi ng [[Pangkat ng 24]] at isa sa 51 mga bansang nagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 24 Oktubre 1945.

Pinapahalagahan ng Pilipinas ang ugnayan nito sa Estados Unidos. Sinuportahan ng Pilipinas ang Amerika sa [[Digmaang Malamig]] at ang [[Digmaang Pangterorismo]] at isang pangunahing kaalyado na hindi kasapi ng [[North Atlantic Treaty Organization|Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko]]. Ang mga ugnayan sa iba pang mga bansa ay maayos sa pangkalahatan. Ang ibinahaging pagpapahalaga sa demokrasya ay nagpapagaan sa ugnayan sa mga bansa sa kanluran at Europa. Habang ang parehong pang-ekonomiyang aalahanin ay nakatutulong sa pakikipagugnayan sa ibang mga bansang papaunlad pa lamang. Ang makasaysayang ugnayan at pagkakahalintulad sa kalinangan ay nagsisilbi rin bilang tulay sa pakikipagugnayan sa Espanya. Sa kabila ng mga isyu tulad ng pagmamalabis at mga digmaang nakadudulot sa [[Balikbayan|mga Pilipinong nasa ibayong-dagat]], ang ugnayan sa mga bansa sa [[Gitnang Silangan]] ay mabuti, na nakikita ito sa patuloy na pagbibigay hanapbuhay sa mahigit dalawang milyong Pilipinong naninirahan doon.
 
Ang Pilipinas ay kasalukuyang nasa isang pagtatalo sa mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Vietnam]] at [[Malaysia]] patungkol sa kung sino ang tunay na may-ari ng [[Kapuluang Spratly]] na masagana ng langis at likas na petrolyo. Ito rin ay may 'di pagkakaunawaan sa bansang Malaysia sa usaping [[Sabah]]. Sinasabing ibinigay ng Sultan ng [[Brunei]] ang teritoryo ng Sabah sa Sultan ng [[Sultanato ng Sulu|Sulu]] pagkatapos nitong tumulong sa pagkawasak ng isang rebelyon doon. Iyon ang nagbigay karapatan at poder sa pamahalaan ng Pilipinas na angkinin muli ang kanyang nawalang lupain. Hanggang ngayon, tumatanggap ang Sultan ng Sulu ng pera para sa &quot;upa&quot; sa lupa mula sa pamahalaan ng Malaysia.

=== Mga rehiyon at lalawigan ===
{{Main|Mga rehiyon ng Pilipinas|mga lalawigan ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay nababahagi sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (''local government units'' o LGU). Ang mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ang pangunahin na pangkat. Hanggang 2002, mayroong 85 na lalawigan sa bansa. Ang mga ito ay nababahagi pa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] at [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]], na binubuo ng mga [[barangay]]. Ang barangay ang pinakamaliit na pangkat pampook ng pamahalaan. Ang lahat ng mga lalawigan ay nalulupon sa 23 [[Mga rehiyon ng Pilipinas|mga rehiyon]] para sa kadaliang pamumuno. Karamihan sa mga sangay ng pamahalaan ay nagtatayo ng tanggapan sa mga bahagi para magsilbi sa mga lalawigang saklaw nito. Subalit, ang mga bahagi sa Pilipinas ay walang bukod na pamahalaang pampook, maliban sa [[Bangsamoro]] at [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na mga nagsasariling rehiyon.

== Ekonomiya ==
{{main|Ekonomiya ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay isang [[umuunlad na bansa]] sa Timog-Silangang Asya. Ang antas ng sahod sa Pilipinas ay [[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|mababang gitnang sahod]] (''lower middle income'')&lt;ref&gt;[[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|List_of_countries_by_GNI_%28nominal,_Atlas_method%29_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang [[GDP]] kada tao ayon sa [[Purchasing power parity]] (PPP) sa Pilipinas noong 2013 ay $3,383 na ika-130 sa buong mundo at mas mababa sa ibang mga bansa sa [[Timog Silangang Asya]] gaya ng Brunei, Singapore, Malaysia, Thailand at Indonesia &lt;ref&gt;[[:en:List of Asian countries by GDP per capita|List_of_Asian_countries_by_GDP_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang ''GDP kada tao ayon sa PPP'' ay naghahambing ng mga pangkalahatang pagkakaiba sa [[pamantayan ng pamumuhay]] sa kabuuan sa pagitan ng mga bansa dahil isinasaalang alang nito ang relatibong gastos ng pamumuhay at mga antas ng pagtaas ng presyo ng bilihin ng mga bansa. Ang Pilipinas ay ika-138 sa buong mundo sa [[indeks ng pagiging madaling magnegosyo]] o mahirap magnegosyo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ay ika-105 sa [[Corruption Perceptions Index]] sa mga 176 bansa sa buong mundo o may napakataas na antas ng korupsiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.transparency.org/cpi2012/results |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528032608/http://www.transparency.org/cpi2012/results |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang kahirapan at hindi pantay na sahod sa pagitan ng mayaman at mahirap ay nananatiling mataas sa Pilipinas.&lt;ref name=adb&gt;{{Cite web |url=http://www.adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427211131/http://adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang mga kamakailang paglago sa ekonomiya ng Pilipinas ay nangyayari lamang sa mga [[sektor ng serbisyo]] gaya ng industriyang [[pagluluwas]] ng semikondaktor, telekomunikasyon, BPO, real estate na sinusuportahan ng mga remitans o ipinadalang salapi ng mga OFW sa kanilang mag-anak sa Pilipinas na may maliliit na negosyo. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit mayroong hindi sapat na kalidad na trabaho at ang kahirapan at pagiging hindi pantay ng sahod ay hindi napabuti.&lt;ref name=adb/&gt; Ang sektor na lilikha ng mas maraming trabaho gaya ng agrikultura, pagyayari, at industriya ay matamlay.&lt;ref name=adb/&gt;

Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa [[Asya]] noong mga 1950 pagkatapos ng [[Hapon]] ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-10-12 |archive-date=2014-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107133528/http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=marcos5&gt;http://www.state.gov/outofdate/bgn/philippines/195236.htm&lt;/ref&gt; Ito ay itinuturo ng mga ekonomista sa mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimen ni [[Ferdinand Marcos]] mula 1965 hanggang 1986 na nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas.&lt;ref name=marcos5/&gt; Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 sa ilalim ni Marcos ay 1.8% lamang.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=z1cpiEJMAi8C&amp;pg=PA295&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang [[kapitalismong crony|kapitalismong kroni]] at [[monopolyo]] ay itinatag kung saan ang kanyang mga kroni ay malaking nakinabang.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |title=Archive copy |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214193330/http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang Pilipinas ay mabigat na [[panlabas na utang|umutang sa dayuhan]] na umabot ng 28 bilyong dolyar mula kaunti sa 2 bilyong dolyar nang maluklok siya sa puwesto noong 1965. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025.&lt;ref&gt;http://www.indymedia.org.uk/en/2012/09/500590.html&lt;/ref&gt;

Ang Pilipinas ang [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP)|ika-43 pinakamalaki sa buong daigdig]] ang pambansang ekonomiya ng Pilipinas, na may tinatayang $224.754 bilyon [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|GDP]] (nominal) noong 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2010&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=51&amp;pr1.y=6&amp;c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C135%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C733%2C132%2C184%2C646%2C524%2C648%2C361%2C915%2C362%2C134%2C364%2C652%2C732%2C174%2C366%2C328%2C734%2C258%2C144%2C656%2C146%2C654%2C463%2C336%2C528%2C263%2C923%2C268%2C738%2C532%2C578%2C944%2C537%2C176%2C742%2C534%2C866%2C536%2C369%2C429%2C744%2C433%2C186%2C178%2C925%2C436%2C869%2C136%2C746%2C343%2C926%2C158%2C466%2C439%2C112%2C916%2C111%2C664%2C298%2C826%2C927%2C542%2C846%2C967%2C299%2C443%2C582%2C917%2C474%2C544%2C754%2C941%2C698&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work= World Economic Outlook Database, Oktubre 2012|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=9 Oktubre 2012}}&lt;/ref&gt; Kinabibilangan ng mga kalakal na iniluluwas ang mga [[semiconductor]] at mga kalakal na eletroniko, mga kagamitang panglulan, [[damit]], mga yari mula sa tanso, yaring [[petrolyo]], [[langis ng niyog]], at mga [[prutas]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Pangunahing kinakalakal ito sa mga bansang [[Estados Unidos]], [[Hapon (bansa)|Japon]], [[Republikang Popular ng Tsina|China]], [[Singapore|Singapur]], [[Timog Korea]], [[Netherlands]], [[Hong Kong]], [[Alemanya|Alemania]], [[Republika ng Tsina|Taiwan]], at [[Thailand|Tailandia]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;

{{wide image|Makati skyline mjlsha.jpg|1110px|&lt;center&gt;Ang Lungsod ng [[Makati]] sa [[Kalakhang Maynila]], ang sentrong lungsod pampinansiyal ng bansa.&lt;/center&gt;}}

Bilang isang bagong bansang industriyalisado, nagpapalit na ang ekonomiya ng Pilipinas mula sa pagiging isang bansang nakabatay sa agrikultura patungo sa ekonomiyang nakabatay ng higit sa mga paglilingkod at paggawa. Sa kabuoang bilang ng mga manggagawa sa bansa na nasa 38.1&amp;nbsp;milyon&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;, 32% nito ay naghahanapbuhay sa sektor ng [[agrikultura]] subalit 13.8% lamang nito ang naiaambag sa GDP. ang sektor ng industriya na nasa 13.7% ng dami ng manggawa ay nakakapag-ambag ng 30% sa GDP. Samantala ang natitirang 46.5% ng mga manggawa ay nasa sektor ng paglilingkod na bumubuo sa 56.2% ng GDP.&lt;ref name=&quot;nscb2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |author=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board |title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstat&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |title=Quickstat |format=PDF |date=Oktubre 2009 |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong 1998 ang ekonomiya ng Pilipinas — pinaghalong [[agrikultura]], marahan na industriya, at mga serbisyong pansustento — ay nanghina dulot ng [[krisis pinansiyal sa Asya]] at ng mahinang kalagayan ng panahon. Ang pag-angat ay bumaba sa 0.6% noong 1998 mula 5% noong 1997, pero nakabawi hanggang sa 3% noong 1999 at 4% noong 2000. Nangako ang pamahalaan na ipagpapatuloy ang mga reporma sa ekonomiya para makahabol ang bansa sa mga bagong nagsisipag-unlaran at industriyalisadong mga bansa sa [[Silangang Asya|Silangang Asia]]. Ang nagpapabagal sa pagsisikap ng pamahalaan na mapabuti ang ekonomiya ng bansa ay ang mismong utang nito (utang pampubliko na 77% ng GDP). Ang hinihinging badyet para sa pagbabayad ng utang ay higit na mas mataas pa sa badyet ng pinagsamang Kagawaran ng Edukasyon at Militar.

Ang estratehiyang pinaiiral ng pamahalaan ay ang pagpapabuti sa [[impraestruktura]], ang paglilinis sa sistemang tax o [[buwis]] upang paigtingin ang kita ng pamahalaan, ang deregulasyon at [[pagsasapribado]] ng ekonomiya, at ang karagdagang pagkalakal sa rehiyon o mas integrasyon. Ang pagasa ng ekonomiya sa ngayon ay nakasalalay sa kaganapang pang-ekonomiya ng kanyang dalawang pangunahing sosyo sa kalakal, ang [[Estados Unidos]] at [[Hapon]], at sa isang mas mabisang administrasyon at mas matibay na patakaran ng pamahalaan.

Sa ilalim ng pamumunò ni [[Noynoy Aquino]], ang rate ng paglago ng [[GDP]] ng Pilipinas noong 2012 ay 6.6 porsiyento na sinasabing ikalawang pinakamataas sa Asya. Ang Fitch Ratings ay nagtaas ng Pilipinas sa &quot;BBB-&quot; with a stable outlook na unang pagkakataong ang Pilipinas ay nakatanggap ng gayong katayuan ng grado ng pamumuhunan sa Pilipinas. Itinaas din ng World Economic Forum ang Pilipinas sa 10 punto sa itaas na kalahati ng ranggong pagiging mataulin nitong pandaigdigan sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang mga pagbuti sa ekonomiya ay sinasabing sanhi ng mga hakbang na isinasagawa ni Noynoy upang pataasin ang pagiging bukas ng pamahalaan at sugpuin ang korapsyon na muling nagbigay ng pagtitiwalang internasyonal sa ekonomiya ng Pilipinas. Gayunpaman, sinasabing ang mga mayayamang pamilya lamang ang nakinabang at nakikinabang sa pagbuti ng ekonomiya. Ang pagiging hindi pantay ng sahod sa pagitan ng mga mayayaman at mahihirap sa Pilipinas ay nananatiling mataas. Noong 2012, isinaad ng Forbes Asia na ang magkakasamang kayamanan ng 40 pinakamayamang pamilya sa Pilipinas ay lumago ng $13 bilyong dolyar noong 2010 hanggang 2011 sa $47.4 bilyon na pagtaas na 37.9 porsiyento. Ang pagtaas sa kayamanan ng mga mag-anak na ito ay katumbas ng 76.5 bahagdan ng kabuuang pagtaas ng GDP ng Pilipinas sa panahong ito. Ang hindi pantay na sahod ng mga mamamayang Pilipino ang pinakamataas sa Asya. Sa Thailand, ang kayamanan ng 40 mga mayayamang pamilya ay tumaas lamang nang 25 bahagdan sa 2012 samantalang sa Malaysia ay 3.7 bahagdan at sa Hapon ay 2.8 bahagdan lamang.

===Lulan===
{{main|Transportasyon sa Pilipinas}}
[[Talaksan:NLEX Santa Rita northbound (Guiguinto, Bulacan)(2017-03-14).jpg|thumb|Left|Isang bahagi ng [[North Luzon Expressway]].]]
Ang gusaling panlulan sa Pilipinas ay hindi gaanong maunlad. Ito ay dahil sa bulubunduking lupain at kalat-kalat na heograpiya ng kapuluan, ngunit bunga rin ito ng mababang pamumuhunan ng mga nakalipas na pamahalaan sa mga gusali. Noong 2013, humigit-kumulang 3% ng pambansang GDP ay napunta sa pagpapa-unlad ng gusali – higit na mas-mababa kung ihahambing sa karamihan sa mga karatig-bansa nito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=21 Setyembre 2014 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |publisher=The Wall Street Journal |date=3 Hunyo 2014 |accessdate=21 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; May 216,387 kilometro (134,457 milya) ng mga daan sa Pilipinas; sa habang ito, tanging 61,093 kilometro (37,961 milya) lamang ng mga daan ay nailatag.&lt;ref name=WBtransport&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=20 Setyembre 2017 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Madalas makakakuha ng mga bus, [[dyipni]], taksi, at [[de-motor na traysikel]] sa mga pangunahing lungsod at bayan. Noong 2007, may humigit-kumulang 5.53&amp;nbsp;milyong mga nakarehistrong sasakyang de-motor. Dumarami nang 4.55% sa bawat taon ang mga pagpaparehistro ng mga sasakyan.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (29 Enero 2008). Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt;

Nangangasiwa ang [[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas]] sa mga paliparan at sa pagpapatupad ng mga palakad na may kinalaman sa ligtas na paglalakbay sa himpapawid&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=21 Setyembre 2014 |publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]] |archive-date=2014-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|title=Manual of Standards for AERODROMES|accessdate=21 Setyembre 2014|publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]]|archive-date=2014-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; na may 85 gumaganang pampublikong paliparan magmula noong 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=22 Disyembre 2013 |title=Airport Directory |publisher=[[Civil Aviation Authority of the Philippines]] |date=Hulyo 2014 |accessdate=23 Agosto 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) sa [[Malawakang Maynila]] kasama ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]]. Ang [[Philippine Airlines]], ang pinakamatandang kompanyang panghimpapawid sa Asya na umiiral pa rin sa ilalim ng simunong pangalan nito, at ang [[Cebu Pacific]], ang pangunahing pangmababang presyo na kompanyang panghimpapawid, ay mga pangunahing kompanyang panghimpapawid na naglilingkod sa karamihang mga panloob at pandaigdigang destinasyon.&lt;ref name=PAL&gt;{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=3 Marso 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=4 Mayo 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HAviation&quot;&gt;State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. &quot;[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]&quot;. ''Hawaii Aviation''. Hinango noong 9 Enero 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=OxfordBG&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&amp;pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|author=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=1-902339-12-6}}&lt;/ref&gt;

 
Karamihang matatagpuan sa Luzon ang mga mabilisang daanan at lansangan kasama ang [[Pan-Philippine Highway]] na nag-uugnay ng mga pulo ng [[Luzon]], [[Samar]], [[Leyte]], at [[Mindanao]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea.|page=51|accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt; ang [[North Luzon Expressway]], [[South Luzon Expressway]], at ang [[Subic–Clark–Tarlac Expressway]].&lt;ref&gt;[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=2018-08-09 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|work=Toll Regulatory Board|accessdate=17 Disyembre 2015|archive-date=8 Disyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208203330/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=85241 SCTEx delay worsens as Japan firm seeks new extension – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=81199 BCDA, Japanese contractor asked to explain SCTEx delay – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=76127 Arroyo adviser says SCTEx extension OKd – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|Isang tren ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] sa [[Estasyong Santolan ng LRT|Estasyong Santolan]].]]
May papel lamang ang lulan na daambakal sa Pilipinas sa paglululan ng mga pasahero sa loob ng Kalakhang Maynila. Ang ibayo ay pinaglilingkuran ng tatlong mga linya ng mabilis na lulan: [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]], [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] at [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]].&lt;ref name=&quot;yellow&quot;&gt;{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=14 Hulyo 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;provision&quot;&gt;[[United Nations Centre for Human Settlements]]. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&amp;printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web|title=About Us; MRT3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=22 Enero 2013}}&lt;/ref&gt; Noong nakaraan, nagsilbi ang mga daambakal sa mga pangunahing bahagi ng Luzon, at magagamit ang mga serbisyong daambakal sa mga pulo ng Cebu at Negros. Ginamit din ang mga daambakal para sa mga layong pang-agrikuktura, lalo na sa paggawa ng tabako at tubo. Halos wala nang transportasyong pangkargamento sa riles magmula noong 2014. Ilang mga sistemang lulan ay nasa ilalim ng pagpapa-unlad: nagpapatupad ang [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|DOST]]-MIRDC at [[Unibersidad ng Pilipinas|UP]] ng mga unang pag-aaral ukol sa ''Automated Guideway Transit''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=22 Hulyo 2011 |accessdate=23 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |work=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=24 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|date=27 Pebrero 2014|author=Usman, Edd K.|publisher=Manila Bulletin|accessdate=23 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 2015 sinusubok din ang kung-tawaging &quot;''Hybrid Electric Road Train''&quot; na isang mahabang ''[[bi-articulated bus]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140916004416/http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archivedate=2014-09-16|title=BUS O TREN? DOST's road train rolls off to vehicle test|publisher=Interaksyon|date=12 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924051849/http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|title=Hybrid electric road train to be road-tested this month|publisher=Manila Bulletin|date=13 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2014/09/14/1368910/roadworthiness-tests-hybrid-train-start-next-month|title=Roadworthiness tests for hybrid train to start next month|publisher=[[The Philippine Star]]|date=14 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;

Bilang isang kapuluan, kadalasang kinakailangan ang paglalakbay sa mga pulo-pulo gamit ang sasakyang pandagat.&lt;ref&gt;[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)&lt;/ref&gt; Ang mga pinaka-abalang pantalang pandagat ay [[Pantalan ng Maynila|Maynila]], [[Pandaigdigang Pantalan ng Batangas|Batangas]], [[Pantalan ng Subic|Subic]], [[Pantalan ng Cebu|Cebu]], [[Pantalan ng Iloilo|Iloilo]], [[Pantalan ng Dabaw|Dabaw]], Cagayan de Oro, at [[Pantalan ng Zamboanga|Zamboanga]].&lt;ref name=&quot;transpo&quot;&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (30 Agosto 2008). ''Asian Info''. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[2GO Travel]] at [[Sulpicio Lines]] sa Maynila, na may mga ugnay sa iba't-ibang mga lungsod at bayan sa pamamagitan ng mga pampasaherong bapor. Ang 919-kilometro (571 milyang) ''[[Strong Republic Nautical Highway]]'' (SRNH), isang pinagsamang set ng mga bahagi ng lansangan at ruta ng ferry na sumasaklaw sa 17 mga lungsod, ay itinatag noong 2003.&lt;ref&gt;[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Pasig River Ferry Service]] sa mga pangunahing ilog sa Kalakhang Maynila, kasama ang [[Ilog Pasig]] at [[Ilog Marikina]] na may mga daungan sa Maynila, Makati, Mandaluyong, Pasig at Marikina.&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (14 Pebrero 2007). ''GMA News''. Retrieved 18 Disyembre 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=25 Abril 2014|accessdate=3 Oktubre 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=6 Oktubre 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

== Demograpiya ==
{{main|Demograpiya ng Pilipinas|Mga Pilipino|Balikbayan}}
[[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|200px|upright=1.3|Kapal ng bilang ng tao sa bawat lalawigan {{As of|2009|lc=y}} sa bawat kilometro kuwadrado.]]
Tumaas ang populasyon ng Pilipinas mula 1990 hanggang 2008&amp;nbsp;ng tinatayang 28 milyon, 45% paglago sa nasabing panahon.&lt;ref name=IEApop2011&gt;[http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=2011-10-21 }} Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=2012-01-06 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57)&lt;/ref&gt; Sa kauna-unahang opisyal na sensus ng Pilipinas na ginanap noong 1877 ay nakapagtala ng populasyon na 5,567,685.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=2012-07-04 }}. Retrieved 2009-12-11.&lt;/ref&gt; Noong 2011, naging ika-12 pinakamataong bansa sa buong daigdig ang Pilipinas, na ang populasyon ay humihigit sa 94 milyon.

Tinatayang ang kalahati ng populasyon ay naninirahan sa pulo ng Luzon. Ang antas ng paglago ng populasyon sa pagitan ng 1995 hanggang 2000 na 3.21% ay nabawasan sa tinatayang 1.95% para sa mga taong 2005 hanggang 2010, subalit nananatiling isang malaking isyu.&lt;ref name=Officialpop&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |title=Official population count reveals.. |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2008 |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gma&gt;{{cite web |url=http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date=2010-09-29 |title=Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher=GMA News |accessdate=2010-10-16}}&lt;/ref&gt; 22.7 Ang panggitnang gulang ng populasyon ay 22.7 taon gulang na may 60.9% ang nasa gulang na 15 hanggang 64 na gulang.&lt;ref name=CIAfactbook/&gt; Ang tinatayang haba ng buhay ay 71.94 taon, 75.03 taon para sa babae at 68.99 na taon para sa mga lalaki.&lt;ref name=&quot;worldfactbook1&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|last=Central Intelligence Agency
|title=Field Listing :: Life expectancy at birth
|publisher=Washington, D.C.: Author
|accessdate=2009-12-11
|archive-date=2014-05-28
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

May mahigit 11 milyong mga Pilipino sa labas ng Pilipinas.&lt;ref name=PRB2003&gt;{{cite web
|url=http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|title=Rapid Population Growth, Crowded Cities Present Challenges in the Philippines
|author=Collymore, Yvette.
|date=Hunyo 2003
|publisher=Population Reference Bureau
|accessdate=2010-04-26
|archive-date=2007-02-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070216053330/http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Nang magsimula ang liberalisasyon ng batas pang-imigrasyon ng [[Estados Unidos]] noong 1965, ang bilang ng mga taong may liping Pilipino ay tumaas. Noong 2007, tinatayang nasa 3.1 milyon ang bilang nito.&lt;ref&gt;Asis, Maruja M.B. (Enero 2006). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census2007 offilipinos&quot;&gt;{{cite web
|url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-tree_id=306&amp;-redoLog=false&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US3651000&amp;-format=&amp;-_lang=en
|publisher=United States Census Bureau
|title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination
|accessdate=2009-02-01
|archive-date=2012-01-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;
|url-status=dead
}} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.&lt;/ref&gt; Ayon sa Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos, ang mga imigrante mula sa Pilipinas ay bumubuo ng ikalawang pinakamalaking pangkat sunod sa [[Mehiko]] na naghahangad nang pagkakabuo ng pamilya.&lt;ref&gt;Castles, Stephen and Mark J. Miller. (Hulyo 2009). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&amp;feed=rss Migration in the Asia-Pacific Region]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved 2009-12-17.&lt;/ref&gt; May tinatayang dalawang milyong Pilipino ang naghahanapbuhay sa Gitnang Silangan, kung saan nasa isang milyon nito ay nasa [[Arabyang Saudi]].&lt;ref&gt;Ciria-Cruz, Rene P. (2004-07-26). [https://web.archive.org/web/20110716225842/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F26%2FEDGD56NB0H1.DTL 2&amp;nbsp;million reasons for withdrawing 51 troops]. ''San Francisco Chronicle''.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+10 Pinakamataong Rehiyon sa Pilipinas &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015-Highlights&quot;&gt;{{cite web |date=19 Mayo 2016 |title=2015 Population Counts Summary |url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |website=Philippine Statistics Authority |format=XLSX |accessdate=10 Hunyo 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Puwesto
! scope=&quot;col&quot; | Itinalaga
! scope=&quot;col&quot; | Pangalan
! scope=&quot;col&quot; | Lawak
! scope=&quot;col&quot; | Bilang ng tao ({{As of|2015|lc=y}})
! scope=&quot;col&quot; | Kapal ng bilang ng tao
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon IV
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Calabarzon]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 14,414,744
| {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | NCR
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]]
| {{convert|619.57|km2|abbr=on}}
| 12,877,253
| {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon III
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Luzon]]
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}}
| 11,218,177
| {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Kabisayaan]]
| {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}}
| 6,041,903
| {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon V
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bicol|Rehiyon ng Bikol]]
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}}
| 5,796,989
| {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon I
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 5,026,128
| {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Rehiyon ng Davao|Rehiyon ng Dabaw]]
| {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}}
| 4,893,318
| {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon X
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Hilagang Mindanao]]
| {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}}
| 4,689,302
| {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-9
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Soccsksargen]]
| {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}}
| 4,575,276
| {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-10
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kanlurang Kabisayaan|Rehiyon ng Panay]]
| {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}}
| 4,477,247
| {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|}

=== Mga pinakamalaking lungsod ===
{{Mga pinakamalaking lungsod ng Pilipinas}}

=== Pangkat-tao ===
{{main|Mga pangkat etniko sa Pilipinas}}
[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|Mga pangunahing pangkat etniko sa bawat lalawigan.]]
[[Talaksan:Ang Aeta at Ang Igorot.jpg|thumb|left|Ang mga katutubong [[Mga Aeta|Aeta]] (itaas) at mga [[Mga Igorot|Igorot]] (ibaba).]]
[[Talaksan:Subanen - Mount Malindang.jpg|thumb|Ang mga Subanon ng [[Tangway ng Zamboanga|Zamboanga]].]]
Ayon sa pagtatala noong 2000, 28.1% ng mga Pilipino ay Tagalog, 13.1% ay Sebwano, 9% ay Ilokano, 7.6% ay Bisaya/Binisaya, 7.5% ay Hiligaynon, 6% ay Bikolano, 3.4% ay Waray, at ang nalalabing 25.3% ay kabilang sa iba pang mga pangkat,&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=PIF2009&gt;{{Cite book |url=http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |title=The Philippines in Figures 2009 |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2009 |issn=1655-2539 |accessdate=2009-12-23 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; na kinabibilangan ng mga [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Kapampangan]], [[Pangasinense]], mga [[Ibanag]] at mga [[Ivatan|Ibatan]].&lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]&quot;. (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Hinango noong 2009-12-18 mula sa Encyclopædia Britannica Online.&lt;/ref&gt; Mayroon ding mga katutubong mga pangkat gaya ng mga [[Igorot]], mga [[Lumad]], [[Mangyan]], [[Badjao]], at mga pangkat-etniko ng Palawan. Ang mga [[Mga Negrito|Negrito]], gaya ng mga [[Mga Aeta|Aeta]], at ang mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]], ay itinuturing na mga kauna-unahang nanahan sa kapuluan.&lt;ref name=&quot;Negritos&quot;&gt;Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm &quot;Ethnicity, Regionalism, and Language&quot;]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Hinango noong 2010-04-08 mula sa [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].&lt;/ref&gt; Kasama ang mga grupong minorya ng kabundukan, mga dayuhan at mga etnikong Pilipinong Moro ng Mindanao sa natitirang 10 porsiyento. Ang mga Aeta o Negrito na dating aktibo sa kapuluan ilang libong taon ang nakaraan, ay nagsipaglikas sa loob ng kagubatan at kabundukan. Ang kapalaran nila ay katulad din ng sa ibang grupong katutubo sa buong mundo tulad ng [[mga katutubong Australyano]] at ang [[mga katutubong Amerikano]]. Marami sa kanila na napasanib at napahalo sa mga etnikong Malay-Pilipino o kaya'y napahiwalay bunga ng &quot;sistematikong pag-aalis&quot; noon.

Ayon sa tala ng pamahalaan ng Pilipinas at mga kasalukuyang datos ng senso, mga 95% ng mamamayan ay pangkat Malay, mga ninuno ng mga nandarayuhan mula sa Tangway ng Malaya at kapuluang Indonesya na dumating bago pa man ang panahong Kristiyano. Ang mga mestiso, na may halong lahing Pilipino-Kastila, [[Pilipinong Intsik|Pilipino-Tsino]], Pilipino-Hapones, [[Pilipinong Amerikano|Pilipino-Amerikano]] o Kastila-Tsino ([[Tornatra]]) ay bumubuo ng isang maliit ngunit makapangyarihan na pangkat pagdating sa ekonomiya at pamahalaan. Mayroon ding maliliit na pamayanan ng mga dayuhan tulad ng Kastila, Amerikano, [[Italya]]no, [[Portugal|Portuges]], [[Hapon]], Silangang [[Indiya]]n, at Arabo, at mga katutubong Negrito na nakatira sa mga malalayong pook at kabundukan.

Kabilang sa mga wikang banyaga sa Pilipinas ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; ([[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Wikang Hokyen|Hokyen]] at [[Wikang Kantones|Kantones]]); Ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; [[Wikang Hapones|Hapones]]; [[Wikang Hindu|Hindu]] ay mula sa mga kasapi ng pamayanan ng mga, Indiyan, mga Amerikano, ay mula sa kanilang, [[Munting Indiya]] o ''LittleIndia'' [[pook ng korea]] o ''Koreatown'', [[pook ng mga Amerikano]] o ''Americantown'' at mga [[Munting Amerika]] o ''LittleAmerica'' at paaralan kung saan ang wika ng pagtuturo ay ang paggamit ng dalawang wika na Mandarin/English; [[Wikang Arabe|Arabe]] sa mga kasapi ng pamayanang [[Muslim]] o Moro; at [[Wikang Kastila|Espanyol]], na pangunahing wika ng Pilipinas hanggang 1973, ay sinasalita ng tinatayang 3% ng mamamayan. Gayun pa man, ang tanging nabubuhay na wikang halong Asyatiko-Espanyol, na ang [[Tsabakano]], ay wika ng ilan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa.

Mula 1939, sa pagsisikap na paigtingin ang pambansang pagkakaisa, pinalaganap ng pamahalaan ang paggamit ng opisyal na pambansang wika na ang [[Wikang Filipino|Filipino]] na ''[[de facto]]'' na batay sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Itinuturo ang Filipino sa lahat ng paaralan at unti-unting tinatanggap ng taongbayan bilang pangalawang wika. Ang [[Wikang Ingles|Ingles]] naman ay ginagamit bilang pangalawang pangunahing wika at kadalasang maririnig sa talakayan ng pamahalaan, pag-aaral at pangkabuhayan.

=== Wika ===
{{main|Mga wika sa Pilipinas}}

{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot; style=&quot;text-align:right; font-size:90%; background:white;&quot;
|+ style=&quot;font-size:100%;&quot; |Bilang ng tao sa [[Katutubong wika|unang wika]] (2010)
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |Wika
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;1&quot; |Mananalita
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
|22,512,089
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Sebwano|Sebwano]]
|19,665,453
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Iloko|Ilokano]]
|8,074,536
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
|7,773,655
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Waray-Waray|Waray]]
|3,660,645
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga katutubong wika/diyalekto''}}
|24,027,005
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga dayuhang wika/diyalekto''}}
|78,862
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Hindi iniulat/hindi inihayag''}}
|6,450
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;border-top:double gray;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;letter-spacing:0.02em;&quot; colspan=&quot;1&quot; |KABUUAN
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; |92,097,978
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|style=&quot;font-style:italic;&quot; colspan=&quot;2&quot; |Pinagkunan: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}}
|}

Ayon sa pinakabagong saliksik ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] (KWF), mayroong 131 wikang buhay sa Pilipinas. Bahagi ang mga ito ng pangkat ng mga wikang [[Mga wikang Borneo-Pilipinas|Borneo-Pilipinas]] ng [[mga wikang Malayo-Polinesyo]], na sangay ng mga [[mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]].&lt;ref name=&quot;Ethnol&quot;&gt;Lewis, Paul M. (2009). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Languages of Philippines]. ''Ethnologue: Languages of the World'' (16th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Hinango noong 2009-12-16.&lt;/ref&gt;

Ayon sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987]], ang [[Wikang Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]] ang mga opisyal na wika. Ang Filipino ay ang wikang pambansa ng Pilipinas na ibinatay sa [[wikang Tagalog|Tagalog]] ngunit patuloy na nililinang at pinapagyayaman batay sa mga iba pang wika ng Pilipinas. Pangunahin itong sinasalita sa [[Kalakhang Maynila]] at sa ibang mga rehiyong urban. Kapuwa ginagamit sa pamahalaan, edukasyon, pahayagan, telebisyon at negosyo ang wikang Filipino at Ingles. Nagtalaga ang saligang batas ng mga wikang rehiyonal gaya ng [[mga wikang Bikol|Bikolano]], [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], Tagalog, at [[Wikang Waray-Waray|Waray]] bilang katulong na opisyal na wika at iniuutos na ang [[Wikang Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itaguyod nang kusa at opsiyonal.&lt;ref name=OfficialLang&gt;{{cite web|author=Joselito Guianan Chan, Managing Partner|url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm|title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.|publisher=Chan Robles &amp;amp; Associates Law Firm|date=|accessdate=2013-05-04|archive-date=2007-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Pananampalataya ===
[[Talaksan:Paoay Church Ilocos Norte.jpg|thumb|left|Simbahan ng Paoay]]
Ang Pilipinas ay [[estadong sekular|bansang sekular]] na may saligang batas na naghihiwalay sa simbahan at estado. Subalit, ang mahigit sa 80% ng populasyon ay Kristiyano: ang karamihan ay mga [[Katoliko Romano|Katoliko]] samantalang ang 10% ng mga Pilipino ay kasapi sa ibang denominasyong Kristiyano, gaya ng [[Iglesia ni Cristo]], ang mga kaanib sa [[Iglesia ng Dios o Dating Daan]], ang [[Iglesia Filipina Independiente]], [[Ang Nagkaisang Iglesia ni Cristo sa Pilipinas]], [[Sabadista]], [[Born Again Groups]] at ang [[Mga Saksi ni Jehova]]. Sa kabila ng mga relihiyong ito, hindi dapat mawala ang ating pananalig sa Panginoong Diyos.&lt;ref name=2006census&gt;{{cite web
|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute
|author=Republic of the Philippines. National Statistics Office.
|date=2003-02-18
|accessdate=2008-01-09
|archive-date=2012-06-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Bunga ng impluwensiya ng kulturang Kastila, ang Pilipinas ay isa sa dalawang bansa sa Asya na may pinakamaraming Katoliko, na sinundan ng [[Silangang Timor]], isang dating kolonya ng [[Portugal]].

Ayon sa Pambansang Komisyon sa mga Pilipinong Muslim noong 2012, tinatayang nasa 11% ng mga Pilipino ang naniniwala sa [[Islam]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ncmf.gov.ph/ |access-date=2014-08-23 |archive-date=2016-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, na ang karamihan sa mga ito ay mga [[Sunni]]. Sa katunayan, ang karamihan ng mga taga-katimugang Pilipinas ay mga Muslim.

== Pag-aaral ==
[[Talaksan:UST mainjf22.JPG|thumb|Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]], na itinatag noong 1611, ay ang pinakamatandang pamantasan sa Asya.]]

Iniulat ng Tanggapan ng Pambansang tagatala ng Pilipinas na ang payak na kamuwangan ng Pilipinas ay nasa 93.4% at ang nagagamit na kamuwangan ay nasa 84.1% noong 2003.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=quickstat /&gt;&lt;ref name=UN /&gt; Halos pantay ang kamuwangan ng mga babae at lalaki.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ang paggastos sa pag-aaral ay nasa tinatayang 2.5% ng GDP.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ayon sa [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]], 44,846 na mababang paaralan at 10,384 na mataas na paaralan ang nakatala para sa taong pampaaralan ng 2009-2010&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. (2010-09-23).[http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls Fact Sheet – Basic Education Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190454/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls |date=2011-05-11 }}. Hinango noong 2010-04-17.&lt;/ref&gt; samantalang itinala ng [[Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon]] o CHED na may 2,180 na mga institusyong pag-aaral, ang 607 dito ay pampubliko at ang 1,573 ay mga pribado.&lt;ref name=&quot;CHED&quot;&gt;Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (Agosto 2010). [https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information Information on Higher Education System]. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Hinango noong 2011-04-17.&lt;/ref&gt;

May ilang mga sangay ng pamahalaan ang kasama sa pag-aaral. Ang Kagawaran ng Edukasyon ang nakasasakop sa mababang paaralan, pangalawang mataas na paaralan, at mga hindi pormal na edukasyon; ang [[Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan]] o TESDA ang namamahala sa mga pag-aaral sa pagsasanay at pagpapaunlad pagkatapos ng pangalawang mataas na paaralan; at ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ang nangangasiwa sa mga dalubhasaan at pamantasan at nag-aayos ng mga pamantayan sa lalong mataas na pag-aaral.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. [https://web.archive.org/web/20110716160809/http://www.deped.gov.ph/about_deped/history.asp &quot;Historical Perspective of the Philippine Educational System&quot;]. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;

== Kalinangan at kaugalian ==
{{main|Kultura ng Pilipinas}}
{{See also|Musika ng Pilipinas|Lutuing Pilipino|Kaugaliang Pilipino|Panitikan sa Pilipinas}}
[[Talaksan:SAYAWIKA TINIKLING 1.gif|thumb|170px|left|Mga mananayaw ng [[Tinikling]].]]
[[Talaksan:Oldest House in Ivatan.jpg|thumb|right|Ang batong bahay ng mga [[Ivatan|Ibatan]] sa [[Batanes]]. Isang magandang halimbawa ng arkitekturang Pilipino. Ang bahay ay gawa sa apog at [[sagay]] habang ang bubong nito'y sa [[kugon]].]]
[[Talaksan:Indak-indak sa Kadalanan 06.JPG|thumb|right|Ang pista ng [[Kadayawan]] sa [[lungsod ng Dabaw]].]]

[[Talaksan:Tinolalunch.jpg|thumb|right|150px|[[Tinola]], ang pagkaing kilala na binanggit sa nobelang ''[[Noli Me Tángere|Noli Me Tangere]]'' (Huwag Mo Akong Salingin) ni José Rizal.]]
Sa buong kasaysayan ng Pilipinas, walang ni isang tanging pambansang pagkakakilanlang o pangkaugalian na nahubog. Sa isang bahagi, ito ay dahil marahil sa napakaraming wikang ginagamit sa buong kapuluan na tinatantiyang nasa 80, bukod pa sa mga wika nito. Ang pagkakabukod-bukod ng mga magkakaratig na barangay o mga pulo ay nakadagdag din sa pagkawalang pagkakaisa sa pagkakakilanlan.

Sa pagdating ng mga Kastila, tumawag ang mga tagakalat pananampalatayang Katoliko ng mga katutubo para maging tagasalin, nakapaglikha ng mga dalawa ang wikang ginagamit na uri, ang mga Ladinos. Ang mga ito, tulad ng tanyag na makatang si [[Gaspar Aquino de Belen]], ay lumikha ng mga tula ng kabanalan na isinulat sa titik Romano, kalimitan sa wikang Tagalog. Ang [[pasyon]] ay isang pagsasalaysay ng simbuyo, pagkamatay at muling pagkabuhay ni Hesukristo na sinimulan ni Gaspar Aquino de Belen. Umusbong din ang mga panitikang sekular na binase sa mga korido, mga baladang Kastila ng kabalyero. Nasulat din ang mga ito sa abakadang Romano ng mga pangunahin na wika at kumalat.

Sa karagdagan, ang panitikan ([[Jose Rizal]], [[Pedro Paterno]]) at mga kasulatan ng kasaysayan (pambansang awit, ''Constitución Política de Malolos''), ay nasa Espanyol, na hindi na pangunahing wika ngayon. Ang mga manunulat na Pilipino, tulad ni [[Claro M. Recto]] ay nagpatuloy sa pagsusulat sa wikang Espanyol hanggang 1946.

Ang Pilipinas ay bayan ng maraming bayani. Sinasabing si [[Lapu-Lapu]] ng pulo ng [[Mactan]] ang unang pumigil sa paglusob kanluranin at ang pumatay kay Fernando Magallanes. Si [[Jose Rizal]] (ipinanganak noong ika-19&amp;nbsp;ng ika-6 na buwan ng 1896 sa bayan ng [[Calamba, Laguna]]), ipinagmamalaki ng Lahing Malay, Pambansang Bayani ng Pilipinas, 22 wika ang alam: Arabe, Katalan, Tsino, Ingles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapones, Latin, Malay, Portuges, Ruso, Sanskrito, Espanyol, Tagalog at iba pang katutubong wika; siya ay naging tagaguhit ng mga gusali, tagapagtanghal, nakikipagkalakal, tagaguhit ng karikatyur, guro, ekonomista, etnolohista, siyentipikong magsasaka, bihasa sa kasaysayan, imbentor, peryodista, dalubhasa sa wika, bihasa sa awit, mitolohista, makabayan, naturalista, nobelista, siruhano sa mata, makata, propagandista, sikolohista, siyentista, manlililok, sosyolohista, at teologo. Pilipino ang unang Asyatikong Kalihim-Heneral ng Asamblea Heneral ng [[Mga nagkakaisang Bansa]] (UN) – si Carlos Peña Romulo.

Itinuturing na [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang mga Barokeng Simbahan ng Pilipinas at ang Makasaysayang Bayan ng [[Vigan]]. Kabilang sana rito ang [[Intramuros]] ngunit nawasak ito matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isa ring Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Hagdan-hagdang Palayan o '''Pay-yo''' ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na kinikilala ring ikawalong nakakahangang-yaman ng daigdig.

==== Midya ====
{{Main|Pelikulang Pilipino|Telebisyon sa Pilipinas|Radyo sa Pilipinas|Teleserye}}
[[Talaksan:Lino Brocka.jpg|thumb|Si [[Lino Brocka]], isang [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] sa larangan ng pelikula.|209x209px]]
Ang pangunahing wika na ginagamit sa midya sa Pilipinas ay ang [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], bagama't ang pagsasahimpapawid ay lumipat sa Wikang Filipino.&lt;ref name=&quot;Brown-Ganguly-2003&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |date=2003 |publisher=[[MIT Press]] |isbn=978-0-262-52333-2 |editor-last1=Brown |editor-first1=Michael Edward |series=BCSIA Studies in International Security |location=Cambridge, Mass. |pages=[https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&amp;pg=PA323 323–325] |editor-last2=Ganguly |editor-first2=Sumit |editor-link2=Sumit Ganguly}}&lt;/ref&gt; Ginagamit din naman ang ibang mga wika sa Pilipinas, lalo na sa mga radyo dahil sa kakayahan nitong maabot ang mga malalayong pook na maaaring hindi kayang maabot ng ibang uri ng midya. Ang [[Lupon sa Rebyu at Klasipikasyon ng Pelikula at Telebisyon]] ang namamahala ng mga palabas sa telebisyon, patalastas, at pelikula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ |title=Television, Regulation and Civil Society in Asia |date=29 Agosto 2003 |publisher=[[RoutledgeCurzon]] |isbn=978-1-134-43194-6 |editor-last1=Kitley |editor-first1=Philip |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ&amp;pg=PA140 140] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Deocampo |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=WzaWDwAAQBAJ&amp;pg=PT510 |title=Film: American Influences on Philippine Cinema |date=9 Nobyembre 2017 |publisher=[[Anvil Publishing, Inc.]] |isbn=978-971-27-2896-9 |location=Mandaluyong, Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga Pilipino ay nakakakuha ng mga balita at impormasyon mula sa telebisyon, Internet, at [[Paggamit ng hatirang pangmadla sa Pilipinas|hatirang pangmadla]].&lt;ref&gt;{{cite web||last=Lucas|first=Daxim L.|date=September 13, 2011|title=Filipinos seek info on Web; rich prefer newspapers|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|url=https://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116070555/http://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers/|archive-date=November 16, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNNPH-SWSFacebook&quot;&gt;{{cite web||date=June 30, 2019|title=SWS: Facebook next to TV as Filipinos' top source of news|work=[[CNN Philippines]]|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703110139/https://cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|archive-date=July 3, 2019}}&lt;/ref&gt; Ang ''flagship state-owned broadcast-television network ng'' bansa ay ang [[People's Television Network]] (PTV). Ang mga pangunahing himpilang pantelebisyon sa Pilipinas naman ay ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network|GMA]] at [[TV5 (Philippines)|TV5]] na may malawak din na serbisyong panradyo.&lt;ref name=&quot;BBC Pilipinas&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (2009-12-08). ''BBC News''. Hinango noong 2009-12-20.&lt;/ref&gt;

Ang industriya ng aliwan o tinatawag na ''showbiz'' ay makulay at nagbibigay laman sa mga [[Listahan ng mga peryodiko sa Pilipinas|pahayagan at peryodiko]] ng mga detalye tungkol sa mga [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas|artista]]. Tinatangkilik din ang mga [[teleserye]] gaya rin ng mga telenobelang Latino, Asyano (partikular ang mga dramang Koreano) at mga [[anime]]. Ang mga pang-umagang palabas ay pinangingibabawan ng mga ''game shows'', ''variety shows'', at mga ''talk shows'' gaya ng ''[[Eat Bulaga]]'' at ''[[Showtime|It's Showtime]]''.&lt;ref name=&quot;Ratings&quot;&gt;Santiago, Erwin (2010-04-12). [https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29:-Agua-Bendita-pulls-away AGB Mega Manila TV Ratings (Abril 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away]. Hinango noong 2010-05-23 mula sa Philippine Entertainment Portal Website.&lt;/ref&gt; Tanyag din ang mga [[Pelikulang Pilipino]] at mayroong mahabang kasaysayan, subalit nahaharap sa matinding kompetensiya mula sa mga pelikulang banyaga. Kabilang sa mga pinagpipitagang direktor si [[Lino Brocka]] para sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]''. Sa mga nakalipas na mga taon nagiging pangkaraniwan ang paglilipat-lipat ng mga artista mula sa telebisyon at pelikula at pagkatapos ay ang pagpasok sa politika na pumupukaw ng pangamba.&lt;ref name=&quot;Celebrity&quot;&gt;[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 &quot;The Philippines' celebrity-obsessed elections&quot;]. (2007-04-26). ''[[The Economist]]''. Hinango noong 2010-01-15.&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Balangkas ng Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga temang may kaugnayan sa Pilipinas]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga palabas na kawing ==

{{Canadian City Geographic Location (8-way)
|North=''[[Taywan]]''&lt;br /&gt;''Bashi Channel''
|West=''[[Biyetnam]], [[Dagat Luzon]]''
|Center=Pilipinas
|East=''[[Dagat Pilipinas]], [[Pacific Ocean]]''
|South=''[[Indonesya]]''
|Northwest=''[[Biyetnam]]''
|Northeast=''[[Pacific Ocean]]''
|Southwest=''[[Malaysia]]''
|Southeast=''[[Palau]]''
}}

=== Mga pahinang opisyal ===
* [http://www.gov.ph www.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=2012-01-01 }} - Portal ng Pamahalaan ng Pilipinas
* [http://www.op.gov.ph www.op.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609185330/http://www.op.gov.ph/ |date=2007-06-09 }} - Tanggapan ng Pangulo
* [http://www.ovp.gov.ph www.ovp.gov.ph] Tanggapan ng Pangalawang Pangulo 
* [http://www.senate.gov.ph www.senate.gov.ph] - Senado
* [http://www.congress.gov.ph www.congress.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604085514/http://www.congress.gov.ph/ |date=2020-06-04 }} - Kapulungan ng mga Kinatawan
* [http://www.supremecourt.gov.ph www.supremecourt.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512084154/http://www.supremecourt.gov.ph/ |date=2008-05-12 }} - Kataas-taasang Hukuman
* [http://www.comelec.gov.ph www.comelec.gov.ph] - Komisyon sa Halalan
* [http://www.dfa.gov.ph www.dfa.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205235233/http://www.dfa.gov.ph/ |date=2006-12-05 }} - Kagawaran ng Ugnayang Panlabas
* [http://www.itsmorefuninthephilippines.com www.itsmorefuninthephilippines.com] - Kagawaran ng Turismo
* [http://www.afp.mil.ph www.afp.mil.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020326211321/http://www.afp.mil.ph/ |date=2002-03-26 }} - Sandatahang Lakas ng Pilipinas
* [http://www.gabinete.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930020506/http://www.gabinete.ph/ |date=2007-09-30 }} - Kagawaran na bumubuo sa Gabinete sa Pilipinas 2005

=== Kasaysayan ===
* [http://www.elaput.com/ Mga Panahon ng Pilipino: A Web of Philippine Histories]

=== Mga pahinang pambalita ===
* [http://friendly.ph/newsfeed/ Friendly Philippines News Online]
* [http://www.abs-cbnnews.com ABS-CBN News]
* [http://www.inq7.net Philippine Daily Inquirer at GMA News]
* [http://www.philstar.com Philippine Star]
* [http://www.mb.com.ph The Manila Bulletin Online]
* [http://www.manilatimes.net The Manila Times Online]
* [http://www.sunstar.com.ph Sun Star Network Online]
* [http://www.tribune.net.ph The Daily Tribune Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221083336/https://tribune.net.ph/ |date=2021-12-21 }}
* [http://www.malaya.com.ph Malaya Online]

=== Iba pang mga pahina ===
* [https://www.pilipinas.ph/ ''Pilipinas'' Website]
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050721005826/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html |date=2005-07-21 }}
* [http://www.mytravelinks.com Philippines Travel Directory] - Philippines Travel Directory
* [http://www.filipinolinks.com Tanikalang Ginto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221015623/http://filipinolinks.com/ |date=2021-12-21 }} - Philippine links directory
* [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ Open Directory Project - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040819050600/http://dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ |date=2004-08-19 }} directory category
* [http://www.odp.ph Philippine Website Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225155256/http://odp.ph/ |date=2021-02-25 }} - Open directory Philippines
* [http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines/ Yahoo! - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050719013926/http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines |date=2005-07-19 }} directory category
* [http://news.yahoo.com/fc?tmpl=fc&amp;cid=34&amp;in=world&amp;cat=philippines Yahoo! News Full Coverage - ''Philippines''] news headline links
* [http://www.yehey.com Yehey.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050115085947/http://www.yehey.com/ |date=2005-01-15 }} - Most popular Philippine portal
* [http://www.infophilippines.com Philippine Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206165054/http://www.infophilippines.com/ |date=2006-02-06 }} - Philippine website directory
* [http://jeepneyguide.com Jeepneyguide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018102004/http://jeepneyguide.com/ |date=2012-10-18 }} - Guide for the independent traveler
* [http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html Philippines Travel Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223151315/http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html |date=2005-12-23 }} and [http://www.asinah.org/blog/ Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050328203747/http://www.asinah.org/blog/ |date=2005-03-28 }}
* [http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ Philippines Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910222553/http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ |date=2007-09-10 }}
* [http://www.manilamail.com ManilaMail] - a reference point for understanding the Philippines and Filipinos

{{Philippines political divisions}}
{{ASEAN}}
{{Latinunion}}
{{Asya}}

[[Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya]]
[[Kategorya:Pilipinas|*]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Timog-silangang Asya]]</text>
      <sha1>11xir3sps1nv9s0axomr0s4j36uv7du</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215799</id>
      <parentid>2215741</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T06:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay at  update info legitimate 2026</comment>
      <origin>2215799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134288" sha1="avhyrh12gginb7ec4dy5e7izb7oc2wv" xml:space="preserve">{{short description|Bansa sa Timog Silangang Asya}}
{{Infobox country
| conventional_long_name     = Republika ng Pilipinas
| common_name                = Pilipinas
| native_name                = {{native name|en|Republic of the Philippines}}
| image_flag                 = Flag of the Philippines.svg
| image_coat                 = Coat of Arms of the Philippines.svg
| symbol_type                = Sagisag
| motto                      = [[Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa]]
| anthem                     = [[Lupang Hinirang]]{{parabr}}{{center|[[File:Philippine National Anthem, the Lupang Hinirang, Himno Nacional Filipino Unknown Artist.ogg]]}}
| image_map                  = PHL orthographic.svg
| official_languages       = [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]
| demonym                  = [[Mga Pilipino|Pilipino/Pilipina]]&lt;br&gt; [[Pinoy|Pinoy/Pinay]] (katawagang palasak)
| capital                  = [[Maynila]]
| largest_city             = [[Lungsod Quezon]]&lt;br&gt;{{small|{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}}}} &lt;!-- Although [[Davao City]] has the largest land area, the article on [[largest city]] says we should refer to the most populous city, which as of 2006 is [[Quezon City]]. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--&gt;
| government_type          = Unitaryong [[Pangulo|pampanguluhang]] [[republika]]ng [[Saligang batas|konstitusyonal]]
| leader_title1            = [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]
| leader_title2            = [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]
| leader_title3            = [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|Pangulo ng Senado]]
| leader_title4            = [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Tagapagsalita]]
| leader_title5            = [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]
| leader_name1             = [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]
| leader_name2             = [[Sara Duterte|Sara Duterte-Carpio]]
| leader_name3             = [[Francis Escudero]]
| leader_name4             = [[Martin Romualdez]]
| leader_name5             = Alexander Gesmundo
|legislature                 = [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]]
|upper_house                 = [[Senado ng Pilipinas|Senado]]
|lower_house                 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]]
| area_km2 = 343448&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gov.ph/ang-pilipinas |title=Archive copy |access-date=2017-12-28 |archive-date=2015-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317015900/http://www.gov.ph/ang-pilipinas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_sq_mi = 132606 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank                = Ika-64
| percent_water            = 0.61&lt;ref name=CIAfactbook&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |last=Central Intelligence Agency. |title=Silangan at Timog-Silangang Asya :: Pilipinas |work=The World Factbook |publisher=Washington, DC: Author |date=2009-10-28 |accessdate=2009-11-07 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (tubig sa kaloobang sakop ng Pilipinas)
| population_estimate      = 
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 
| population_census        = 109,035,343
| population_census_year   = 2020
| population_census_rank = Ika-13
| population_density_km2   = 363.45
| population_density_sq_mi = 941.3 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank  = Ika-37
| GDP_PPP_year             = 2025
| GDP_PPP                  = $1.477 trilyon&lt;!--IMF--&gt;
| GDP_PPP_per_capita       = $12,913
| GDP_nominal              = $507.670 bilyon
| GDP_nominal_year         = 2025
| GDP_nominal_per_capita   = $4,439
| Gini                        = 40.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year                   = 2021
| Gini_ref                    = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 Marso 2011}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                   = Ika-44
| HDI_year                 = 2023
| HDI                      = 0.720
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=6 Mayo 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = Ika-117
| sovereignty_type         = [[Himagsikang Pilipino|Kalayaan]]
| sovereignty_note         = mula sa [[Espanya]] at [[Estados Unidos]]
| established_event1       = [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|Ipinahayag]]
| established_date1        = 12 Hunyo 1898
| established_event2       = [[Batas Tydings-McDuffie|Pansariling pamahalaan]]
| established_date2        = 24 Marso 1934
| established_event3       = [[Araw ng Republika|Kinikilala]]
| established_date3        = 4 Hulyo 1946
| established_event4       = [[Saligang Batas ng Pilipinas|Kasalukuyang saligang batas]]
| established_date4        = 2 Pebrero 1987
| currency                 = [[Piso ng Pilipinas]] (₱)
| currency_code            = PHP
| time_zone                = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas]]
| utc_offset               = +8
| time_zone_DST            = hindi sinusunod
| utc_offset_DST           = +8
|date_format                 = {{unbulleted list |buwan-araw-taon|araw-buwan-taon ([[Anno Domini|AD]])}}
|drives_on                   = kanan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=Agosto 2005 |accessdate=22 Pebrero 2009 |publisher=}}&lt;/ref&gt;
| cctld                    = [[.ph]]
| calling_code             = +63
| iso3166code        = PH
| footnotes                = * Ang [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[Wikang Zamboangueño  [[Taiwan [[Indonesya]]]]|Tsabakano]], [[Wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga wikang Bikol|Bikol]], [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]], [[Wikang Ibanag|Ibanag]], [[Wikang Ibatan|Ibatan]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Sambal|Sambal]], [[Wikang Surigaonon|Surigaonon]], [[Wikang Maranao|Maranao]], [[Wikang Maguindanao|Maguindanao]], [[Wikang Yakan|Yakan]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at [[Wikang Tausug|Taūsug]] ay ang mga auksilar na wikang opisyal sa kanilang sariling rehiyon. Ang [[Wikang Kastila|Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itinataguyod sa isang pangunahing at kusang batayan.}}
Ang '''Pilipinas''', opisyal na '''Republika ng Pilipinas''', ay isang [[malayang estado]] at kapuluang bansa sa [[Timog-Silangang Asya]] na nasa kanlurang bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ito ng 7,641 pulo na nahahati sa tatlong kumpol ng mga pulo: [[Luzon|Kalusunan]], [[Kabisayaan]] (kilala rin bilang ''Visayas'') at [[Mindanao|Kamindanawan]]. Napapalibutan ito ng [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Luzon]] sa kanluran, at ng [[Dagat ng Celebes]] sa katimugan. Nasa katimugang bahagi ng bansa ang bansang [[Indonesia|Indonesya]] habang ang bansang [[Malaysia]] naman ay nasa timog-kanluran. Naroroon sa silangan ang bansang [[Palau]] at sa hilaga naman ang bansang [[Taiwan]]. 

Ang Pilipinas ay matatagpuan din malapit sa [[Tropiko ng Kanser]]at sa [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na siyang dahilan kung bakit madalas tamaan ang bansa ng mga bagyo at lindol. Ang Pilipinas ay may lawak na 300,000 kilometro kuwadrado (115,831 milya kuwadrado), at noong 2021, mayroon itong populasyon na humigit-kumulang 109 milyong katao.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cudis |first=Christine |date=27 Disyembre 2021 |title=PH 2021 population growth lowest in 7 decades |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1163852 |access-date=13 Agosto 2022 |website=Philippine News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Pilipinas ang ikawalong pinakamataong bansa sa [[Asya]] at ang [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon|ika-labintatlong pinakamataong bansa]] sa daigdig. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng [[Maynila]] at ang pinakamalaking lungsod ay ang [[Lungsod Quezon]]; pawang bahagi ng [[Kalakhang Maynila]]. 

Noong sinaunang panahon, ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] ang ilan sa mga unang nanirahan sa kapuluan. Sinundan sila ng pagdating ng mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]]. Naganap ang pakikipagkalakalan sa mga [[Intsik]], Malay, [[India|Indiyano]], at mga bansang [[Islam|Muslim]]. Ang pagdating ni [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 ay ang pasimula ng pananakop ng mga Kastila. Noong 1543, pinangalanan ng isang Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang kapuluan na ''Las Islas Filipinas'' (Mga Kapuluan ng Pilipinas) sa karangalan ni [[Felipe II ng Espanya]]. Sa pagdating ni [[Miguel López de Legazpi]] mula sa [[Lungsod ng Mehiko]] noong 1565, naitatag ang unang paninirahan ng mga Kastila sa kapuluan. Naging bahagi ang Pilipinas sa [[Imperyong Kastila]] nang mahigit 300 taon. Naging daan ito upang ang [[Katolisismo]] ang maging pangunahing pananampalataya. Sa gitna ng kapanahunang ito, ang Maynila ang naging sentro ng kalakalan ng kanluran sa Pasipiko na umuugnay sa Asya sa [[Acapulco]] sa [[Kaamerikahan]] gamit ang mga [[galeon ng Maynila]].

Noong 1896, sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino]], na nagpatatag sa sandaling pag-iral ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], na sinundan naman ng madugong [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] ng panlulupig ng hukbong sandatahan ng [[Estados Unidos]]. Sa kabila ng [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|pananakop ng mga Hapon]], nanatili sa Estados Unidos ang kataas-taasang kapangyarihan sa kapuluan hanggang matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], kung kailan kinilala na ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Mula noon, ang Pilipinas ay nagkaroon ng magulong karanasan sa demokrasya, kung saan kabilang ang pagpapatalsik ng diktadurya sa isang [[Rebolusyong EDSA ng 1986|di-marahas na himagsikan]].

Ang Pilipinas ay isang orihinal na kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan]], [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]], ang [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], at ang [[East Asia Summit|Pulong-Panguluhan ng Silangang Asya]]. Nandito rin ang himpilan ng [[Bangko sa Pagpapaunlad ng Asya]]. Itinuturing ang Pilipinas na isang bagong industriyalisadong bansa, kung saan mayroong ekonomiyang nagbabago mula sa isang nakabatay sa agrikultura patungo sa isang mas nakabatay naman sa mga serbisyo at pagmamanupaktura. Isa ang Pilipinas sa tanging dalawang bansa sa Timog-silangang Asya na [[Kristiyanismo]] ang pangunahing pananampalataya. Yaong isa ay ang [[Silangang Timor]].

== Pangalan ==
[[Talaksan:Pantoja de la Cruz Copia de Antonio Moro.jpg|thumb|upright|left|Si [[Felipe II ng Espanya]].]]
Sa gitna ng kaniyang paglalayag noong 1542, pinangalanan ng Kastilang manggagalugad na si [[Ruy López de Villalobos]] ang mga pulo ng [[Leyte]] at [[Samar]] bilang ''Felipinas'' ayon sa pangalan ni [[Felipe II ng Espanya|Haring Felipe II ng Espanya]], na siyang Prinsipe ng [[Asturias (Espanya)|Asturias]] noon. Sa huli, ang pangalang ''Las Islas Filipinas'' ang sasaklaw sa lahat ng mga pulo sa kapuluan. Bago ito naging pangkaraniwan, iba pang mga pangalan tulad ng ''Islas del Poniente'' (Mga Kapuluan ng Kanluran) at ang ipinangalan ni [[Fernando de Magallanes]] para sa mga pulo na ''San Lázaro'' ay ginamit rin ng mga Kastila upang tukuyin ang kapuluan.

Sa pagdaan ng kasaysayan, ilang beses nang nagbago ang opisyal na pangalan ng Pilipinas. Sa gitna ng [[Himagsikang Pilipino]], inihayag ng [[Kongreso ng Malolos]] ang pagtatag ng ''República Filipina'' (Republika ng Pilipinas). Mula sa panahon ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] (1898) at [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] (1899-1902) hanggang sa panahon ng [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] (1935-1946), tinawag ng mga Amerikano ang bansa bilang ''Philippine Islands'', na salin sa Ingles mula sa Kastila. Mula sa [[Kasunduan sa Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]], nagsimulang lumutang ang pangalan na &quot;Pilipinas&quot; at mula noon ito na ang naging kadalasang ngalan ng bansa. Mula sa katapusan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang opisyal na pangalan ng bansa ay &quot;Republika ng Pilipinas&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Enero 1973 |title=1973 Constitution of the Republic of the Philippines |url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |access-date=15 Agosto 2022 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |language=en-US |archive-date=25 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625191553/https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1973-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas}}

=== Sinaunang Panahon ===
[[Talaksan:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|left|Ang [[Kuwebang Tabon|Yungib ng Tabon]] ay ang pook kung saan natuklasan ang isa sa mga pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas, ang [[Taong Tabon]].]]
[[Talaksan:Remains of a Rhinoceros philippinensis found in Rizal, Kalinga dated c. 709,000 years ago.jpg|thumb|Mga kinatay na labi ng isang ''Rhinoceros philippinensis'' na natuklasan sa Rizal, Kalinga na nagpapatunay na may mga naninirahan nang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.]]
Ang kamakailang pagtuklas sa mga kasangkapang bato at buto ng mga labi ng kinatay na hayop sa [[Rizal, Kalinga|Rizal]], [[Kalinga]] ay patunay na may mga sinaunang [[hominini]] sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/s41586-018-0072-8 Ingicco et al. 2018]&lt;/ref&gt; Samantala, ayon sa mga naitalang labi ng tao sa bansa, maaaring dinayo na ng mga tao ang Pilipinas ilang libong taon na ang nakalipas. Inaakala na ang labi ng [[Homo luzonensis|Taong Callao]] na natuklasan sa [[Yungib ng Callao]] sa [[Cagayan (lalawigan)|Cagayan]] ay ang pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas na may tanda na 67,000 taon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rincon |first=Paul |date=10 Abril 2019 |title=Homo luzonensis: New human species found in Philippines |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410192730/https://www.bbc.com/news/science-environment-47873072 |archive-date=10 Abril 2019}}&lt;/ref&gt; Mas higit pang matanda sa naunang natuklasang labi ng [[Taong Tabon]] sa [[Palawan]] na tinatayang 26,500 taon na ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Détroit |first1=Florent |last2=Dizon |first2=Eusebio |last3=Falguères |first3=Christophe |last4=Hameau |first4=Sébastien |last5=Ronquillo |first5=Wilfredo |last6=Sémah |first6=François |date=2004 |title=Upper Pleistocene ''Homo sapiens'' from the Tabon cave (Palawan, The Philippines): description and dating of new discoveries |url=http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |journal=Human Palaeontology and Prehistory |publisher=[[Elsevier]] |volume=3 |issue=2004 |pages=705–712 |bibcode=2004CRPal...3..705D |doi=10.1016/j.crpv.2004.06.004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218164554/http://fdetroit.free.fr/IMG/pdf/Detroit_etal_04_Tabon2.pdf |archive-date=18 Pebrero 2015 |access-date=9 Mayo 2024 |doi-access=free |issn = 1631-0683 }}&lt;/ref&gt; Tumawid sa mga sinaunang tulay na lupa ang mga [[Mga Negrito|Negrito]] o Ita, na siyang tinatayang kauna-unahang mga nanirahan sa Pilipinas. Sa kalaunan, dumayo sila sa kagubatan ng mga pulo. Sa kasalukuyan, nang sumapit ang ikalawang libong taon, nanirahan din sa Pilipinas ang iba pang mga mandarayuhan mula sa [[tangway ng Malay]], kapuluan ng [[Indonesia]], mga taga-[[Indotsina]] at [[Taiwan]].&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |title=The Protected Landscape Approach: Linking Nature, Culture and Community |date=2005 |publisher=[[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] |isbn=978-2-8317-0797-6 |editor-last=Brown |editor-first=Jessica |location=Gland, Switzerland and Cambridge, England |pages=101–102 |language=en |access-date=11 Abril 2025 |editor-last2=Mitchell |editor-first2=Nora J. |editor-last3=Beresford |editor-first3=Michael |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408232535/https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2005-006.pdf |archive-date=8 Abril 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jett |first=Stephen C. |url=https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |title=Ancient Ocean Crossings: Reconsidering the Case for Contacts with the Pre-Columbian Americas |date=2017 |publisher=[[University of Alabama Press]] |isbn=978-0-8173-1939-7 |location=Tuscaloosa, Ala. |pages=[https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ&amp;pg=168 168–171] |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=EgOUDgAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==historical Philippines at Taiwan==

Noong Mayo 5, 1626, dumaong sa hilagang bahagi ng Taiwan ang mga tropang Pilipino at Espanyol na may misyong gawing kolonya ang isla sa ilalim ng pamamahala ng Pilipinas. Ang Spanish Formosa—o Isla Hermosa (magandang isla) gaya ng tawag dito noon—ay nanatiling umiiral hanggang noong 1642, na may kabiserang itinatag sa San Salvador (na ngayon ay Keelung). Bagaman orihinal na isinagawa upang pangalagaan ang mga interes sa ekonomiya at seguridad, paano kaya hinubog ng hindi gaanong kilalang pangyayaring ito ang kasaysayan at pag-unlad ng Taiwan?

Mayroon nang mga mangilan-ngilang teorya patungkol sa pinagmulan ng mga sinaunang Pilipino. Isa na ang teorya ni F. Landa Jocano na nagsasabing ang mga ninuno ng mga Pilipino ay lokal na umusbong. Ang teoryang &quot;Pinagmulang Kapuluan&quot; naman ni Wilhelm Solheim, ipinahihiwatig na ang pagdating ng mga tao sa kapuluan ay naganap sa pamamagitan ng mga network pangkalakalan na nagmula sa Sundaland sa pagitan ng 48,000 hanggang 5,000 BK at hindi sa pamamagitan ng malawak na pandarayuhan. Samantala, ipinapaliwanag ng teoryang &quot;Paglawak ng mga Austronesyo&quot; na ang mga Malayo-Polinesyong nagmula sa Taiwan ay nagsimulang lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK, taliwas sa mga naunang pagdating.
[[Talaksan:Angono Petroglyphs1.jpg|right|thumb|[[Mga Petroglipo ng Angono]], ang pinakamatandang gawang [[Sining ng Pilipinas|sining]] sa Pilipinas.]]
Ang pinakatinatanggap na teorya, batay sa lingguwistika at arkeolohikong katibayan, ay ang teoryang &quot;Mula sa Taiwan&quot;, kung saan ipinapalagay na ang mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] mula Taiwan, na sila mismo ay nagmula sa mga neolitikong kabihasnan ng [[Ilog Yangtze]] tulad ng [[Kabihasnang Liangzhu|kalinangang Liangzhu]], ay lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK. Sa gitna ng Panahong Neolitiko, isang &quot;kalinangan ng batong-luntian&quot; ang sinasabing umiral na pinatunayan ng libu-libong magagandang gawang [[artipakto]] ng batong-luntian na nasumpungan sa Pilipinas na tinatayang noong 2,000 BK pa.

Ang batong-luntian ay sinasabing nagmula sa kalapit na Taiwan at nasumpungan rin sa iba't ibang pook sa kapuluan at pangunahing kalupaan ng Timog-silangang Asya. Ang mga artipaktong ito ang sinasabing patunay ng malawak na pakikipag-ugnayan ng mga lipunan ng Timog-silangang Asya sa isa’t isa noong sinaunang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |title=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1984 |isbn=978-971-10-0227-5 |location=Quezon City, Philippines |page=17 |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072920/https://books.google.com/books?id=FSlwAAAAMAAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ness |first=Immanuel |url=https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |title=The Global Prehistory of Human Migration |date=2014 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-118-97059-1 |editor-last1=Bellwood |editor-first1=Peter |location=Chichester, West Sussex, England |page=[https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&amp;pg=PA289 289] |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203072922/https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 1,000 BK, ang mga naninirahan sa kapuluan ay binubuo ng apat na uri ng pangkat panlipunan: mga lipi ng mangangaso at mangangalakal, lipunan ng mga mandirigma, mga plutokrasi sa kabundukan, at mga ''port principality''.&lt;ref name=&quot;Legarda-2001&quot;&gt;{{Cite journal |last=Legarda |first=Benito Jr. |year=2001 |title=Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |journal=Kinaadman (Wisdom): A Journal of the Southern Philippines |publisher=Xavier University – Ateneo de Cagayan |volume=23 |page=40}}&lt;/ref&gt;

=== Bago dumating ang mga mananakop ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)}}
{{multiple image
|align        = right
|width        = 110
|image1       = Visayans_3.png
|alt1         =
|caption1     =
|image2       = Visayans_1.png
|alt2         =
|caption2     =
|image3       = Visayans_2.png
|alt3         =
|caption3     =
|image4       = Visayans_4.png
|alt4         =
|caption4     =
|footer       = Mga larawan mula sa [[Boxer Codex]] na ipinapakita ang sinaunang &quot;kadatuan&quot; o [[Maginoo|tumao]] (mataas na uri). '''Mula kaliwa pakanan''': (1) Mag-asawang Bisaya ng Panay, (2) ang mga &quot;Pintados&quot;, isa pang pangalan sa mga Bisaya ng Cebu at sa mga pinalilibutang pulo nito ayon sa mga unang manlulupig, (3) maaaring isang [[tumao]] (mataas na uri) o [[timawa]] (mandirigma) na mag-asawang Pintado, at (4) isang mag-asawang maharlika ng mga Bisaya ng Panay.
|footer_align = left
}}
[[Talaksan:LCI.jpg|thumb|Ang [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], {{circa}} 900. Ang pinakamatanda at makasaysayang kasulatan sa Pilipinas na natuklasan sa [[Lumban|Lumban, Laguna]].]]
Nanirahan sa bansa noong ikawalong dantaon ang mga mangangalakal na [[Intsik|Tsino]]. Ang paglaganap ng mga bansang (kaharian) Budismo sa bahagi ng Asya ang nagpasimuno ng kalakalan sa pagitan ng mga bansa sa [[Indonesia]], [[India]], [[Hapon]], at [[Timog-Silangang Asya]]. Subalit, humina ang mga kaharian sa Timog-Silangang Asya dahil sa mahigpit na alitan at hindi pagkakasundo. Samantala, ang paglaganap ng [[Islam]] sa pamamaraan ng panangalakal at proselitismo, tulad ng [[Kristiyanismo]], ang nagdala sa mga mangangalakal at tagakalat ng pananampalataya sa kabahagian; ang mga [[Arabe]] ay dumating sa Mindanao noong ika-14 na dantaon. Sa pagdating ng mga unang Europeo, sa pangunguna ni Fernando Magallanes noong 1521, mayroon nang mga [[raha]] hanggang sa hilaga ng [[Maynila]], na naging mga karugtungang-sangay ng mga kaharian ng Timog-Silangang Asya. Subalit, pawang mga nagsasarili ang mga pulo ng Pilipinas noon.

Ang kasalukuyang paghihiwalay sa pagitan ng sinauna at [[maagang kasaysayan ng Pilipinas]] ay ang araw na 21 Abril, taong 900, na siyang katumbas sa [[Kalendaryong Gregoryano]] ng araw na nakalagay sa [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna]], na siyang pinakamatandang kasulatan na nagmula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Postma |first=Antoon |date=1992 |title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary |url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |journal=Philippine Studies |location=Quezon City, Philippines |publisher=[[Ateneo de Manila University]] |volume=40 |issue=2 |pages=182–203 |issn=0031-7837 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018 |archive-date=8 Disyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Ang araw na ito ay sumapit sa gitna ng kung anong tinatawag ng mga antropolohista bilang ang &quot;yugto ng pag-usbong&quot; ng Pilipinas (una hanggang ika-14 na dantaon), na inilalarawan bilang ang bagong pag-usbong ng sosyo-kalinangang huwaran, simula ng pag-unlad ng mga malalaking pamayanan sa baybayin, mas higit na pagsasapin-sapin at pagdadalubhasa sa lipunan, at mga pagsisimula ng lokal at pandaigdigang kalakalan. Magmula ika-14 na dantaon, ilan sa mga malalaking pamayanan ay naging maunlad na sentrong pangkalakalan, at naging kalagitnaang punto ng mga pagbabago sa lipunan at paraan ng pamumuhay, kung saan inilarawan ng kung anong tinatawag ni F. Landa Jocano na &quot;yugto ng mga [[Barangay]]&quot; ng maagang kasaysayan ng Pilipinas, na nagsimula sa ika-14 na dantaon hanggang sa pagdating ng mga Kastila at ang pagsisimula ng panahong kolonyal ng Pilipinas.

Batay rin sa kasulatan, ang [[Bayan ng Tondo|sinaunang Tondo]] ay umiral noong bago mag-900 at nakasaad rin na ang Tondo noon ay may ugnayan sa Kaharian ng Medang sa kapuluan ng Java sa Indonesia. Bagaman ang katayuan ng ugnayan ng dalawa ay hindi malinaw sa kasulatan, patunay ito na noong ika-10 dantaon pa lamang ay may koneksyon na ang mga kabihasnan sa Luzon at Java. Sa pagdating ng mga Europeo noong ika-16 na dantaon, ang Tondo ay pinamumunuan ng tinatawag na &quot;[[Lakan]]&quot;. Umusbong ito bilang pangunahing sentro ng kalakalan na may bahagi ng monopolyo sa [[Kaharian ng Maynila|Karahanan ng Maynila]] sa mga produktong kalakal ng [[Dinastiyang Ming]] sa buong kapuluan.

Ang susunod na makasaysayang tala ay tumutukoy sa isang pook sa Pilipinas ng Vol. 186&amp;nbsp;ng opisyal na kasaysayan ng [[Dinastiyang Song]] kung saan isinasalarawan ang &quot;bansa&quot; ng [[Ma-i]]. Taun-taon binibisita ng mga Tsinong mangangalakal ang Ma-i at nagsasalarawan ang kanilang mga tala tungkol sa heograpiya, mga produktong kalakal, at ang pag-uugali ng mga namuno sa Ma-i. Isinaad ng mga Tsinong mangangalakal na ang mga mamamayan ng Ma-i ay tapat at mapagkakatiwalaan. Dahil sa hindi malinaw na mga pagsasalarawan ng mga tala tungkol sa kinaroroonan ng Ma-i, pinagdedebatihan pa rin kung saan ito umiral, may mga iskolar na inaakalang nasa [[Bay, Laguna]] ito, habang ang iba naman ay nag-aakalang nasa pulo ng [[Mindoro]] ito.

[[Talaksan:Ivory seal of Butuan.jpg|thumb|Ang selyong garing ng Butuan na natuklasan noong dekada '70 sa lungsod ng Butuan na nagpapatunay na mahalagang sentro ng kalakalan ang kaharian noong panahong klasikal.]]
Sumunod na itinukoy ng opisyal na kasaysayan ng Dinastiyang Song ang [[Karahanan ng Butuan]], isang maunlad na kabihasnan sa hilaga't-silangang Mindanao, kung saan ito ang unang naitalang bansa mula sa kapuluan ng Pilipinas na nagpadala ng sugo sa Tsina noong 17 Marso 1001. Nakamit ng Butuan ang katanyagan nito sa ilalim ng pamumuno ni Raha Sri Bata Shaja, na isang [[Budismo|Budistang]] namumuno sa isang bansang [[Hinduismo|Hindu]]. Naging makapangyarihan ang estadong ito dahil sa lokal na industriya ng panday-ginto at nagkaroon ito ng ugnayan at tunggaliang diplomatiko sa kaharian ng Champa.

Ayon sa alamat, itinatag naman ang [[Kumpederasyon ng Madyaas|Kadatuan ng Madyaas]] kasunod ng isang digmaang sibil sa pabagsak na Srivijaya, kung saan ang mga tapat na datung Malay sa Srivijaya ay nilabanan ang pananakop ng [[Dinastiyang Chola]] at ang papet na Raha nitong si Makatunao, at nagtatag ng isang estadong gerilya sa Kabisayaan. Ang datu na nagtatag sa Madyaas na si Puti, ay bumili ng lupa para sa kaniyang kaharian mula sa isang katutubong [[Mga Ati (Panay)|Ati]] na si Marikudo. Itinatag ang Madyaas sa [[Panay]] (ipinangalan mula sa estado ng Pannai na kaalyado ng Srivijaya na nasa [[Sumatra]]). Pagkatapos, madalas na nilulusob ng mga taga-Madyaas ang mga daungang panlungsod sa katimugang Tsina at nakipaggulo sa hukbong pandagat ng Tsina.

Kalapit ng Madyaas sa Kabisayaan ang Kaharian ng Cebu na pinamunuan ni Rahamuda Sri Lumay, isang maharlika na may liping Tamil mula sa India. Ipinadala si Sri Lumay ng Chola Maharajah upang sakupin ang Madyaas, subalit sumuway siya at bumuo na lamang ng sarili niyang malayang karahanan. Pawang magkaalyado ang Karahanan ng Butuan at Cebu at napanatili nila ang ugnayan at nagkaroon ng rutang pangkalakalan sa Kutai, isang bansang Hindu sa katimugang [[Borneo]] na itinatag ng mga Indiyanong mangangalakal.

Ang pinakamatandang petsa na nagbanggit tungkol sa Kaharian ng Maynila sa Luzon sa kabila ng [[Ilog Pasig]] mula Tondo ay may kinalaman sa tagumpay ni Raha Ahmad ng Brunei laban kay Raha Avirjirkaya ng [[Majapahit]], na namuno sa parehong lokasyon bago ang paninirahan ng mga Muslim. Nabanggit rin sa mga tala ng Tsino ang isang bansa na tinatawag na &quot;Luzon&quot;. Pinaniniwalaang may kinalaman ito sa sinaunang Maynila dahil inihayag sa mga tala ng Portuges at Kastila noong mga 1520 na ang ''Luçon'' at &quot;Maynila&quot; ay iisa lamang. Bagaman sinasabi ng ilang mga dalubhasa sa kasaysayan na dahil wala sa mga nakasaksi na ito ang talagang nakabisita sa Maynila, maaaring tinutukoy lamang ng ''Luçon'' ang lahat ng mga bayan ng mga [[Lahing Tagalog|Tagalog]] at [[Mga Kapampangan|Kapampangan]] na umusbong sa mga baybayin ng [[look ng Maynila]]. Gayun man, mula 1500 hanggang mga 1560, itong mga naglalayag na mga taga-Luzon ay tinatawag sa Portuges Malaka na ''Luções'' o &quot;Lusong/Lusung&quot;, at nakilahok rin sila sa mga kilusang pang-militar sa Burma ([[Dinastiyang Toungoo]]), Kasultanan ng Malaka, at Silangang Timor bilang mga mangangalakal at mersenaryo. Ang isang prominenteng ''Luções'' ay si [[Regimo de Raja]], na isang magnate sa mga pampalasa at isang ''Temenggung'' (sulat Jawi: تمڠݢوڠ) o gobernador at pulis-punong heneral sa Portuges Malaka. Siya rin ang pinuno ng isang hukbong dagat kung saan nangalakal at pinrotektahan ang komersyo sa pagitan ng [[kipot ng Malaka]], [[dagat Luzon]], at mga sinaunang kaharian at bayan sa Pilipinas.

Sa hilagang Luzon, ang Kaboloan (na ngayo'y nasa [[Pangasinan]]) ay nagpadala ng mga emisaryo sa Tsina noong 1406-1411, at nakipagkalakal rin ito sa [[Hapon]].

Sa ika-14 na dantaon dumating at nagsimulang lumaganap ang pananampalatayang [[Islam]] sa Pilipinas. Noong 1380, sina Karim ul' Makdum at Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, isang Arabong mangangalakal na isinilang sa [[Johor]], dumating sa [[Sulu]] mula Melaka at itinatag ang [[Sultanato ng Sulu|Kasultanan ng Sulu]] sa pagkumberto sa Raha ng Sulu na si Raha Baguinda Ali at pinakasalan ang kaniyang anak. Sa katapusan ng ika-15 dantaon, pinalaganap ni [[Mohammed Kabungsuwan|Shariff Kabungsuwan]] ng Johor ang Islam sa Mindanao at itinatag naman ang [[Sultanato ng Maguindanao|Kasultanan ng Maguindanao]]. Ang kasultanang uri ng pamahalaan ay lumawak pa patungong Lanao.{{multiple image|perrow=2|caption_align=center
| image1 =|caption1 = Bantayog ni [[Lapu-Lapu]] sa [[Lungsod ng Lapu-Lapu]], [[Cebu]].
| image2 =|caption2 = Bantayog ni [[Raha Humabon]] sa [[Lungsod ng Cebu]].
}}

Patuloy na lumaganap ang Islam sa Mindanao at umabot sa Luzon. Naging Islamisado ang Maynila sa gitna ng paghahari ni Sultan Bolkiah mula 1485 hanggang 1521. Naisakatuparan ito dahil nilabanan ng Kasultanan ng Brunei ang Tondo sa paggapi kay Raha Gambang sa labanan at matapos ay iniluklok ang Muslim na Raha Salalila sa trono at sa pagtatag ng estadong-papet ng Brunei na ang [[Kaharian ng Maynila]]. Pinakasalan din ni Sultan Bolkiah si Laila Mecana, ang anak ng Sultan ng Sulu na si Amir Ul-Umbra upang palawakin ang sakop ng Brunei sa Luzon at Mindanao. Nagpatuloy ang mga Muslim sa pakikipagdigma at nagsagawa ng mga slave-raid laban sa mga [[Mga Bisaya|Bisaya]]. Bunga ng pakikilahok sa mga pagsalakay ng mga Muslim, nilipol ng Kasultanan ng Ternate ang [[Kadatuan ng Dapitan]] sa [[Bohol]]. Nadali rin ang mga karahanan ng Butuan at Cebu ng mga isinagawang slave-raid at nakipagdigma laban sa Kasultanan ng Maguindanao. Kasabay ng mga slave-raid na ito, ay ang panghihimagsik ni Datu [[Lapu-Lapu]] ng [[Mactan]] laban kay [[Raha Humabon]] ng Cebu. Mayroon ding alitan sa teritoryo sa pagitan ng Tondo at ang Islamikong Kaharian ng Maynila, kung saan ang pinuno ng Maynila, na si [[Raha Matanda]], ay humiling ng tulong pang-militar laban sa Tondo mula sa kaniyang mga kamag-anak sa Kasultanan ng Brunei.

Ang mga tunggalian sa pagitan ng mga Datu, Raha, Sultan, at Lakan ang nagpadali sa pananakop ng mga Kastila. Ang mga kapuluan ay kakaunti lamang ang bilang ng mga naninirahang tao dahil sa patuloy na mga nagdaraang unos at pagkakaalitan ng mga kaharian. Samakatuwid, naging madali ang kolonisasyon at ang mga maliliit na estado sa kapuluan ay dagliang nasakop ng [[Imperyong Kastila]] at nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Pilipinas.

=== Panahon ng mga Kastila ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)}}
[[Talaksan:Spanish Galleon.jpg|upright=1.00|thumb|Guhit ng isang [[Galeon ng Maynila|galyon ng Maynila]] na ginamit sa gitna ng [[Kalakalang Galeon|Kalakalang Maynila-Acapulco]].]]
Sa pamumuno ni [[Miguel López de Legazpi]], sinakop at inangkin ng mga Kastila ang kapuluan noong ika-16 na dantaon at pinangalanan itong &quot;Las Islas Filipinas&quot; ayon sa ngalan ni Haring [[Felipe II ng Espanya|Felipe II]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wing |first=J.T. |url=https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |title=Roots of Empire: Forests and State Power in Early Modern Spain, c.1500–1750 |publisher=Brill |year=2015 |isbn=978-90-04-26137-2 |series=Brill's Series in the History of the Environment |page=[https://books.google.com.ph/books?id=7dQuBgAAQBAJ&amp;pg=PA109 109] |quote=At the time of Miguel López de Legazpi's voyage in 1564-5, the Philippines were not a unified polity or nation. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128213911/https://books.google.com/books?id=7dQuBgAAQBAJ |archive-date=28 Enero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;deBorja-2005&quot;&gt;{{cite book |last=de Borja |first=Marciano R. |url=https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |title=Basques In The Philippines |date=2005 |publisher=University of Nevada Press |isbn=978-0-87417-590-5 |series=The Basque Series |location=Reno, Nev. |access-date=18 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326224340/https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |archive-date=26 Marso 2022}}&lt;/ref&gt; Kaagad na ipinakilala at ipinalaganap ang [[Simbahang Katoliko|Katolisismo]] sa pamamagitan ng mga tagakalat ng pananampalataya, at pati na rin ang mga Batas ng Indias (''Laws of the Indies'') at iba pang alituntuning pampatupad. Matigas na pagsuway ang itinugon ng mga pangkat katutubo sa kabundukan pati na rin ng mga mapanlabang Muslim na nagpapatuloy hanggang sa ngayon. Kabi-kabilang mga himagsikan at karahasan ang lumaganap sa mga baybayin sa kabuuan ng tatlong dantaong pananakop, bunga na rin ng pagsasamantala at kakulangan ng pagbabago. Pinamahalaan mula sa [[Nueva España|Bireynato ng Nueva España]] (Bagong Espanya sa ngayon ay [[Mehiko]]) ang bagong nasasakupan at nagsimula ang kalakalan sa [[Galyon ng Maynila]] sa pagitan ng Acapulco at Maynila noong ika-18 dantaon.

Itinatag ng punong panlalawigan [[José Basco y Vargas]] noong 1781 ang Sociedad Económica de los Amigos del País (Samahang Pangkalakalan ng mga Kaibigan ng Bayan) at ginawang hiwalay ang bansa mula sa Bagong Espanya.

Nagbukas ang pakikipagkalakalan ng bansa sa daigdig noong ika-19 na dantaon. Ang pag-angat ng mga masigasig at makabayang burges, binubuo ng mga nakapag-aral na mga katutubong Pilipino, mga Kastila at creole na ipinanganak sa Pilipinas, mga mestisong Espanyol at Tsino, silang mga ilustrado ang nagpahiwatig ng pagtatapos ng pananakop ng Kastila sa kapuluan. Naliwanagan sa [[José Rizal#Impact|Kilusang Propaganda]] na nagsiwalat sa kawalang-katarungan ng pamahalaang kolonyal, sama-sama silang sumigaw para sa kalayaan. Dinakip, nilitis, binigyang-sala, hinatulan ng kamatayan at binaril si [[José Rizal]], ang pinakasikat na propagandista, noong 1896 sa Bagumbayan (Luneta ngayon) dahil sa mga gawaing umano ng pagpapabagsak ng pamahalaan. Naglaon at pumutok ang [[Himagsikang Pilipino]] na pinangunahan ng [[Katipunan]], isang lihim panghimagsikang lipunan na itinatag ni [[Andrés Bonifacio]] at napamunuan din ni [[Emilio Aguinaldo]]. Halos tagumpay na napatalsik ng himagsikan ang mga Kastila noong 1898.

=== Panahon ng mga Amerikano at ang Pananakop ng mga Hapon ===
{{main|Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas}}
Noong taon ding iyon, magkadawit ang Espanya at [[Estados Unidos]] sa [[Digmaang Kastila-Amerikano]]. Natalo ang Espanya at ipinasiya nilang ipasa ang kanilang mga nasasakupan na ang Pilipinas, Guam, Kuba, at Puerto Rico sa Estados Unidos. Binayaran naman ng Estados Unidos ang Espanya ng 20 milyong dolyar para sa mga ito, gayong nakapag-pahayag na ng kalayaan ang Pilipinas at itinatag ang [[Unang Republika ng Pilipinas]] at si Emilio Aguinaldo ang hinirang na pangulo, ngunit hindi ito kinilala noong dalawang bansa.
[[Talaksan:JapaneseTroopsBataan1942.jpg|thumb|180px|left|Ang mga sundalong Hapon sa [[Bataan]] noong 1942, sa gitna ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo ng [[Imperyo ng Hapon]] sa Asya sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.]]
[[File:Knocking Out the Moros. DA Poster 21-48.jpg|upright=1.00|thumb|Labanan sa pagitan ng mga [[Mga Moro|mandirigmang Moro]] at mga sundalong Amerikano noong 1913 sa panahon ng [[Himagsikang Moro]], bahagi ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]]]]
Ang pagtanggi ng mga Pilipino sa panibagong pananakop, ngayon ang mga Amerikano, ang nagtulak sa [[Digmaang Pilipino-Amerikano]] na natapos umano noong 1901 ngunit nagpatuloy hanggang 1913. Ang planong pagkalooban ng kalayaan ang bansa ay naudlot nang magsimula ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Sinakop ng Imperyong Hapon ang bansa at itinatag ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]].&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Rankin|first1=Karl L.|date=25 Nobyembre 1943|title=Document 984|series=Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, 1943, The British Commonwealth, Eastern Europe, the Far East|volume=III|chapter=Introduction|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629000417/https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1943v03/d984|archive-date=29 Hunyo 2017|access-date=9 Mayo 2024|publisher=[[Office of the Historian]]}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga krimen ng digmaan ang ginawa ng mga Hapones sa panahon ng kanilang pananakop. Ang mga gerilya ay nagpatuloy sa kanilang pang-haharas sa mga Hapones. Bumalik sa bansa ang mga Amerikano noong Oktubre 1944. Tuluyang natalo ang mga Hapones noong 1945. Halos isang milyong Pilipino ang namatay sa digmaan. Naging isa sa mga unang naging kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang Pilipinas. Noong 4 Hulyo 1946 ay ipinagkaloob ng Amerika ang kalayaan ng Pilipinas.


=== Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos ===
[[Talaksan:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|thumb|Ang pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas mula sa Estados Unidos noong 4 Hulyo 1946. Ipinapakita nito ang pagbaba sa watawat ng Estados Unidos habang itinataas naman ang watawat ng Pilipinas.|305x305px]]
Noong 11 Oktubre 1945, naging isa ang Pilipinas sa mga unang kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa at sa sumunod na taon, sa 4 Hulyo 1946, kinilala ng Estados Unidos ang [[kasarinlan ng Pilipinas]], sa gitna ng pagkapangulo ni [[Manuel Roxas]]. Ang mga natitirang kasapi ng komunistang [[Hukbalahap]] ay nagpatuloy ang presensya sa bansa ngunit nasupil ito ng sumunod kay Pangulong [[Elpidio Quirino]] na si [[Ramon Magsaysay]]. Ang sumunod kay Magsaysay na si [[Carlos P. Garcia|Carlos P. García]], ay nilikha naman ang patakarang &quot;Pilipino Muna&quot; na itinuloy ni [[Diosdado Macapagal]]. Sa panunungkulan ni Macapagal, inilipat ang araw ng kalayaan mula sa Hulyo 4 at ginawang Hunyo 12, na siyang araw na [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Pilipinas|inihayag]] ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas mula sa Espanya. Habang pinaigting naman ang pagbawi sa [[Sabah]].

Noong 1965, natalo si Macapagal sa pampanguluhang halalan kay [[Ferdinand Marcos]].&lt;ref name=&quot;Timberman-1991&quot;&gt;{{cite book |last=Timberman |first=David G. |url=https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |title=A Changeless Land: Continuity and Change in Philippine Politics |publisher=M.E. Sharpe |year=1991 |isbn=978-981-3035-86-7 |location=Armonk, N.Y. |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218094758/https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC |archive-date=18 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagkapangulo, pinasimulan ni Marcos ang proyektong pang-imprastraktura ngunit napagbintangan naman ng malawakang katiwalian at lumustay ng bilyun-bilyong dolyar sa pampublikong pondo. Noong malapit na matapos ang termino ni Marcos ay nagpahayag siya ng [[batas militar]] noong 21 Setyembre 1972.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Philippines |encyclopedia=Encyclopedia of American Foreign Policy |publisher=Facts On File |location=New York, N.Y. |url=https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |access-date=8 Mayo 2024 |last=Hastedt |first=Glenn P. |date=1 Enero 2004 |page=[https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC&amp;pg=392 392] |language=en |isbn=978-1-4381-0989-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510063237/https://books.google.com/books?id=9HpR1b5zZxwC |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang panahong ito ay inilalarawan bilang panahon ng pampulitikang panunupil, pangtatakip, at paglabag sa karapatang pantao.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Leary|first1=Virginia A.|url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|title=The Philippines: Human Rights After Martial Law: Report of a Mission|last2=Ellis|first2=A. A.|last3=Madlener|first3=Kurt|date=1984|publisher=[[International Commission of Jurists]]|isbn=978-92-9037-023-9|location=Geneva, Suwisa|chapter=Chapter 1: An Overview of Human Rights|access-date=8 Mayo 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329103100/https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/01/Philippines-human-rights-mission-report-1984-eng.pdf|archive-date=29 Marso 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=van Erven |first=Eugène |url=https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |title=The Playful Revolution: Theatre and Liberation in Asia |date=1992 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-253-20729-6 |location=Bloomington, Ind. |page=[https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC&amp;pg=PA35 35] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=mWe8mLteIigC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Itinatag sa mga pangunahing industriya ang monopolyo na kontrolado ng mga kroni ni Marcos,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kang |first1=David C. |author-link1=David C. Kang |url=https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |title=Crony Capitalism: Corruption and Development in South Korea and the Philippines |date=24 Enero 2002 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-00408-4 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC&amp;pg=PA140 140] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=im465FAopWMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; kabilang ang pagtotroso at pagsasahimpapawid; ang monopolyo sa asukal ang siyang humantong sa [[Taggutom sa Negros|taggutom sa pulo ng Negros]] sa kalagitnaan ng dekada 1980s.&lt;ref name=&quot;KaiFrancisco20160922&quot;&gt;{{Cite news |last=Francisco |first=Katerina |date=22 Setyembre 2016 |title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |url-status=live |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories |archive-date=23 Setyembre 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manapat1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Manapat |first=Ricardo |title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism |date=1991 |publisher=Aletheia Publications |isbn=9719128704 |location=New York |oclc=28428684}}&lt;/ref&gt;
[[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|left|thumb|Deklarasyon ng Batas Militar, sa uluhan ng Sunday Express.]]
Kasama ang kanyang asawang si [[Imelda Marcos|Imelda]], inakusahan si Marcos ng katiwalian at paglustay ng bilyun-bilyong dolyar ng pondong pampubliko.&lt;ref&gt;{{cite book |last=SarDesai |first=D. R. |url=https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |title=Southeast Asia: Past and Present |date=4 Disyembre 2012 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-4838-4 |edition=7th |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=yjNWDgAAQBAJ&amp;pg=PT206 |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vogl |first=Frank |url=https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |title=Waging War on Corruption: Inside the Movement Fighting the Abuse of Power |date=Setyembre 2016 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4422-1853-6 |location=Boulder, Colo. |page=[https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC&amp;pg=PA60 60] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103527/https://books.google.com/books?id=hBCMTGiVBYMC |archive-date=6 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mabigat na pangungutang ni Marcos sa unang bahagi ng kanyang pagkapangulo ay nagresulta sa pagbagsak ng ekonomiya, na pinalala ng ''recession'' noong unang bahagi ng dekada 1980s kung saan ang ekonomiya ay kumurot ng 7.3 porsiyento taun-taon noong 1984 at 1985.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raquiza |first=Antoinette R. |url=https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |title=State Structure, Policy Formation, and Economic Development in Southeast Asia: The Political Economy of Thailand and the Philippines |date=17 Hunyo 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-50502-7 |series=Routledge Studies in the Growth Economies of Asia |location=Londres, Inglatera |pages=[https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC&amp;pg=PA40 40–41] |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074317/https://books.google.com/books?id=g5bkhjFAzyMC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Noong 21 Agosto 1983, ang kalaban ni Marcos at pinuno ng oposisyon na si [[Benigno Aquino, Jr.]], ay pinaslang sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino|Paliparang Pandaigdig ng Maynila]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quinn-Judge |first=Paul |date=7 Setyembre 1983 |title=Assassination of Aquino linked to power struggle for successor to Marcos |language=en |work=The Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908131731/https://www.csmonitor.com/1983/0907/090742.html |archive-date=8 Setyembre 2015}}&lt;/ref&gt; Sa huli, nagpatawag si Marcos ng [[dagliang halalan]] sa 1986. Si Marcos ang inihayag na nanalo, ngunit ang mga resulta ay itinuring na may daya, na humantong sa [[Rebolusyong EDSA ng 1986|Himagsikan ng Lakas ng Bayan]].&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot;&gt;{{cite news |last=Fineman |first=Mark |date=27 Pebrero 1986 |title=The 3-Day Revolution: How Marcos Was Toppled |language=en |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200825042718/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-02-27-mn-12085-story.html |archive-date=25 Agosto 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Burgess |first=John |date=21 Abril 1986 |title=Not All Filipinos Glad Marcos Is Out |language=en |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |access-date=2 Setyembre 2023 |archive-url=https://archive.today/20230212085658/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/04/21/not-all-filipinos-glad-marcos-is-out/d90b949f-da34-410a-be2e-95056958bcb2/ |archive-date=12 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt; Si Marcos at ang kaniyang mga kaalyado ay lumipad patungong [[Hawaii]], at ang maybahay ni Benigno Aquino na si [[Corazon Aquino]] ay kinilala naman bilang pangulo.&lt;ref name=&quot;LATimes-3DayRevolution&quot; /&gt;


=== Panahon ng Ikalimang Republika (1986 – kasalukuyan) ===
Sa pagbabalik ng demokrasya at reporma sa pamahalaan noong Pebrero 1986, hinarap ng administrasyong Corazon Aquino ang problema sa malaking utang, korapsyon, at mga kudeta.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kingsbury |first=Damien |url=https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |title=Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change |date=13 Setyembre 2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-49628-1 |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&amp;pg=PA132 132] |access-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212193225/https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Isang paghihimagsik ng mga komunista at labanang militar sa mga separatistang Moro ang nagpatuloy;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mydans |first=Seth |date=14 Setyembre 1986 |title=Philippine Communists Are Spread Widely, but Not Thinly |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1986/09/14/weekinreview/philippine-communists-are-spread-widely-but-not-thinly.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; humarap din sa sunud-sunod na mga sakuna ang administrasyon, kabilang ang [[Lindol sa Luzon (1990)|lindol sa Luzon]] noong Hulyo 1990, at ang pagsabog ng [[Bundok Pinatubo]] noong Hunyo 1991.

Hinalinhan ni [[Fidel V. Ramos]] si Aquino noong Hunyo 1992, na nagliberalisado sa pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng pribatisasyon at deregulasyon.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |title=Handbook of Markets and Economies: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand: East Asia, Southeast Asia, Australia, New Zealand |date=22 Hulyo 2016 |publisher=M. E. Sharpe |isbn=978-1-315-49875-1 |editor-last1=Pecotich |editor-first1=Anthony |location=Armonk, N.Y. |language=en |access-date=8 Mayo 2024 |editor-last2=Shultz |editor-first2=Clifford J. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322171259/https://books.google.com/books?id=ySe3DAAAQBAJ&amp;pg=PT546 |archive-date=22 Marso 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ang mga natamo ni Ramos sa ekonomiya ay natabunan ng pagsisimula ng [[krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gargan |first=Edward A. |date=11 Disyembre 1997 |title=Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Inuna ng kanyang kahaliling si [[Joseph Estrada]] ang pampublikong pabahay,&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Rebullida |first=Ma. Lourdes G. |date=Disyembre 2003 |title=The Politics of Urban Poor Housing: State and Civil Society Dynamics |url=https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |journal=Philippine Political Science Journal |publisher=Philippine Political Science Association |volume=24 |issue=47 |page=56 |doi=10.1080/01154451.2003.9754247 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511215251/https://www.pssc.org.ph/wp-content/pssc-archives/Philippine%20Political%20Science%20Journal/2003/06_The%20Political%20of%20Urban%20Poor%20Housing_%20State%20and%20Civil%20Society%20Dynamics.pdf |archive-date=11 May 2021 |access-date=8 Mayo 2024 |s2cid=154441392}}&lt;/ref&gt; ngunit naharap ito sa mga paratang sa katiwalian na humantong sa kanyang pagpapatalsik sa pamamagitan ng [[Ikalawang Rebolusyon sa EDSA|Ikalawang Himagsikan ng Lakas ng Bayan]] at ang paghalili ni Pangalawang Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo]] noong 20 Enero 2001.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=9 Pebrero 2001 |title=In Philippines, The Economy As Casualty; The President Ousted, a Credibility Repair Job |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/09/business/philippines-economy-casualty-president-ousted-credibility-repair-job.html |access-date=8 Mayo 2024 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

Minarkahan ng paglago ng ekonomiya ang siyam na taong administrasyon ni Arroyo, ngunit nabahiran ito ng katiwalian at mga iskandalo sa pulitika,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hutchcroft |first1=Paul D. (Paul David) |date=2008 |title=The Arroyo Imbroglio in the Philippines |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/230460 |journal=Journal of Democracy |publisher=Johns Hopkins University Press |volume=19 |issue=1 |pages=141–155 |doi=10.1353/jod.2008.0001 |issn=1086-3214 |url-access=subscription |access-date=8 Mayo 2024 |via=Project MUSE |s2cid=144031968}}&lt;/ref&gt; kabilang ang mga alegasyon ng pandaraya sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2004|halalang pampanguluhan sa Pilipinas]] noong 2004.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McCoy |first1=Alfred W. |url=https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC |title=Policing America's Empire: The United States, the Philippines, and the Rise of the Surveillance State |date=15 Oktubre 2009 |publisher=University of Wisconsin Press |isbn=978-0-299-23413-3 |location=Madison, Wis. |page=[https://books.google.com/books?id=QYj6WUGsRuEC&amp;pg=PA498 498] |language=en |access-date=8 Mayo 2024}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy ang paglago ng ekonomiya sa panahon ng administrasyon ni [[Benigno Aquino III]], na nagtataguyod ng mabuting pamamahala at kalinawan.&lt;ref name=&quot;Lum-Dolven-2014&quot;&gt;{{cite report|last1=Lum|first1=Thomas|last2=Dolven|first2=Ben|date=15 Mayo 2014|title=The Republic of the Philippines and U.S. Interests—2014|url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417070815/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R43498/7|archive-date=17 Abril 2022|access-date=9 Mayo 2024|website=CRS Reports|publisher=Congressional Research Service|oclc=1121453557}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lucas |first=Dax |date=8 Hunyo 2012 |title=Aquino attributes growth to good governance |url=https://globalnation.inquirer.net/39227/aquino-attributes-growth-to-good-governance |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nilagdaan ni Aquino III ang isang kasunduang pangkapayapaan sa [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) na nagresulta sa pagbuo ng [[Bangsamoro Organic Law]] na siyang bumuo sa rehiyong nagsasarili ng [[Bangsamoro]], ngunit naantala ang pagpasa ng batas dahil sa pakikipagbarilan ng mga rebeldeng MILF sa Mamasapano.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Rizal G. Buendia |date=2015 |title=The Politics of the Bangsamoro Basic Law |publisher=Yuchengco Center |doi=10.13140/RG.2.1.3954.9205/1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapano |first=Jose Rodel |date=3 Pebrero 2016 |title=Congress buries Bangsamoro bill |url=https://www.philstar.com/headlines/2016/02/03/1549507/congress-buries-bangsamoro-bill |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Naglunsad ng isang programa sa [[Build Build Build|imprastraktura]] at isang [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|kampanya laban sa droga]] si [[Rodrigo Duterte]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vera |first=Ben O. de |date=6 Agosto 2020 |title=Build, Build, Build’s ‘new normal’: 13 projects added, 8 removed |url=https://business.inquirer.net/304612/build-build-builds-new-normal-8-projects-added-13-removed |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; na siyang nahalal na pangulo noong 2016,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Go |first=Miriam Grace |date=9 Mayo 2017 |title=LISTEN: Duterte's 1st interview as apparent winner in 2016 polls |url=https://www.rappler.com/nation/169369-duterte-first-interview-winner-2016-elections/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; na bagaman nagpababa sa paglaganap ng droga, ay nagdulot ng libu-libong mga ''[[extrajudicial killing]]'' sa bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Alexis |date=26 Disyembre 2017 |title=Duterte gov't probing over 16,000 drug war-linked deaths as homicide, not EJK |url=https://www.philstar.com/headlines/2017/12/26/1771944/duterte-govt-probing-over-16000-drug-war-linked-deaths-homicide-not-ejk |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt; Ipinagtibay ang Bangsamoro Organic Law noong 2018. Sa unang bahagi ng 2020, nakarating sa Pilipinas ang [[pandemya ng COVID-19]];&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzalez |first=Mia |date=30 Marso 2020 |title=Philippines confirms 1st case of novel coronavirus |url=https://www.rappler.com/nation/186633-philippines-confirms-case-novel-coronavirus/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cordero |first=Ted |date=7 Marso 2020 |title=CODE RED ALERT UP: DOH recommends declaration of public health emergency after COVID-19 local transmission |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/728715/doh-recommends-declaration-of-public-health-emergency-after-covid-19-local-transmission/story/ |access-date=9 Mayo 2024 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Lumiit sa 9.5% ang [[kabuuang domestikong produkto]] ng bansa, ang pinakamasamang taunang pagganap sa ekonomiya ng bansa mula noong taong 1947.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Venzon |first=Cliff |date=28 Enero 2021 |title=Philippines GDP shrinks 9.5% in 2020, worst since 1947 |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Philippines-GDP-shrinks-9.5-in-2020-worst-since-1947 |access-date=9 Mayo 2024 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Nahalal bilang Pangulo ng Pilipinas ang anak ni Ferdinand Marcos Sr. na si [[Bongbong Marcos]].

== Heograpiya ==
{{main|Heograpiya ng Pilipinas}}
{{Tingnan din|Mga Ekorehiyon sa Pilipinas|link=https://en.wikipedia.org/wiki/Ecoregions_in_the_Philippines}}
:[[Talaksan:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|322x322px|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Ang topograpiya ng Pilipinas.&lt;/div&gt;]]Ang Pilipinas ay isang [[kapuluan]] ng 7,641 mga pulo na ang kabuoan ng sukat ng lupa, kasama ang mga nakapaloob na bahagi ng tubig, ay tinatayang nasa {{convert|300,000|km2|sqmi|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hunyo 2019 |title=Know before you go: the Philippines |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/partner-content-know-before-you-go-the-philippines |access-date=15 Mayo 2024 |website=[[National Geographic]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang baybayin nito na ang sukat ay {{convert|36,289|km|mi|sp=us}} ang dahilan kung bakit ikalima ang Pilipinas sa pinakamalawak ang baybayin sa buong daigdig.&lt;ref&gt;Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html &quot;Field Listing :: Coastline&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html|date=2017-07-16}}. Washington, DC: Author. Retrieved 2009-11-07.&lt;/ref&gt; Nasa pagitan ito ng 116°&amp;nbsp;40', at 126°&amp;nbsp;34' E. longhitud at 4°&amp;nbsp;40' at 21°&amp;nbsp;10' N. latitud at humahangga sa [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, sa [[Dagat Timog Tsina]] sa kanluran, at sa Dagat Sulawesi sa Timog (kasalukuyang [[Dagat Celebes]]). Ang pulo ng [[Borneo]] ay matatagpuan ilang daang kilometro sa timog kanluran at ang Taiwan ay nasa hilaga.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Philippines - A country profile |url=https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |access-date=15 Mayo 2024 |website=Eye on Asia |publisher=Pamahalaan ng Singapura |language=en |archive-date=26 Septiyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926140334/https://www.eyeonasia.gov.sg/asean-countries/know/overview-of-asean-countries/philippines-a-country-profile/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang labing-isang pinakamalaking isla ng bansa ay ang [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar (pulo)|Samar]], [[Rehiyon ng Pulo ng Negros|Negros]], [[Palawan (pulo)|Palawan]], [[Panay]], [[Mindoro]], [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Cebu (pulo)|Cebu]], [[Bohol]] at [[Masbate (pulo)|Masbate]], na bumubuo sa humigit-kumulang siyamnapu't-limang porsiyento ng kabuuang lawak ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chaffee |first1=Frederic H. |url=https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |title=Area Handbook for the Philippines |last2=Aurell |first2=George E. |last3=Barth |first3=Helen A. |last4=Betters |first4=Elinor C. |last5=Cort |first5=Ann S. |last6=Dombrowski |first6=John H. |last7=Fasano |first7=Vincent J. |last8=Weaver |first8=John O. |date=February 1969 |publisher=[[U.S. Government Printing Office]] |isbn=&lt;!-- ISBN unspecified --&gt; |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ&amp;pg=PA6 6] |language=en |oclc=19734 |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407033448/https://books.google.com/books?id=83UsAAAAYAAJ |archive-date=7 Abril 2023 |url-status=live}} &lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|Ang [[Bulkang Mayon]] ang pinakaaktibong bulkan sa Pilipinas.]]Karamihan sa mga bulubunduking kapuluan ay nababalot ng mga kagubatang tropikal at mga nagmula sa mga pagsabog ng bulkan. Ang pinakamataas na bundok ay ang [[Bundok Apo]] sa Mindanao. Ang sukat nito ay 2,954&amp;nbsp;metro (9,692&amp;nbsp;talampakan) mula sa kapatagan ng dagat. Ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas ay ang [[Ilog Cagayan]] sa hilagang Luzon, na umaagos ng humigit-kumulang {{convert|520|km||abbr=|sp=us}}.&lt;ref&gt;{{cite report|last=College of Forestry and Natural Resources, [[University of the Philippines Los Baños]]|title=Climate-Responsive Integrated Master Plan for Cagayan River Basin; Volume I – Executive Summary|url=https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730173552/https://riverbasin.denr.gov.ph/masterplans/cagayanexecutivesummary.pdf|archive-date=July 30, 2020|access-date=July 30, 2020|website=River Basin Control Office|publisher=[[Department of Environment and Natural Resources]]|page=5}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Pana Banaue Rice Terraces.jpg|1000px|&lt;center&gt;Ginamit ng mga [[Mga Igorot|Ifugao/Igorot]] ang [[Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe]] upang magtanim ng mga pananim sa matarik na bulubunduking bahagi ng Hilagang Pilipinas.&lt;/center&gt;}}Ang Pilipinas ay napapaloob din sa tinatawag na [[Singsing ng Apoy ng Pasipiko]] na isa sa pinakaaktibong ''fault areas'' sa buong daigdig.&lt;ref name=&quot;Rodell-2002&quot;&gt;{{cite book |last=Rodell |first=Paul A. |url=https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |title=Culture and Customs of the Philippines |date=2002 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-313-30415-6 |series=Culture and Customs of Asia |location=Westport, Conn. |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240203074324/https://books.google.com/books?id=y1CVR74_KHQC |archive-date=3 Pebrero 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |title=Alpine-Mediterranean Geodynamics |date=1982 |publisher=[[American Geophysical Union]] |isbn=978-978-087-590-9 |editor-last1=Berckhemer |editor-first1=H. |series=Geodynamics Series |volume=7 |location=Washington, D.C. |page=[https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C&amp;pg=RA1-PA31 31] |language=en |access-date=15 Mayo 2024 |editor-last2=Hsü |editor-first2=K. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195929/https://books.google.com/books?id=4jQavSJCro4C |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frohlich |first=Cliff |url=https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |title=Deep Earthquakes |date=May 4, 2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82869-7 |location=Cambridge, England |page=[https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC&amp;pg=PA421 421] |access-date=15 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212195927/https://books.google.com/books?id=-lZGdmBwSPkC |archive-date=12 Pebrero 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Humigit-kumulang limang lindol ang naitala araw-araw, bagaman karamihan ay masyadong mahina para maramdaman. Maraming [[bulkan]] ang madalas na sumasabog sa bansa tulad ng [[Bulkang Pinatubo]] at [[Bulkang Mayon]]. 

=== Klima ===
Ang pampook na pangmatagalang panahon ay mainit, maalinsangan, at tropikal. Ang kalimitang taunang temperatura ay nasa 26.5° sentigrado. May tatlong panahon sa Pilipinas na pangkalahatang kinikilala ng mga Pilipino. Ito ay ang Tag-init o Tag-araw (mainit na panahon mula ika-3 buwan hanggang ika-5 buwan), ang Tag-ulan (maulan na panahon mula ika-6 buwan hanggang ika-11 buwan), at ang Taglamig (malamig na panahon mula ika-12 buwan hanggang ika-2 buwan). 
Ang bansa rin ay nasa tinatawag na &quot;typhoon belt&quot; ng Kanlurang Pasipiko at ito ay tinatamaan ng mga 19 na [[bagyo]] taon-taon.
== Politika at Pamahalaan ==
{{main|Politika ng Pilipinas}}

=== Sistema ===
{{Main|Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas}}
{{See|Pangulo ng Pilipinas}}

[[Talaksan:Ferdinand Marcos Jr. Inauguration RVTM.jpg|thumb|150px|left|Si [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]], ang kasalukuyang pangulo ng Pilipinas.]]
Ang pamahalaan ng Pilipinas, na hinalintulad sa sistema ng [[Estados Unidos]], ay natatag bilang [[Republika|Republika ng mga Kinatawan]]. Ang kanyang [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ay may tungkulin bilang [[pinuno ng estado]] at pati ng [[pinuno ng pamahalaan|pamahalaan]]. Siya rin ang punong kumandante ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Hukbong Sandatahan]]. Naluluklok ang Pangulo sa posisyon sa pamamagitan ng isang pangkalahatang halalan at manunungkulan siya sa loob ng anim na taon. Siya ang may katungkulang maghirang ng mga kasapi at mamuno sa gabinete.

Ang Batasan ng Pilipinas ay nahahati sa dalawang Kapulungan, ang Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kasapi ng dalawang kamarang [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]], na binubuo ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] at ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]], ay hinahalal sa botong popular.

Binubuo ang Mataas na Kapulungan o Senado ng 24 na senador na naninilbihan sa loob ng 6 na taon. Tuwing 3 taon, kalahati ng mga kasapi nito ay napapalitan sa pamamagitan ng pangkalahatang halalan at maaaring manungkulan ang isang senador nang hanggang 3 sunud-sunod na termino.

Samantala, ang Mababang Kapulungan o Kapulungan ng mga Kinatawan naman ay inihahalal ng mga botante ng isang distrito o sektor at may terminong 3 taon. Maaari ring manilbihan ang isang Kinatawan ng hanggang 3 sunud-sunod na termino. Binubuo ang Mababang Kapulungan ng hindi bababà sa 225 kinatawan.

Ang sangay panghukuman ng pamahalaan ay pinamumunuan ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]], ang [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ang namumuno nito at may 14 na Kasamang Mahistrado, lahat hinihirang ng Pangulo at manunungkulan hanggang sa panahon ng kaniyang pagreretiro.

Ang Pangulo, Pangalawang Pangulo at Punong Mahistrado ng Pilipinas ay mapatatalsik lamang sa kaniyang posisyon sa pamamagitan ng isang prosesong pampolitika na kung tawagin ay [[pagsasakdal]], katulad ng nangyari sa dating Pangulong [[Joseph Estrada|Joseph Ejercito Estrada]] dahil sa pagkakasangkot sa Jueteng Scandal na nabunyag noong 2001. Napatalsik din sa puwesto ang dating Punong Mahistrado na si [[Renato Corona]] dahil sa pagiging tuta niya kay dating Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Nagtagumpay ang pagsakdal noon sapagkat kusang umalis sa Malakanyang si Estrada at ang pumalit ay ang Pangalawang Pangulo nitong si Gloria Macapal ang fice

=== Ugnayan sa ibang bansa ===
[[File:Rodrigo Duterte with Vladimir Putin, 2016-02.jpg|thumb|Pagpupulong nina Pangulong Rodrigo Duterte at [[Vladimir Putin]] ng [[Rusya]] sa gitna ng pulong-panguluhan ng Kooperasyong Pang-ekonomiya sa Asya-Pasipiko sa [[Peru]], 2016.]]
Ang Pilipinas ay isang prominenteng kasapi at isa sa tagapagtaguyod ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]. Ito rin ay isang aktibong tagalahok sa [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]], isang kasapi ng [[Pangkat ng 24]] at isa sa 51 mga bansang nagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 24 Oktubre 1945.

Pinapahalagahan ng Pilipinas ang ugnayan nito sa Estados Unidos. Sinuportahan ng Pilipinas ang Amerika sa [[Digmaang Malamig]] at ang [[Digmaang Pangterorismo]] at isang pangunahing kaalyado na hindi kasapi ng [[North Atlantic Treaty Organization|Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko]]. Ang mga ugnayan sa iba pang mga bansa ay maayos sa pangkalahatan. Ang ibinahaging pagpapahalaga sa demokrasya ay nagpapagaan sa ugnayan sa mga bansa sa kanluran at Europa. Habang ang parehong pang-ekonomiyang aalahanin ay nakatutulong sa pakikipagugnayan sa ibang mga bansang papaunlad pa lamang. Ang makasaysayang ugnayan at pagkakahalintulad sa kalinangan ay nagsisilbi rin bilang tulay sa pakikipagugnayan sa Espanya. Sa kabila ng mga isyu tulad ng pagmamalabis at mga digmaang nakadudulot sa [[Balikbayan|mga Pilipinong nasa ibayong-dagat]], ang ugnayan sa mga bansa sa [[Gitnang Silangan]] ay mabuti, na nakikita ito sa patuloy na pagbibigay hanapbuhay sa mahigit dalawang milyong Pilipinong naninirahan doon.
 
Ang Pilipinas ay kasalukuyang nasa isang pagtatalo sa mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Vietnam]] at [[Malaysia]] patungkol sa kung sino ang tunay na may-ari ng [[Kapuluang Spratly]] na masagana ng langis at likas na petrolyo. Ito rin ay may 'di pagkakaunawaan sa bansang Malaysia sa usaping [[Sabah]]. Sinasabing ibinigay ng Sultan ng [[Brunei]] ang teritoryo ng Sabah sa Sultan ng [[Sultanato ng Sulu|Sulu]] pagkatapos nitong tumulong sa pagkawasak ng isang rebelyon doon. Iyon ang nagbigay karapatan at poder sa pamahalaan ng Pilipinas na angkinin muli ang kanyang nawalang lupain. Hanggang ngayon, tumatanggap ang Sultan ng Sulu ng pera para sa &quot;upa&quot; sa lupa mula sa pamahalaan ng Malaysia.

=== Mga rehiyon at lalawigan ===
{{Main|Mga rehiyon ng Pilipinas|mga lalawigan ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay nababahagi sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (''local government units'' o LGU). Ang mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ang pangunahin na pangkat. Hanggang 2002, mayroong 85 na lalawigan sa bansa. Ang mga ito ay nababahagi pa sa mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] at [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]], na binubuo ng mga [[barangay]]. Ang barangay ang pinakamaliit na pangkat pampook ng pamahalaan. Ang lahat ng mga lalawigan ay nalulupon sa 23 [[Mga rehiyon ng Pilipinas|mga rehiyon]] para sa kadaliang pamumuno. Karamihan sa mga sangay ng pamahalaan ay nagtatayo ng tanggapan sa mga bahagi para magsilbi sa mga lalawigang saklaw nito. Subalit, ang mga bahagi sa Pilipinas ay walang bukod na pamahalaang pampook, maliban sa [[Bangsamoro]] at [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na mga nagsasariling rehiyon.

== Ekonomiya ==
{{main|Ekonomiya ng Pilipinas}}
Ang Pilipinas ay isang [[umuunlad na bansa]] sa Timog-Silangang Asya. Ang antas ng sahod sa Pilipinas ay [[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|mababang gitnang sahod]] (''lower middle income'')&lt;ref&gt;[[:en:List of countries by GNI (nominal, Atlas method) per capita|List_of_countries_by_GNI_%28nominal,_Atlas_method%29_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang [[GDP]] kada tao ayon sa [[Purchasing power parity]] (PPP) sa Pilipinas noong 2013 ay $3,383 na ika-130 sa buong mundo at mas mababa sa ibang mga bansa sa [[Timog Silangang Asya]] gaya ng Brunei, Singapore, Malaysia, Thailand at Indonesia &lt;ref&gt;[[:en:List of Asian countries by GDP per capita|List_of_Asian_countries_by_GDP_per_capita]] {{languageicon|en|English Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Ang ''GDP kada tao ayon sa PPP'' ay naghahambing ng mga pangkalahatang pagkakaiba sa [[pamantayan ng pamumuhay]] sa kabuuan sa pagitan ng mga bansa dahil isinasaalang alang nito ang relatibong gastos ng pamumuhay at mga antas ng pagtaas ng presyo ng bilihin ng mga bansa. Ang Pilipinas ay ika-138 sa buong mundo sa [[indeks ng pagiging madaling magnegosyo]] o mahirap magnegosyo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ay ika-105 sa [[Corruption Perceptions Index]] sa mga 176 bansa sa buong mundo o may napakataas na antas ng korupsiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.transparency.org/cpi2012/results |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528032608/http://www.transparency.org/cpi2012/results |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang kahirapan at hindi pantay na sahod sa pagitan ng mayaman at mahirap ay nananatiling mataas sa Pilipinas.&lt;ref name=adb&gt;{{Cite web |url=http://www.adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-11-26 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427211131/http://adb.org/sites/default/files/pub/2009/Poverty-Philippines-Causes-Constraints-Opportunities.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang mga kamakailang paglago sa ekonomiya ng Pilipinas ay nangyayari lamang sa mga [[sektor ng serbisyo]] gaya ng industriyang [[pagluluwas]] ng semikondaktor, telekomunikasyon, BPO, real estate na sinusuportahan ng mga remitans o ipinadalang salapi ng mga OFW sa kanilang mag-anak sa Pilipinas na may maliliit na negosyo. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit mayroong hindi sapat na kalidad na trabaho at ang kahirapan at pagiging hindi pantay ng sahod ay hindi napabuti.&lt;ref name=adb/&gt; Ang sektor na lilikha ng mas maraming trabaho gaya ng agrikultura, pagyayari, at industriya ay matamlay.&lt;ref name=adb/&gt;

Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa [[Asya]] noong mga 1950 pagkatapos ng [[Hapon]] ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |title=Archive copy |access-date=2013-10-12 |archive-date=2014-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107133528/http://www.insead.edu/facultyresearch/faculty/documents/5771.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=marcos5&gt;http://www.state.gov/outofdate/bgn/philippines/195236.htm&lt;/ref&gt; Ito ay itinuturo ng mga ekonomista sa mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimen ni [[Ferdinand Marcos]] mula 1965 hanggang 1986 na nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas.&lt;ref name=marcos5/&gt; Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 sa ilalim ni Marcos ay 1.8% lamang.&lt;ref&gt;http://books.google.com/books?id=z1cpiEJMAi8C&amp;pg=PA295&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang [[kapitalismong crony|kapitalismong kroni]] at [[monopolyo]] ay itinatag kung saan ang kanyang mga kroni ay malaking nakinabang.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |title=Archive copy |access-date=2015-08-17 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214193330/http://articles.philly.com/1986-01-28/news/26055009_1_philippines-president-ferdinand-e-marcos-sugar-industry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa ilalim ni Marcos, ang Pilipinas ay mabigat na [[panlabas na utang|umutang sa dayuhan]] na umabot ng 28 bilyong dolyar mula kaunti sa 2 bilyong dolyar nang maluklok siya sa puwesto noong 1965. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025.&lt;ref&gt;http://www.indymedia.org.uk/en/2012/09/500590.html&lt;/ref&gt;

Ang Pilipinas ang [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP)|ika-43 pinakamalaki sa buong daigdig]] ang pambansang ekonomiya ng Pilipinas, na may tinatayang $224.754 bilyon [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|GDP]] (nominal) noong 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2010&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=51&amp;pr1.y=6&amp;c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C135%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C733%2C132%2C184%2C646%2C524%2C648%2C361%2C915%2C362%2C134%2C364%2C652%2C732%2C174%2C366%2C328%2C734%2C258%2C144%2C656%2C146%2C654%2C463%2C336%2C528%2C263%2C923%2C268%2C738%2C532%2C578%2C944%2C537%2C176%2C742%2C534%2C866%2C536%2C369%2C429%2C744%2C433%2C186%2C178%2C925%2C436%2C869%2C136%2C746%2C343%2C926%2C158%2C466%2C439%2C112%2C916%2C111%2C664%2C298%2C826%2C927%2C542%2C846%2C967%2C299%2C443%2C582%2C917%2C474%2C544%2C754%2C941%2C698&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work= World Economic Outlook Database, Oktubre 2012|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=9 Oktubre 2012}}&lt;/ref&gt; Kinabibilangan ng mga kalakal na iniluluwas ang mga [[semiconductor]] at mga kalakal na eletroniko, mga kagamitang panglulan, [[damit]], mga yari mula sa tanso, yaring [[petrolyo]], [[langis ng niyog]], at mga [[prutas]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Pangunahing kinakalakal ito sa mga bansang [[Estados Unidos]], [[Hapon (bansa)|Japon]], [[Republikang Popular ng Tsina|China]], [[Singapore|Singapur]], [[Timog Korea]], [[Netherlands]], [[Hong Kong]], [[Alemanya|Alemania]], [[Republika ng Tsina|Taiwan]], at [[Thailand|Tailandia]].&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;

{{wide image|Makati skyline mjlsha.jpg|1110px|&lt;center&gt;Ang Lungsod ng [[Makati]] sa [[Kalakhang Maynila]], ang sentrong lungsod pampinansiyal ng bansa.&lt;/center&gt;}}

Bilang isang bagong bansang industriyalisado, nagpapalit na ang ekonomiya ng Pilipinas mula sa pagiging isang bansang nakabatay sa agrikultura patungo sa ekonomiyang nakabatay ng higit sa mga paglilingkod at paggawa. Sa kabuoang bilang ng mga manggagawa sa bansa na nasa 38.1&amp;nbsp;milyon&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;, 32% nito ay naghahanapbuhay sa sektor ng [[agrikultura]] subalit 13.8% lamang nito ang naiaambag sa GDP. ang sektor ng industriya na nasa 13.7% ng dami ng manggawa ay nakakapag-ambag ng 30% sa GDP. Samantala ang natitirang 46.5% ng mga manggawa ay nasa sektor ng paglilingkod na bumubuo sa 56.2% ng GDP.&lt;ref name=&quot;nscb2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |author=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board |title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quickstat&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |title=Quickstat |format=PDF |date=Oktubre 2009 |accessdate=2009-12-11 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong 1998 ang ekonomiya ng Pilipinas — pinaghalong [[agrikultura]], marahan na industriya, at mga serbisyong pansustento — ay nanghina dulot ng [[krisis pinansiyal sa Asya]] at ng mahinang kalagayan ng panahon. Ang pag-angat ay bumaba sa 0.6% noong 1998 mula 5% noong 1997, pero nakabawi hanggang sa 3% noong 1999 at 4% noong 2000. Nangako ang pamahalaan na ipagpapatuloy ang mga reporma sa ekonomiya para makahabol ang bansa sa mga bagong nagsisipag-unlaran at industriyalisadong mga bansa sa [[Silangang Asya|Silangang Asia]]. Ang nagpapabagal sa pagsisikap ng pamahalaan na mapabuti ang ekonomiya ng bansa ay ang mismong utang nito (utang pampubliko na 77% ng GDP). Ang hinihinging badyet para sa pagbabayad ng utang ay higit na mas mataas pa sa badyet ng pinagsamang Kagawaran ng Edukasyon at Militar.

Ang estratehiyang pinaiiral ng pamahalaan ay ang pagpapabuti sa [[impraestruktura]], ang paglilinis sa sistemang tax o [[buwis]] upang paigtingin ang kita ng pamahalaan, ang deregulasyon at [[pagsasapribado]] ng ekonomiya, at ang karagdagang pagkalakal sa rehiyon o mas integrasyon. Ang pagasa ng ekonomiya sa ngayon ay nakasalalay sa kaganapang pang-ekonomiya ng kanyang dalawang pangunahing sosyo sa kalakal, ang [[Estados Unidos]] at [[Hapon]], at sa isang mas mabisang administrasyon at mas matibay na patakaran ng pamahalaan.

Sa ilalim ng pamumunò ni [[Noynoy Aquino]], ang rate ng paglago ng [[GDP]] ng Pilipinas noong 2012 ay 6.6 porsiyento na sinasabing ikalawang pinakamataas sa Asya. Ang Fitch Ratings ay nagtaas ng Pilipinas sa &quot;BBB-&quot; with a stable outlook na unang pagkakataong ang Pilipinas ay nakatanggap ng gayong katayuan ng grado ng pamumuhunan sa Pilipinas. Itinaas din ng World Economic Forum ang Pilipinas sa 10 punto sa itaas na kalahati ng ranggong pagiging mataulin nitong pandaigdigan sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang mga pagbuti sa ekonomiya ay sinasabing sanhi ng mga hakbang na isinasagawa ni Noynoy upang pataasin ang pagiging bukas ng pamahalaan at sugpuin ang korapsyon na muling nagbigay ng pagtitiwalang internasyonal sa ekonomiya ng Pilipinas. Gayunpaman, sinasabing ang mga mayayamang pamilya lamang ang nakinabang at nakikinabang sa pagbuti ng ekonomiya. Ang pagiging hindi pantay ng sahod sa pagitan ng mga mayayaman at mahihirap sa Pilipinas ay nananatiling mataas. Noong 2012, isinaad ng Forbes Asia na ang magkakasamang kayamanan ng 40 pinakamayamang pamilya sa Pilipinas ay lumago ng $13 bilyong dolyar noong 2010 hanggang 2011 sa $47.4 bilyon na pagtaas na 37.9 porsiyento. Ang pagtaas sa kayamanan ng mga mag-anak na ito ay katumbas ng 76.5 bahagdan ng kabuuang pagtaas ng GDP ng Pilipinas sa panahong ito. Ang hindi pantay na sahod ng mga mamamayang Pilipino ang pinakamataas sa Asya. Sa Thailand, ang kayamanan ng 40 mga mayayamang pamilya ay tumaas lamang nang 25 bahagdan sa 2012 samantalang sa Malaysia ay 3.7 bahagdan at sa Hapon ay 2.8 bahagdan lamang.

===Lulan===
{{main|Transportasyon sa Pilipinas}}
[[Talaksan:NLEX Santa Rita northbound (Guiguinto, Bulacan)(2017-03-14).jpg|thumb|Left|Isang bahagi ng [[North Luzon Expressway]].]]
Ang gusaling panlulan sa Pilipinas ay hindi gaanong maunlad. Ito ay dahil sa bulubunduking lupain at kalat-kalat na heograpiya ng kapuluan, ngunit bunga rin ito ng mababang pamumuhunan ng mga nakalipas na pamahalaan sa mga gusali. Noong 2013, humigit-kumulang 3% ng pambansang GDP ay napunta sa pagpapa-unlad ng gusali – higit na mas-mababa kung ihahambing sa karamihan sa mga karatig-bansa nito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=21 Setyembre 2014 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |publisher=The Wall Street Journal |date=3 Hunyo 2014 |accessdate=21 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; May 216,387 kilometro (134,457 milya) ng mga daan sa Pilipinas; sa habang ito, tanging 61,093 kilometro (37,961 milya) lamang ng mga daan ay nailatag.&lt;ref name=WBtransport&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=20 Setyembre 2017 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Madalas makakakuha ng mga bus, [[dyipni]], taksi, at [[de-motor na traysikel]] sa mga pangunahing lungsod at bayan. Noong 2007, may humigit-kumulang 5.53&amp;nbsp;milyong mga nakarehistrong sasakyang de-motor. Dumarami nang 4.55% sa bawat taon ang mga pagpaparehistro ng mga sasakyan.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (29 Enero 2008). Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt;

Nangangasiwa ang [[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas]] sa mga paliparan at sa pagpapatupad ng mga palakad na may kinalaman sa ligtas na paglalakbay sa himpapawid&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=21 Setyembre 2014 |publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]] |archive-date=2014-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|title=Manual of Standards for AERODROMES|accessdate=21 Setyembre 2014|publisher=[[Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas|Civil Aviation Authority of the Philippines]]|archive-date=2014-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; na may 85 gumaganang pampublikong paliparan magmula noong 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=22 Disyembre 2013 |title=Airport Directory |publisher=[[Civil Aviation Authority of the Philippines]] |date=Hulyo 2014 |accessdate=23 Agosto 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) sa [[Malawakang Maynila]] kasama ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]]. Ang [[Philippine Airlines]], ang pinakamatandang kompanyang panghimpapawid sa Asya na umiiral pa rin sa ilalim ng simunong pangalan nito, at ang [[Cebu Pacific]], ang pangunahing pangmababang presyo na kompanyang panghimpapawid, ay mga pangunahing kompanyang panghimpapawid na naglilingkod sa karamihang mga panloob at pandaigdigang destinasyon.&lt;ref name=PAL&gt;{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=3 Marso 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=4 Mayo 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HAviation&quot;&gt;State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. &quot;[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]&quot;. ''Hawaii Aviation''. Hinango noong 9 Enero 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=OxfordBG&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&amp;pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|author=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=1-902339-12-6}}&lt;/ref&gt;

 
Karamihang matatagpuan sa Luzon ang mga mabilisang daanan at lansangan kasama ang [[Pan-Philippine Highway]] na nag-uugnay ng mga pulo ng [[Luzon]], [[Samar]], [[Leyte]], at [[Mindanao]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea.|page=51|accessdate=23 Agosto 2014}}&lt;/ref&gt; ang [[North Luzon Expressway]], [[South Luzon Expressway]], at ang [[Subic–Clark–Tarlac Expressway]].&lt;ref&gt;[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=2018-08-09 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|work=Toll Regulatory Board|accessdate=17 Disyembre 2015|archive-date=8 Disyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208203330/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=85241 SCTEx delay worsens as Japan firm seeks new extension – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=81199 BCDA, Japanese contractor asked to explain SCTEx delay – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=76127 Arroyo adviser says SCTEx extension OKd – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos]{{dead link|date=Hunyo 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|Isang tren ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] sa [[Estasyong Santolan ng LRT|Estasyong Santolan]].]]
May papel lamang ang lulan na daambakal sa Pilipinas sa paglululan ng mga pasahero sa loob ng Kalakhang Maynila. Ang ibayo ay pinaglilingkuran ng tatlong mga linya ng mabilis na lulan: [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]], [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] at [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]].&lt;ref name=&quot;yellow&quot;&gt;{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=14 Hulyo 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;provision&quot;&gt;[[United Nations Centre for Human Settlements]]. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&amp;printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite web|title=About Us; MRT3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=15 Enero 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=22 Enero 2013}}&lt;/ref&gt; Noong nakaraan, nagsilbi ang mga daambakal sa mga pangunahing bahagi ng Luzon, at magagamit ang mga serbisyong daambakal sa mga pulo ng Cebu at Negros. Ginamit din ang mga daambakal para sa mga layong pang-agrikuktura, lalo na sa paggawa ng tabako at tubo. Halos wala nang transportasyong pangkargamento sa riles magmula noong 2014. Ilang mga sistemang lulan ay nasa ilalim ng pagpapa-unlad: nagpapatupad ang [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|DOST]]-MIRDC at [[Unibersidad ng Pilipinas|UP]] ng mga unang pag-aaral ukol sa ''Automated Guideway Transit''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=22 Hulyo 2011 |accessdate=23 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |work=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=24 Setyembre 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|date=27 Pebrero 2014|author=Usman, Edd K.|publisher=Manila Bulletin|accessdate=23 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt; Magmula noong 2015 sinusubok din ang kung-tawaging &quot;''Hybrid Electric Road Train''&quot; na isang mahabang ''[[bi-articulated bus]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140916004416/http://www.interaksyon.com/article/95283/bus-o-tren--dosts-road-train-rolls-off-to-vehicle-test|archivedate=2014-09-16|title=BUS O TREN? DOST's road train rolls off to vehicle test|publisher=Interaksyon|date=12 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924051849/http://www.mb.com.ph/hybrid-electric-road-train-to-be-road-tested-this-month/|dead-url=yes|archive-date=24 Setyembre 2014|title=Hybrid electric road train to be road-tested this month|publisher=Manila Bulletin|date=13 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2014/09/14/1368910/roadworthiness-tests-hybrid-train-start-next-month|title=Roadworthiness tests for hybrid train to start next month|publisher=[[The Philippine Star]]|date=14 Setyembre 2014|accessdate=19 Setyembre 2014}}&lt;/ref&gt;

Bilang isang kapuluan, kadalasang kinakailangan ang paglalakbay sa mga pulo-pulo gamit ang sasakyang pandagat.&lt;ref&gt;[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)&lt;/ref&gt; Ang mga pinaka-abalang pantalang pandagat ay [[Pantalan ng Maynila|Maynila]], [[Pandaigdigang Pantalan ng Batangas|Batangas]], [[Pantalan ng Subic|Subic]], [[Pantalan ng Cebu|Cebu]], [[Pantalan ng Iloilo|Iloilo]], [[Pantalan ng Dabaw|Dabaw]], Cagayan de Oro, at [[Pantalan ng Zamboanga|Zamboanga]].&lt;ref name=&quot;transpo&quot;&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (30 Agosto 2008). ''Asian Info''. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[2GO Travel]] at [[Sulpicio Lines]] sa Maynila, na may mga ugnay sa iba't-ibang mga lungsod at bayan sa pamamagitan ng mga pampasaherong bapor. Ang 919-kilometro (571 milyang) ''[[Strong Republic Nautical Highway]]'' (SRNH), isang pinagsamang set ng mga bahagi ng lansangan at ruta ng ferry na sumasaklaw sa 17 mga lungsod, ay itinatag noong 2003.&lt;ref&gt;[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Hinango noong 22 Enero 2009.&lt;/ref&gt; Naglilingkod ang [[Pasig River Ferry Service]] sa mga pangunahing ilog sa Kalakhang Maynila, kasama ang [[Ilog Pasig]] at [[Ilog Marikina]] na may mga daungan sa Maynila, Makati, Mandaluyong, Pasig at Marikina.&lt;ref&gt;[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (14 Pebrero 2007). ''GMA News''. Retrieved 18 Disyembre 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=25 Abril 2014|accessdate=3 Oktubre 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=6 Oktubre 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

== Demograpiya ==
{{main|Demograpiya ng Pilipinas|Mga Pilipino|Balikbayan}}
[[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|200px|upright=1.3|Kapal ng bilang ng tao sa bawat lalawigan {{As of|2009|lc=y}} sa bawat kilometro kuwadrado.]]
Tumaas ang populasyon ng Pilipinas mula 1990 hanggang 2008&amp;nbsp;ng tinatayang 28 milyon, 45% paglago sa nasabing panahon.&lt;ref name=IEApop2011&gt;[http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=2011-10-21 }} Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=2012-01-06 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57)&lt;/ref&gt; Sa kauna-unahang opisyal na sensus ng Pilipinas na ginanap noong 1877 ay nakapagtala ng populasyon na 5,567,685.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=2012-07-04 }}. Retrieved 2009-12-11.&lt;/ref&gt; Noong 2011, naging ika-12 pinakamataong bansa sa buong daigdig ang Pilipinas, na ang populasyon ay humihigit sa 94 milyon.

Tinatayang ang kalahati ng populasyon ay naninirahan sa pulo ng Luzon. Ang antas ng paglago ng populasyon sa pagitan ng 1995 hanggang 2000 na 3.21% ay nabawasan sa tinatayang 1.95% para sa mga taong 2005 hanggang 2010, subalit nananatiling isang malaking isyu.&lt;ref name=Officialpop&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |title=Official population count reveals.. |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2008 |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gma&gt;{{cite web |url=http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date=2010-09-29 |title=Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher=GMA News |accessdate=2010-10-16}}&lt;/ref&gt; 22.7 Ang panggitnang gulang ng populasyon ay 22.7 taon gulang na may 60.9% ang nasa gulang na 15 hanggang 64 na gulang.&lt;ref name=CIAfactbook/&gt; Ang tinatayang haba ng buhay ay 71.94 taon, 75.03 taon para sa babae at 68.99 na taon para sa mga lalaki.&lt;ref name=&quot;worldfactbook1&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|last=Central Intelligence Agency
|title=Field Listing :: Life expectancy at birth
|publisher=Washington, D.C.: Author
|accessdate=2009-12-11
|archive-date=2014-05-28
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

May mahigit 11 milyong mga Pilipino sa labas ng Pilipinas.&lt;ref name=PRB2003&gt;{{cite web
|url=http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|title=Rapid Population Growth, Crowded Cities Present Challenges in the Philippines
|author=Collymore, Yvette.
|date=Hunyo 2003
|publisher=Population Reference Bureau
|accessdate=2010-04-26
|archive-date=2007-02-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070216053330/http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Nang magsimula ang liberalisasyon ng batas pang-imigrasyon ng [[Estados Unidos]] noong 1965, ang bilang ng mga taong may liping Pilipino ay tumaas. Noong 2007, tinatayang nasa 3.1 milyon ang bilang nito.&lt;ref&gt;Asis, Maruja M.B. (Enero 2006). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census2007 offilipinos&quot;&gt;{{cite web
|url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&amp;-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-tree_id=306&amp;-redoLog=false&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US3651000&amp;-format=&amp;-_lang=en
|publisher=United States Census Bureau
|title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination
|accessdate=2009-02-01
|archive-date=2012-01-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&amp;-context=ip&amp;
|url-status=dead
}} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.&lt;/ref&gt; Ayon sa Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos, ang mga imigrante mula sa Pilipinas ay bumubuo ng ikalawang pinakamalaking pangkat sunod sa [[Mehiko]] na naghahangad nang pagkakabuo ng pamilya.&lt;ref&gt;Castles, Stephen and Mark J. Miller. (Hulyo 2009). &quot;[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&amp;feed=rss Migration in the Asia-Pacific Region]&quot;. ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved 2009-12-17.&lt;/ref&gt; May tinatayang dalawang milyong Pilipino ang naghahanapbuhay sa Gitnang Silangan, kung saan nasa isang milyon nito ay nasa [[Arabyang Saudi]].&lt;ref&gt;Ciria-Cruz, Rene P. (2004-07-26). [https://web.archive.org/web/20110716225842/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F26%2FEDGD56NB0H1.DTL 2&amp;nbsp;million reasons for withdrawing 51 troops]. ''San Francisco Chronicle''.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+10 Pinakamataong Rehiyon sa Pilipinas &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015-Highlights&quot;&gt;{{cite web |date=19 Mayo 2016 |title=2015 Population Counts Summary |url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |website=Philippine Statistics Authority |format=XLSX |accessdate=10 Hunyo 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Puwesto
! scope=&quot;col&quot; | Itinalaga
! scope=&quot;col&quot; | Pangalan
! scope=&quot;col&quot; | Lawak
! scope=&quot;col&quot; | Bilang ng tao ({{As of|2015|lc=y}})
! scope=&quot;col&quot; | Kapal ng bilang ng tao
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon IV
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Calabarzon]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 14,414,744
| {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | NCR
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]]
| {{convert|619.57|km2|abbr=on}}
| 12,877,253
| {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon III
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Luzon]]
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}}
| 11,218,177
| {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gitnang Kabisayaan]]
| {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}}
| 6,041,903
| {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon V
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bicol|Rehiyon ng Bikol]]
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}}
| 5,796,989
| {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon I
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ilocos|Rehiyon ng Ilocos]]
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}}
| 5,026,128
| {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Rehiyon ng Davao|Rehiyon ng Dabaw]]
| {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}}
| 4,893,318
| {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon X
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Hilagang Mindanao]]
| {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}}
| 4,689,302
| {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-9
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon XII
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Soccsksargen]]
| {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}}
| 4,575,276
| {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-10
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Rehiyon VI
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kanlurang Kabisayaan|Rehiyon ng Panay]]
| {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}}
| 4,477,247
| {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}}
|}

=== Mga pinakamalaking lungsod ===
{{Mga pinakamalaking lungsod ng Pilipinas}}

=== Pangkat-tao ===
{{main|Mga pangkat etniko sa Pilipinas}}
[[Talaksan:Philippine ethnic groups per province.PNG|thumb|Mga pangunahing pangkat etniko sa bawat lalawigan.]]
[[Talaksan:Ang Aeta at Ang Igorot.jpg|thumb|left|Ang mga katutubong [[Mga Aeta|Aeta]] (itaas) at mga [[Mga Igorot|Igorot]] (ibaba).]]
[[Talaksan:Subanen - Mount Malindang.jpg|thumb|Ang mga Subanon ng [[Tangway ng Zamboanga|Zamboanga]].]]
Ayon sa pagtatala noong 2000, 28.1% ng mga Pilipino ay Tagalog, 13.1% ay Sebwano, 9% ay Ilokano, 7.6% ay Bisaya/Binisaya, 7.5% ay Hiligaynon, 6% ay Bikolano, 3.4% ay Waray, at ang nalalabing 25.3% ay kabilang sa iba pang mga pangkat,&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=PIF2009&gt;{{Cite book |url=http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |title=The Philippines in Figures 2009 |author=Republic of the Philippines. National Statistics Office. |year=2009 |issn=1655-2539 |accessdate=2009-12-23 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; na kinabibilangan ng mga [[Moro (Pilipinas)|Moro]], [[Kapampangan]], [[Pangasinense]], mga [[Ibanag]] at mga [[Ivatan|Ibatan]].&lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]&quot;. (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Hinango noong 2009-12-18 mula sa Encyclopædia Britannica Online.&lt;/ref&gt; Mayroon ding mga katutubong mga pangkat gaya ng mga [[Igorot]], mga [[Lumad]], [[Mangyan]], [[Badjao]], at mga pangkat-etniko ng Palawan. Ang mga [[Mga Negrito|Negrito]], gaya ng mga [[Mga Aeta|Aeta]], at ang mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]], ay itinuturing na mga kauna-unahang nanahan sa kapuluan.&lt;ref name=&quot;Negritos&quot;&gt;Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm &quot;Ethnicity, Regionalism, and Language&quot;]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Hinango noong 2010-04-08 mula sa [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].&lt;/ref&gt; Kasama ang mga grupong minorya ng kabundukan, mga dayuhan at mga etnikong Pilipinong Moro ng Mindanao sa natitirang 10 porsiyento. Ang mga Aeta o Negrito na dating aktibo sa kapuluan ilang libong taon ang nakaraan, ay nagsipaglikas sa loob ng kagubatan at kabundukan. Ang kapalaran nila ay katulad din ng sa ibang grupong katutubo sa buong mundo tulad ng [[mga katutubong Australyano]] at ang [[mga katutubong Amerikano]]. Marami sa kanila na napasanib at napahalo sa mga etnikong Malay-Pilipino o kaya'y napahiwalay bunga ng &quot;sistematikong pag-aalis&quot; noon.

Ayon sa tala ng pamahalaan ng Pilipinas at mga kasalukuyang datos ng senso, mga 95% ng mamamayan ay pangkat Malay, mga ninuno ng mga nandarayuhan mula sa Tangway ng Malaya at kapuluang Indonesya na dumating bago pa man ang panahong Kristiyano. Ang mga mestiso, na may halong lahing Pilipino-Kastila, [[Pilipinong Intsik|Pilipino-Tsino]], Pilipino-Hapones, [[Pilipinong Amerikano|Pilipino-Amerikano]] o Kastila-Tsino ([[Tornatra]]) ay bumubuo ng isang maliit ngunit makapangyarihan na pangkat pagdating sa ekonomiya at pamahalaan. Mayroon ding maliliit na pamayanan ng mga dayuhan tulad ng Kastila, Amerikano, [[Italya]]no, [[Portugal|Portuges]], [[Hapon]], Silangang [[Indiya]]n, at Arabo, at mga katutubong Negrito na nakatira sa mga malalayong pook at kabundukan.

Kabilang sa mga wikang banyaga sa Pilipinas ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; ([[Wikang Mandarin|Mandarin]], [[Wikang Hokyen|Hokyen]] at [[Wikang Kantones|Kantones]]); Ang [[Wikang Ingles|Ingles]]; [[Wikang Hapones|Hapones]]; [[Wikang Hindu|Hindu]] ay mula sa mga kasapi ng pamayanan ng mga, Indiyan, mga Amerikano, ay mula sa kanilang, [[Munting Indiya]] o ''LittleIndia'' [[pook ng korea]] o ''Koreatown'', [[pook ng mga Amerikano]] o ''Americantown'' at mga [[Munting Amerika]] o ''LittleAmerica'' at paaralan kung saan ang wika ng pagtuturo ay ang paggamit ng dalawang wika na Mandarin/English; [[Wikang Arabe|Arabe]] sa mga kasapi ng pamayanang [[Muslim]] o Moro; at [[Wikang Kastila|Espanyol]], na pangunahing wika ng Pilipinas hanggang 1973, ay sinasalita ng tinatayang 3% ng mamamayan. Gayun pa man, ang tanging nabubuhay na wikang halong Asyatiko-Espanyol, na ang [[Tsabakano]], ay wika ng ilan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa.

Mula 1939, sa pagsisikap na paigtingin ang pambansang pagkakaisa, pinalaganap ng pamahalaan ang paggamit ng opisyal na pambansang wika na ang [[Wikang Filipino|Filipino]] na ''[[de facto]]'' na batay sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Itinuturo ang Filipino sa lahat ng paaralan at unti-unting tinatanggap ng taongbayan bilang pangalawang wika. Ang [[Wikang Ingles|Ingles]] naman ay ginagamit bilang pangalawang pangunahing wika at kadalasang maririnig sa talakayan ng pamahalaan, pag-aaral at pangkabuhayan.

=== Wika ===
{{main|Mga wika sa Pilipinas}}

{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot; style=&quot;text-align:right; font-size:90%; background:white;&quot;
|+ style=&quot;font-size:100%;&quot; |Bilang ng tao sa [[Katutubong wika|unang wika]] (2010)
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |Wika
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;1&quot; |Mananalita
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
|22,512,089
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Sebwano|Sebwano]]
|19,665,453
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Iloko|Ilokano]]
|8,074,536
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
|7,773,655
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|[[Wikang Waray-Waray|Waray]]
|3,660,645
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga katutubong wika/diyalekto''}}
|24,027,005
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Iba pang mga dayuhang wika/diyalekto''}}
|78,862
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; background:initial;&quot;|{{nowrap|''Hindi iniulat/hindi inihayag''}}
|6,450
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;border-top:double gray;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left;letter-spacing:0.02em;&quot; colspan=&quot;1&quot; |KABUUAN
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; |92,097,978
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|style=&quot;font-style:italic;&quot; colspan=&quot;2&quot; |Pinagkunan: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}}
|}

Ayon sa pinakabagong saliksik ng [[Komisyon sa Wikang Filipino]] (KWF), mayroong 131 wikang buhay sa Pilipinas. Bahagi ang mga ito ng pangkat ng mga wikang [[Mga wikang Borneo-Pilipinas|Borneo-Pilipinas]] ng [[mga wikang Malayo-Polinesyo]], na sangay ng mga [[mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]].&lt;ref name=&quot;Ethnol&quot;&gt;Lewis, Paul M. (2009). [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH Languages of Philippines]. ''Ethnologue: Languages of the World'' (16th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Hinango noong 2009-12-16.&lt;/ref&gt;

Ayon sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987]], ang [[Wikang Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]] ang mga opisyal na wika. Ang Filipino ay ang wikang pambansa ng Pilipinas na ibinatay sa [[wikang Tagalog|Tagalog]] ngunit patuloy na nililinang at pinapagyayaman batay sa mga iba pang wika ng Pilipinas. Pangunahin itong sinasalita sa [[Kalakhang Maynila]] at sa ibang mga rehiyong urban. Kapuwa ginagamit sa pamahalaan, edukasyon, pahayagan, telebisyon at negosyo ang wikang Filipino at Ingles. Nagtalaga ang saligang batas ng mga wikang rehiyonal gaya ng [[mga wikang Bikol|Bikolano]], [[Wikang Sebwano|Sebwano]], [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[wikang Iloko|Ilokano]], [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], Tagalog, at [[Wikang Waray-Waray|Waray]] bilang katulong na opisyal na wika at iniuutos na ang [[Wikang Kastila]] at [[Wikang Arabe|Arabe]] ay itaguyod nang kusa at opsiyonal.&lt;ref name=OfficialLang&gt;{{cite web|author=Joselito Guianan Chan, Managing Partner|url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm|title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7.|publisher=Chan Robles &amp;amp; Associates Law Firm|date=|accessdate=2013-05-04|archive-date=2007-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Pananampalataya ===
[[Talaksan:Paoay Church Ilocos Norte.jpg|thumb|left|Simbahan ng Paoay]]
Ang Pilipinas ay [[estadong sekular|bansang sekular]] na may saligang batas na naghihiwalay sa simbahan at estado. Subalit, ang mahigit sa 80% ng populasyon ay Kristiyano: ang karamihan ay mga [[Katoliko Romano|Katoliko]] samantalang ang 10% ng mga Pilipino ay kasapi sa ibang denominasyong Kristiyano, gaya ng [[Iglesia ni Cristo]], ang mga kaanib sa [[Iglesia ng Dios o Dating Daan]], ang [[Iglesia Filipina Independiente]], [[Ang Nagkaisang Iglesia ni Cristo sa Pilipinas]], [[Sabadista]], [[Born Again Groups]] at ang [[Mga Saksi ni Jehova]]. Sa kabila ng mga relihiyong ito, hindi dapat mawala ang ating pananalig sa Panginoong Diyos.&lt;ref name=2006census&gt;{{cite web
|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute
|author=Republic of the Philippines. National Statistics Office.
|date=2003-02-18
|accessdate=2008-01-09
|archive-date=2012-06-10
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Bunga ng impluwensiya ng kulturang Kastila, ang Pilipinas ay isa sa dalawang bansa sa Asya na may pinakamaraming Katoliko, na sinundan ng [[Silangang Timor]], isang dating kolonya ng [[Portugal]].

Ayon sa Pambansang Komisyon sa mga Pilipinong Muslim noong 2012, tinatayang nasa 11% ng mga Pilipino ang naniniwala sa [[Islam]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ncmf.gov.ph/ |access-date=2014-08-23 |archive-date=2016-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, na ang karamihan sa mga ito ay mga [[Sunni]]. Sa katunayan, ang karamihan ng mga taga-katimugang Pilipinas ay mga Muslim.

== Pag-aaral ==
[[Talaksan:UST mainjf22.JPG|thumb|Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]], na itinatag noong 1611, ay ang pinakamatandang pamantasan sa Asya.]]

Iniulat ng Tanggapan ng Pambansang tagatala ng Pilipinas na ang payak na kamuwangan ng Pilipinas ay nasa 93.4% at ang nagagamit na kamuwangan ay nasa 84.1% noong 2003.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;&lt;ref name=quickstat /&gt;&lt;ref name=UN /&gt; Halos pantay ang kamuwangan ng mga babae at lalaki.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ang paggastos sa pag-aaral ay nasa tinatayang 2.5% ng GDP.&lt;ref name=CIAfactbook /&gt; Ayon sa [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]], 44,846 na mababang paaralan at 10,384 na mataas na paaralan ang nakatala para sa taong pampaaralan ng 2009-2010&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. (2010-09-23).[http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls Fact Sheet – Basic Education Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190454/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/2010%20_Sept23.xls |date=2011-05-11 }}. Hinango noong 2010-04-17.&lt;/ref&gt; samantalang itinala ng [[Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon]] o CHED na may 2,180 na mga institusyong pag-aaral, ang 607 dito ay pampubliko at ang 1,573 ay mga pribado.&lt;ref name=&quot;CHED&quot;&gt;Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (Agosto 2010). [https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information Information on Higher Education System]. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Hinango noong 2011-04-17.&lt;/ref&gt;

May ilang mga sangay ng pamahalaan ang kasama sa pag-aaral. Ang Kagawaran ng Edukasyon ang nakasasakop sa mababang paaralan, pangalawang mataas na paaralan, at mga hindi pormal na edukasyon; ang [[Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan]] o TESDA ang namamahala sa mga pag-aaral sa pagsasanay at pagpapaunlad pagkatapos ng pangalawang mataas na paaralan; at ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ang nangangasiwa sa mga dalubhasaan at pamantasan at nag-aayos ng mga pamantayan sa lalong mataas na pag-aaral.&lt;ref&gt;Republic of the Philippines. Department of Education. [https://web.archive.org/web/20110716160809/http://www.deped.gov.ph/about_deped/history.asp &quot;Historical Perspective of the Philippine Educational System&quot;]. Hinango noong 2009-12-14.&lt;/ref&gt;

== Kalinangan at kaugalian ==
{{main|Kultura ng Pilipinas}}
{{See also|Musika ng Pilipinas|Lutuing Pilipino|Kaugaliang Pilipino|Panitikan sa Pilipinas}}
[[Talaksan:SAYAWIKA TINIKLING 1.gif|thumb|170px|left|Mga mananayaw ng [[Tinikling]].]]
[[Talaksan:Oldest House in Ivatan.jpg|thumb|right|Ang batong bahay ng mga [[Ivatan|Ibatan]] sa [[Batanes]]. Isang magandang halimbawa ng arkitekturang Pilipino. Ang bahay ay gawa sa apog at [[sagay]] habang ang bubong nito'y sa [[kugon]].]]
[[Talaksan:Indak-indak sa Kadalanan 06.JPG|thumb|right|Ang pista ng [[Kadayawan]] sa [[lungsod ng Dabaw]].]]

[[Talaksan:Tinolalunch.jpg|thumb|right|150px|[[Tinola]], ang pagkaing kilala na binanggit sa nobelang ''[[Noli Me Tángere|Noli Me Tangere]]'' (Huwag Mo Akong Salingin) ni José Rizal.]]
Sa buong kasaysayan ng Pilipinas, walang ni isang tanging pambansang pagkakakilanlang o pangkaugalian na nahubog. Sa isang bahagi, ito ay dahil marahil sa napakaraming wikang ginagamit sa buong kapuluan na tinatantiyang nasa 80, bukod pa sa mga wika nito. Ang pagkakabukod-bukod ng mga magkakaratig na barangay o mga pulo ay nakadagdag din sa pagkawalang pagkakaisa sa pagkakakilanlan.

Sa pagdating ng mga Kastila, tumawag ang mga tagakalat pananampalatayang Katoliko ng mga katutubo para maging tagasalin, nakapaglikha ng mga dalawa ang wikang ginagamit na uri, ang mga Ladinos. Ang mga ito, tulad ng tanyag na makatang si [[Gaspar Aquino de Belen]], ay lumikha ng mga tula ng kabanalan na isinulat sa titik Romano, kalimitan sa wikang Tagalog. Ang [[pasyon]] ay isang pagsasalaysay ng simbuyo, pagkamatay at muling pagkabuhay ni Hesukristo na sinimulan ni Gaspar Aquino de Belen. Umusbong din ang mga panitikang sekular na binase sa mga korido, mga baladang Kastila ng kabalyero. Nasulat din ang mga ito sa abakadang Romano ng mga pangunahin na wika at kumalat.

Sa karagdagan, ang panitikan ([[Jose Rizal]], [[Pedro Paterno]]) at mga kasulatan ng kasaysayan (pambansang awit, ''Constitución Política de Malolos''), ay nasa Espanyol, na hindi na pangunahing wika ngayon. Ang mga manunulat na Pilipino, tulad ni [[Claro M. Recto]] ay nagpatuloy sa pagsusulat sa wikang Espanyol hanggang 1946.

Ang Pilipinas ay bayan ng maraming bayani. Sinasabing si [[Lapu-Lapu]] ng pulo ng [[Mactan]] ang unang pumigil sa paglusob kanluranin at ang pumatay kay Fernando Magallanes. Si [[Jose Rizal]] (ipinanganak noong ika-19&amp;nbsp;ng ika-6 na buwan ng 1896 sa bayan ng [[Calamba, Laguna]]), ipinagmamalaki ng Lahing Malay, Pambansang Bayani ng Pilipinas, 22 wika ang alam: Arabe, Katalan, Tsino, Ingles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapones, Latin, Malay, Portuges, Ruso, Sanskrito, Espanyol, Tagalog at iba pang katutubong wika; siya ay naging tagaguhit ng mga gusali, tagapagtanghal, nakikipagkalakal, tagaguhit ng karikatyur, guro, ekonomista, etnolohista, siyentipikong magsasaka, bihasa sa kasaysayan, imbentor, peryodista, dalubhasa sa wika, bihasa sa awit, mitolohista, makabayan, naturalista, nobelista, siruhano sa mata, makata, propagandista, sikolohista, siyentista, manlililok, sosyolohista, at teologo. Pilipino ang unang Asyatikong Kalihim-Heneral ng Asamblea Heneral ng [[Mga nagkakaisang Bansa]] (UN) – si Carlos Peña Romulo.

Itinuturing na [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang mga Barokeng Simbahan ng Pilipinas at ang Makasaysayang Bayan ng [[Vigan]]. Kabilang sana rito ang [[Intramuros]] ngunit nawasak ito matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isa ring Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Hagdan-hagdang Palayan o '''Pay-yo''' ng [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|Kordilyera]], na kinikilala ring ikawalong nakakahangang-yaman ng daigdig.

==== Midya ====
{{Main|Pelikulang Pilipino|Telebisyon sa Pilipinas|Radyo sa Pilipinas|Teleserye}}
[[Talaksan:Lino Brocka.jpg|thumb|Si [[Lino Brocka]], isang [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] sa larangan ng pelikula.|209x209px]]
Ang pangunahing wika na ginagamit sa midya sa Pilipinas ay ang [[Wikang Filipino|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], bagama't ang pagsasahimpapawid ay lumipat sa Wikang Filipino.&lt;ref name=&quot;Brown-Ganguly-2003&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |date=2003 |publisher=[[MIT Press]] |isbn=978-0-262-52333-2 |editor-last1=Brown |editor-first1=Michael Edward |series=BCSIA Studies in International Security |location=Cambridge, Mass. |pages=[https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&amp;pg=PA323 323–325] |editor-last2=Ganguly |editor-first2=Sumit |editor-link2=Sumit Ganguly}}&lt;/ref&gt; Ginagamit din naman ang ibang mga wika sa Pilipinas, lalo na sa mga radyo dahil sa kakayahan nitong maabot ang mga malalayong pook na maaaring hindi kayang maabot ng ibang uri ng midya. Ang [[Lupon sa Rebyu at Klasipikasyon ng Pelikula at Telebisyon]] ang namamahala ng mga palabas sa telebisyon, patalastas, at pelikula sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ |title=Television, Regulation and Civil Society in Asia |date=29 Agosto 2003 |publisher=[[RoutledgeCurzon]] |isbn=978-1-134-43194-6 |editor-last1=Kitley |editor-first1=Philip |location=London, England |page=[https://books.google.com/books?id=rb2AAgAAQBAJ&amp;pg=PA140 140] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Deocampo |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=WzaWDwAAQBAJ&amp;pg=PT510 |title=Film: American Influences on Philippine Cinema |date=9 Nobyembre 2017 |publisher=[[Anvil Publishing, Inc.]] |isbn=978-971-27-2896-9 |location=Mandaluyong, Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga Pilipino ay nakakakuha ng mga balita at impormasyon mula sa telebisyon, Internet, at [[Paggamit ng hatirang pangmadla sa Pilipinas|hatirang pangmadla]].&lt;ref&gt;{{cite web||last=Lucas|first=Daxim L.|date=September 13, 2011|title=Filipinos seek info on Web; rich prefer newspapers|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|url=https://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116070555/http://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers/|archive-date=November 16, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNNPH-SWSFacebook&quot;&gt;{{cite web||date=June 30, 2019|title=SWS: Facebook next to TV as Filipinos' top source of news|work=[[CNN Philippines]]|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|access-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703110139/https://cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html|archive-date=July 3, 2019}}&lt;/ref&gt; Ang ''flagship state-owned broadcast-television network ng'' bansa ay ang [[People's Television Network]] (PTV). Ang mga pangunahing himpilang pantelebisyon sa Pilipinas naman ay ang [[ABS-CBN]], [[GMA Network|GMA]] at [[TV5 (Philippines)|TV5]] na may malawak din na serbisyong panradyo.&lt;ref name=&quot;BBC Pilipinas&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (2009-12-08). ''BBC News''. Hinango noong 2009-12-20.&lt;/ref&gt;

Ang industriya ng aliwan o tinatawag na ''showbiz'' ay makulay at nagbibigay laman sa mga [[Listahan ng mga peryodiko sa Pilipinas|pahayagan at peryodiko]] ng mga detalye tungkol sa mga [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas|artista]]. Tinatangkilik din ang mga [[teleserye]] gaya rin ng mga telenobelang Latino, Asyano (partikular ang mga dramang Koreano) at mga [[anime]]. Ang mga pang-umagang palabas ay pinangingibabawan ng mga ''game shows'', ''variety shows'', at mga ''talk shows'' gaya ng ''[[Eat Bulaga]]'' at ''[[Showtime|It's Showtime]]''.&lt;ref name=&quot;Ratings&quot;&gt;Santiago, Erwin (2010-04-12). [https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29:-Agua-Bendita-pulls-away AGB Mega Manila TV Ratings (Abril 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away]. Hinango noong 2010-05-23 mula sa Philippine Entertainment Portal Website.&lt;/ref&gt; Tanyag din ang mga [[Pelikulang Pilipino]] at mayroong mahabang kasaysayan, subalit nahaharap sa matinding kompetensiya mula sa mga pelikulang banyaga. Kabilang sa mga pinagpipitagang direktor si [[Lino Brocka]] para sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]''. Sa mga nakalipas na mga taon nagiging pangkaraniwan ang paglilipat-lipat ng mga artista mula sa telebisyon at pelikula at pagkatapos ay ang pagpasok sa politika na pumupukaw ng pangamba.&lt;ref name=&quot;Celebrity&quot;&gt;[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 &quot;The Philippines' celebrity-obsessed elections&quot;]. (2007-04-26). ''[[The Economist]]''. Hinango noong 2010-01-15.&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Balangkas ng Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga temang may kaugnayan sa Pilipinas]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga palabas na kawing ==

{{Canadian City Geographic Location (8-way)
|North=''[[Taywan]]''&lt;br /&gt;''Bashi Channel''
|West=''[[Biyetnam]], [[Dagat Luzon]]''
|Center=Pilipinas
|East=''[[Dagat Pilipinas]], [[Pacific Ocean]]''
|South=''[[Indonesya]]''
|Northwest=''[[Biyetnam]]''
|Northeast=''[[Pacific Ocean]]''
|Southwest=''[[Malaysia]]''
|Southeast=''[[Palau]]''
}}

=== Mga pahinang opisyal ===
* [http://www.gov.ph www.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=2012-01-01 }} - Portal ng Pamahalaan ng Pilipinas
* [http://www.op.gov.ph www.op.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609185330/http://www.op.gov.ph/ |date=2007-06-09 }} - Tanggapan ng Pangulo
* [http://www.ovp.gov.ph www.ovp.gov.ph] Tanggapan ng Pangalawang Pangulo 
* [http://www.senate.gov.ph www.senate.gov.ph] - Senado
* [http://www.congress.gov.ph www.congress.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604085514/http://www.congress.gov.ph/ |date=2020-06-04 }} - Kapulungan ng mga Kinatawan
* [http://www.supremecourt.gov.ph www.supremecourt.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512084154/http://www.supremecourt.gov.ph/ |date=2008-05-12 }} - Kataas-taasang Hukuman
* [http://www.comelec.gov.ph www.comelec.gov.ph] - Komisyon sa Halalan
* [http://www.dfa.gov.ph www.dfa.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205235233/http://www.dfa.gov.ph/ |date=2006-12-05 }} - Kagawaran ng Ugnayang Panlabas
* [http://www.itsmorefuninthephilippines.com www.itsmorefuninthephilippines.com] - Kagawaran ng Turismo
* [http://www.afp.mil.ph www.afp.mil.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020326211321/http://www.afp.mil.ph/ |date=2002-03-26 }} - Sandatahang Lakas ng Pilipinas
* [http://www.gabinete.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930020506/http://www.gabinete.ph/ |date=2007-09-30 }} - Kagawaran na bumubuo sa Gabinete sa Pilipinas 2005

=== Kasaysayan ===
* [http://www.elaput.com/ Mga Panahon ng Pilipino: A Web of Philippine Histories]

=== Mga pahinang pambalita ===
* [http://friendly.ph/newsfeed/ Friendly Philippines News Online]
* [http://www.abs-cbnnews.com ABS-CBN News]
* [http://www.inq7.net Philippine Daily Inquirer at GMA News]
* [http://www.philstar.com Philippine Star]
* [http://www.mb.com.ph The Manila Bulletin Online]
* [http://www.manilatimes.net The Manila Times Online]
* [http://www.sunstar.com.ph Sun Star Network Online]
* [http://www.tribune.net.ph The Daily Tribune Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221083336/https://tribune.net.ph/ |date=2021-12-21 }}
* [http://www.malaya.com.ph Malaya Online]

=== Iba pang mga pahina ===
* [https://www.pilipinas.ph/ ''Pilipinas'' Website]
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050721005826/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html |date=2005-07-21 }}
* [http://www.mytravelinks.com Philippines Travel Directory] - Philippines Travel Directory
* [http://www.filipinolinks.com Tanikalang Ginto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221015623/http://filipinolinks.com/ |date=2021-12-21 }} - Philippine links directory
* [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ Open Directory Project - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040819050600/http://dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ |date=2004-08-19 }} directory category
* [http://www.odp.ph Philippine Website Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225155256/http://odp.ph/ |date=2021-02-25 }} - Open directory Philippines
* [http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines/ Yahoo! - ''Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050719013926/http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines |date=2005-07-19 }} directory category
* [http://news.yahoo.com/fc?tmpl=fc&amp;cid=34&amp;in=world&amp;cat=philippines Yahoo! News Full Coverage - ''Philippines''] news headline links
* [http://www.yehey.com Yehey.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050115085947/http://www.yehey.com/ |date=2005-01-15 }} - Most popular Philippine portal
* [http://www.infophilippines.com Philippine Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206165054/http://www.infophilippines.com/ |date=2006-02-06 }} - Philippine website directory
* [http://jeepneyguide.com Jeepneyguide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018102004/http://jeepneyguide.com/ |date=2012-10-18 }} - Guide for the independent traveler
* [http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html Philippines Travel Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223151315/http://www.asinah.org/travel-guides/philippines.html |date=2005-12-23 }} and [http://www.asinah.org/blog/ Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050328203747/http://www.asinah.org/blog/ |date=2005-03-28 }}
* [http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ Philippines Travel Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910222553/http://inogami.com/paradise-philippines/category/paradise-philippines/ |date=2007-09-10 }}
* [http://www.manilamail.com ManilaMail] - a reference point for understanding the Philippines and Filipinos

{{Philippines political divisions}}
{{ASEAN}}
{{Latinunion}}
{{Asya}}

[[Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya]]
[[Kategorya:Pilipinas|*]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Timog-silangang Asya]]</text>
      <sha1>avhyrh12gginb7ec4dy5e7izb7oc2wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalakhang Maynila</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588</id>
    <revision>
      <id>2215773</id>
      <parentid>2215556</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215556 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42024" sha1="4yne6uqenogjmwvt2n44418hbtfuq72" xml:space="preserve">{{About|kalakhang kabisera ng Pilipinas|kabiserang lungsod|Maynila|ibang paggamit|Maynila (paglilinaw)}}
{{infobox settlement
| name = Kalakhang Maynilà&lt;br /&gt;''Metro Manila''
| official_name = Pambansang Punong Rehiyon&lt;br /&gt;''National Capital Region (NCR)''
| native_name = ᜃᜎᜃ᜔ᜑᜅ᜔ ᜋᜌ᜔ᜈᜒᜎ
| native_name_lang = tl
| other_name = Kamaynilaan
| settlement_type = [[Kalakhang pook|Kalakhan]] at [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]]
| image_skyline = {{multiple image
 | perrow        = 1/2/2/2
 | border        = infobox
 | total_width   = 300
 | caption_align = center
 | image1        = Makati City Lights (Jopet Sy) - Flickr.jpg
 | alt1          = Makati CBD
 | caption1      = [[Makati Central Business District]]
 | image2        = Quezon Monument in Quezon Memorial.jpg
 | alt2          = Quezon Memorial Shrine
 | caption2      = [[Quezon Memorial Shrine]]
 | image3        = Rizal Monument (Manila, 2024).jpg
 | alt3          = Rizal Park known as Luneta Park
 | caption3      = [[Liwasang Rizal]]
 | image4        = BGC - BHS Central Jan 8 2025.jpg
 | alt4          = Bonifacio High Street
 | caption4      = Bonifacio High Street
 | image5        = 
Ortigas Center (Met. Manila) - Flickr.jpg
 | alt5          = Ortigas Center at night
 | caption5      = [[Sentrong Ortigas]]
 | image6        = Museo Nacional de Bellas Artes, Manila, Filipinas, 2023-08-27, DD 51.jpg
 | alt6          = National Museum of Fine Arts
 | caption6      = [[Pambansang Museo ng Sining]]
 | image7        = 
View of Pasay City at SM Mall of Asia.tif
 | alt7          =  SM Mall of Asia
 | caption7      = [[SM Mall of Asia]]
 | image8        = Bonifacio Monument (Guillermo Tolentino).jpg
 | alt8          = Monumento
 | caption8      = [[Bonifacio Monument]]
 | image9        = 400 Year old Beauty.jpg
 | alt9          = University of Santo Tomas facade
 | caption9      = [[Unibersidad ng Santo Tomas]]
}}
| image_caption = 
| image_flag = 
| image_seal = 
| image_shield = 
| image_map = {{PH wikidata|image_map}}
| map_caption = Lokasyon sa Pilipinas
| pushpin_map = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{coord|3=region:PH_type:adm2nd_source:GNS|display=inline,title}}
| subdivision_type = Bansa
| subdivision_name = {{PHL}}
| subdivision_type1 = Nangangasiwang entidad
| subdivision_name1 = [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila]]
| established_title = Naitatag
| established_date = 7 Nobyembre 1975&lt;ref name=&quot;LawPhil&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1975/pd_824_1975.html|title=Presidential Decree No. 824 November 7, 1975|website=lawphil.net|publisher=[[Arellano University|Arellano Law Foundation]]|accessdate=14 Enero 2014}}&lt;/ref&gt;
| parts_type = Binubuo ng
| parts_style = para
| p1 = {{Collapsible list
  | title = 16 na lungsod at&lt;br /&gt;isang bayan
  | 1 = '''[[Manila]]'''
  | 2 = [[Caloocan]]
  | 3 = [[Las Piñas]]
  | 4 = [[Makati]]
  | 5 = [[Malabon]]
  | 6 = [[Mandaluyong]]
  | 7 = [[Marikina]]
  | 8 = [[Muntinlupa]]
  | 9 = [[Navotas]]
  | 10 = [[Parañaque]]
  | 11 = [[Pasay]]
  | 12 = [[Pasig]]
  | 13 = [[Lungsod Quezon]]
  | 14 = [[San Juan, Metro Manila|San Juan]]
  | 15 = [[Taguig]]
  | 16 = [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]]
  | 17 = [[Pateros]]
  }}
| government_type = Kalakhang pamahalaan sa ilalim ng desentralisadong balangkas&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Manasan|first1=Rosario|last2=Mercado|first2=Ruben|title=Governance and Urban Development: Case Study of Metro Manila|journal=Philippine Institute for Development Studies Discussion Paper Series|date=Pebrero 1999|issue=99-03|url=https://dirp3.pids.gov.ph/ris/pdf/pidsdps9903.PDF|accessdate=15 Disyembre 2018|archive-date=16 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216210904/https://dirp3.pids.gov.ph/ris/pdf/pidsdps9903.PDF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| governing_body = [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila]]
| leader_party = [[Liberal Party (Philippines)|LP]]
| leader_title = Tagapangulo
| leader_name = [[Danilo Lim]]
| leader_title1 = Konsehal ng kalakhan
| leader_name1 = Konseho ng kalakhang Maynila
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 = 619.57
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 12877253
| population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes = {{PH census|2015}}
| population_density_km2 = auto
| population_metro = 24100000 (Hindi pagtitipon, lugar ng kalakhan)
| population_metro_footnotes = &lt;ref name=&quot;citypop-Aggs&quot;&gt;{{cite web|url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|title=The Principal Agglomerations of the World|website=citypopulation.de|accessdate=8 Disyembre 2017}}&lt;/ref&gt;
| population_demonyms = Tagalog: Manileño(-a), Manilenyo(-a), Taga-Maynila&lt;br /&gt;Ingles: Manilan;&lt;br /&gt;Kastila: ''manilense'',{{efn-la|Ito ang orihinal na pagsasalin sa wiking Espanyol, at ginamit din ito ni José Rizal sa kanyang obra na ''El filibusterismo''.}} ''manileño''(-''a'')
| postal_code_type = [[List of ZIP codes in the Philippines|ZIP code]]
| postal_code = {{PH wikidata|postal_code}}
| area_code = {{PH wikidata|area_code}}
| area_code_type = {{areacodestyle}}
| blank_name_sec1 = [[Gross Domestic Product|GDP]] (2020)
| blank_info_sec1 = [[Philippine peso|₱]]5.8 trilyon&lt;br /&gt;[[USD|$]]120.56 bilyon
| blank1_name_sec1 = Bilis ng paglago
| blank1_info_sec1 = {{increase}} (7.5%)
| blank_name_sec2 = Palatandaan ng pagunlad ng mga mamamayan (HDI)
| blank_info_sec2 = {{increase}} 0.837 ({{fontcolor|Darkgreen|Sobrang taas}})
| blank1_name_sec2 = Antas ng HDI
| blank1_info_sec2 = Pangalawa (2015) 
| blank3_name_sec1 = Pulisya
| blank3_info_sec1 = NCRPO
| iso_code = {{PH wikidata|iso_code}}
| website = {{Official URL}}
| timezone = [[Philippine Standard Time|PST]]
| utc_offset = +8
| footnotes = {{notelist-la}}
}}

Ang '''Kalakhang Maynila''' ({{langx|en|Metropolitan Manila}}), opisyal na itinalaga bilang '''Pambansang Punong Rehiyon '''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|title=Mga Pangalan ng Tanggapan ng Pamahalaan sa Filipino|last=|first=|date=2013|website=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]|language=Filipino|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923032240/https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|archive-date=23 September 2021|access-date=27 Marso 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ({{langx|en|National Capital Region}}), ay ang kabiserang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at ang pinakamalaking [[kalakhang pook]] ng [[Pilipinas]]. Ito ay matatagpuan sa silangang ng [[Look ng Maynila]], at pinapagitnaan ng mga rehiyon ng [[Gitnang Luzon]] at ng [[Calabarzon]]. Binubuo ito ng 16 na lungsod: [[Maynila]]—ang kabisera ng bansa—[[Caloocan]], [[Las Pinas|Las Piñas]], [[Lungsod Quezon]], [[Makati]], [[Malabon]], [[Mandaluyong]], [[Marikina]], [[Muntinlupa]], [[Navotas]], [[Parañaque]], [[Pasay]], [[Pasig]], [[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]], [[Taguig]], at [[Valenzuela]], pati na rin ang bayan ng [[Pateros]]. Ang rehiyon ay may sukat na {{convert|636.00|sqkm}} at may kabuuang populasyon na 14,001,751 ayon sa senso ng 2024.

Ang rehiyon ay sentro ng kultura, ekonomiya, pangangalakal, edukasyon, lipunan, at politika ng [[Pilipinas]].

== Kasaysayan ==
{{See also|Kasaysayan ng Maynila}}
{{Further|Kabisera ng Pilipinas}}
{{multiple image
 | direction = horizontal
 | width = 150
 | align = right
 | footer = Mapa ng lalawigan ng [[Maynila]]
 | image1 = Manila Province.jpg
 | alt1 = 
 | caption1 =
 | image2 =
 | alt2 = 
 | caption2 =
}}

=== Kaharian ng Lusong ===
[[Talaksan:Map of Manila 1570.png|left|thumb|229x229px|Ang mapa ng sinaunang Maynila noong 1570. Ang bayan ng Maynila ay naka-kulay dilaw.]]
Isang makasaysayang kaharian na kilala bilang [[Kaharian ng Maynila|Maynila]] ang kabilang sa mga teritoryo na minsang nasaklaw sa mga sinaunang kaharian. Kasama rin dito ang mga isla sa paligid ng [[Kaharian ng Maynila|Maynila]] at [[Bayan ng Tondo|Tondo]], ngunit may mas maliit na kaharian din katulad ng [[Malabon|Tambobong]], Taguig, Pateros, at ang pinagtibay na kaharian ng [[Cainta]]. 

=== Panahon ng Kastila, Himagsikan at Panahon ng Amerikano ===
Naging kabisera ito ng kolonyal na Pilipinas, at ang [[Intramuros]] ay nagsilbi bilang sentro ng kapangyarihang kolonyal. Noong 1898, isinama ang lungsod ng [[Manila]] at 23 iba pang mga bayan. Ang [[Marikina|Mariquina]] ay nagsilbi ring kabisera ng Pilipinas mula 1898–1899, noong inilipat ang soberanya ng Pilipinas sa [[Estados Unidos]]. Noong 1901, ang lalawigan ng Maynila ay pinawalangbisa at halos lahat ng teritoryo nito ay inilipat sa noo'y bagong lalawigan ng [[Rizal]].

Mula pa noong panahong kolonyal ng mga Espanyol, ang Maynila ay itinuturing bilang isang orihinal na [[lungsod pandaigdig]]. 

Ang [[galeon ng Maynila]] ay ang pinaka-unang kilalang kalakalan na naglayag sa rutang pangkalakaran sa [[Karagatang Pasipiko]] sa loob ng 250 taon, na nagdadala sa Espanya ng mga karagamentong may luho, benepisyong pang-ekonomiya, at pagpapalit ng kultura.
==Heograpiya==
[[Talaksan:Iss047e099713 lrg Manila.jpg|500x500px|thumb|center|Retratong satelayt ng Kalakhang Maynila na kinuha mula sa [[International Space Station]] noong Mayo 2016.]]
[[Talaksan:Metro Manila view from Manila Bay - Makati and Pasay (Fort San Felipe, Cavite City; 2017-04-03).jpeg|thumb|Tanawin ng Kalakhang Maynila mula sa [[Moog ng San Felipe (Kabite)|Moog ng San Felipe]] sa [[Kabite]].]]
Matatagpuan sa 14°40' H 121°3 S, ang Kalakhang Maynila ay nasa isang ''isthmus'' na naghahanggan sa [[Lawa ng Laguna]] sa timog silangan at sa [[Look ng Maynila]] sa kanluran. Ang pook metropolitan ay nasa malawak na kapatagan. Naghahanggan ang sakop nito sa [[Bulacan]] sa hilaga, sa lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa silangan, sa [[Laguna (lalawigan)|Laguna]] sa timog at sa [[Kabite]] sa timog kanluran. Hinahati ng [[Ilog Pasig]] ang Kalakhang Maynila na nagdudugtong sa dalawang katubigan kinahahanggan nito sa kanluran at silangan.

Pinakamaliit sa mga rehiyon ng Pilipinas ang Kalakhang Maynila, subalit pinakamatao at pinakamakapal ang [[populasyon]] nito. 636 kilometrong parisukat ang lawak nito at pinapaligiran ito ng mga lalawigan ng [[Bulacan]] sa hilaga, [[Rizal]] sa silangan, at [[Laguna]] at [[Cavite]] sa timog. Matatagpuan naman sa kanluran ng Kalakhang Maynila ang [[Look ng Maynila]] at sa timog-silangan naman ang [[Laguna de Bay]]. Dumadaloy sa gitna ng Kalakhang Maynila ang [[Ilog Pasig]] na siyang nagdudugtong [[Lawa ng Laguna|Laguna de Bay]] sa Look ng Maynila.

Ang Kalakhang Maynila ay itinuturing ''swampy'' [[isthmus]] na may karaniwang elebasyon na 10 metro. Ang pangunahing anyong tubig ng Kalakhang Maynila ay ang [[Ilog Pasig]]; ito ang humahati sa isthmus ng Kalakhang Maynila.

==Klima==
Ayon sa [[pagbubukod ng klima na Köppen]], ang Pambansang Punong Rehiyon ay may [[tropikong sabana na klima|tropikong basa at tuyo na klima]] at [[tropikong balaklaot na klima]]. Ang Kalakhang Maynila ay may maikling [[tagtuyo]] mula Enero hanggang Mayo, at may pagkahabang [[tag-ulan]] mula Hunyo hanggang Disyembre.

{{-}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;&quot;
! style=&quot;background: #99CCCC; color: #000080&quot; height=&quot;17&quot; |Buwan
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Enero
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Pebrero
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Marso
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Abril
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Mayo
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Hunyo
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Hulyo
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Agosto
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Setyembre
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Oktubre
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Nobyembre
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Disyembre
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Taon
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; |Katamtamang Mataas na Temperatura°C
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 31
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 32
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 33
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 33
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 32
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 31
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 31
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 31

|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; |Katamtaman Kababaan ng Temperatura°C (°F)
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 21
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 22
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 22
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 24
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 25
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 25
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 24
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 23
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 23
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 23
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 23
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 22
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 23

|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; |Ulan (cm)
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 2
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 1
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 1
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 3
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 12
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 26
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 40
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 36
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 34
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 19
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 13
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 6
| style=&quot;color:#000000;&quot; | 197

|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;&quot;|''Pinagkunan: [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=092489&amp;refer=&amp;units=metric Weatherbase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307224333/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=092489&amp;refer=&amp;units=metric |date=2012-03-07 }}''
|}

==Pamahalaan at politika==
{{further|Mga paghahating pampangasiwaan ng Kalakhang Maynila}}

===Mga lungsod at bayan===
[[Talaksan:Metro Manila in the Philippines.png|thumb|Mapa ng Kalakhang Maynila.]]

Ang labimpitong mga yunit ng lokal na pamahalaan ng Kalakhang Maynila ay administratibong kapantay sa mga lalawigan. Binubuo ang mga ito ng labing-anim na mga [[Mga lungsod ng Pilipinas#Klasipikasyon ng lungsod|malayang lungsod]] na iniuri bilang &quot;mga lungsod na mataas na urbanisado&quot;, at isang malayang bayan: [[Pateros]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;text-align:right;font-size:95%;background-color:#FDFDFD;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lungsod {{small|o}}&lt;br /&gt;bayan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Retrato
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Lawak{{ref label|Area|a|none}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Densidad
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; | Petsa ng pagsapi bilang lungsod
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | /sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Caloocan]]
| [[Talaksan:9526Complex Caloocan City Hall Landmarks 21.jpg|200px]]
| {{percent and number|1,583,978|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|53.20|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1,583,978/53.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1962
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Las Piñas]]
| [[Talaksan:Barangay Talon Las Pinas City Aerial Photo.jpg|200px]]
| {{percent and number|588,894|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|32.02|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|588,894/32.02|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1997
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Makati]]
| [[Talaksan:Makaki skyline (from PUP Hasmin) (Magsaysay Boulevard, Santa Mesa, Manila)(2018-02-22).jpg|200px]]
| {{percent and number|582,602|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|21.73|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|582,602/21.73|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1995
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Malabon]]
| [[Talaksan:MalabnCityHallChurchjf0848 07.JPG|200px]]
| {{percent and number|365,525|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|15.96|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|365,525/15.96|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2001
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Mandaluyong]]
| [[Talaksan:Laika ac Manila (6445259459).jpg|200px]]
| {{percent and number|386,276|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|11.06|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|386,276/11.06|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1994
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Maynila]]
| [[Talaksan:Manila downtown - Binondo, Quiapo, Quezon Bridge, Pasig River, Arroceros (close-up) (Manila)(2018-02-07).jpg|200px]]
| {{percent and number|1,780,148|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|42.88|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1,780,148/42.88|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1571
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Marikina]]
| [[Talaksan:MarikinaRiverBankShoesjf9425 20.JPG|200px]]
| {{percent and number|450,741|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|22.64|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|450,741/22.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1996
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Muntinlupa]]
| [[Talaksan:Filiinvest Cityscape at night.jpg|200px]]
| {{percent and number|504,509|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|41.67|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|504,509/41.67|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1995
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Navotas]]
| [[Talaksan:PIC TEMP GEO 100917 0 (93).JPG|200px]]
| {{percent and number|249,463|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|11.51|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|249,463/11.51|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2007
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Parañaque]]
| [[Talaksan:Coastal Road Aerial View.JPG|200px]]
| {{percent and number|664,822|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|47.28|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|664,822/47.28|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1998
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pasay]]
| [[Talaksan:Pic geo photos - ph=mm=pasay=bay city skyline - aerial shot from cityland vito cruz -philippines--2015-0624--ls-.JPG|200px]]
| {{percent and number|416,522|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|18.64|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|416,522/18.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1947
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pasig]]
| [[Talaksan:Mm-pasigortigas-aerial2012.jpg|center|frameless|201x201px]]
| {{percent and number|755,300|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|31.46|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|755,300/31.46|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1995
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pateros]]
| [[Talaksan:Pateros overview.jpg|200px]]
| {{percent and number|63,840|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|1.76|km2|abbr=values|disp=table}}{{ref label|PaterosArea|b|none}}
| {{convert|{{sigfig|63,840/1.76|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ''Hindi pa isang lungsod''
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Lungsod Quezon]]
| [[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|200px]]
| {{percent and number|2,936,116|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|165.33|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|2,936,116/165.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1939
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]
| [[Talaksan:Wilson Street, Greenhills, San Juan City, Philippines - panoramio.jpg|200px]]
| {{percent and number|122,180|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|5.87|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|122,180/5.87|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2007
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Taguig]]
| [[Talaksan:Bonifacio Global City - skyline shot from BSA Twin Towers Ortigas.jpg|200px]]
| {{percent and number|804,915|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|45.18|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|804,915/45.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2004
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Valenzuela]]
| [[Talaksan:Birds-eye view of Marulas, Valenzuela City.jpg|200px]]
| {{percent and number|620,422|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|45.75|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|620,422/45.75|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1998
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=3 style=&quot;text-align:left;&quot; | Kabuuan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 12,877,253
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 613.94
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|613.94|km2|disp=number|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{sigfig|12,877,253/613.94|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|disp=number}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:none;border-bottom:none |
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;&quot;
| colspan=9 style=&quot;padding-left:1em;&quot; |
{{Ordered list
| list_style_type=lower-alpha
| {{note label|Area|a|none}}Ang mga bilang ng sukat ng lupain ay mula sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology at Geoscience Australia.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mbc.com.ph/engine/wp-content/uploads/2013/10/Solidum-Update-of-Earthquake-Hazards-and-Risk-Assessment-of-MMla-14Nov2013.pdf |title=An Update on the Earthquake Hazards and Risk Assessment of Greater Metropolitan Manila Area |publisher=[[Philippine Institute of Volcanology and Seismology]] |deadurl=no |date=November 14, 2013 |accessdate=May 16, 2016 }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1509/Component_5_Earthquake_Risk_Analysis_Technical%20Report_-_Final_Draft_by_GA_and_PHIVOLCS.pdf |title=Enhancing Risk Analysis Capacities for Flood, Tropical Cyclone Severe Wind and Earthquake for the Greater Metro Manila Area Component 5 – Earthquake Risk Analysis |publisher=[[Philippine Institute of Volcanology and Seismology]] and [[Geoscience Australia]] |deadurl=no |accessdate=May 16, 2016 |archive-date=Agosto 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806150011/http://ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1509/Component_5_Earthquake_Risk_Analysis_Technical%20Report_-_Final_Draft_by_GA_and_PHIVOLCS.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- &lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=4 April 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;
| {{note label|PaterosArea|b|none}}Ang sukat ng lupain ng Pateros ay mula sa opisyal na websayt ng pamahalaan ng Munisipyo ng Pateros.&lt;ref name=&quot;PaterosGovPH-LandUse&quot;&gt;{{cite web|title=Land Use Classification|url=http://www.pateros.gov.ph/about_pateros/profile/land_use.asp|website=Municipality of Pateros|accessdate=7 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915135633/http://www.pateros.gov.ph/about_pateros/profile/land_use.asp|archivedate=15 September 2008}}&lt;/ref&gt;
}}
|}
{{clear}}

===Mga distrito===
Hindi tulad ng ibang rehiyon na nahahati sa mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], nahahati ang Kalakhang Maynila sa limang hindi administratibong distrito, na nakauri batay sa [[heograpiya]] nito gamit ang [[Ilog Pasig]] bilang reperensiya. Nabuo ang mga distritong ito noong 1976 ngunit walang lokal na [[pamahalaan]] o may kinatawan sa [[Kongreso ng Pilipinas|kongreso]], salungat sa mga lalawigan.  Ginagamit ang mga distritong ito para sa layuning piskal at [[estadistika]]l.

Nahahati ang mga lungsod at munisipyo sa Kalakhang Maynila sa apat na distrito, ang mga ito ang sumusunod:

[[Talaksan:Districts of Metro Manila.svg|thumb|left|Mga distrito ng Kalakhang Maynila]]
{{Mga distrito ng Kalakhang Maynila}}
{{clear}}

==Ekonomiya==
Ang Pambansang Punong Rehiyon ay bumuo ng 36% ng pambansang kita noong 2018.&lt;ref&gt;https://psa.gov.ph/grdp/grdp-id/138508. Philippine Statistics Authority.&lt;/ref&gt;

==Lugar ng Libangan at Palatandaan==
{{Empty section}}

==Transportasyon==
{{main|Transportasyon sa Kalakhang Maynila}}
{{see also|Metro Manila Dream Plan}}

Ayon sa [[Land Transportation Franchising and Regulatory Board (Philippines)|Land Transportation Franchising and Regulatory Board]], ang pampublikong sakayan sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng mga sumusunod: 46% ng mga tao ay lumilibot sa pamamagitan ng mga [[dyipni]], 32% sa pamamagitan ng mga pampribadong kotse, 14% sa pamamagitan ng bus, at 8% ay gumagamit ng sistemang [[daambakal]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rappler.com/nation/85871-jeepney-feeder-vehicle-transport-plan |title=Fixing traffic: Jeeps eyed as feeders to bus routes |author=Katerina Francisco |publisher=Rappler |date=5 Marso 2015 |accessdate=5 Marso 2015 }}&lt;/ref&gt; Nakaalinsunod ang pagpapausbong ng transportasyon ng Kamaynilaan sa [[Metro Manila Dream Plan]], na binubuo ng pagpapatayo ng mga impraestruktura na tatagal hanggang 2030 at tumutugon sa mga usaping ukol sa trapiko, paggamit ng lupain, at kalikasan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jica.go.jp/philippine/english/office/topics/news/140902.html |title=JICA transport study lists strategies for congestion-free MM by 2030 |publisher=[[Japan International Cooperation Agency]] |date=2 Setyembre 2014 |accessdate=27 Marso 2015 |archive-date=2 Agosto 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802043347/http://www.jica.go.jp/philippine/english/office/topics/news/140902.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://globalnation.inquirer.net/102377/japan-presents-57-b-dream-plan-to-solve-metro-congestion/ |title=Japan presents $57-B ‘dream plan’ to solve Metro congestion |author=Jerry E. Esplanada |publisher=''[[Philippine Daily Inquirer|INQUIRER.net]]'' |date=20 Abril 2014 |accessdate=27 Marso 2015 }}&lt;/ref&gt;

===Mga daan at lansangan===
{{main|Talaan ng mga lansangan sa Kalakhang Maynila}}
[[Talaksan:EDSA-Cubao - northbound to Timog (Quezon City)(2017-08-13).jpg|thumb|Tanawing panghimpapawid ng [[Abenida Epifanio de los Santos|EDSA]], ang pinakaabalang lansangan sa kalungsuran.]]
[[Talaksan:NAIA Expressway.jpg|thumb|[[NAIA Expressway]], ang kauna-unahang mabilisang daanang pampaliparan sa kalakhan at sa bansa.]]
Itinayo ang mga daan ng Kamaynilaan sa paligid ng [[Maynila|Lungsod ng Maynila]]. Ibinukod ang mga daan bilang mga lokal na daan, pambansang daan, o daang subdibisyon. Mayroong sampung daang radyal na lumalabas ng lungsod. Gayundin, mayroong limang daang palibot na bumubuo sa isang serye na mga bilugang hating-bilog na arko sa paligid ng Maynila. Ang mga daang palibot at daang radyal ay mga sistema ng nakakonektang daan at lansangan. Isang suliranin sa mga daang palibot ay mga nawawalang daan (''missing road links''). Ito ay mga daan na hindi pa itinatayo (sa ngayon) para magbigay-daan sa pagpapausbong dahil sa mabilisang urbanisasyon ng Kamaynilaan. Inilulutas na ng kalakhan ang suliraning ito sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga nawawalang daan o sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga daang nag-uugnay (''connector roads'').

Isang mahalagang daang palibot ay ang [[Daang Palibot Blg. 4]] (o C-4), na binubuo ng Daang C-4 sa Navotas at Malabon, [[Daang Samson]] sa Caloocan, at [[EDSA]] (Abenida Epifanio de los Santos]]. Dumadaan ito sa mga lungsod ng Pasay, Makati, Mandaluyong, Lungsod Quezon, at Caloocan. Sinusundan ng [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3 ng MRT]] ang pagkakalinya ng EDSA mula [[Abenida Taft]] sa Pasay hanggang [[Trinoma]] malapit sa sangandaan nito sa [[Abenida North]]. Ang [[Daang Palibot Blg. 5]], o mas-kilala bilang C-5, ay nagsisilbi sa mga nakatira malapit sa mga hangganang panrehiyon ng Kamaynilaan at nagsisibi ring alternatibong ruta para sa C-4.

Ang pinakatanyag na daang radyal ay ang [[Daang Radyal Blg. 1]] (R-1), na binubuo ng [[Kalye Bonifacio]] (''Bonifacio Drive''), [[Bulebar Roxas]], at [[Manila–Cavite Expressway]] (o ''Coastal Road''). Inuugnay nito ang Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Kabite]]. Ang mga iba pang kilalang daang radyal sa Kamaynilaan ay ang [[Daang Radyal Blg. 3]] (R-3), o ang [[South Luzon Expressway]] na nag-uugnay ng Kamaynilaan sa [[Laguna]]; [[Daang Radyal Blg. 6]], na binubuo ng [[Bulebar Ramon Magsaysay]], [[Bulebar Aurora]], at [[Lansangang Marikina–Infanta]] na dumadaan patungong [[Rizal]]; [[Daang Radyal Blg. 7]] (R-7), na nag-uugnay ng Maynila sa Lungsod Quezon at [[San Jose del Monte]], [[Bulacan]]; at [[Daang Radyal Blg. 8]] (R-8), o ang mga daan ng [[Abenida Bonifacio]] at [[North Luzon Expressway]] na nag-uugnay ng Kamaynilaan sa mga lalawigan sa hilaga tulad ng Bulacan at [[Pampanga]].

[[Talaksan:Padre Burgos Avenue - Route 150 marker with city hall clock tower (Ermita, Manila)(2017-06-12).jpg|thumb|Isang palatandaan ng [[Pambansang Ruta Blg. 150|N150]] sa [[Abenida Padre Burgos]]. Ang nasabing abenida ay isang bahagi ng nabanggit na ruta ng [[sistemang lansangambayan ng Pilipinas]].]]
Ang sistemang daang radyal at palibot ay kasalukuyang pinapalitan ng isang [[Sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas|bagong sistema ng nakabilang na lansangambayan]] na ipinapatupad ng [[Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan]] (DPWH), at kasalukuyang inilalagay ang mga bagong palatandaan sa pagpapatupad nito. Itinatanda ang mga mabilisang daanan ng mga bilang na may unlaping &quot;E&quot; (nangangahulugang &quot;''expressway''&quot; o mabilisang daanan). Itinakda naman ang mga pambansang lansangan ng mga bilang may isa hanggang tatlong tambilang, maliban lamang sa mga lansangang iniuri bilang mga pambansang daang tersiyaryo.

Sa ngayon, tuluy-tuloy ang pagtatayo ng [[Metro Manila Skyway|Metro Manila Skyway Stage 3]] at ang [[NAIA Expressway|NAIA Expressway Phase 2]] na bahagi ng Metro Manila Dream Plan. Kabilang sa mga iba pang proyekto itinatayo ay ang pagpapaganda ng EDSA, pagtatayo ng Taft Avenue Flyover, at ang pagtatayo ng mga nawawalang daan para sa mga daang palibot circumferential roads (hal. ''Metro Manila Interchange Project Phase IV'').

===Mga sistemang daambakal===
{{update}}
{{See also|Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila}}
[[Talaksan:Metro Manila rail network.svg|thumb|Mapa ng sistema ng mga tren sa Kalakhang Maynila]]
[[Talaksan:MRT-2 J. Ruiz Station.jpg|thumb|Ang [[Estasyong J. Ruiz ng LRT|Estasyon ng J. Ruiz]] ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]].]]

May tatlong linyang daambakal ang Kalakhang Maynila, na pinangangasiwaan ng dalawang entidad. Ang [[Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]] (LRTA) ay nagtatakbo ng [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]] (Linyang Lunti) at [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] (Linyang Bughaw). Sa kabilang banda, ang [[Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila]] ay nagtatakbo ng [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]] (Linyang Dilaw) na dumadaan sa [[EDSA]].

Ang Unang Linya ay may 560,000 bilang ng mga mananakay kada linggo.&lt;ref name=&quot;LRT PPP&quot;&gt;{{cite web |url=http://ppp.gov.ph/?p=7641 |title=Line 1 Cavite Extension and Operation &amp; Maintenance |publisher=Public-Private Partnership Center |accessdate=24 Marso 2015 |archive-date=2015-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316021231/http://ppp.gov.ph/?p=7641 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 2014, ang kabuuang bilang na 14.06 milyong pasahero ang gumamit ng Unang Linya habang 6.13 milyon naman ang gumamit ng Ikalawang Linya.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newsinfo.inquirer.net/592927/did-you-know-lrt-1-and-2-ridership |title=Did you know: Lines 1 and 2 ridership |publisher=''[[Philippine Daily Inquirer|INQUIRER.net]]'' |author= Marielle Medina |accessdate=24 Marso 2015 }}&lt;/ref&gt; 

Sa kasalukuyan, itinatayo ang [[Ikapitong Linya ng Metro Rail Transit ng Maynila]] (Linyang Pula). Pag-nakumpleto, uugnayin nito ang Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Bulacan]]. Bukod pa riyan, isang ''common station'' na mag-uugnay ng Unang Linya, Ikatlong Linya, at Ikapitong Linya ay nakapanukala, subalit ang pagtatayo nito ay hinahadlangan ng [[burukrasya]] sa [[Kagawaran ng Transportasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Transportasyon]] (DOTr), mahigpit na alitan sa korporasyon, at mga usapin ukol sa ipinapanukalang lokasyon nito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mb.com.ph/common-station-at-sm-north-edsa-pushed-for-lrt1-mrt3-and-mrt7/ |title=Common station at SM North EDSA pushed for LRT1, MRT3, and MRT7 |publisher=''[[Manila Bulletin]]'' |author= Kris Bayos |date=4 Pebrero 2015 |accessdate=24 Marso 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rappler.com/business/industries/175-real-estate/60529-sm-ayala-mrt-lrt-common-station |title=Why SM is after the MRT-LRT common station |publisher=''Rappler'' |author= Judith Balea |date=14 Hunyo 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rappler.com/business/industries/208-infrastructure/75267-sm-north-common-station |title=DOTC eyeing another LRT-MRT common station |publisher=''Rappler'' |author= Mick Basa |date=20 Nobyembre 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/372930/economy/companies/sc-stops-dotc-lrta-from-building-mrt-lrt-common-station-in-front-of-trinoma |title=SC stops DOTC, LRTA from building common station in front of Trinoma |publisher=''[[GMA News and Public Affairs|GMA News]]'' |author= Danessa O. Rivera |date=1 Agosto 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}&lt;/ref&gt;

Ipinanukala na ipapahaba ang Linya 1 papuntang [[Bacoor]] sa lalawigan ng [[Kabite]].&lt;ref name=&quot;LRT PPP&quot; /&gt; Isang ikalawang pagpapahaba, ang [[Ika-anim na Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]], ang mag-uugnay ng Bacoor sa [[Dasmarinas]] sa kahabaan ng [[Lansangang Aguinaldo]]. Sa ngayon, itinatayo ang Silangang Ekstensyon ng Linya 2. Ang silangang ekstensyon na ito ang mag-uugnay ng Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Rizal]]. Ipapahabain rin ito pakanluran sa hinaharap, at dahil diyan mas-dadami ang ugnayan sa mga lugar ng Divisoria at Pier 4 at ang [[Pantalan ng Maynila]].

Ang [[Pambansang Daambakal ng Pilipinas]] (PNR) ay nagpapatakbo ng isang serbisyong riles pang-komyuter sa Kalakhang Maynila na tinatawag na [[PNR Metro South Commuter]]. Ang [[Estasyong daangbakal ng Tutuban|pangunahing estasyong terminal]] nito ay matatagpuan sa Tutuban sa [[Tondo, Maynila|Tondo]]. Kapag nakumpleto na ang kanlurang karugtong ng Linya 2, ang Tutuban ay magiging pinaka-maabalang [[estasyong palitan]] sa buong kalakhan, na may dagdag na isa pang 400,000 tao mula sa kasalukuyang 1 milyong tao na pumupuntang Tutuban Center.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/business/03/20/15/tutuban-center-may-becom≤e-manilas-busiest-transfer-station |title=Tutuban Center may become Manila's busiest transfer station |publisher=ABS-CBN News |accessdate=21 Marso 2015 }}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===Himpapawid===

Ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) na matatagpuan sa mga lungsod ng [[Pasay]] at [[Parañaque]] ay ang primerang pasukan sa Kalakhang Maynila. Ito lamang ang paliparan na naglilingkod sa rehiyon at ito ang pinaka-abalang paliparan sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/business/36428/naia-is-philippines-busiest-airport---nscb |title=NAIA is Philippines' busiest airport - NSCB |publisher=InterAksyon.com |author=Darwin G. Amojelar |date=03 Hulyo 2012  |accessdate=29 Hunyo 2013 |archive-date=2013-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215103448/http://www.interaksyon.com/business/36428/naia-is-philippines-busiest-airport---nscb |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino ay nahahati sa mga apat na terminal: ang Terminal 1, ang Terminal 2 na ekslusibong ginagamit ng [[Philippine Airlines]], ang Terminal 3 na pinakabago at pinakamalaki sa NAIA komplex, at ang Terminal 4 na kilala rin bilang Manila Domestic Passenger Terminal. Ang isa pang paliparan na naglilingkod sa Kalakhang Maynila ay ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]] na matatagpuan sa [[Angeles]], [[Pampanga]].

===Ferry===
[[Talaksan:Blessing of New Ferry Boat - January 25, 2016.jpg|thumb|Isang bangka ng Pasig River Ferry Service.]]
Ang [[Pasig River Ferry Service]] na pinapatakbo ng [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila|MMDA]] ay ang [[Ferry|sistemang shuttle na lantsang pantawid]] ng Kalakhang Maynila. Dumadaan ito sa [[Ilog Pasig]] mula Plaza Mexico sa [[Intramuros]] hanggang Barangay Pinagbuhatan sa [[Pasig]]. Bagamat itinuturi itong [[ferry]], mas-kahawig nito ang isang [[taksi na pantubig]]. Ito ay may labimpitong (17) estasyon, subalit labing-apat (14) lamang ang gumagana.

==Demograpiko==
{{Philippine Census
| title=Populasyon ng&lt;br&gt;Pambansang Punong Rehiyon
| 1903=
| 1918=
| 1939=
| 1948=
| 1960=
| 1970=
| 1975=
| 1980= 5925884
| 1990= 7948392
| 1995= 9454040
| 2000= 9932560
| 2007= 11553427
| 2010= 11855975
| 2015= 12877253
| footnote=Sanggunian: Philippine Statistics Authority&lt;ref name=&quot;MetroManilaCensus&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |title=Final Results - 2007 Census of Population |publisher=Census Bureau of the Philippines |accessdate=29-03-10 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120024509/http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2010 Census&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2010/2010CPH_ncr.pdf|title=2010 Census of Population and Housing: National Capital Region|publisher=National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate=6 April 2012|archive-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625152554/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2010/2010CPH_ncr.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NCR PDF Census&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|title=National Capital Region. Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010|publisher=National Statistics Office of the Philippines|accessdate=22 December 2012|archive-date=15 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115103152/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{Reperensiya ng Pilipinong Senso|2015}}}}

Ang Pambansang Punong Rehiyon ay may populasyon na {{nts|12877253}}, ayon sa pambansang senso 2015. Ang kabuuang pook-urban (''urban area''), na binubuo ng pinagsamang pook-urban na tumutukoy sa tuluy-tuloy na paglawak ng urbanisasyon ng Kamaynilaan patungong [[Bulacan]], [[Kabite]], [[Laguna]], [[Rizal]], at [[Batangas]] ay may populasyon na {{nts|24123000}}.&lt;ref name=&quot;Demographia&quot;&gt;{{cite book|author1=Demographia|title=Demographia World Urban Areas|date=January 2015|edition=11th|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|accessdate=2 March 2015}}&lt;/ref&gt; Ito ang pinakamataong rehiyon sa Pilipinas, ang ikapitong pinakamataong kalakhan sa Asya, at ang ikatlong pinakamataong pook-urban sa buong mundo.

Ang mga pinakamataong lungsod sa Kamaynilaan ay [[Lungsod Quezon]] (2,936,116), [[Maynila]] (1,780,148), [[Caloocan]] (1,583,978), [[Taguig]] (804,915), [[Pasig]] (755,300), [[Parañaque]] (665,822), [[Valenzuela]] (620,422), [[Las Piñas]] (588,894), [[Makati]] (582,602), at [[Muntinlupa]] (504,509).

===Mga ''slum''===
Noong 2014, tinatayang may apat na milyong mga tumitira sa mga ''[[slum]]'' sa Kalakhang Maynila. Isang pangunahing suliranin sa mga lungsod ng Kalakhang Maynila ang kawalan ng tirahan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/world-affairs/2014/09/slums-manila-inequality-so-bad-worst-have-no-chance-protest  |title=In the slums of Manila, inequality is so bad that the worst off have no chance to protest  |author=Paul Roy |publisher=''The [[New Statesman]]'' |date=18 September 2014 |access-date=4 Nobyembre 2016}}&lt;/ref&gt;

==Edukasyon==
{{Empty section}}

==Kalusugan==
{{Empty section}}

==Seguridad at Pulisya==
{{Empty section}}

==Palingkurang-bayan==

===Kuryente===
{{Empty section}}

===Tubig===
{{Empty section}}

===Komunikasyon===
{{Empty section}}

===Pamamahala ng mga Basura===
{{Empty section}}

==Tingnan din==
*[[Heograpiya ng Pilipinas]]
*[[Mga rehiyon sa Pilipinas]]
*[[Pilipinas]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{Metro Manila}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}
{{Mga_kalakhang_pook_ng_Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga kalakhang pook ng Pilipinas|Maynila]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas|Kalakhang Maynila]]
[[Kategorya:Luzon]]</text>
      <sha1>4yne6uqenogjmwvt2n44418hbtfuq72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oktubre 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>958</id>
    <revision>
      <id>2215722</id>
      <parentid>2097607</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T22:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Icodense</username>
        <id>89139</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rio de Janiero → Rio de Janeiro</comment>
      <origin>2215722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="590" sha1="q4lrey7cj2traef75yxy23gdm51hmet" xml:space="preserve">{{Oktubre}}
Ang '''Oktubre 2''' ay ang ika-275 na araw sa [[kalendaryong Gregoryano]] (ika-276 kung [[bisyestong taon]]) na may natitira pang 90 na araw.

== Pangyayari ==
* 1958 - Nagpahayag ng kalayaan ang [[Guniya]] laban sa [[Pransiya]].
* 2009 - Ang [[Rio de Janeiro]] ay hinalal na lungsod para sa [[2016 Summer Olympics]] at [[2016 Summer Paralympics]].

== Kamatayan ==
*[[2008]] - [[Choi Jin-sil]], [[Timog Korea|Timog Korea]]ng aktres (ipinanganak [[1968]])
*[[2017]] - [[Azra Kolaković]], [[Serbia|Serbia]]ng mang-aawit (ipinanganak [[1977]])

[[Kategorya:Araw]]


{{stub|Araw}}</text>
      <sha1>q4lrey7cj2traef75yxy23gdm51hmet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang tagagamit:Jojit fb</title>
    <ns>3</ns>
    <id>1202</id>
    <revision>
      <id>2215751</id>
      <parentid>2211932</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proteksiyon sa mga pahina */ bagong seksiyon</comment>
      <origin>2215751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116512" sha1="acnd3lyx0qavwwmw07y07rwsd67v164" xml:space="preserve">{{Hidden title}}
&lt;div style=&quot;float: right; position: absolute; left: 0px; top: -75px; padding-top: 0px; padding-left: 0px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:white; font-size: 150%; padding-top: 0px; padding-bottom: 0; position:relative; left:0; &quot;&gt;'''Kausapin si Jojit'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;talkpageheader-override&quot; class=&quot;topicon&quot; style=&quot;float: left; position: absolute; left: -1px; top: 20px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display:none&quot;&gt;
{{Usertalksuper|user=Jojit}}
&lt;/div&gt;


&lt;div id=&quot;talk&quot; class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;border: 2px solid #800000; margin: 0em 1em 0em 1em; text-align: center; padding:5px; clear: both; background-color: #FFFFFF&quot;&gt;
Hindi tulad ng mga ibang Wikipedista, '''hindi ako gumagawa ng mga arkibo ng mga Usapang Pahina''' yayamang awtomatikong naarkibo ang mga lumang pagbabago, na makikita gamit ang &quot;[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Jojit_fb&amp;action=history pahina ng kasaysayan]&quot;. Ngunit tinatala ko [[User talk:Jojit fb/Mga kumentong tinanggal|'''ang mga kumentong tinanggal ko''']]. Tinatala ko rin ang mga [[User talk:Jojit fb/Mga arkibo ng ABN|arkibo ng mga artikulong ginawa at pinalawig ko]] na naging &quot;Alam ba ninyo?&quot; Ganoon din ang [[User talk:Jojit fb/Mga pasasalamat, pagbati at parangal|mga pasasalamat, pagbati at parangal]] na pinapanatili ko dito upang kilalanin ang mga taong nagkaloob nito at ibalik sa kanila ang pasasalamat at di upang ipagmalaki ko ang parangal na natamo ko.&lt;/div&gt;
{{TOC right}}

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:Bästa nyskrivna.svg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''100,000 edits'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |Awarded to Jojit fb up 100,000 edits to Tagalog Wikipedia! Your edits are much appreciated! Well done! - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.96.78|112.202.96.78]] 02:13, 30 Mayo 2024 (UTC)
|}

:''Thanks.'' Maraming salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:59, 30 Mayo 2024 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang gabi.

Gusto ko po sanang ilipat yung pahina ng [[lingguwistika]] papunta sa [[lingwistika]] (mas ginagamit sa mga naka-Tagalog na pahina sa internet, ayon sa research ko), pero nagkakaproblema po ako dito. Hindi ako sigurado kung paano ko ito ililipat, since may &quot;lingwistika&quot; na pahina kaya nagkaproblema. Sinubukan kong tanggalin yung redirect doon, pero ganon pa rin.

Salamat po sa tulong.

[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:00, 1 Hunyo 2024 (UTC)

:Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, subalit mas tama ang &quot;lingguwistika&quot; kasi sa ortograpiyang Tagalog/Filipino &quot;kung ano ang bigkas ay siyang baybay&quot;. Wala pa din akong nakikitang diksyunaryo na ang baybay ay &quot;lingwistika&quot;. At sa tingin ko na mas popular ang &quot;lingguwistika&quot; at ito ang ginamit mismo ng [http://wika.pbworks.com/f/ORTOPDF.pdf dokumento] ng [[Komisyon sa Wikang Pilipino]] tungkol sa [[Palabaybayan ng Filipino|Ortograpiyang Filipino]]. Gayon din ng sa isang [https://phlconnect.ched.gov.ph/admin/uploads/eae27d77ca20db309e056e3d2dcd7d69/Batayang-Kaalaman-sa-Wika-at-Lingguwistika-LOPEZ-MARIA-ELIZA-S.pdf dokumentong] naka-''upload'' sa [[Kagawaran ng Edukasyon]]. Kung tingin mo na karaniwan pa rin ang &quot;lingwistika&quot;, ihain mo na lamang sa [[WP:KAPE|Kapihan]] para magkaroon ng konsenso. Kung anuman ang mapagkasunduan, susunod ako at ililipat ang dapat na ilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:40, 1 Hunyo 2024 (UTC)
::Sige, hindi ko na masyadong iaargumento pa ito. Okey naman ako sa kahit ano e.
::[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:46, 2 Hunyo 2024 (UTC)

== Tinatanggal [[Tagagamit:SahilgKhan3]] ==

Kamusta, Sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]..... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[Tagagamit:SahilgKhan3]] kasi nilalaman ay. Maraming salamat...... [[Natatangi:Mga ambag/2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764|2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764]] 09:44, 4 Hunyo 2024 (UTC)
:{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 4 Hunyo 2024 (UTC)

== Edit warring si 49.144.10.114 ==

*{{pagelinks|Vicarius Filii Dei}}
*[[special:contribs/49.144.10.114]]

Pakiharang po ng IP address 49.144.10.114 dahil binababoy yung mga pahina nina [[Vicarius Filii Dei]]. Hindi po sila pasok sa notability ng Wikipedia. Rinerevert ni 49.144.10.114 yung paglagay ko ng nilalaman. Base na rin po sa ambag, mukhang may [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] rin po ito.

Maraming salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.58.254|124.217.58.254]] 01:00, 30 Hunyo 2024 (UTC)

:{{done}} Nakaprotekta na rin ang pahina. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 30 Hunyo 2024 (UTC)

== Palikha ng bagong kategorya ==

* [[:Kategorya:Mga file format pang-kompyuter]]
* [[:Kategorya:Mga file sa kompyuter]]

Sinubukan na magdagdag ng dalawang kategorya dahil ito ay [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Talaan_ng_pang-aabuso&amp;wpSearchUser=124.217.51.239 hindi pinayagan] gawa ng ''edit filter''. Gusto ko po sanang palikha yung kategorya ng tungkol sa kompyuter. Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:51, 5 Hulyo 2024 (UTC)

:Subukan mo uli. Puwede ka nang maglikha ng kategorya pero 'yung isa mong kategorya (Kategorya:Mga file sa kompyuter) ay walang laman. Kung hindi mo agad malagyan ang kategoryang iyan, mabubura iyan. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 6 Hulyo 2024 (UTC)
::Tapos na po ako mag-edit sa nasabing palikha ng bagong kategorya. Salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:58, 7 Hulyo 2024 (UTC)

== Bandalismo ==

Magandang araw po, [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Paharang po si ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.121.161|&lt;bdi&gt;112.198.121.161&lt;/bdi&gt;]] dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. Kayo na po ang bahala kung gaano katagal. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 07:03, 5 Hulyo 2024 (UTC)

:Pabago-bago pala IP po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Meta Platforms]] at [[WhatsApp]]. Ito po yung isa niyang IP: ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.113.21|&lt;bdi&gt;112.198.113.21&lt;/bdi&gt;]]. Pare-pareho po ang edit message niya. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 07:07, 5 Hulyo 2024 (UTC)

::Prinotekta ko na lamang ang mga pahinang binandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:31, 6 Hulyo 2024 (UTC)
:::Pabago-bago pala IP po nila. Paharang po si 112.198.64.0/18 dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. [[Natatangi:Mga ambag/112.202.102.174|112.202.102.174]] 11:10, 14 Hulyo 2024 (UTC)
::::Prinotekta ko na lamang ang artikulong [[Microsoft Windows]]. Tapos, may ginawa na lamang akong ibang paraan para hindi na siya makapagbandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:29, 15 Hulyo 2024 (UTC)

== Paki-update po ng Padron:Ibang gamit ==

Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], paki-update po sana ng [[Padron:Ibang gamit]] upang umayon ito sa hitsura ng ibang mga hatnote dito sa tlwiki. Kasalukuyan po kasi itong gumagamit ng karaniwang text na hindi katulad ng ibang katulad na hatnote dito at sa enwiki. Nakaharang kasi po ito sa ngayon. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 08:15, 14 Hulyo 2024 (UTC)
:Medyo madami ang gagawin dito. Ipila ko lang sa gagawin ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:45, 15 Hulyo 2024 (UTC)
::Sige lang po. Di naman kinakailangan agad-agad to. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 06:27, 16 Hulyo 2024 (UTC)
:::{{ping|GinawaSaHapon}} Mukhang okay na ito. Pa-tsek na lang kung may isyu pa. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:51, 23 Hulyo 2024 (UTC)
::::Nakumpirma ko na po. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 04:20, 23 Hulyo 2024 (UTC)

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:28, 21 Hulyo 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;
:''Thank you. Done filling out the form.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:42, 21 Hulyo 2024 (UTC)

== Baybayin Script ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Matanong ko lang po kung maaari ba akong &quot;magtransliterate&quot; ng ilang mga pahina sa sulat &quot;Baybayin&quot;? Alam kong hindi praktikal ang gawain na ito dahil marami ang hindi marunong makabasa sa Baybayin, ngunit nais kong gawin ito upang mavisualize ng mga mambabasa kung ano ang itsura ng isang pahina ng Wikipedia na nakasulat sa Baybayin. Nalaman ko na maaari itong gawin dahil nakita ko ang isang pahina na pinamagatang &quot;Pulo&quot;, at maaaring &quot;multiscript&quot; ang isang pahina. Ngunit nang tinignan ko ang kasaysayan ng pagbabago, napansin kong natanggal na pala ito, at dito ko natagpuan ang iyong account. Hindi po ba pinapayagan ang pagtransliterate ng Tagalog na wikipedia sa sulat Baybayin? Maraming salamat po.  [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 13:44, 21 Hulyo 2024 (UTC)

:Hindi pinapayagan ang mga artikulong Baybayin dito sa Wikipediang Tagalog. Para sa dahilan, pakitingin na lamang itong usapan namin tungkol dito: [[Usapang_tagagamit:Jossisad#Paglikha ng mga artikulo sa Baybayin]]. Kung nais nilang makita ang itsura ng baybayin, mayroon namang mga ibang websayt na maaring gawin ito. Sana'y maunawaan mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:58, 21 Hulyo 2024 (UTC)
::Maraming salamat po sa iyong tugon. Nauunawaan ko naman ito at maraming salamat rin po sa lahat ng iyong ginawa para sa Wikipediang Tagalog. [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 10:41, 22 Hulyo 2024 (UTC)

== Benedict Cua ==

Hello Jojit, i am an administrator of wiki it: i ask for the protection of [[Benedict Cua]]. I noticed a lot of vandalism in the page. Thank you [[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 17:22, 21 Hulyo 2024 (UTC)
:''Thanks for reporting. I already protected it but the article didn't establish notability for a long time, so, it was redirected to a related article. This is a standard practice here in Tagalog Wikipedia for those cases. Normally, if there is no related article, it would have been deleted.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:43, 22 Hulyo 2024 (UTC)
:::That's fine. Thank you very much!--[[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 07:22, 22 Hulyo 2024 (UTC)

== Palipat po ng pahina ==

Magandang araw po uli, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pwede po bang palipat po ng [[pagtitistis]] papunta sa [[pag-oopera]]. Mas karaniwang ginagamit (sa karaniwang diskurso, lalo na sa modernong Tagalog) kasi yung ''pag-oopera'' kesa sa ''pagtitistis'', sang-ayon sa [[:en:WP:COMMONNAME|WP:COMMONNAME]]. Alam kong mas pormal na Tagalog ang nauna, pero mukhang mas makakabuti sa tlwiki kung gagamitin natin yung ''pag-oopera'' bilang pangunahing pamagat.

Sinubukan kong ilipat ito, pero mukhang kailangan palang burahin muna yung pahinang paglilipatan bago magawa yon. Hindi sapat ang user rights ko para doon. Salamat po, at pasensiya po sa abala. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 05:33, 23 Hulyo 2024 (UTC)

:{{Done}} Walang problema, {{ping|GinawaSaHapon}}, gawain naman iyan ng isang tagapangasiwa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:41, 23 Hulyo 2024 (UTC)
::Salamat po sa napakabilis na tugon. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 05:44, 23 Hulyo 2024 (UTC)

== Pagbura sa artikulong Brenda Mage ==

Komusta, naway mabuti ang iyong lagay. Nais ko lamang ipaalam sayo ang pagbura sa artikulong [[Brenda Mage]] sa kadahilanang wala itong sapat na sanggunian at impormasyon at napakaaikli ng artikulo na di naaayon sa pamantayan ng Wikipedyang Filipino. Maraming salamat [[Tagagamit:Rc ramz|Rc ramz]] ([[Usapang tagagamit:Rc ramz|kausapin]]) 04:27, 20 Setyembre 2024 (UTC)

:Salamat sa abiso. Ni-redirect na lamang sa [[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10]]. Sa alternatibong paraan, maaaring mo i-tag ang isang artikulo para burahin sa paglalagay ng &lt;nowiki&gt;{{delete}}&lt;/nowiki&gt; sa itaas nito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 21 Setyembre 2024 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Jojit.

Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijan Time]] in Tagalog Wikipedia?

Yours sincerely, [[Tagagamit:Oirattas|Oirattas]] ([[Usapang tagagamit:Oirattas|kausapin]]) 07:29, 8 Oktubre 2024 (UTC)

:I have other priorities in this wiki but I will try to put this on my queue. Thanks. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:04, 8 Oktubre 2024 (UTC)

== Question regarding vandalism ==

Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a &quot;administrator noticeboard&quot; or &quot;vandalism report page&quot;, but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 17:19, 14 Oktubre 2024 (UTC)

:Hi {{ping|TenWhile6}} ''There is no central noticeboard reporting vandalism in this wiki. Folks usually report them at  [[Usapang_Wikipedia:Kapihan|the Kapihan]]. They also directly message or ping administrators to report vandalism. User:WayKurat and I often receive vandalism reports as we are the most active admins. We don't have a centralized notice for vandalism because we have few volunteers in this wiki. Thus, creating such a page will eventually become inactive, and no one will notice someone reported vandalism. Thanks for your message.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:33, 16 Oktubre 2024 (UTC)
::Thanks for your answer :)
::Then I'll implement [[meta:XReport]] here, reporting to the page [[Usapang_Wikipedia:Kapihan]]. [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:11, 16 Oktubre 2024 (UTC)
::{{done}} Test: [[Natatangi:Diff/2133044]]
::Tell me if you want me to change the report text in any way (maybe translate it?) [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:44, 16 Oktubre 2024 (UTC)

''Here's the translation:''
&lt;pre&gt;
	&quot;tl&quot;: {
		&quot;button&quot;: &quot;Ulat&quot;,
		&quot;process&quot;: &quot;Nag-uulat...&quot;,
		&quot;local-button&quot;: &quot;Ulat lokal&quot;,
		&quot;global-button&quot;: &quot;Ulat global&quot;,
		&quot;type&quot;: &quot;Uri ng ulat&quot;,
		&quot;title&quot;: &quot;Iulat ang tagagamit&quot;,
		&quot;description&quot;: &quot;Iulat ang tagagamit sa mga Tagapangasiwa\&quot; sa Kapihan&quot;,
		&quot;Ptitle&quot;: &quot;Pahina ng ulat&quot;,
		&quot;Pdescription&quot;: &quot;Hiling iprotekta ang pahina&quot;,
		&quot;SDtitle&quot;: &quot;Mabilisang pagbura&quot;,
		&quot;SDdescription&quot;: &quot;Hiling para sa mabilisang pagbura ng pahinang ito&quot;,
		&quot;SDgsr&quot;: &quot;Hiling sa mabilisang pagbura sa Global sysops/Requests&quot;,
		&quot;SDprocess&quot;: &quot;Hinihiling ang mabilisang pagbura...&quot;,
		&quot;reason&quot;: &quot;Dahilan&quot;,
		&quot;c-reason&quot;: &quot;Ibang dahilan&quot;,
		&quot;error-reason&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng dahilan!&quot;,
		&quot;error-page&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng pahina!&quot;,
		&quot;error-user&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng tagagamit!&quot;,
		&quot;error-requested&quot;: &quot;Naiulat na.&quot;,
		&quot;error-SDrequested&quot;: &quot;Nahiling na ang mabilisang pagbura.&quot;,
		&quot;error-api&quot;: &quot;May nangyaring kamalian habang inuulat ang $1.&quot;,
		&quot;error-activated&quot;: &quot;Hindi pinapagana ang $1 sa wiki na ito.&quot;,
		&quot;error-specialpage&quot;: &quot;Hindi maaaring iulat ang mga natatanging pahina.&quot;,
		&quot;success&quot;: &quot;Matagumpay ang hiling&quot;,
		&quot;close&quot;: &quot;Isara&quot;,
		&quot;username&quot;: &quot;Pangalan ng tagagamit&quot;,
		&quot;hide-username&quot;: &quot;Itago ang pangalan ng tagagamit&quot;,
		&quot;pagename&quot;: &quot;Pangalan ng pahina&quot;
	}
&lt;/pre&gt;
--[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:17, 17 Oktubre 2024 (UTC)

:Thanks for your help! I added it, the XReport interface is now translated. If you want to translate [[Natatangi:Diff/2133044]] too (&quot;report concerning [Username]&quot;), you can do so too, otherwise I can just leave it in english. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] 14:42, 17 Oktubre 2024 (UTC)

== Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Dear 2022 &amp; 2023 WAM Organizers,

Greetings from Wikipedia Asian Month User Group!

The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the &quot;[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]&quot; page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! 
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]]

[[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]]


&lt;small&gt;You received this message because you was an organizer in the previous campaigns.
- [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=27632678 --&gt;

:''Tagalog Wikipedia already registered last week. The project page is [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2024]]. Thanks for the invite.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:21, 21 Oktubre 2024 (UTC)

== Aking mga artikulo ==

Ang lahat ng aking mga artikulo ay na-update, ngunit ang template na nagsasaad na ang artikulo ay maikli ay nakabitin pa rin. Hindi lahat ng artikulo ay may sapat na impormasyon upang magsulat ng higit sa 300 salita, kaya maraming mga artikulo ang mas maikli ngunit kapaki-pakinabang. Aalisin ba ang template? [[Tagagamit:VictoriaCulpechina|VictoriaCulpechina]] ([[Usapang tagagamit:VictoriaCulpechina|kausapin]]) 11:00, 21 Oktubre 2024 (UTC)
:Hindi ko pa natingnan lahat ng mga binago mo subalit yung [[Myotragus balearicus]], marami pa ring mali-mali ang balarila (o ''grammar''). At saka, baka hindi mo ako naintindihan sa sinabi ko tungkol sa ''template'' (o padron). Hindi ko naman pinatatangal iyon. Sinasabi ko lamang na ang bilang ng salita sa isang artikulo ay hindi kasama ang mga salita nasa loob ng ''template''. Irepaso o i-''review'' ko yung iba mong binago. Balikan kita. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:30, 22 Oktubre 2024 (UTC)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Bandalismo: 112.205.89.181 ==

Magandang gabi po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].

Patuloy pong gumagawa ng bandalismo ang IP address na [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/112.205.89.181 112.205.89.181], at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng bangko simula pa po kagabi. Paharang po nito. Salamat po.

[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 15:19, 26 Oktubre 2024 (UTC)

:Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, ngayon ko lang napansin ito. Hindi ko siguro napansin agad dahil may mensahe ang tagapag-organisa ng Feminism at Folklore bago ang mensahe mo. ''Anyway'', may pandaigdigang tagapangasiwa ang nagharang ng tatlong araw sa IP na iyan tapos hindi naman siya nag-bandalo pagkatapos nun. Maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:22, 8 Nobyembre 2024 (UTC)

== Notabilidad ng pamagat ==

Magandang araw po

May batayang notabilidad po ba pagdating sa pamagat ng isang artikulo? Halimbawa po kung napatunayang obsoleto na ang isang salita at iba na ang ginagamit sa kasalukuyang panahon, alin ang pipiliing salita? May mga nag-aadbokasiya po kasi na &quot;Sugbuhanin&quot; (dating tawag sa mga taga-Cebu noong unang panahon) na lang daw ang gamitin kaysa sa &quot;Sebwano&quot; o &quot;Cebuano&quot;. Ang kaso nga lang po talaga,  “Cebuano” o “Sebwano” ang mas kilala at mas ginagamit sa kasalukuyan, kaya’t sa tingin ko po ay mas praktikal itong gamitin sa mga pamagat at laman ng artikulo upang mas madaling maunawaan ng mga mambabasa. Salamat po.  [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 07:33, 9 Nobyembre 2024 (UTC)
:{{ping|Kali Igba}} Oo, may batayang notabilidad dapat ang pagpamagat ng artikulo dito sa Wikipediang Tagalog lalo na kung kaduda-duda ang salitang gagawing pamagat. Hindi pa naisulat ang patakaran na iyan subalit sa karamihan ng mga usapang naganap sa usapang pahina (halimbawa [[Usapan:Antartika|dito]]) at maging sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan|Kapihan]], ang konsensus o pangkahalatang kasunduan ay kailangang may sanggunian ang pamagat na gagamitin lalo na kung hindi ito pangkaraniwan. Mailalapat lamang ito kung walang ibang karaniwang katutubong salita na magagamit. Kung may karaniwang katutubong salita magagamit bilang pamagat, iyon ang gagamitin. Hango ang patakaran na ito sa [[:en:WP:COMMONNAME]] o ang paggamit ng karaniwang salita bilang pamagat para mas maintidihan ng nakakarami. Bigyang diin ko lamang na &quot;karaniwang katutubong salita&quot; ang gagamitan at hindi ang karaniwang banyagang salita. Kasi, maaring ikatuwiran na mas karaniwan ang salitang banyaga kasya katutubong salita. Nawa'y nasagot ko ang tanong mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:24, 10 Nobyembre 2024 (UTC)
::Sige po. Pakilipat na nga lang po nung pamagat ng artikulo. Di ko po kasi alam kung paano ibalik sa dating pamagat. Salamat po uli. [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 10:26, 11 Nobyembre 2024 (UTC)
:::Naibalik ko na. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:14, 12 Nobyembre 2024 (UTC)

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 5 Enero 2025 (UTC)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:10, 6 Enero 2025 (UTC)

== Miss Universe Philippines 2025 ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang IP user na pilit pinapalitan ang &quot;Lungsod ng Iloilo&quot; sa &quot;Iloilo&quot; bagamat ang Miss Iloilo pageant ay para sa Lungsod ng Iloilo. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:23, 16 Enero 2025 (UTC)
:Hi {{ping|Allyriana000}}, nakaprotekta na ang pahina sa mga tagagamit na walang akawnt (o IP user). Tanging mga may rehistradong akawnt lamang ang makakapagpabago ng pahina. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 16 Enero 2025 (UTC)
::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:54, 16 Enero 2025 (UTC)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Enero 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== I have sent you an e-mail ==

@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Hi Jojit fb! I have sent you an e-mail. Can you review it and accomplish my request there? Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 15:55, 11 Pebrero 2025 (UTC)
:''Thank you for reaching out again. I appreciate your efforts with the Tagalog Wikipedia articles. I am here to guide and assist contributors like you. However, it is best for the original author to edit and improve the articles since we have limited editors on Tagalog Wikipedia. Please expand the draft and make corrections based on Wikipedia’s guidelines. If you have any questions about translation or formatting, I am happy to help. Once you have made the necessary corrections, I can move the articles to the main space as soon as they meet the standards. If you cannot translate the article, consider posting on the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community's message board, to seek assistance from other editors willing to help you. Regarding the template, I will review it and attempt to move it to the main namespace, but I may wait until you have translated the article, as it seems that only your article would be using the template. Please let me know if you have any specific questions!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:43, 12 Pebrero 2025 (UTC)
::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] I have already translated these articles:
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang bisa para sa may pasaporte ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang_bisa_para_sa_may_pasaporte_ng_Albanya]]
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Pasaporte ng Albanya]]
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran sa bisa ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran_sa_bisa_ng_Albanya]]
::and the translation of the template which was made by my friend:
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic Visa Policy|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic_Visa_Policy]]
::So you can move the drafts to the article space now.
::Please move them.
::Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 07:39, 12 Pebrero 2025 (UTC)
:::''Thank you for expanding the article. I will do my best to assist you. However, your draft requires further improvement. I cannot help you now due to my other priorities on this wiki. Additionally, your draft cannot be moved to the main namespace yet, as it still needs work. There are foreign words that require translation, and there are also some grammar errors and issues with the &quot;Manual of Style&quot; that need addressing.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:37, 12 Pebrero 2025 (UTC)
::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] You told me months ago when I contacted you for the first time, that you will take a look at the draft articles and correct them when you will have time. You tell me now the same thing. It doesn't cost you anything to review the draft articles and correct them. Please correct them now and make the drafts articles. Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 09:41, 13 Pebrero 2025 (UTC)
:::::''I apologize if there was any misunderstanding. When I mentioned that I could not assist at the time, I did not mean that I would personally edit the articles but rather that I could potentially provide guidance when available. Additionally, as a reviewer, my role is to assess the draft, not to edit it directly.  As I previously said, your draft still requires further improvement. There are foreign words that need translation (for example, &quot;Arab League&quot; and &quot;boycott,&quot; among others), as well as grammar errors and issues needing alignment with the Manual of Style. These issues need fixing before moving the draft to the main namespace. I still have other priorities, but if you need guidance on specific points, I may be able to provide advice when time permits. Otherwise, I recommend seeking feedback from other editors or relevant [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new noticeboards] for assistance. Thank you!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:05, 13 Pebrero 2025 (UTC)

== Miss Universe Philippines 2025, ulit ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang user sa pangalang @[[Tagagamit:Hunneybunch|Hunneybunch]] na bigla na lamang binura ang karamihan ng nakalagay sa artikulo, partikular na ang Tala ng mga kandidata, na may sapat naman na sanggunian. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 09:12, 15 Pebrero 2025 (UTC)
:{{ping|Allyriana000}} Salamat sa mensahe mo. Nagmensahe na ako sa usapang pahina niya. Hinihimok ko muna na magkasundo kayo kung ano ang dapat nilalaman ng artikulo, at ilahad ito sa [[Usapan:Miss Universe Philippines 2025|usapang pahina ng artikulo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:43, 15 Pebrero 2025 (UTC)

== Padron para sa television season ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Hindi ko alam kung maitatanggi mo itong request ko o hindi pero, maaari mo bang gawin ang padron ng Infobox television season para sa Tagalog Wikipedia? Dalawang television seasons na ang nagawa ko para sa Pinoy Big Brother (Gen 11 at Celebrity Edition Collab), at hindi talaga akma ang padrong Infobox television para sa mga artikulong ito. Salamat! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 06:23, 9 Marso 2025 (UTC)
:Pasensya na, medyo abala ako sa ibang bagay. at may persooal a prayoridad sa wiking ito. Kaya, hinihimok ko na ikaw na lamang ang gumawa. Tingin ko naman na kaya mong gumawa ng Padron, batay sa nakaraan mong mga pagbabago. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:06, 9 Marso 2025 (UTC)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:''Thanks for the invitation. Sorry, I wasn't able to attend. I saw this just now.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:51, 15 Marso 2025 (UTC)

== Ikalawang Digmaang Pandaigdig ==

Magandang araw po @[[user:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] dahil may isang IP user na pilit nang binaboy ang pahina sa paraan ng paglalagay ng nilalaman. Kadalasang mga IP o new user ang mga nagbabandalismo ng pahina. Delikado po yon lalo na't isa ang pahinang ito sa mga madalas puntahn ng mga Pilipino, lalo na yung mga researcher at estudyante (umaabot na po sa 30,000 ang pageviews nito as of my editing here). Maaari mo bang gawan ng paraan para maiwasan ito? Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.112.199|112.202.112.199]] 14:05, 27 Marso 2025 (UTC)
:{{done}} Nakaprotekta na ang pahina sa mga hindi nakarehistrong tagagamit para medyo maiwasan ang bandalismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:41, 28 Marso 2025 (UTC)

== [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] ==

Hello. Tama po ba yung ginamit kong pamagat para sa &quot;copyright law of the Philippines&quot;? ([https://www.ipophil.gov.ph/glosaryo-ng-yamang-isip/glossary-of-terms-copyright/ Ayon sa IPOPHL], &quot;karapatang-sipi&quot; ang Tagalog ng copyright)

O di kaya po, &quot;[[Batas sa karapatang-sipi sa Pilipinas]]&quot;, &quot;[[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]&quot;, o [[Batas karapatang-sipi ng Pilipinas]]? &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 08:58, 9 Abril 2025 (UTC)

:{{ping|JWilz12345}} Salamat sa mensahee mo. Tama naman 'yung Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi. Sa pansariling pananaw, mas gusto ko 'yung [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]] dahil nabibigyan-diin 'yung ''copyright law'' kaysa ''Philippine law'' (batas ng Pilipinas). Sa akin lamang 'yun at nasa iyo ang pasya kung ano ang pipiliin mo sa pagitan ng [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] at [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]. 'Yung iba sa pagpipilian ay hindi wasto ng balarila. Nawa'y nakatulong ako sa pagpapasya mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:46, 11 Abril 2025 (UTC)
::Salamat po. Ililipat ko na lang sa pamagat na ayon sa mungkahi mo. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 03:20, 12 Abril 2025 (UTC)

== [[Padron:Free media]] ==

Hi! Can you perhaps add a category to this template like on English Wikipedia? So all the free files end up in [[:Category:All free media]]? It will make it easier to locate files without a license etc. It's like [[Padron:Non-free media]] only for free files. [[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 17:49, 19 Abril 2025 (UTC)
:Also non-free files should be deleted if they are not used in an article. Perhaps you could have a look at [[Special:UnusedFiles]] or ask your fellow admins to have a look? If you would like to batch delete those files there is a script for that or Global Sysops can help. Also I'm working on a list of files without a license ([[User:MGA73/NoLicense]]). Right now it also includes the free files but if you add a category as requested above I can remove the free files from the list. --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 18:05, 19 Abril 2025 (UTC)
::I had help to fix [[Padron:Free media]]. But it would still be good if you can help with the unused files.

:::{{ping|MGA73}} ''Sorry for the late reply. I have been busy lately in real life. I will help in deleting those unused files. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:02, 22 Abril 2025 (UTC)
::::Hi! Thank you. And don't worry about the late reply. Real life is important! --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 09:07, 22 Abril 2025 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',

Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!&lt;br&gt; 
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.

We also hope you continue to participate each year!

'''Sincerely,&lt;br&gt;'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''

[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=28585917 --&gt;

:''Thanks''! --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:29, 23 Abril 2025 (UTC)

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Talaan ng mga album ng Candid Records (UK) ==

Hello, Jojit. I started this article about Candid Records as part of my 100wikidays challenge. Technically, I could have just authored stubs and made my life easier, but I wanted to contribute quality articles. Furthermore, I wished to provide articles relevant to our Philippine culture and achievements, both heritage and contemporary. Who else could be better equipped to write accurately about Candid than someone who was there, albeit it was twenty years in the past? I disavow any conflict of interest on this subject, especially now that the widely respected British producer Alan Bates died in 2023 and the company is no longer, since 2019. The list, in my view, is a justifiable vehicle to mention that Filipinos found respect on the international stage, particularly in the very exclusive genre of jazz. I remain hopeful for your kind understanding and tolerance for the article. Respectfully, [[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 11:42, 26 Abril 2025 (UTC)
:Pakibasa na lamang ang [[Wikipedia:Salungat na interes]] o para sa mas detalydong impormasyon sa bersyong Ingles nito sa [[Wikipedia:Conflict of interest]]. Ito kasi ang pangunahing isyu ng talaang sinulat mo bukod pa sa isyu sa kayarian at pagkakasulat ng artikulo na kailangang linisin. Pinapayo ko na hayaan mo ang ibang tao na walang kaugnayan sa paksa ang magbago ng talaan para matanggal ang hatnote. At matatanggal din ang ibang isyu kung malilinis ito at makakapagbibigay ng maaasahang sanggunian. Salamat sa pang-unawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:18, 27 Abril 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pakilipat po sana ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungo sa mas angkop na [[impeksiyon sa lagusan ng ihi]]. Mas akma yung katawagan na &quot;impeksiyon&quot; kesa sa pagsakop. May problema po kasi sa paglilipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 04:50, 10 Mayo 2025 (UTC)

== Block Vandal ==

Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please block user [[Tagagamit:MarioMill324]] permanently? He has deleted and changed templates arbitrarily on several articles (see his contributions for more). And he has also been banned on enwiki for vandalism and on wikidata for account abuse (also he was banned by me on cebwiki). Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 22:49, 10 Mayo 2025 (UTC)
:{{ping|Như Gây Mê}} {{done}} (''Done!'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:56, 13 Mayo 2025 (UTC)
::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] ''Btw:'' I give you [[:ceb:MediaWiki:Gadget-masstool.js|MassTool]] (for sysop) and [[:ceb:MediaWiki:Gadget-TodoList.js|ToDoList]] (for all users) toolkit scripts for you to add gadget at [[MediaWiki:Gadgets-definition]] to create utilities that make it easier for you to work with the sysop toolset, hope it's useful to you and to tlwiki :) hehe. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 05:10, 13 Mayo 2025 (UTC)
:::{{ping|Như Gây Mê}} Paumanhin sa huli nang sagot. Sa aking pagrepaso sa mga nirerekomenda mong gadyet, mukhang hindi siya pamantayang gadyet na nilalagay sa mga ibang wikang bersyon ng Wikipedia, at nag-aalangan akong ilagay siya. Kung nais mo pang isulong na ilagay siya dito sa Wikipediang Tagalog, minumungkahi ko na hingin ang payo ng ibang tagagamit sa pamamagitan ng paglalagay ng paskil sa [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], ang pampamayang usapan dito Wikipedia Tagalog. Maraming salamat. (''Sorry for the late reply. Upon reviewing the gadgets you recommended, it doesn't seem like they are standard gadgets included in other Wikipedia language versions, and I'm hesitant to include them. If you still want to pursue including them here on the Tagalog Wikipedia, I suggest you ask for other users' advice by posting in [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community discussion forum here on Wikipedia Tagalog. Thank you very much.) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 19 Mayo 2025 (UTC)

== [[Talaan ng mga laro sa Game Boy Advance]] ==

Pakibura ang ''redirect'' na ito para malipat ko po ang [[Listahan ng mga Game Boy Advance game]] sa nabanggit na pamagat. Salamat po ''in advance''. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 05:12, 3 Hunyo 2025 (UTC)
:Ako na lamang ang naglipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:16, 3 Hunyo 2025 (UTC)

== Kailangan ko ng mungkahi ==

Kumusta @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Kailangan ko ng iyong tulong, o magmungkahi kung sino ang maaari kong kontakin. Isinulat ko ang draft ng isang artikulo, tungkol sa isang sikat na artistang Italyano.
https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador
Sa aking palagay ay handa na itong gawing opisyal, ngunit nais ko muna ang iyong opinyon.
Hinihintay ko ang iyong mabait na tugon, maraming salamat.
(Gayundin, sa palagay ko ay hindi ako awtorisadong ilipat ang pahina, dahil kamakailan lamang ako ay sumali sa Wikipedia ng Pilipinas). [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] 10:57, 11 Hunyo 2025 (UTC)
:Hi {{ping|PamelaBertaccini}}, maraming salamat sa mensahe mo. May mga ilang isyu sa ''manual of style'' tulad ng kailangang naka-italiko ang gawang sining at hindi na kadalasang sinasalin kung wala namang opisyal na salin sa Tagalog. Halimbawa, Manifesto ng Neo-Cave Art -&gt; ''Manifesto of Neo-Cave Art''. Kailangan din isalin ang mga banyaga (o Ingles) na salita tulad ng &quot;Prehistory&quot; na maaaring isalin bilang &quot;prehistorya&quot; o &quot;bago ang kasaysayan&quot; na mas katutubo. Marami pang mga banyagang salita sa arikulo mo, pakisalin na lamang. Tingnan ang [[Wikipedia:Pagsasalinwika]] at baka makatulong sa iyo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:39, 12 Hunyo 2025 (UTC)
::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]
::Nagawa ko na ang lahat ng iminungkahi mo at sana ay maayos na ang page ngayon.
::https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador
::Maaari mo bang tingnan kung handa na itong ilipat? Salamat muli sa iyong kabaitan. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] 09:00, 12 Hunyo 2025 (UTC)
:::May mga salitang Ingles pa rin na hindi nakasalin. Marami ito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 12 Hunyo 2025 (UTC)
::::Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Oo, dahil maraming pamagat ng mga gawa at eksibisyon (halos kalahati) ang may orihinal na pamagat sa Ingles (at hindi sa Italyano) at dahil mga pamagat ang mga ito, iniwan ko ang mga ito sa kanilang orihinal na wika.
::::Kaya paano ko ito dapat gawin? Isasalin ko ba? Pero sa pangkalahatan, hindi isinasalin ang mga pamagat ng mga eksibisyon at mga gawa. Sabihin mo sa akin, salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:108%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 16:43, 12 Hunyo 2025 (UTC)
:::::Oo, hindi nga sinasalin ang mga pamagat ng eksibisyon. Sinabi ko na sa 'yo na di na kailangang isalin 'yun. Ang sinasabi ko ay 'yung mga salita tulad ng &quot;Prehistory&quot;, &quot;zoomorphic&quot; at &quot;anthropomorphic&quot; na maaring isalin bilang &quot;bago ang kasaysayan&quot;, &quot;soomorpiko&quot;, at &quot;antromorpiko&quot;. Marami pang ibang Ingles na salita, paki-tingin na lamang. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:07, 13 Hunyo 2025 (UTC)
::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Tama ka — marami pa ring maling salita sa teksto noon. May ilang salita na nanatili sa Ingles o isinalin nang hindi tama (hindi sa pinakamahusay na paraan). Ngayon, dapat ay maayos na talaga ang teksto. Maaari mo bang tingnan kung ayos na ito? At kung ayos na nga, ikaw ba ang naglilipat ng pahina, o ako ang dapat gumawa nito? [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 14:28, 13 Hunyo 2025 (UTC)
:::::::Mayroon pa rin pero kaunti na lamang. Ito pa ang dapat isalin:
::::::::nag-explore -&gt; sumubok
::::::::53rd -&gt; ika-53
::::::::Castellana Caves -&gt; mga Yungib ng Castellana
::::::Kapag okay na, ako na ang maglilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:59, 15 Hunyo 2025 (UTC)
:::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Salamat muli sa iyong suporta. Sinunod ko ang iyong mungkahi at binago ang mga salitang kailangang baguhin. Mananatili akong available kung mayroon ka pang mapansin na kailangang baguhin. Salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 09:33, 15 Hunyo 2025 (UTC)

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

:''Thanks for the invite! It’s midnight in my time zone, and I have an early commitment the next day, so I won’t be able to attend. I hope it goes well!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:00, 18 Hunyo 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia.

To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted.

Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only.

If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help.

Warm regards,

[[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 10:20, 21 Hunyo 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=28891702 --&gt;

:{{Done}}. ''I already finished filling out the form. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:42, 23 Hunyo 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po Jojit.

Pakilipat po ng [[pananalig ng sari]] patungo sa mas ginagamit na salin nito na [[teorya ng kategorya]]. Sa kasalukuyan, isang redirect ang teorya ng kategorya doon sa pananalig ng sari.

Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:05, 23 Hunyo 2025 (UTC)
:{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:09, 23 Hunyo 2025 (UTC)
::Magandang araw ulit po.
::Palipat rin po pala ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungong [[impeksiyon sa daanan ng ihi]]. Per sa mga sanggunian na nakita ko sa net, ito ang ginagamit na salin para sa UTI (sources: [https://www.kidneyeducation.com/Filipino/Impeksiyon-sa-Daanan-ng-Ihi/997 Kidney Education], [https://www.chcrr.org/tl/patient-education/what-is-a-urinary-tract-infection-uti/ CHCRR], at maging [https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/6/24/tv-patrol-mulberry-picking-patok-sa-arayat-pampanga-2029 ABS-CBN]). Salamat po ulit. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 06:09, 25 Hunyo 2025 (UTC)
:::{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 25 Hunyo 2025 (UTC)

== Abuse filter ==

Hi Jojit fb, can I ask if the [[Natatangi:Talaan_ng_pansala/8]] is currently including blocking edits with the word &quot;larendo valdez&quot; in the edit summary? As I still see LTA can still cause vandalism without being blocked by this filter. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 10:29, 23 Hunyo 2025 (UTC)
: Btw, if your filter doesn't already have this LTA blocking syntax, I can send you this one:&lt;syntaxhighlight lang=&quot;css&quot;&gt;
ccnorm(&quot;larendo Valdez&quot;) in ccnorm(SUMMARY)
&lt;/syntaxhighlight&gt; [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 12:36, 23 Hunyo 2025 (UTC)
::{{ping|Như Gây Mê}} Maraming salamat sa pag-abiso! Maaari bang magbigay ka ng mga halimbawa ng kamakailang bandalismong &quot;larendo valdez&quot; na nalusutan ng pansalang ito? (''Thanks for the heads up! Can you provide examples to the recent &quot;larendo valdez&quot; vandalism that bypassed this filter?'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:16, 24 Hunyo 2025 (UTC)
::: @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] [https://tl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Google_Play_Music&amp;curid=324213&amp;diff=2165898&amp;oldid=2165897 recent example here] [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 00:21, 24 Hunyo 2025 (UTC)
::::Salamat {{ping|Như Gây Mê}}! Naaayos ko na ang pansala. (''Thanks Như Gây Mê! Fixed the filter.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:34, 24 Hunyo 2025 (UTC)

== [[Natatangi:Mga ambag/240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B|240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B]] ==

Hi Jojit, can you block this IP. The IP above continuously copying and pasting template content of another article into unrelated articles. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:45, 28 Hunyo 2025 (UTC)
:{{done}} (''Done.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 29 Hunyo 2025 (UTC)

== Patulong po sa isyu ng isang artikulo ==

Magandang araw po may mga isyu po ang artikulong &quot;[[Katutubong relihiyong Tagalog]]. 

May ipinasok po na nilalaman partikular na po dun sa &quot;'''Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala.&quot;''' Kwestyunable po ang mga nilagay na mga makabagong bathala dahil walang malinaw na batayan na bahagi sa kasaysayan ito ng paniniwalang Tagalog. Kahit sa konteksto ng mitolohiya, hindi po ito pasok kung hindi ito naging bahagi ng pananampalataya nila. Tinanong ko na rin po kung anong katibayan— kagaya ng tala sa kasaysayan at antopolohikal na katibayan sa mga nilagay na pigura, ngunit wala pong nailatag na maayos na pagpapatibay. 

Halimbawa:

'''*Dumangan-''' yung sanggunian po ay walang kinalaman dahil tungkol sa '''Capital House Investment Management Ltd,''' 

'''*Mayari-''' ito po ay kwestiyonable dahil wala pong katibayan na naging bahagi ito ng paniniwalang Tagalog bilang Diyos ng buwan. Ang akda po ni Jocano ay di-mapagkakatiwalaan dahil wala itong nailatag na katibayan kung bahagi talaga ito ng paniniwalang Tagalog. Iba po ang sinasabi ng mga ibang tala sa kasaysayan kagaya ng Vocabulario de lengua Tagala at Boxer Codex

'''*Lakapati-''' ito po ay hindi makabago, parte talaga ito kasaysayan ng paniniwalang Tagalog, samakatuwid mali pong sabihin na makabago ito, dahil bahagi talaga ito ng katutubong paniniwala. 

'''*Apolaki-''' ito po ay sa Pangasinan. Walang malinaw na tala sa kasaysayan kung bahagi ito ng paniniwalang Tagalog. 


Sa tingin ko po, mas maigi pong burahin na lang ito dahil sa kawalan ng katiyakan at pagpapatibay. At saka, ang paksa po ng artikulo ay Katutubong relihiyong Tagalog. Yung mga makabagong Diyos po ay mas bagay na tituluhan na  &quot;Mga Kamakailang Literaryong Imbensyon” o “Kalituhan sa Modernong Panahon&quot;. Nakaka-mislead po kasi ang nilalaman na iyon kung ihahalo sa katutubong buhay-relihiyon ng Tagalog, lalo na po kung walang malinaw na katibayan. 
Salamat po.  [[Tagagamit:MysticWizard|MysticWizard]] ([[Usapang tagagamit:MysticWizard|kausapin]]) 23:07, 8 Agosto 2025 (UTC)

:Binabandalismo nya yung pahina. Una Binura nya yung Mga Sinaunang mga bathala, pagtapos binura mo yung mga maka &quot;Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala. parehong tama ang mga lumang diyos at mga bagong diyos, kaya kita ni re  reklamo badalismo ginagawa mo eh.  Ang linaw linaw magkaiba yung mga Sinaunang bathala at diwata ng mga Tagalog, saka yung mga Makabagong mitolohikal. pareho mo binura sa magkaibang pagkakataon. Binandalismp mo yung pahina. Tignan nyo pa eh [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 23:44, 8 Agosto 2025 (UTC)

== Badalismo pa Block po ng Vandal ==

Magandang Araw po, paki double check and block po si [[Tagagamit:MysticWizard]] yung mga edit po nya vandalismo. Sinilip ko yung mga edit nya mali mali yung nilalagay nya tas marami siyang binubura. Tignan nyo po yung editing history nya mula  [[Katutubong relihiyong Tagalog]] hangang sa [[Babaylan]] pati narin sa [[Kasariang sariling pagpapakilanlan]] at marami pang iba, gumagamit siya ng chatgpt para ibahin yaong artikulo at malakas ang POV at homophobikong pananaw sa mga artikulo. paki sundan po yung mga edit nya. makikita ninyo puro sya bandalismo at POV pagdating sa mga artikulong may kasarian.  Patuloy pong gumagawa ng bandalismo  at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng pag tungkol sa kasarian at sekswalidad. Paharang po nito. double check po ninyo Salamat po.[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:32, 9 Agosto 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat  ==

Magandang gabi po, {{ping|Jojit fb}} Palipat po sana ng [[Kapuluan ng Kaláyaan]] (na may tuldik sa ikalawang ''a'') patungo sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (walang tuldik). Hindi po kasi ginagamit sa karaniwang diskurso yung may tuldik, at mukhang nagawa po yata ito ng naglipat kanina bilang pang-iwas sa error sa paglipat dulot ng teknikal na restriksiyon. Sana po ay maaksyunan agad sa libreng oras niyo. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:34, 9 Agosto 2025 (UTC)
:{{ping|GinawaSaHapon}} {{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:37, 11 Agosto 2025 (UTC)

== Vandalism ==

* {{pagelinks|Saging}}
Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please check the page history of [[Saging]] and protect this page to prevent vandalism. It has added blatant arbitrarily and unsourced content (see his contributions here: [[special:contribs/136.158.79.146|136.158.79.146]] and [[special:contribs/112.206.250.216|112.206.250.216]]). Thanks! - [[Natatangi:Mga ambag/131.226.106.29|131.226.106.29]] 10:05, 10 Agosto 2025 (UTC)
:Hinarang muna ang mga di nakarehistrong tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:43, 11 Agosto 2025 (UTC)

== Block vandalism  ==

Hi Jojit, can you please block [[Tagagamit:Holobungasixgorillion]]. This account is only for vandalism. Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:02, 11 Agosto 2025 (UTC)

:+ [[Tagagamit:MNSQPC]] [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:04, 11 Agosto 2025 (UTC)

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:27, 12 Agosto 2025 (UTC)

== Palipat po ulit ==

Magandang gabi, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Palipat po ng [[Suwesya(Sweden)]] patungo sa [[Suwesya]]. May nagkamali na naman po kasi sa paglipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:45, 15 Agosto 2025 (UTC)

:Ok na po pala. Nailipat na po ng isang admin. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:58, 16 Agosto 2025 (UTC)
::Binura ko na lamang 'yung [[Suwesya(Sweden)]] dahil hindi balido. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:28, 17 Agosto 2025 (UTC)

== Pagbubura ==

Bakit binubura ng mga artikulo na ginagawa ko ulit para sa astronomiya? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:08, 26 Agosto 2025 (UTC)
:Wala namang naburang ginawa mo. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Naburang_mga_ambag/XiAndromedae], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:11, 26 Agosto 2025 (UTC)
::Pasensya na pero pag may ginagawa akong artikulo may nakikita ako &quot;binura ni Jojit FB&quot; at pumupunta sa Tagagamit artikulo mo. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:17, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::Wala din napuntang artikulo sa Tagagamit namespace ko. Tingan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Talatuntunan_ng_unlapi?prefix=Jojit+fb%2F&amp;namespace=2], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:20, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::Pakitukoy na lang 'yung pangalan ng artikulo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:22, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::Pag ginagawa ko si Titania, nakikita ko na pag umulit kay sa pag-aalis ko sa app May nakikita ako bago pumunta sa editing
::::Pasensya kung hindi, nakikita ko lang ito sa lahat na artikulo na nagawa ko pag pupunta doon ulit. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:23, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::''Sorry'', medyo hindi ko naintindihan 'yung sinabi mo. Pero kung ang tinutukoy mo na [[Titania]], wala pa ang artikulong ito at di naman ito nabura kailanman. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/delete&amp;page=Titania], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:34, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::::kaya nga, ang &lt;nowiki&gt;[[Titania (buwan)]]&lt;/nowiki&gt; ay ginagawa ko habang inilagay ko ang comment, pasensya pero nakikita lang ang pangalan mo doon sa artikulo habang ginagawa siya kanina. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:48, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::::Ah ok, nakuha ko na. 'Yung [[Titania (buwan)]], nabura ko 'yan noong 2019 pa. At binura ko 'yung nakaraang bersyon niyan bago ang 2019. Ang dahilan ay dahil walang sapat na impormasyon sa matagal na panahon, ayon sa [[WP:BURA]] B1. ''Actually'', 'yang bagong likha mo dapat sa [[Titania]] dapat dahil wala namang ibang artikulo dito sa Wikipediang Tagalog na Titania. Teka, ilipat ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:14, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::::::Paano mo inilipat ang pangalan ng Artikulo? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 05:26, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::::::Mayroong link na &quot;Ilipat&quot; sa &quot;Mga kagamitan&quot; na matatagpuan sa kanang bahagi kung nasa desktop/computer/laptop ka. Para sa dokumentasyon, tingnan ito [[:en:Wikipedia:Moving a page]]. Wala pang katumbas 'yan sa Tagalog, pero 'yung konsepto, pareho lang. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:38, 26 Agosto 2025 (UTC)

== Posibleng kaso ng bandalismo ==

Magandang hapon po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Ngayong hapon po, sunod-sunod na nag-edit si [[Tagagamit:Derk29]] ng mga walang katuturang edit (puro mga espasyo) mula 11:35 ng umaga hanggang 17:18 ng hapon. Hindi ako sigurado kung isang kaso ito ng bandalismo, pero pasok ito sa spamming. Baka kagagawan ng isang automated script lalo na't halos magkakasunod-sunod ang pasok ng edit. Sana magawan agad ng paraan, napo-pollute ang Recent changes dahil dito e. Espekulasyon ko lang, pero nagpapadami yata ng edit count. Salamat. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 09:39, 2 Setyembre 2025 (UTC)
:Binigyan ko na siya ng babala sa kanyang usapang pahinang tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:10, 3 Setyembre 2025 (UTC)

== [[:en:WP:EDITWAR|Digmaan ng pag-edit]] ==

May nangyayaring [[:en:WP:EDITWAR|digmaan sa pag-edit]] (WP:EDITWAR) sa mga artikulong ito: [[Kara David]], [[Kyla]], [[Katrina Velarde]], [[Golden Cañedo]], [[Connie Sison]], at [[Allona]]. Ang anonymous user na ito ay blinock ng isang global sysop [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-27236-37] at ni Waykurat [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-26682-35] dahil sa pagbabandalismo o mga kwestyonableng edit. Hinihiling ko po sana na '''taasan ang proteksyon ng mga pahinang nabanggit''' dahil ito po ang palaging binibisita ng &quot;offending&quot; user. Kahit ilang beses na po siyang nasabihan sa talk page at na-block, gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng &quot;Oo Nga&quot; at tila nakakatakas po sa mga restriksyon. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 23:45, 1 Oktubre 2025 (UTC)

:Ang offending user ay patuloy pa ring nakikipagdigma ng edit (WP:EDITWAR) sa nabanggit na mga artikulo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:42, 3 Oktubre 2025 (UTC)

::Naprotekta ko na ang mga pahinang nabanggit mo at gumawa rin ako ng restriksyon sa paglalagay sa ''edit summary''. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:14, 3 Oktubre 2025 (UTC)
:::Pabago-bago pala tagagamit po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Regine Angeles]] at [[Rachelle Ann Go]]. Ito po yung isa niyang tagagamit: ‎[[Natatangi:Mga ambag/~2026-19445-27|&lt;bdi&gt;~2026-19445-27&lt;/bdi&gt;]]. Ka-iba po ang gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng &quot;Ayos&quot; niya. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-19686-31|&amp;#126;2026-19686-31]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-19686-31|talk]]) 11:20, 30 Marso 2026 (UTC)
::::Nakaprotekta na ang mga pahinang nabanggit. Di ko mailalagay sa ''abuse filter'' 'yang &quot;Ayos&quot; dahil karaniwang salita 'yan. Magbantay na lamang tayo sa mga pahina. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:58, 30 Marso 2026 (UTC)

== Tinatanggal [[:Tagagamit:Tina wavv]] ==

Kamusta, sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[:Tagagamit:Tina wavv]] dahil mayroong pag-redirect sa mga hindi umiiral na pahina. Maraming salamat.... [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2025-29684-31|&amp;#126;2025-29684-31]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2025-29684-31|talk]]) 16:07, 22 Oktubre 2025 (UTC)

:ang Wavv ay tinatag noong nakaraang taon at naging parte ng live stream ng NASA para sa Solar Eclipse. Ang Wavv AI Music ay ginamit din sa Noke Mall, games at mga events lalo na sa tech week ng San Francisco, California. Ang Wavv AI Music ay may mga sponsorship din para sa darating na taon at kasalukuyang kausap ang Netflix, Roblox at Youtube para sa partnership program. [[Tagagamit:Tina wavv|Tina wavv]] ([[Usapang tagagamit:Tina wavv|kausapin]]) 20:21, 22 Oktubre 2025 (UTC)
::Replying in English: No independent media coverage from a quick Google search, failing [[:en:WP:NOTABILITY|Wikipedia's notability guideline]]. Basing from the [[Wavv]] article itself, it is moreso promotional than an encyclopedic one. Some of the sources used were down such as this one [https://globalleadersinstitute.org/arts-prize-2025] and this one [https://www.benzinga.com/pressreleases/25/09/n39104435/wavv-ai-music-innovation]. I'm not even sure if the article is overall AI generated and spewing &quot;hallucinations&quot;. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:30, 23 Oktubre 2025 (UTC)
:Salamat sa pag-ulat ''anon user'' at sa pagtugon mo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]]. Nabura ko na ang parehong pahinang tagagamit at 'yung artikulo mismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 23 Oktubre 2025 (UTC)
::Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].
::Bumalik na naman yung Tina wavv at ginawa muli yung artikulo, sa ilalim ng pangalang [[Wavv AI]]. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:59, 24 Oktubre 2025 (UTC)
:::Salamat sa pag-ulat. {{done}} Nabura na. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:02, 24 Oktubre 2025 (UTC)

== Request ==

Hello, Jojit fb.

Can you translate and rename the English title [[Jerusalem Light Rail]] into Tagalog? Israel is not an English-speaking country and English is not an official language in Israel.

Yours sincerely, [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2025-34052-15|&amp;#126;2025-34052-15]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2025-34052-15|talk]]) 14:59, 17 Nobyembre 2025 (UTC)

:''Thanks for your message. Somebody already renamed it.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:08, 18 Nobyembre 2025 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Jojit fb. 

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Tagalog Wikipedia? It does not need to be long.

Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 21:12, 18 Nobyembre 2025 (UTC)
:''Sorry, I have other priorities in this wiki, and most likely I can't fulfill your request. You may request it to the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Community Notice Board]. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 19 Nobyembre 2025 (UTC)
::Hello, Jojit fb.
::I understand. Thank you for the advice.
::Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 07:20, 19 Nobyembre 2025 (UTC)

== Bakit maraming bandalismo ==

Bakit maraming bandalismo sa Wikipedia  [[Tagagamit:TFFA-4460|TFFA-4460]] ([[Usapang tagagamit:TFFA-4460|kausapin]]) 07:21, 3 Disyembre 2025 (UTC)
:Maraming dahilan ang bandalismo sa Wikipedia. Pangunahin dito ang pagiging bukas nito at maaaring baguhin ninuman ang ilang mga pahina. Pangalawa, kakaunti lamang ang mga boluntaryong patnugot o ''editor'' na nagbabantay sa mga artikulo, at hindi sa lahat na oras, may magpapanumbalik ng mga binandalong pahina. Ang iba pang dahilan ay pagsubok (o ''testing'') lamang, nagpapansin, hindi sinasadyang pagkakamali, at magkaroon ng disrupsyon sa Wikipedia bukod sa iba pang dahilan. Salamat sa tanong mo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:02, 3 Disyembre 2025 (UTC)

== Maikling deskripsyon ==

Maligayang Pasko Jojit! Kahit paPasko na nag-aambag parin tayo dito sa Tagalog Wikipedia! Napakadakila ng ginagawa natin para sa sarili nating wika! 

May hiling ako; maari ba na malagay rin sa PC bersyon ng Wikipedia Tagalog ang mga maikling deskripsyon kahit pa nabuksan na ang akda? Dahil sa kasalukuyan, nasa hanapan lang ng Wikipedia Tagalog sa PC ang mga maikling deskripsyon, di tulad sa mobile bersyon at sa Wikipedia Ingles na sa pareho mayron. Pinapangako kong lubhang makakatulong tong pagbabagong to sa pagsasalamuha ng mga tao sa Wikipedia Tagalog. Salamat Jojit! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 12:10, 24 Disyembre 2025 (UTC)

:Maligayang Pasko din sa iyo {{ping|Cloverangel237}} Dinagdag ko na 'yung gadget para sa maikling deskripsyon. Maaari mo siyang paganahin sa pagpunta sa [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_nais#mw-prefsection-gadgets Mga nais mo &gt; Mga gadyet (kasangkapan)] at i-tsek ang Shortdesc helper at I-''save'' ang iyong kagustuhan. Kapag nagawa mo na iyon, makikita mo na ang mga maikling deskripsyon sa mga artikulo, at kung wala pa, puwede kang magdagdag. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:53, 25 Disyembre 2025 (UTC)
::Salamat sa pagtupad ng hiling ko, Jojit! Pagpalain ka sana ngayong bagong taon! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 10:05, 28 Disyembre 2025 (UTC)
:::Walang anuman. Pagpalain ka din ngayong bagong taon! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:54, 28 Disyembre 2025 (UTC)

== Pagkonekta sa isang artikulo  ==

Malapit na ang 2026 sapagkat wala pa akong magawa na artikulo dahil ang [[Bunganga (heolohiya)]] ay wala pa ring translation button dahil hindi ko kaya ma-edit ang [[wikidata:Q55818|impact crater sa Wikidata]] kasi naprotektahan. Sana maikonekta mo ang artikulo na iyon dahil kaya mo iyata ikonekta sila. '''{{font color|#00C080|Maligayang bagong taon!}} '''

[[Tagagamit:XiAndromedae|{{font color|#0080FF|XiAndromedae}}]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 00:43, 31 Disyembre 2025 (UTC)
:Salamat sa mensahe mo. Pinalawig ko muna ang artikulo mo at ikonekta sa [[wikidata:Q3240715|crater]] imbis sa [[wikidata:Q55818|impact crater]] dahil &quot;bunganga&quot; (''crater'') lamang ang ginawa mong pamagat at hindi &quot;bunganga dulot ng banggaan&quot; (''impact crater''). Manigong bagong taon din sa iyo! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:22, 31 Disyembre 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026

Dear {{BASEPAGENAME}},

We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women.

;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
*For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
* Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]])

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 16:31, 18 Enero 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=29949330 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:17, 16 Pebrero 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Help ==

Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 17:15, 22 Pebrero 2026 (UTC)
:''I will try to make improvements, but this is not my priority at the moment. You may want to ask someone from the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community notice board, where someone may be willing to help you. Thank you.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:55, 23 Pebrero 2026 (UTC)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:57, 11 Abril 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Abril 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472482 --&gt;

== Maaari kang bumoto sa U4C election ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Kinoktak kita dahil bumoto ka dati sa eleksiyon ng [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Maaari kang bumoto sa kasalukuyang U4C election, na bukás ngayon at magsasara sa 2 Hunyo 2026. Basahin pa patungkol sa mga kandidato at ang eleksiyon dito sa [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|pahinang pang-eleksiyon sa Meta]], at doon ka rin makakapagboto. Importante ang pakikilahok dito sa pamamahala ng mga komunidad ng Wikimedia, at nakagagalak na iyong mapag-aralan ang mga kandidato at ang pagboto.

-- Sa kooperasyon ng U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:16, 20 Mayo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30569826 --&gt;

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. May naglipat kamakailan sa pahina ng Singapura papunta sa anyo na may diacritics ([[ Síngapúra]]). Pa-revert po sana pabalik sa Singapura o Singapore. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 01:17, 22 Mayo 2026 (UTC)

:Update po. Nilipat po ulit ng user yung pahina patungong [[Singgapúr]].  [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 02:21, 22 Mayo 2026 (UTC)

:{{ping|GinawaSaHapon}} Ok na 'yung pahina. Nakaprotekta na rin ang paglipat. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 23 Mayo 2026 (UTC)

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 3 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;
:''I have already completed that. By the way, I sent an email to your support address on May 13, 2026, but I have not received a response yet. Could you please check on its status? Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:54, 3 Hunyo 2026 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]&lt;/div&gt;

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&amp;oldid=30642952 --&gt;

:''Thank you.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 7 Hunyo 2026 (UTC)

== Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''.

Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages.

Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''.

'''Form link''' - 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here]

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world.

Congratulations once again on your achievement.

—''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:25, 7 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649454 --&gt;

== Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants.

As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign.

'''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please submit your response by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future!

Regards,

'''Feminism and Folklore Team'''

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:05, 18 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704175 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 14:31, 18 Hunyo 2026 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== Proteksiyon sa mga pahina ==

Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].

Kasalukuyang binibrigada po ang pahinang [[Iglesia ni Cristo]] (at ilang kaugnay tulad ng [[Felix Manalo]]) magmula noong sumikat sa Reddit (r/Philippines) yung isang post tungkol sa vandalism sa naturang pahina. Mangyari po sanang gawing protected yung pahina kahit hanggang sa humupa ang kasalukuyang sitwasyon. May mga nakarehistrong user din po palang kabilang sa brigada.

Sa kabilang banda po, pakisilip po sana mga ambag ni JohnDeo33. Hindi ko po masabi kung vandalism po yon o good faith edit lang ng kasisimula. Kayo na po manghusga. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 02:22, 12 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>acnd3lyx0qavwwmw07y07rwsd67v164</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215782</id>
      <parentid>2215751</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proteksiyon sa mga pahina */</comment>
      <origin>2215782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116715" sha1="lsgqcu4aeu982hqhotkdd1robk2ocvc" xml:space="preserve">{{Hidden title}}
&lt;div style=&quot;float: right; position: absolute; left: 0px; top: -75px; padding-top: 0px; padding-left: 0px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:white; font-size: 150%; padding-top: 0px; padding-bottom: 0; position:relative; left:0; &quot;&gt;'''Kausapin si Jojit'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;talkpageheader-override&quot; class=&quot;topicon&quot; style=&quot;float: left; position: absolute; left: -1px; top: 20px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display:none&quot;&gt;
{{Usertalksuper|user=Jojit}}
&lt;/div&gt;


&lt;div id=&quot;talk&quot; class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;border: 2px solid #800000; margin: 0em 1em 0em 1em; text-align: center; padding:5px; clear: both; background-color: #FFFFFF&quot;&gt;
Hindi tulad ng mga ibang Wikipedista, '''hindi ako gumagawa ng mga arkibo ng mga Usapang Pahina''' yayamang awtomatikong naarkibo ang mga lumang pagbabago, na makikita gamit ang &quot;[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Jojit_fb&amp;action=history pahina ng kasaysayan]&quot;. Ngunit tinatala ko [[User talk:Jojit fb/Mga kumentong tinanggal|'''ang mga kumentong tinanggal ko''']]. Tinatala ko rin ang mga [[User talk:Jojit fb/Mga arkibo ng ABN|arkibo ng mga artikulong ginawa at pinalawig ko]] na naging &quot;Alam ba ninyo?&quot; Ganoon din ang [[User talk:Jojit fb/Mga pasasalamat, pagbati at parangal|mga pasasalamat, pagbati at parangal]] na pinapanatili ko dito upang kilalanin ang mga taong nagkaloob nito at ibalik sa kanila ang pasasalamat at di upang ipagmalaki ko ang parangal na natamo ko.&lt;/div&gt;
{{TOC right}}

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:Bästa nyskrivna.svg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''100,000 edits'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |Awarded to Jojit fb up 100,000 edits to Tagalog Wikipedia! Your edits are much appreciated! Well done! - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.96.78|112.202.96.78]] 02:13, 30 Mayo 2024 (UTC)
|}

:''Thanks.'' Maraming salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:59, 30 Mayo 2024 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang gabi.

Gusto ko po sanang ilipat yung pahina ng [[lingguwistika]] papunta sa [[lingwistika]] (mas ginagamit sa mga naka-Tagalog na pahina sa internet, ayon sa research ko), pero nagkakaproblema po ako dito. Hindi ako sigurado kung paano ko ito ililipat, since may &quot;lingwistika&quot; na pahina kaya nagkaproblema. Sinubukan kong tanggalin yung redirect doon, pero ganon pa rin.

Salamat po sa tulong.

[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:00, 1 Hunyo 2024 (UTC)

:Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, subalit mas tama ang &quot;lingguwistika&quot; kasi sa ortograpiyang Tagalog/Filipino &quot;kung ano ang bigkas ay siyang baybay&quot;. Wala pa din akong nakikitang diksyunaryo na ang baybay ay &quot;lingwistika&quot;. At sa tingin ko na mas popular ang &quot;lingguwistika&quot; at ito ang ginamit mismo ng [http://wika.pbworks.com/f/ORTOPDF.pdf dokumento] ng [[Komisyon sa Wikang Pilipino]] tungkol sa [[Palabaybayan ng Filipino|Ortograpiyang Filipino]]. Gayon din ng sa isang [https://phlconnect.ched.gov.ph/admin/uploads/eae27d77ca20db309e056e3d2dcd7d69/Batayang-Kaalaman-sa-Wika-at-Lingguwistika-LOPEZ-MARIA-ELIZA-S.pdf dokumentong] naka-''upload'' sa [[Kagawaran ng Edukasyon]]. Kung tingin mo na karaniwan pa rin ang &quot;lingwistika&quot;, ihain mo na lamang sa [[WP:KAPE|Kapihan]] para magkaroon ng konsenso. Kung anuman ang mapagkasunduan, susunod ako at ililipat ang dapat na ilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:40, 1 Hunyo 2024 (UTC)
::Sige, hindi ko na masyadong iaargumento pa ito. Okey naman ako sa kahit ano e.
::[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:46, 2 Hunyo 2024 (UTC)

== Tinatanggal [[Tagagamit:SahilgKhan3]] ==

Kamusta, Sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]..... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[Tagagamit:SahilgKhan3]] kasi nilalaman ay. Maraming salamat...... [[Natatangi:Mga ambag/2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764|2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764]] 09:44, 4 Hunyo 2024 (UTC)
:{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 4 Hunyo 2024 (UTC)

== Edit warring si 49.144.10.114 ==

*{{pagelinks|Vicarius Filii Dei}}
*[[special:contribs/49.144.10.114]]

Pakiharang po ng IP address 49.144.10.114 dahil binababoy yung mga pahina nina [[Vicarius Filii Dei]]. Hindi po sila pasok sa notability ng Wikipedia. Rinerevert ni 49.144.10.114 yung paglagay ko ng nilalaman. Base na rin po sa ambag, mukhang may [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] rin po ito.

Maraming salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.58.254|124.217.58.254]] 01:00, 30 Hunyo 2024 (UTC)

:{{done}} Nakaprotekta na rin ang pahina. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 30 Hunyo 2024 (UTC)

== Palikha ng bagong kategorya ==

* [[:Kategorya:Mga file format pang-kompyuter]]
* [[:Kategorya:Mga file sa kompyuter]]

Sinubukan na magdagdag ng dalawang kategorya dahil ito ay [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Talaan_ng_pang-aabuso&amp;wpSearchUser=124.217.51.239 hindi pinayagan] gawa ng ''edit filter''. Gusto ko po sanang palikha yung kategorya ng tungkol sa kompyuter. Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:51, 5 Hulyo 2024 (UTC)

:Subukan mo uli. Puwede ka nang maglikha ng kategorya pero 'yung isa mong kategorya (Kategorya:Mga file sa kompyuter) ay walang laman. Kung hindi mo agad malagyan ang kategoryang iyan, mabubura iyan. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 6 Hulyo 2024 (UTC)
::Tapos na po ako mag-edit sa nasabing palikha ng bagong kategorya. Salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:58, 7 Hulyo 2024 (UTC)

== Bandalismo ==

Magandang araw po, [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Paharang po si ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.121.161|&lt;bdi&gt;112.198.121.161&lt;/bdi&gt;]] dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. Kayo na po ang bahala kung gaano katagal. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 07:03, 5 Hulyo 2024 (UTC)

:Pabago-bago pala IP po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Meta Platforms]] at [[WhatsApp]]. Ito po yung isa niyang IP: ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.113.21|&lt;bdi&gt;112.198.113.21&lt;/bdi&gt;]]. Pare-pareho po ang edit message niya. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 07:07, 5 Hulyo 2024 (UTC)

::Prinotekta ko na lamang ang mga pahinang binandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:31, 6 Hulyo 2024 (UTC)
:::Pabago-bago pala IP po nila. Paharang po si 112.198.64.0/18 dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. [[Natatangi:Mga ambag/112.202.102.174|112.202.102.174]] 11:10, 14 Hulyo 2024 (UTC)
::::Prinotekta ko na lamang ang artikulong [[Microsoft Windows]]. Tapos, may ginawa na lamang akong ibang paraan para hindi na siya makapagbandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:29, 15 Hulyo 2024 (UTC)

== Paki-update po ng Padron:Ibang gamit ==

Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], paki-update po sana ng [[Padron:Ibang gamit]] upang umayon ito sa hitsura ng ibang mga hatnote dito sa tlwiki. Kasalukuyan po kasi itong gumagamit ng karaniwang text na hindi katulad ng ibang katulad na hatnote dito at sa enwiki. Nakaharang kasi po ito sa ngayon. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 08:15, 14 Hulyo 2024 (UTC)
:Medyo madami ang gagawin dito. Ipila ko lang sa gagawin ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:45, 15 Hulyo 2024 (UTC)
::Sige lang po. Di naman kinakailangan agad-agad to. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 06:27, 16 Hulyo 2024 (UTC)
:::{{ping|GinawaSaHapon}} Mukhang okay na ito. Pa-tsek na lang kung may isyu pa. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:51, 23 Hulyo 2024 (UTC)
::::Nakumpirma ko na po. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 04:20, 23 Hulyo 2024 (UTC)

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:28, 21 Hulyo 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;
:''Thank you. Done filling out the form.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:42, 21 Hulyo 2024 (UTC)

== Baybayin Script ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Matanong ko lang po kung maaari ba akong &quot;magtransliterate&quot; ng ilang mga pahina sa sulat &quot;Baybayin&quot;? Alam kong hindi praktikal ang gawain na ito dahil marami ang hindi marunong makabasa sa Baybayin, ngunit nais kong gawin ito upang mavisualize ng mga mambabasa kung ano ang itsura ng isang pahina ng Wikipedia na nakasulat sa Baybayin. Nalaman ko na maaari itong gawin dahil nakita ko ang isang pahina na pinamagatang &quot;Pulo&quot;, at maaaring &quot;multiscript&quot; ang isang pahina. Ngunit nang tinignan ko ang kasaysayan ng pagbabago, napansin kong natanggal na pala ito, at dito ko natagpuan ang iyong account. Hindi po ba pinapayagan ang pagtransliterate ng Tagalog na wikipedia sa sulat Baybayin? Maraming salamat po.  [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 13:44, 21 Hulyo 2024 (UTC)

:Hindi pinapayagan ang mga artikulong Baybayin dito sa Wikipediang Tagalog. Para sa dahilan, pakitingin na lamang itong usapan namin tungkol dito: [[Usapang_tagagamit:Jossisad#Paglikha ng mga artikulo sa Baybayin]]. Kung nais nilang makita ang itsura ng baybayin, mayroon namang mga ibang websayt na maaring gawin ito. Sana'y maunawaan mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:58, 21 Hulyo 2024 (UTC)
::Maraming salamat po sa iyong tugon. Nauunawaan ko naman ito at maraming salamat rin po sa lahat ng iyong ginawa para sa Wikipediang Tagalog. [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 10:41, 22 Hulyo 2024 (UTC)

== Benedict Cua ==

Hello Jojit, i am an administrator of wiki it: i ask for the protection of [[Benedict Cua]]. I noticed a lot of vandalism in the page. Thank you [[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 17:22, 21 Hulyo 2024 (UTC)
:''Thanks for reporting. I already protected it but the article didn't establish notability for a long time, so, it was redirected to a related article. This is a standard practice here in Tagalog Wikipedia for those cases. Normally, if there is no related article, it would have been deleted.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:43, 22 Hulyo 2024 (UTC)
:::That's fine. Thank you very much!--[[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 07:22, 22 Hulyo 2024 (UTC)

== Palipat po ng pahina ==

Magandang araw po uli, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pwede po bang palipat po ng [[pagtitistis]] papunta sa [[pag-oopera]]. Mas karaniwang ginagamit (sa karaniwang diskurso, lalo na sa modernong Tagalog) kasi yung ''pag-oopera'' kesa sa ''pagtitistis'', sang-ayon sa [[:en:WP:COMMONNAME|WP:COMMONNAME]]. Alam kong mas pormal na Tagalog ang nauna, pero mukhang mas makakabuti sa tlwiki kung gagamitin natin yung ''pag-oopera'' bilang pangunahing pamagat.

Sinubukan kong ilipat ito, pero mukhang kailangan palang burahin muna yung pahinang paglilipatan bago magawa yon. Hindi sapat ang user rights ko para doon. Salamat po, at pasensiya po sa abala. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 05:33, 23 Hulyo 2024 (UTC)

:{{Done}} Walang problema, {{ping|GinawaSaHapon}}, gawain naman iyan ng isang tagapangasiwa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:41, 23 Hulyo 2024 (UTC)
::Salamat po sa napakabilis na tugon. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 05:44, 23 Hulyo 2024 (UTC)

== Pagbura sa artikulong Brenda Mage ==

Komusta, naway mabuti ang iyong lagay. Nais ko lamang ipaalam sayo ang pagbura sa artikulong [[Brenda Mage]] sa kadahilanang wala itong sapat na sanggunian at impormasyon at napakaaikli ng artikulo na di naaayon sa pamantayan ng Wikipedyang Filipino. Maraming salamat [[Tagagamit:Rc ramz|Rc ramz]] ([[Usapang tagagamit:Rc ramz|kausapin]]) 04:27, 20 Setyembre 2024 (UTC)

:Salamat sa abiso. Ni-redirect na lamang sa [[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10]]. Sa alternatibong paraan, maaaring mo i-tag ang isang artikulo para burahin sa paglalagay ng &lt;nowiki&gt;{{delete}}&lt;/nowiki&gt; sa itaas nito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 21 Setyembre 2024 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Jojit.

Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijan Time]] in Tagalog Wikipedia?

Yours sincerely, [[Tagagamit:Oirattas|Oirattas]] ([[Usapang tagagamit:Oirattas|kausapin]]) 07:29, 8 Oktubre 2024 (UTC)

:I have other priorities in this wiki but I will try to put this on my queue. Thanks. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:04, 8 Oktubre 2024 (UTC)

== Question regarding vandalism ==

Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a &quot;administrator noticeboard&quot; or &quot;vandalism report page&quot;, but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 17:19, 14 Oktubre 2024 (UTC)

:Hi {{ping|TenWhile6}} ''There is no central noticeboard reporting vandalism in this wiki. Folks usually report them at  [[Usapang_Wikipedia:Kapihan|the Kapihan]]. They also directly message or ping administrators to report vandalism. User:WayKurat and I often receive vandalism reports as we are the most active admins. We don't have a centralized notice for vandalism because we have few volunteers in this wiki. Thus, creating such a page will eventually become inactive, and no one will notice someone reported vandalism. Thanks for your message.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:33, 16 Oktubre 2024 (UTC)
::Thanks for your answer :)
::Then I'll implement [[meta:XReport]] here, reporting to the page [[Usapang_Wikipedia:Kapihan]]. [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:11, 16 Oktubre 2024 (UTC)
::{{done}} Test: [[Natatangi:Diff/2133044]]
::Tell me if you want me to change the report text in any way (maybe translate it?) [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:44, 16 Oktubre 2024 (UTC)

''Here's the translation:''
&lt;pre&gt;
	&quot;tl&quot;: {
		&quot;button&quot;: &quot;Ulat&quot;,
		&quot;process&quot;: &quot;Nag-uulat...&quot;,
		&quot;local-button&quot;: &quot;Ulat lokal&quot;,
		&quot;global-button&quot;: &quot;Ulat global&quot;,
		&quot;type&quot;: &quot;Uri ng ulat&quot;,
		&quot;title&quot;: &quot;Iulat ang tagagamit&quot;,
		&quot;description&quot;: &quot;Iulat ang tagagamit sa mga Tagapangasiwa\&quot; sa Kapihan&quot;,
		&quot;Ptitle&quot;: &quot;Pahina ng ulat&quot;,
		&quot;Pdescription&quot;: &quot;Hiling iprotekta ang pahina&quot;,
		&quot;SDtitle&quot;: &quot;Mabilisang pagbura&quot;,
		&quot;SDdescription&quot;: &quot;Hiling para sa mabilisang pagbura ng pahinang ito&quot;,
		&quot;SDgsr&quot;: &quot;Hiling sa mabilisang pagbura sa Global sysops/Requests&quot;,
		&quot;SDprocess&quot;: &quot;Hinihiling ang mabilisang pagbura...&quot;,
		&quot;reason&quot;: &quot;Dahilan&quot;,
		&quot;c-reason&quot;: &quot;Ibang dahilan&quot;,
		&quot;error-reason&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng dahilan!&quot;,
		&quot;error-page&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng pahina!&quot;,
		&quot;error-user&quot;: &quot;Kailangan mong magbigay ng tagagamit!&quot;,
		&quot;error-requested&quot;: &quot;Naiulat na.&quot;,
		&quot;error-SDrequested&quot;: &quot;Nahiling na ang mabilisang pagbura.&quot;,
		&quot;error-api&quot;: &quot;May nangyaring kamalian habang inuulat ang $1.&quot;,
		&quot;error-activated&quot;: &quot;Hindi pinapagana ang $1 sa wiki na ito.&quot;,
		&quot;error-specialpage&quot;: &quot;Hindi maaaring iulat ang mga natatanging pahina.&quot;,
		&quot;success&quot;: &quot;Matagumpay ang hiling&quot;,
		&quot;close&quot;: &quot;Isara&quot;,
		&quot;username&quot;: &quot;Pangalan ng tagagamit&quot;,
		&quot;hide-username&quot;: &quot;Itago ang pangalan ng tagagamit&quot;,
		&quot;pagename&quot;: &quot;Pangalan ng pahina&quot;
	}
&lt;/pre&gt;
--[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:17, 17 Oktubre 2024 (UTC)

:Thanks for your help! I added it, the XReport interface is now translated. If you want to translate [[Natatangi:Diff/2133044]] too (&quot;report concerning [Username]&quot;), you can do so too, otherwise I can just leave it in english. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] 14:42, 17 Oktubre 2024 (UTC)

== Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Dear 2022 &amp; 2023 WAM Organizers,

Greetings from Wikipedia Asian Month User Group!

The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the &quot;[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]&quot; page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! 
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]]

[[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]]


&lt;small&gt;You received this message because you was an organizer in the previous campaigns.
- [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=27632678 --&gt;

:''Tagalog Wikipedia already registered last week. The project page is [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2024]]. Thanks for the invite.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:21, 21 Oktubre 2024 (UTC)

== Aking mga artikulo ==

Ang lahat ng aking mga artikulo ay na-update, ngunit ang template na nagsasaad na ang artikulo ay maikli ay nakabitin pa rin. Hindi lahat ng artikulo ay may sapat na impormasyon upang magsulat ng higit sa 300 salita, kaya maraming mga artikulo ang mas maikli ngunit kapaki-pakinabang. Aalisin ba ang template? [[Tagagamit:VictoriaCulpechina|VictoriaCulpechina]] ([[Usapang tagagamit:VictoriaCulpechina|kausapin]]) 11:00, 21 Oktubre 2024 (UTC)
:Hindi ko pa natingnan lahat ng mga binago mo subalit yung [[Myotragus balearicus]], marami pa ring mali-mali ang balarila (o ''grammar''). At saka, baka hindi mo ako naintindihan sa sinabi ko tungkol sa ''template'' (o padron). Hindi ko naman pinatatangal iyon. Sinasabi ko lamang na ang bilang ng salita sa isang artikulo ay hindi kasama ang mga salita nasa loob ng ''template''. Irepaso o i-''review'' ko yung iba mong binago. Balikan kita. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:30, 22 Oktubre 2024 (UTC)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Bandalismo: 112.205.89.181 ==

Magandang gabi po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].

Patuloy pong gumagawa ng bandalismo ang IP address na [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/112.205.89.181 112.205.89.181], at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng bangko simula pa po kagabi. Paharang po nito. Salamat po.

[[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 15:19, 26 Oktubre 2024 (UTC)

:Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, ngayon ko lang napansin ito. Hindi ko siguro napansin agad dahil may mensahe ang tagapag-organisa ng Feminism at Folklore bago ang mensahe mo. ''Anyway'', may pandaigdigang tagapangasiwa ang nagharang ng tatlong araw sa IP na iyan tapos hindi naman siya nag-bandalo pagkatapos nun. Maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:22, 8 Nobyembre 2024 (UTC)

== Notabilidad ng pamagat ==

Magandang araw po

May batayang notabilidad po ba pagdating sa pamagat ng isang artikulo? Halimbawa po kung napatunayang obsoleto na ang isang salita at iba na ang ginagamit sa kasalukuyang panahon, alin ang pipiliing salita? May mga nag-aadbokasiya po kasi na &quot;Sugbuhanin&quot; (dating tawag sa mga taga-Cebu noong unang panahon) na lang daw ang gamitin kaysa sa &quot;Sebwano&quot; o &quot;Cebuano&quot;. Ang kaso nga lang po talaga,  “Cebuano” o “Sebwano” ang mas kilala at mas ginagamit sa kasalukuyan, kaya’t sa tingin ko po ay mas praktikal itong gamitin sa mga pamagat at laman ng artikulo upang mas madaling maunawaan ng mga mambabasa. Salamat po.  [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 07:33, 9 Nobyembre 2024 (UTC)
:{{ping|Kali Igba}} Oo, may batayang notabilidad dapat ang pagpamagat ng artikulo dito sa Wikipediang Tagalog lalo na kung kaduda-duda ang salitang gagawing pamagat. Hindi pa naisulat ang patakaran na iyan subalit sa karamihan ng mga usapang naganap sa usapang pahina (halimbawa [[Usapan:Antartika|dito]]) at maging sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan|Kapihan]], ang konsensus o pangkahalatang kasunduan ay kailangang may sanggunian ang pamagat na gagamitin lalo na kung hindi ito pangkaraniwan. Mailalapat lamang ito kung walang ibang karaniwang katutubong salita na magagamit. Kung may karaniwang katutubong salita magagamit bilang pamagat, iyon ang gagamitin. Hango ang patakaran na ito sa [[:en:WP:COMMONNAME]] o ang paggamit ng karaniwang salita bilang pamagat para mas maintidihan ng nakakarami. Bigyang diin ko lamang na &quot;karaniwang katutubong salita&quot; ang gagamitan at hindi ang karaniwang banyagang salita. Kasi, maaring ikatuwiran na mas karaniwan ang salitang banyaga kasya katutubong salita. Nawa'y nasagot ko ang tanong mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:24, 10 Nobyembre 2024 (UTC)
::Sige po. Pakilipat na nga lang po nung pamagat ng artikulo. Di ko po kasi alam kung paano ibalik sa dating pamagat. Salamat po uli. [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 10:26, 11 Nobyembre 2024 (UTC)
:::Naibalik ko na. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:14, 12 Nobyembre 2024 (UTC)

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 5 Enero 2025 (UTC)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:10, 6 Enero 2025 (UTC)

== Miss Universe Philippines 2025 ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang IP user na pilit pinapalitan ang &quot;Lungsod ng Iloilo&quot; sa &quot;Iloilo&quot; bagamat ang Miss Iloilo pageant ay para sa Lungsod ng Iloilo. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:23, 16 Enero 2025 (UTC)
:Hi {{ping|Allyriana000}}, nakaprotekta na ang pahina sa mga tagagamit na walang akawnt (o IP user). Tanging mga may rehistradong akawnt lamang ang makakapagpabago ng pahina. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 16 Enero 2025 (UTC)
::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:54, 16 Enero 2025 (UTC)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Enero 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== I have sent you an e-mail ==

@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Hi Jojit fb! I have sent you an e-mail. Can you review it and accomplish my request there? Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 15:55, 11 Pebrero 2025 (UTC)
:''Thank you for reaching out again. I appreciate your efforts with the Tagalog Wikipedia articles. I am here to guide and assist contributors like you. However, it is best for the original author to edit and improve the articles since we have limited editors on Tagalog Wikipedia. Please expand the draft and make corrections based on Wikipedia’s guidelines. If you have any questions about translation or formatting, I am happy to help. Once you have made the necessary corrections, I can move the articles to the main space as soon as they meet the standards. If you cannot translate the article, consider posting on the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community's message board, to seek assistance from other editors willing to help you. Regarding the template, I will review it and attempt to move it to the main namespace, but I may wait until you have translated the article, as it seems that only your article would be using the template. Please let me know if you have any specific questions!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:43, 12 Pebrero 2025 (UTC)
::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] I have already translated these articles:
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang bisa para sa may pasaporte ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang_bisa_para_sa_may_pasaporte_ng_Albanya]]
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Pasaporte ng Albanya]]
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran sa bisa ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran_sa_bisa_ng_Albanya]]
::and the translation of the template which was made by my friend:
::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic Visa Policy|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic_Visa_Policy]]
::So you can move the drafts to the article space now.
::Please move them.
::Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 07:39, 12 Pebrero 2025 (UTC)
:::''Thank you for expanding the article. I will do my best to assist you. However, your draft requires further improvement. I cannot help you now due to my other priorities on this wiki. Additionally, your draft cannot be moved to the main namespace yet, as it still needs work. There are foreign words that require translation, and there are also some grammar errors and issues with the &quot;Manual of Style&quot; that need addressing.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:37, 12 Pebrero 2025 (UTC)
::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] You told me months ago when I contacted you for the first time, that you will take a look at the draft articles and correct them when you will have time. You tell me now the same thing. It doesn't cost you anything to review the draft articles and correct them. Please correct them now and make the drafts articles. Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 09:41, 13 Pebrero 2025 (UTC)
:::::''I apologize if there was any misunderstanding. When I mentioned that I could not assist at the time, I did not mean that I would personally edit the articles but rather that I could potentially provide guidance when available. Additionally, as a reviewer, my role is to assess the draft, not to edit it directly.  As I previously said, your draft still requires further improvement. There are foreign words that need translation (for example, &quot;Arab League&quot; and &quot;boycott,&quot; among others), as well as grammar errors and issues needing alignment with the Manual of Style. These issues need fixing before moving the draft to the main namespace. I still have other priorities, but if you need guidance on specific points, I may be able to provide advice when time permits. Otherwise, I recommend seeking feedback from other editors or relevant [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new noticeboards] for assistance. Thank you!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:05, 13 Pebrero 2025 (UTC)

== Miss Universe Philippines 2025, ulit ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang user sa pangalang @[[Tagagamit:Hunneybunch|Hunneybunch]] na bigla na lamang binura ang karamihan ng nakalagay sa artikulo, partikular na ang Tala ng mga kandidata, na may sapat naman na sanggunian. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 09:12, 15 Pebrero 2025 (UTC)
:{{ping|Allyriana000}} Salamat sa mensahe mo. Nagmensahe na ako sa usapang pahina niya. Hinihimok ko muna na magkasundo kayo kung ano ang dapat nilalaman ng artikulo, at ilahad ito sa [[Usapan:Miss Universe Philippines 2025|usapang pahina ng artikulo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:43, 15 Pebrero 2025 (UTC)

== Padron para sa television season ==

Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Hindi ko alam kung maitatanggi mo itong request ko o hindi pero, maaari mo bang gawin ang padron ng Infobox television season para sa Tagalog Wikipedia? Dalawang television seasons na ang nagawa ko para sa Pinoy Big Brother (Gen 11 at Celebrity Edition Collab), at hindi talaga akma ang padrong Infobox television para sa mga artikulong ito. Salamat! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 06:23, 9 Marso 2025 (UTC)
:Pasensya na, medyo abala ako sa ibang bagay. at may persooal a prayoridad sa wiking ito. Kaya, hinihimok ko na ikaw na lamang ang gumawa. Tingin ko naman na kaya mong gumawa ng Padron, batay sa nakaraan mong mga pagbabago. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:06, 9 Marso 2025 (UTC)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

:''Thanks for the invitation. Sorry, I wasn't able to attend. I saw this just now.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:51, 15 Marso 2025 (UTC)

== Ikalawang Digmaang Pandaigdig ==

Magandang araw po @[[user:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] dahil may isang IP user na pilit nang binaboy ang pahina sa paraan ng paglalagay ng nilalaman. Kadalasang mga IP o new user ang mga nagbabandalismo ng pahina. Delikado po yon lalo na't isa ang pahinang ito sa mga madalas puntahn ng mga Pilipino, lalo na yung mga researcher at estudyante (umaabot na po sa 30,000 ang pageviews nito as of my editing here). Maaari mo bang gawan ng paraan para maiwasan ito? Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.112.199|112.202.112.199]] 14:05, 27 Marso 2025 (UTC)
:{{done}} Nakaprotekta na ang pahina sa mga hindi nakarehistrong tagagamit para medyo maiwasan ang bandalismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:41, 28 Marso 2025 (UTC)

== [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] ==

Hello. Tama po ba yung ginamit kong pamagat para sa &quot;copyright law of the Philippines&quot;? ([https://www.ipophil.gov.ph/glosaryo-ng-yamang-isip/glossary-of-terms-copyright/ Ayon sa IPOPHL], &quot;karapatang-sipi&quot; ang Tagalog ng copyright)

O di kaya po, &quot;[[Batas sa karapatang-sipi sa Pilipinas]]&quot;, &quot;[[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]&quot;, o [[Batas karapatang-sipi ng Pilipinas]]? &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 08:58, 9 Abril 2025 (UTC)

:{{ping|JWilz12345}} Salamat sa mensahee mo. Tama naman 'yung Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi. Sa pansariling pananaw, mas gusto ko 'yung [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]] dahil nabibigyan-diin 'yung ''copyright law'' kaysa ''Philippine law'' (batas ng Pilipinas). Sa akin lamang 'yun at nasa iyo ang pasya kung ano ang pipiliin mo sa pagitan ng [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] at [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]. 'Yung iba sa pagpipilian ay hindi wasto ng balarila. Nawa'y nakatulong ako sa pagpapasya mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:46, 11 Abril 2025 (UTC)
::Salamat po. Ililipat ko na lang sa pamagat na ayon sa mungkahi mo. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 03:20, 12 Abril 2025 (UTC)

== [[Padron:Free media]] ==

Hi! Can you perhaps add a category to this template like on English Wikipedia? So all the free files end up in [[:Category:All free media]]? It will make it easier to locate files without a license etc. It's like [[Padron:Non-free media]] only for free files. [[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 17:49, 19 Abril 2025 (UTC)
:Also non-free files should be deleted if they are not used in an article. Perhaps you could have a look at [[Special:UnusedFiles]] or ask your fellow admins to have a look? If you would like to batch delete those files there is a script for that or Global Sysops can help. Also I'm working on a list of files without a license ([[User:MGA73/NoLicense]]). Right now it also includes the free files but if you add a category as requested above I can remove the free files from the list. --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 18:05, 19 Abril 2025 (UTC)
::I had help to fix [[Padron:Free media]]. But it would still be good if you can help with the unused files.

:::{{ping|MGA73}} ''Sorry for the late reply. I have been busy lately in real life. I will help in deleting those unused files. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:02, 22 Abril 2025 (UTC)
::::Hi! Thank you. And don't worry about the late reply. Real life is important! --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 09:07, 22 Abril 2025 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',

Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!&lt;br&gt; 
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.

We also hope you continue to participate each year!

'''Sincerely,&lt;br&gt;'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''

[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=28585917 --&gt;

:''Thanks''! --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:29, 23 Abril 2025 (UTC)

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Talaan ng mga album ng Candid Records (UK) ==

Hello, Jojit. I started this article about Candid Records as part of my 100wikidays challenge. Technically, I could have just authored stubs and made my life easier, but I wanted to contribute quality articles. Furthermore, I wished to provide articles relevant to our Philippine culture and achievements, both heritage and contemporary. Who else could be better equipped to write accurately about Candid than someone who was there, albeit it was twenty years in the past? I disavow any conflict of interest on this subject, especially now that the widely respected British producer Alan Bates died in 2023 and the company is no longer, since 2019. The list, in my view, is a justifiable vehicle to mention that Filipinos found respect on the international stage, particularly in the very exclusive genre of jazz. I remain hopeful for your kind understanding and tolerance for the article. Respectfully, [[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 11:42, 26 Abril 2025 (UTC)
:Pakibasa na lamang ang [[Wikipedia:Salungat na interes]] o para sa mas detalydong impormasyon sa bersyong Ingles nito sa [[Wikipedia:Conflict of interest]]. Ito kasi ang pangunahing isyu ng talaang sinulat mo bukod pa sa isyu sa kayarian at pagkakasulat ng artikulo na kailangang linisin. Pinapayo ko na hayaan mo ang ibang tao na walang kaugnayan sa paksa ang magbago ng talaan para matanggal ang hatnote. At matatanggal din ang ibang isyu kung malilinis ito at makakapagbibigay ng maaasahang sanggunian. Salamat sa pang-unawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:18, 27 Abril 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pakilipat po sana ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungo sa mas angkop na [[impeksiyon sa lagusan ng ihi]]. Mas akma yung katawagan na &quot;impeksiyon&quot; kesa sa pagsakop. May problema po kasi sa paglilipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 04:50, 10 Mayo 2025 (UTC)

== Block Vandal ==

Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please block user [[Tagagamit:MarioMill324]] permanently? He has deleted and changed templates arbitrarily on several articles (see his contributions for more). And he has also been banned on enwiki for vandalism and on wikidata for account abuse (also he was banned by me on cebwiki). Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 22:49, 10 Mayo 2025 (UTC)
:{{ping|Như Gây Mê}} {{done}} (''Done!'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:56, 13 Mayo 2025 (UTC)
::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] ''Btw:'' I give you [[:ceb:MediaWiki:Gadget-masstool.js|MassTool]] (for sysop) and [[:ceb:MediaWiki:Gadget-TodoList.js|ToDoList]] (for all users) toolkit scripts for you to add gadget at [[MediaWiki:Gadgets-definition]] to create utilities that make it easier for you to work with the sysop toolset, hope it's useful to you and to tlwiki :) hehe. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 05:10, 13 Mayo 2025 (UTC)
:::{{ping|Như Gây Mê}} Paumanhin sa huli nang sagot. Sa aking pagrepaso sa mga nirerekomenda mong gadyet, mukhang hindi siya pamantayang gadyet na nilalagay sa mga ibang wikang bersyon ng Wikipedia, at nag-aalangan akong ilagay siya. Kung nais mo pang isulong na ilagay siya dito sa Wikipediang Tagalog, minumungkahi ko na hingin ang payo ng ibang tagagamit sa pamamagitan ng paglalagay ng paskil sa [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], ang pampamayang usapan dito Wikipedia Tagalog. Maraming salamat. (''Sorry for the late reply. Upon reviewing the gadgets you recommended, it doesn't seem like they are standard gadgets included in other Wikipedia language versions, and I'm hesitant to include them. If you still want to pursue including them here on the Tagalog Wikipedia, I suggest you ask for other users' advice by posting in [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community discussion forum here on Wikipedia Tagalog. Thank you very much.) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 19 Mayo 2025 (UTC)

== [[Talaan ng mga laro sa Game Boy Advance]] ==

Pakibura ang ''redirect'' na ito para malipat ko po ang [[Listahan ng mga Game Boy Advance game]] sa nabanggit na pamagat. Salamat po ''in advance''. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 05:12, 3 Hunyo 2025 (UTC)
:Ako na lamang ang naglipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:16, 3 Hunyo 2025 (UTC)

== Kailangan ko ng mungkahi ==

Kumusta @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Kailangan ko ng iyong tulong, o magmungkahi kung sino ang maaari kong kontakin. Isinulat ko ang draft ng isang artikulo, tungkol sa isang sikat na artistang Italyano.
https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador
Sa aking palagay ay handa na itong gawing opisyal, ngunit nais ko muna ang iyong opinyon.
Hinihintay ko ang iyong mabait na tugon, maraming salamat.
(Gayundin, sa palagay ko ay hindi ako awtorisadong ilipat ang pahina, dahil kamakailan lamang ako ay sumali sa Wikipedia ng Pilipinas). [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] 10:57, 11 Hunyo 2025 (UTC)
:Hi {{ping|PamelaBertaccini}}, maraming salamat sa mensahe mo. May mga ilang isyu sa ''manual of style'' tulad ng kailangang naka-italiko ang gawang sining at hindi na kadalasang sinasalin kung wala namang opisyal na salin sa Tagalog. Halimbawa, Manifesto ng Neo-Cave Art -&gt; ''Manifesto of Neo-Cave Art''. Kailangan din isalin ang mga banyaga (o Ingles) na salita tulad ng &quot;Prehistory&quot; na maaaring isalin bilang &quot;prehistorya&quot; o &quot;bago ang kasaysayan&quot; na mas katutubo. Marami pang mga banyagang salita sa arikulo mo, pakisalin na lamang. Tingnan ang [[Wikipedia:Pagsasalinwika]] at baka makatulong sa iyo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:39, 12 Hunyo 2025 (UTC)
::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]
::Nagawa ko na ang lahat ng iminungkahi mo at sana ay maayos na ang page ngayon.
::https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador
::Maaari mo bang tingnan kung handa na itong ilipat? Salamat muli sa iyong kabaitan. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e&quot;&gt;'''PamelaBertaccini'''&lt;/span&gt;]] 09:00, 12 Hunyo 2025 (UTC)
:::May mga salitang Ingles pa rin na hindi nakasalin. Marami ito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 12 Hunyo 2025 (UTC)
::::Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Oo, dahil maraming pamagat ng mga gawa at eksibisyon (halos kalahati) ang may orihinal na pamagat sa Ingles (at hindi sa Italyano) at dahil mga pamagat ang mga ito, iniwan ko ang mga ito sa kanilang orihinal na wika.
::::Kaya paano ko ito dapat gawin? Isasalin ko ba? Pero sa pangkalahatan, hindi isinasalin ang mga pamagat ng mga eksibisyon at mga gawa. Sabihin mo sa akin, salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:108%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 16:43, 12 Hunyo 2025 (UTC)
:::::Oo, hindi nga sinasalin ang mga pamagat ng eksibisyon. Sinabi ko na sa 'yo na di na kailangang isalin 'yun. Ang sinasabi ko ay 'yung mga salita tulad ng &quot;Prehistory&quot;, &quot;zoomorphic&quot; at &quot;anthropomorphic&quot; na maaring isalin bilang &quot;bago ang kasaysayan&quot;, &quot;soomorpiko&quot;, at &quot;antromorpiko&quot;. Marami pang ibang Ingles na salita, paki-tingin na lamang. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:07, 13 Hunyo 2025 (UTC)
::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Tama ka — marami pa ring maling salita sa teksto noon. May ilang salita na nanatili sa Ingles o isinalin nang hindi tama (hindi sa pinakamahusay na paraan). Ngayon, dapat ay maayos na talaga ang teksto. Maaari mo bang tingnan kung ayos na ito? At kung ayos na nga, ikaw ba ang naglilipat ng pahina, o ako ang dapat gumawa nito? [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 14:28, 13 Hunyo 2025 (UTC)
:::::::Mayroon pa rin pero kaunti na lamang. Ito pa ang dapat isalin:
::::::::nag-explore -&gt; sumubok
::::::::53rd -&gt; ika-53
::::::::Castellana Caves -&gt; mga Yungib ng Castellana
::::::Kapag okay na, ako na ang maglilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:59, 15 Hunyo 2025 (UTC)
:::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Salamat muli sa iyong suporta. Sinunod ko ang iyong mungkahi at binago ang mga salitang kailangang baguhin. Mananatili akong available kung mayroon ka pang mapansin na kailangang baguhin. Salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|&lt;span style=&quot;font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e&quot;&gt;'''Pamela Bertaccini'''&lt;/span&gt;]] 09:33, 15 Hunyo 2025 (UTC)

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

:''Thanks for the invite! It’s midnight in my time zone, and I have an early commitment the next day, so I won’t be able to attend. I hope it goes well!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:00, 18 Hunyo 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia.

To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted.

Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only.

If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help.

Warm regards,

[[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 10:20, 21 Hunyo 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=28891702 --&gt;

:{{Done}}. ''I already finished filling out the form. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:42, 23 Hunyo 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po Jojit.

Pakilipat po ng [[pananalig ng sari]] patungo sa mas ginagamit na salin nito na [[teorya ng kategorya]]. Sa kasalukuyan, isang redirect ang teorya ng kategorya doon sa pananalig ng sari.

Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:05, 23 Hunyo 2025 (UTC)
:{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:09, 23 Hunyo 2025 (UTC)
::Magandang araw ulit po.
::Palipat rin po pala ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungong [[impeksiyon sa daanan ng ihi]]. Per sa mga sanggunian na nakita ko sa net, ito ang ginagamit na salin para sa UTI (sources: [https://www.kidneyeducation.com/Filipino/Impeksiyon-sa-Daanan-ng-Ihi/997 Kidney Education], [https://www.chcrr.org/tl/patient-education/what-is-a-urinary-tract-infection-uti/ CHCRR], at maging [https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/6/24/tv-patrol-mulberry-picking-patok-sa-arayat-pampanga-2029 ABS-CBN]). Salamat po ulit. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 06:09, 25 Hunyo 2025 (UTC)
:::{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 25 Hunyo 2025 (UTC)

== Abuse filter ==

Hi Jojit fb, can I ask if the [[Natatangi:Talaan_ng_pansala/8]] is currently including blocking edits with the word &quot;larendo valdez&quot; in the edit summary? As I still see LTA can still cause vandalism without being blocked by this filter. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 10:29, 23 Hunyo 2025 (UTC)
: Btw, if your filter doesn't already have this LTA blocking syntax, I can send you this one:&lt;syntaxhighlight lang=&quot;css&quot;&gt;
ccnorm(&quot;larendo Valdez&quot;) in ccnorm(SUMMARY)
&lt;/syntaxhighlight&gt; [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 12:36, 23 Hunyo 2025 (UTC)
::{{ping|Như Gây Mê}} Maraming salamat sa pag-abiso! Maaari bang magbigay ka ng mga halimbawa ng kamakailang bandalismong &quot;larendo valdez&quot; na nalusutan ng pansalang ito? (''Thanks for the heads up! Can you provide examples to the recent &quot;larendo valdez&quot; vandalism that bypassed this filter?'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:16, 24 Hunyo 2025 (UTC)
::: @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] [https://tl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Google_Play_Music&amp;curid=324213&amp;diff=2165898&amp;oldid=2165897 recent example here] [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 00:21, 24 Hunyo 2025 (UTC)
::::Salamat {{ping|Như Gây Mê}}! Naaayos ko na ang pansala. (''Thanks Như Gây Mê! Fixed the filter.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:34, 24 Hunyo 2025 (UTC)

== [[Natatangi:Mga ambag/240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B|240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B]] ==

Hi Jojit, can you block this IP. The IP above continuously copying and pasting template content of another article into unrelated articles. [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:45, 28 Hunyo 2025 (UTC)
:{{done}} (''Done.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 29 Hunyo 2025 (UTC)

== Patulong po sa isyu ng isang artikulo ==

Magandang araw po may mga isyu po ang artikulong &quot;[[Katutubong relihiyong Tagalog]]. 

May ipinasok po na nilalaman partikular na po dun sa &quot;'''Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala.&quot;''' Kwestyunable po ang mga nilagay na mga makabagong bathala dahil walang malinaw na batayan na bahagi sa kasaysayan ito ng paniniwalang Tagalog. Kahit sa konteksto ng mitolohiya, hindi po ito pasok kung hindi ito naging bahagi ng pananampalataya nila. Tinanong ko na rin po kung anong katibayan— kagaya ng tala sa kasaysayan at antopolohikal na katibayan sa mga nilagay na pigura, ngunit wala pong nailatag na maayos na pagpapatibay. 

Halimbawa:

'''*Dumangan-''' yung sanggunian po ay walang kinalaman dahil tungkol sa '''Capital House Investment Management Ltd,''' 

'''*Mayari-''' ito po ay kwestiyonable dahil wala pong katibayan na naging bahagi ito ng paniniwalang Tagalog bilang Diyos ng buwan. Ang akda po ni Jocano ay di-mapagkakatiwalaan dahil wala itong nailatag na katibayan kung bahagi talaga ito ng paniniwalang Tagalog. Iba po ang sinasabi ng mga ibang tala sa kasaysayan kagaya ng Vocabulario de lengua Tagala at Boxer Codex

'''*Lakapati-''' ito po ay hindi makabago, parte talaga ito kasaysayan ng paniniwalang Tagalog, samakatuwid mali pong sabihin na makabago ito, dahil bahagi talaga ito ng katutubong paniniwala. 

'''*Apolaki-''' ito po ay sa Pangasinan. Walang malinaw na tala sa kasaysayan kung bahagi ito ng paniniwalang Tagalog. 


Sa tingin ko po, mas maigi pong burahin na lang ito dahil sa kawalan ng katiyakan at pagpapatibay. At saka, ang paksa po ng artikulo ay Katutubong relihiyong Tagalog. Yung mga makabagong Diyos po ay mas bagay na tituluhan na  &quot;Mga Kamakailang Literaryong Imbensyon” o “Kalituhan sa Modernong Panahon&quot;. Nakaka-mislead po kasi ang nilalaman na iyon kung ihahalo sa katutubong buhay-relihiyon ng Tagalog, lalo na po kung walang malinaw na katibayan. 
Salamat po.  [[Tagagamit:MysticWizard|MysticWizard]] ([[Usapang tagagamit:MysticWizard|kausapin]]) 23:07, 8 Agosto 2025 (UTC)

:Binabandalismo nya yung pahina. Una Binura nya yung Mga Sinaunang mga bathala, pagtapos binura mo yung mga maka &quot;Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala. parehong tama ang mga lumang diyos at mga bagong diyos, kaya kita ni re  reklamo badalismo ginagawa mo eh.  Ang linaw linaw magkaiba yung mga Sinaunang bathala at diwata ng mga Tagalog, saka yung mga Makabagong mitolohikal. pareho mo binura sa magkaibang pagkakataon. Binandalismp mo yung pahina. Tignan nyo pa eh [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 23:44, 8 Agosto 2025 (UTC)

== Badalismo pa Block po ng Vandal ==

Magandang Araw po, paki double check and block po si [[Tagagamit:MysticWizard]] yung mga edit po nya vandalismo. Sinilip ko yung mga edit nya mali mali yung nilalagay nya tas marami siyang binubura. Tignan nyo po yung editing history nya mula  [[Katutubong relihiyong Tagalog]] hangang sa [[Babaylan]] pati narin sa [[Kasariang sariling pagpapakilanlan]] at marami pang iba, gumagamit siya ng chatgpt para ibahin yaong artikulo at malakas ang POV at homophobikong pananaw sa mga artikulo. paki sundan po yung mga edit nya. makikita ninyo puro sya bandalismo at POV pagdating sa mga artikulong may kasarian.  Patuloy pong gumagawa ng bandalismo  at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng pag tungkol sa kasarian at sekswalidad. Paharang po nito. double check po ninyo Salamat po.[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:32, 9 Agosto 2025 (UTC)

== Patulong sa paglipat  ==

Magandang gabi po, {{ping|Jojit fb}} Palipat po sana ng [[Kapuluan ng Kaláyaan]] (na may tuldik sa ikalawang ''a'') patungo sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (walang tuldik). Hindi po kasi ginagamit sa karaniwang diskurso yung may tuldik, at mukhang nagawa po yata ito ng naglipat kanina bilang pang-iwas sa error sa paglipat dulot ng teknikal na restriksiyon. Sana po ay maaksyunan agad sa libreng oras niyo. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:34, 9 Agosto 2025 (UTC)
:{{ping|GinawaSaHapon}} {{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:37, 11 Agosto 2025 (UTC)

== Vandalism ==

* {{pagelinks|Saging}}
Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please check the page history of [[Saging]] and protect this page to prevent vandalism. It has added blatant arbitrarily and unsourced content (see his contributions here: [[special:contribs/136.158.79.146|136.158.79.146]] and [[special:contribs/112.206.250.216|112.206.250.216]]). Thanks! - [[Natatangi:Mga ambag/131.226.106.29|131.226.106.29]] 10:05, 10 Agosto 2025 (UTC)
:Hinarang muna ang mga di nakarehistrong tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:43, 11 Agosto 2025 (UTC)

== Block vandalism  ==

Hi Jojit, can you please block [[Tagagamit:Holobungasixgorillion]]. This account is only for vandalism. Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:02, 11 Agosto 2025 (UTC)

:+ [[Tagagamit:MNSQPC]] [[Tagagamit:Như Gây Mê|&lt;span style=&quot;color:orange;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Halley&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] [[Philippines|&lt;span style=&quot;color:#00bbe6;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;sup&gt;luv Filipino ❤&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;]] 11:04, 11 Agosto 2025 (UTC)

:{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:27, 12 Agosto 2025 (UTC)

== Palipat po ulit ==

Magandang gabi, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Palipat po ng [[Suwesya(Sweden)]] patungo sa [[Suwesya]]. May nagkamali na naman po kasi sa paglipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 13:45, 15 Agosto 2025 (UTC)

:Ok na po pala. Nailipat na po ng isang admin. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:58, 16 Agosto 2025 (UTC)
::Binura ko na lamang 'yung [[Suwesya(Sweden)]] dahil hindi balido. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:28, 17 Agosto 2025 (UTC)

== Pagbubura ==

Bakit binubura ng mga artikulo na ginagawa ko ulit para sa astronomiya? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:08, 26 Agosto 2025 (UTC)
:Wala namang naburang ginawa mo. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Naburang_mga_ambag/XiAndromedae], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:11, 26 Agosto 2025 (UTC)
::Pasensya na pero pag may ginagawa akong artikulo may nakikita ako &quot;binura ni Jojit FB&quot; at pumupunta sa Tagagamit artikulo mo. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:17, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::Wala din napuntang artikulo sa Tagagamit namespace ko. Tingan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Talatuntunan_ng_unlapi?prefix=Jojit+fb%2F&amp;namespace=2], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:20, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::Pakitukoy na lang 'yung pangalan ng artikulo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:22, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::Pag ginagawa ko si Titania, nakikita ko na pag umulit kay sa pag-aalis ko sa app May nakikita ako bago pumunta sa editing
::::Pasensya kung hindi, nakikita ko lang ito sa lahat na artikulo na nagawa ko pag pupunta doon ulit. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:23, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::''Sorry'', medyo hindi ko naintindihan 'yung sinabi mo. Pero kung ang tinutukoy mo na [[Titania]], wala pa ang artikulong ito at di naman ito nabura kailanman. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/delete&amp;page=Titania], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:34, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::::kaya nga, ang &lt;nowiki&gt;[[Titania (buwan)]]&lt;/nowiki&gt; ay ginagawa ko habang inilagay ko ang comment, pasensya pero nakikita lang ang pangalan mo doon sa artikulo habang ginagawa siya kanina. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:48, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::::Ah ok, nakuha ko na. 'Yung [[Titania (buwan)]], nabura ko 'yan noong 2019 pa. At binura ko 'yung nakaraang bersyon niyan bago ang 2019. Ang dahilan ay dahil walang sapat na impormasyon sa matagal na panahon, ayon sa [[WP:BURA]] B1. ''Actually'', 'yang bagong likha mo dapat sa [[Titania]] dapat dahil wala namang ibang artikulo dito sa Wikipediang Tagalog na Titania. Teka, ilipat ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:14, 26 Agosto 2025 (UTC)
::::::::Paano mo inilipat ang pangalan ng Artikulo? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 05:26, 26 Agosto 2025 (UTC)
:::::::::Mayroong link na &quot;Ilipat&quot; sa &quot;Mga kagamitan&quot; na matatagpuan sa kanang bahagi kung nasa desktop/computer/laptop ka. Para sa dokumentasyon, tingnan ito [[:en:Wikipedia:Moving a page]]. Wala pang katumbas 'yan sa Tagalog, pero 'yung konsepto, pareho lang. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:38, 26 Agosto 2025 (UTC)

== Posibleng kaso ng bandalismo ==

Magandang hapon po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Ngayong hapon po, sunod-sunod na nag-edit si [[Tagagamit:Derk29]] ng mga walang katuturang edit (puro mga espasyo) mula 11:35 ng umaga hanggang 17:18 ng hapon. Hindi ako sigurado kung isang kaso ito ng bandalismo, pero pasok ito sa spamming. Baka kagagawan ng isang automated script lalo na't halos magkakasunod-sunod ang pasok ng edit. Sana magawan agad ng paraan, napo-pollute ang Recent changes dahil dito e. Espekulasyon ko lang, pero nagpapadami yata ng edit count. Salamat. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 09:39, 2 Setyembre 2025 (UTC)
:Binigyan ko na siya ng babala sa kanyang usapang pahinang tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:10, 3 Setyembre 2025 (UTC)

== [[:en:WP:EDITWAR|Digmaan ng pag-edit]] ==

May nangyayaring [[:en:WP:EDITWAR|digmaan sa pag-edit]] (WP:EDITWAR) sa mga artikulong ito: [[Kara David]], [[Kyla]], [[Katrina Velarde]], [[Golden Cañedo]], [[Connie Sison]], at [[Allona]]. Ang anonymous user na ito ay blinock ng isang global sysop [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-27236-37] at ni Waykurat [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-26682-35] dahil sa pagbabandalismo o mga kwestyonableng edit. Hinihiling ko po sana na '''taasan ang proteksyon ng mga pahinang nabanggit''' dahil ito po ang palaging binibisita ng &quot;offending&quot; user. Kahit ilang beses na po siyang nasabihan sa talk page at na-block, gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng &quot;Oo Nga&quot; at tila nakakatakas po sa mga restriksyon. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 23:45, 1 Oktubre 2025 (UTC)

:Ang offending user ay patuloy pa ring nakikipagdigma ng edit (WP:EDITWAR) sa nabanggit na mga artikulo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:42, 3 Oktubre 2025 (UTC)

::Naprotekta ko na ang mga pahinang nabanggit mo at gumawa rin ako ng restriksyon sa paglalagay sa ''edit summary''. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:14, 3 Oktubre 2025 (UTC)
:::Pabago-bago pala tagagamit po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Regine Angeles]] at [[Rachelle Ann Go]]. Ito po yung isa niyang tagagamit: ‎[[Natatangi:Mga ambag/~2026-19445-27|&lt;bdi&gt;~2026-19445-27&lt;/bdi&gt;]]. Ka-iba po ang gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng &quot;Ayos&quot; niya. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-19686-31|&amp;#126;2026-19686-31]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-19686-31|talk]]) 11:20, 30 Marso 2026 (UTC)
::::Nakaprotekta na ang mga pahinang nabanggit. Di ko mailalagay sa ''abuse filter'' 'yang &quot;Ayos&quot; dahil karaniwang salita 'yan. Magbantay na lamang tayo sa mga pahina. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:58, 30 Marso 2026 (UTC)

== Tinatanggal [[:Tagagamit:Tina wavv]] ==

Kamusta, sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[:Tagagamit:Tina wavv]] dahil mayroong pag-redirect sa mga hindi umiiral na pahina. Maraming salamat.... [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2025-29684-31|&amp;#126;2025-29684-31]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2025-29684-31|talk]]) 16:07, 22 Oktubre 2025 (UTC)

:ang Wavv ay tinatag noong nakaraang taon at naging parte ng live stream ng NASA para sa Solar Eclipse. Ang Wavv AI Music ay ginamit din sa Noke Mall, games at mga events lalo na sa tech week ng San Francisco, California. Ang Wavv AI Music ay may mga sponsorship din para sa darating na taon at kasalukuyang kausap ang Netflix, Roblox at Youtube para sa partnership program. [[Tagagamit:Tina wavv|Tina wavv]] ([[Usapang tagagamit:Tina wavv|kausapin]]) 20:21, 22 Oktubre 2025 (UTC)
::Replying in English: No independent media coverage from a quick Google search, failing [[:en:WP:NOTABILITY|Wikipedia's notability guideline]]. Basing from the [[Wavv]] article itself, it is moreso promotional than an encyclopedic one. Some of the sources used were down such as this one [https://globalleadersinstitute.org/arts-prize-2025] and this one [https://www.benzinga.com/pressreleases/25/09/n39104435/wavv-ai-music-innovation]. I'm not even sure if the article is overall AI generated and spewing &quot;hallucinations&quot;. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:30, 23 Oktubre 2025 (UTC)
:Salamat sa pag-ulat ''anon user'' at sa pagtugon mo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]]. Nabura ko na ang parehong pahinang tagagamit at 'yung artikulo mismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 23 Oktubre 2025 (UTC)
::Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].
::Bumalik na naman yung Tina wavv at ginawa muli yung artikulo, sa ilalim ng pangalang [[Wavv AI]]. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:59, 24 Oktubre 2025 (UTC)
:::Salamat sa pag-ulat. {{done}} Nabura na. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:02, 24 Oktubre 2025 (UTC)

== Request ==

Hello, Jojit fb.

Can you translate and rename the English title [[Jerusalem Light Rail]] into Tagalog? Israel is not an English-speaking country and English is not an official language in Israel.

Yours sincerely, [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2025-34052-15|&amp;#126;2025-34052-15]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2025-34052-15|talk]]) 14:59, 17 Nobyembre 2025 (UTC)

:''Thanks for your message. Somebody already renamed it.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:08, 18 Nobyembre 2025 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Jojit fb. 

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Tagalog Wikipedia? It does not need to be long.

Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 21:12, 18 Nobyembre 2025 (UTC)
:''Sorry, I have other priorities in this wiki, and most likely I can't fulfill your request. You may request it to the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Community Notice Board]. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 19 Nobyembre 2025 (UTC)
::Hello, Jojit fb.
::I understand. Thank you for the advice.
::Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 07:20, 19 Nobyembre 2025 (UTC)

== Bakit maraming bandalismo ==

Bakit maraming bandalismo sa Wikipedia  [[Tagagamit:TFFA-4460|TFFA-4460]] ([[Usapang tagagamit:TFFA-4460|kausapin]]) 07:21, 3 Disyembre 2025 (UTC)
:Maraming dahilan ang bandalismo sa Wikipedia. Pangunahin dito ang pagiging bukas nito at maaaring baguhin ninuman ang ilang mga pahina. Pangalawa, kakaunti lamang ang mga boluntaryong patnugot o ''editor'' na nagbabantay sa mga artikulo, at hindi sa lahat na oras, may magpapanumbalik ng mga binandalong pahina. Ang iba pang dahilan ay pagsubok (o ''testing'') lamang, nagpapansin, hindi sinasadyang pagkakamali, at magkaroon ng disrupsyon sa Wikipedia bukod sa iba pang dahilan. Salamat sa tanong mo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:02, 3 Disyembre 2025 (UTC)

== Maikling deskripsyon ==

Maligayang Pasko Jojit! Kahit paPasko na nag-aambag parin tayo dito sa Tagalog Wikipedia! Napakadakila ng ginagawa natin para sa sarili nating wika! 

May hiling ako; maari ba na malagay rin sa PC bersyon ng Wikipedia Tagalog ang mga maikling deskripsyon kahit pa nabuksan na ang akda? Dahil sa kasalukuyan, nasa hanapan lang ng Wikipedia Tagalog sa PC ang mga maikling deskripsyon, di tulad sa mobile bersyon at sa Wikipedia Ingles na sa pareho mayron. Pinapangako kong lubhang makakatulong tong pagbabagong to sa pagsasalamuha ng mga tao sa Wikipedia Tagalog. Salamat Jojit! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 12:10, 24 Disyembre 2025 (UTC)

:Maligayang Pasko din sa iyo {{ping|Cloverangel237}} Dinagdag ko na 'yung gadget para sa maikling deskripsyon. Maaari mo siyang paganahin sa pagpunta sa [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_nais#mw-prefsection-gadgets Mga nais mo &gt; Mga gadyet (kasangkapan)] at i-tsek ang Shortdesc helper at I-''save'' ang iyong kagustuhan. Kapag nagawa mo na iyon, makikita mo na ang mga maikling deskripsyon sa mga artikulo, at kung wala pa, puwede kang magdagdag. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:53, 25 Disyembre 2025 (UTC)
::Salamat sa pagtupad ng hiling ko, Jojit! Pagpalain ka sana ngayong bagong taon! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 10:05, 28 Disyembre 2025 (UTC)
:::Walang anuman. Pagpalain ka din ngayong bagong taon! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:54, 28 Disyembre 2025 (UTC)

== Pagkonekta sa isang artikulo  ==

Malapit na ang 2026 sapagkat wala pa akong magawa na artikulo dahil ang [[Bunganga (heolohiya)]] ay wala pa ring translation button dahil hindi ko kaya ma-edit ang [[wikidata:Q55818|impact crater sa Wikidata]] kasi naprotektahan. Sana maikonekta mo ang artikulo na iyon dahil kaya mo iyata ikonekta sila. '''{{font color|#00C080|Maligayang bagong taon!}} '''

[[Tagagamit:XiAndromedae|{{font color|#0080FF|XiAndromedae}}]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 00:43, 31 Disyembre 2025 (UTC)
:Salamat sa mensahe mo. Pinalawig ko muna ang artikulo mo at ikonekta sa [[wikidata:Q3240715|crater]] imbis sa [[wikidata:Q55818|impact crater]] dahil &quot;bunganga&quot; (''crater'') lamang ang ginawa mong pamagat at hindi &quot;bunganga dulot ng banggaan&quot; (''impact crater''). Manigong bagong taon din sa iyo! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:22, 31 Disyembre 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026

Dear {{BASEPAGENAME}},

We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women.

;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
*For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
* Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]])

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 16:31, 18 Enero 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=29949330 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:17, 16 Pebrero 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Help ==

Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 17:15, 22 Pebrero 2026 (UTC)
:''I will try to make improvements, but this is not my priority at the moment. You may want to ask someone from the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&amp;action=edit&amp;section=new Kapihan], the community notice board, where someone may be willing to help you. Thank you.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:55, 23 Pebrero 2026 (UTC)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:57, 11 Abril 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Abril 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472482 --&gt;

== Maaari kang bumoto sa U4C election ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Kinoktak kita dahil bumoto ka dati sa eleksiyon ng [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Maaari kang bumoto sa kasalukuyang U4C election, na bukás ngayon at magsasara sa 2 Hunyo 2026. Basahin pa patungkol sa mga kandidato at ang eleksiyon dito sa [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|pahinang pang-eleksiyon sa Meta]], at doon ka rin makakapagboto. Importante ang pakikilahok dito sa pamamahala ng mga komunidad ng Wikimedia, at nakagagalak na iyong mapag-aralan ang mga kandidato at ang pagboto.

-- Sa kooperasyon ng U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:16, 20 Mayo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30569826 --&gt;

== Patulong sa paglipat ==

Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. May naglipat kamakailan sa pahina ng Singapura papunta sa anyo na may diacritics ([[ Síngapúra]]). Pa-revert po sana pabalik sa Singapura o Singapore. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 01:17, 22 Mayo 2026 (UTC)

:Update po. Nilipat po ulit ng user yung pahina patungong [[Singgapúr]].  [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 02:21, 22 Mayo 2026 (UTC)

:{{ping|GinawaSaHapon}} Ok na 'yung pahina. Nakaprotekta na rin ang paglipat. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 23 Mayo 2026 (UTC)

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 3 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;
:''I have already completed that. By the way, I sent an email to your support address on May 13, 2026, but I have not received a response yet. Could you please check on its status? Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:54, 3 Hunyo 2026 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]&lt;/div&gt;

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&amp;oldid=30642952 --&gt;

:''Thank you.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 7 Hunyo 2026 (UTC)

== Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''.

Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages.

Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''.

'''Form link''' - 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here]

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world.

Congratulations once again on your achievement.

—''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;
--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:25, 7 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649454 --&gt;

== Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants.

As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign.

'''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please submit your response by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future!

Regards,

'''Feminism and Folklore Team'''

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:05, 18 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704175 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 14:31, 18 Hunyo 2026 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== Proteksiyon sa mga pahina ==

Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].

Kasalukuyang binibrigada po ang pahinang [[Iglesia ni Cristo]] (at ilang kaugnay tulad ng [[Felix Manalo]]) magmula noong sumikat sa Reddit (r/Philippines) yung isang post tungkol sa vandalism sa naturang pahina. Mangyari po sanang gawing protected yung pahina kahit hanggang sa humupa ang kasalukuyang sitwasyon. May mga nakarehistrong user din po palang kabilang sa brigada.

Sa kabilang banda po, pakisilip po sana mga ambag ni JohnDeo33. Hindi ko po masabi kung vandalism po yon o good faith edit lang ng kasisimula. Kayo na po manghusga. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 02:22, 12 Hulyo 2026 (UTC)
:Salamat sa pag-ulat {{ping|GinawaSaHapon}} nakaprotekta na ang mga pahina. Binalaan ko na lamang muna si Johndeo333. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:14, 12 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lsgqcu4aeu982hqhotkdd1robk2ocvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sarangani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1323</id>
    <revision>
      <id>2215667</id>
      <parentid>2211888</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2588" sha1="3e4gksq0eeoxm58cbaqlajryxjht79l" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine province 2|
  infoboxtitle    = Lalawigan ng Sarangani |
  sealfile        = Ph seal sarangani.png |
  region          = [[SOCCSKSARGEN]] (Region XII) |
  capital         = [[Alabel, Sarangani|Alabel]] |
  founded         = 10 Marso 1917 |
  pop2000         = 410622 |
  pop2000rank     = ika-58 pinakamalaki |
  popden2000      = 138 |
  popden2000rank  = ika-23 pinakamababa |
  areakm2         = 2980.0 |
  arearank        = ika-47 pinakamalaki |
  hucities        = 0 |
  componentcities = 0 |
  municipalities  = 7 |
  barangays       = 140 |
  districts       = 1 |
  languages       = [[Wikang Ilokano|Ilokano]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Cebuano|Cebuano]] |
  governor        = Miguel Rene A. Dominguez |
  locatormapfile  = Ph_locator_map_sarangani.png
}}
Ang '''Sarangani''' ay isang [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Pilipinas]] na kabilang sa [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[SOCCSKSARGEN]] sa [[pulo]] ng [[Mindanao]]. [[Alabel, Sarangani|Alabel]] ang punong bayan nito at napapaligiran ng [[Timog Cotabato]] sa hilaga at [[Davao del Sur]] sa silangan. Nasa timog naman ang [[Dagat Celebes]].  Nahahati ang lalawigan sa dalwang bahagi, pinaghihiwalay ng [[Look ng Sarangani]], at dating kabilang ito sa Timog Cotobato hanggang naging malayang lalawigan noong 1992.

==Heograpiya==
===Pampolitika===

Ang Sarangani ay binubuo ng 7 [[Mga munisipyo ng Pilipinas|munisipyo]] na hinahati ng [[Look ng Sarangani]] sa dalawang grupo. Nasa  bandang kanluran ang  [[Kiamba, Sarangani|Kiamba]], [[Maasim, Sarangani|Maasim]], at [[Maitum, Sarangani|Maitum]], habang nasa bandang silangan naman ang [[Alabel, Sarangani|Alabel]], [[Glan, Sarangani|Glan]], [[Malapatan, Sarangani|Malapatan]], at [[Malungon, Sarangani|Malungon]].

===Tropiko Moonson Climate===
*Tropiko Moonson Climate 
*Tropiko Rainforest Climate 

====Mga munisipyo ng Sarangani====

&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Alabel, Sarangani|Alabel]]
*[[Glan, Sarangani|Glan]]
*[[Kiamba, Sarangani|Kiamba]]
*[[Maasim, Sarangani|Maasim]]
&lt;/td&gt;&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Maitum, Sarangani|Maitum]]
*[[Malapatan, Sarangani|Malapatan]]
*[[Malungon, Sarangani|Malungon]]
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Kasaysayan==

Binuo ng ''Repulic Act'' Numero 7228 noong 16 Marso 1992.
AT thank you.

==Kawing panlabas==
* [http://www.sarangani.gov.ph Opisyal na website ng panlalawigang pamahalaan ng Sarangani]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

 
{{Sarangani}}
{{Soccsksargen}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>3e4gksq0eeoxm58cbaqlajryxjht79l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215761</id>
      <parentid>2215667</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215667 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="qg3swyn0a7vcmy5161cpa7ovq8y8x13" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine province 2|
  infoboxtitle    = Lalawigan ng Sarangani |
  sealfile        = Ph seal sarangani.png |
  region          = [[SOCCSKSARGEN]] (Region XII) |
  capital         = [[Alabel, Sarangani|Alabel]] |
  founded         = 10 Marso 1917 |
  pop2000         = 410622 |
  pop2000rank     = ika-58 pinakamalaki |
  popden2000      = 138 |
  popden2000rank  = ika-23 pinakamababa |
  areakm2         = 2980.0 |
  arearank        = ika-47 pinakamalaki |
  hucities        = 0 |
  componentcities = 0 |
  municipalities  = 7 |
  barangays       = 140 |
  districts       = 1 |
  languages       = [[Wikang Ilokano|Ilokano]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]], [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Cebuano|Cebuano]] |
  governor        = Miguel Rene A. Dominguez |
  locatormapfile  = Ph_locator_map_sarangani.png
}}
Ang '''Sarangani''' ay isang [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Pilipinas]] na kabilang sa [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[SOCCSKSARGEN]] sa [[pulo]] ng [[Mindanao]]. [[Alabel, Sarangani|Alabel]] ang punong bayan nito at napapaligiran ng [[Timog Cotabato]] sa hilaga at [[Davao del Sur]] sa silangan. Nasa timog naman ang [[Dagat Celebes]].  Nahahati ang lalawigan sa dalwang bahagi, pinaghihiwalay ng [[Look ng Sarangani]], at dating kabilang ito sa Timog Cotobato hanggang naging malayang lalawigan noong 1992.

==Heograpiya==
===Pampolitika===

Ang Sarangani ay binubuo ng 7 [[Mga munisipyo ng Pilipinas|munisipyo]] na hinahati ng [[Look ng Sarangani]] sa dalawang grupo. Nasa  bandang kanluran ang  [[Kiamba, Sarangani|Kiamba]], [[Maasim, Sarangani|Maasim]], at [[Maitum, Sarangani|Maitum]], habang nasa bandang silangan naman ang [[Alabel, Sarangani|Alabel]], [[Glan, Sarangani|Glan]], [[Malapatan, Sarangani|Malapatan]], at [[Malungon, Sarangani|Malungon]].

====Mga munisipyo ng Sarangani====

&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Alabel, Sarangani|Alabel]]
*[[Glan, Sarangani|Glan]]
*[[Kiamba, Sarangani|Kiamba]]
*[[Maasim, Sarangani|Maasim]]
&lt;/td&gt;&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Maitum, Sarangani|Maitum]]
*[[Malapatan, Sarangani|Malapatan]]
*[[Malungon, Sarangani|Malungon]]
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Kasaysayan==

Binuo ng ''Repulic Act'' Numero 7228 noong 16 Marso 1992.
AT thank you.

==Kawing panlabas==
* [http://www.sarangani.gov.ph Opisyal na website ng panlalawigang pamahalaan ng Sarangani]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

{{Sarangani}}
{{Soccsksargen}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>qg3swyn0a7vcmy5161cpa7ovq8y8x13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luzon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1326</id>
    <revision>
      <id>2215666</id>
      <parentid>2195409</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23118" sha1="gyzjgcfd0kvm3z8vuu230kjnzeswc89" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
|name = Luzon
|image_skyline = Luzon in Philippines.svg
|image_caption = Sa mapa, sa matingkad na pula ay ang pulo ng Luzon at sa madilim na pula ay ang mga pulo na ibinibilang sa Luzon.
|nickname = Hilagang Pilipinas
|native name link =
|location = [[Timog-silangang Asya]]
|coordinates= 
|archipelago = [[Kapuluan ng Pilipinas]]
|total islands = 7,107
|major islands = Luzon, [[Mindanao]], [[Mindoro Island|Mindoro]], [[Palawan Island|Palawan]] 
|area = 109,965 km²
|highest mount = Pulag
|elevation = 2,922  m
|country = Pilipinas
|country admin divisions title = Mga Rehiyon
|country admin divisions = [[Kalakhang Maynila]], [[Bicol Region|Bicol]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Calabarzon]], [[Gitnang Luzon]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Ilocos Region|Ilocos]] &amp; [[Mimaropa]]
|Pinakamalaking Lungsod = [[Kalakhang Maynila]]
|country largest city population = 9,932,560 
|population = 39,500,000 
|population as of = 2000
|density = 359.2
|ethnic groups = [[Aeta]], [[Agta]], [[Bikolano]], Ibanag, [[Igorot]], [[Ilokano]], [[Kapampangan]], Pangasinanse, [[Tagalog people|Tagalog]] 
}}

Ang '''Luzon''', '''Kalusunan''' o '''Hilagang Pilipinas''', ang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]] at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang &quot;Luzon&quot; sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]].

Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod, ang [[Quezon City]]. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang [[Bundok Pulag]], ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang [[Bulkang Mayon]], ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]].

Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng [[Batanes]] at [[Kapuluang Babuyan|Babuyan]] sa hilaga, ang mga pulo ng [[Catanduanes]], [[Marinduque]], [[Masbate]], [[Romblon]], [[Mindoro]] at [[Palawan]] sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at 38 [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]].

==Heograpiya==
{{See also|Heograpiya ng Pilipinas}}
Ang kabuuang sukat ng Luzon ay {{convert|76969315.9|km2}},&lt;ref name=unep&gt;{{cite web|title=Islands by Land Area|url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|work=Island Directory Tables|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=4 Marso 2013|archive-date=20 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang [[Lungsod Quezon]]. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng [[Bundok Pulag]], ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga [[Bulkang Pinatubo]], [[Bulkang Mayon]], [[Bulkang Taal]], ay ilan sa mga tanyag na mga [[bulkan]] sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] (ang bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]), sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]].

Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na [[Tangway ng Bikol]]. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central.

Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking [[Lambak ng Cagayan]], na nagsisilbing tagasalo, ng [[Ilog Cagayan]], ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]], ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa.

Sa timog silangan ng [[Look ng Maynila]] matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;background-color:#FDFDFD;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Anim na dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Apat na dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Tatlong dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Dalawang dibisyon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Rehiyon ng Ilocos
| rowspan=2 | Ilocandia 
| rowspan=3 | Hilagang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon&gt;Ang mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon.&lt;/ref&gt;
| rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
| rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Lambak ng Cagayan
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Cordillera Administrative Region
| Cordilleras
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Gitnang Luzon
| colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; | Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| National Capital Region
| colspan=3 style=&quot;text-align:center;&quot; |  Kalakhang Maynila
| rowspan=4 | Southern Luzon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Calabarzon
| rowspan=2 | [[Timog Katagalugan|Southern Tagalog]]
| rowspan=3 | Southern Luzon
| rowspan=3 | Southern Luzon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Mimaropa
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Rehiyon ng Bicol
| [[Bicolandia]]
|}

==Pisikal==
[[Talaksan:Northern_luzon_en.png|thumb|Ang Hilagang Luzon (Northern Luzon)]]
Ang [[Hilagang Luzon]] o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang [[Sierra Madre]] (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang [[Ilog Cagayan]], Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng [[Baguio]]. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang ''White Parola'' at ang Windmill sa bayan ng [[Bangui, Ilocos Norte]], Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang [[Tsina]] at [[Taiwan]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North).

Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]], ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang ''[[San Fernando, Pampanga]]''.

====4 Dibisyon====
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gold;&quot; | Rehiyon !! style=background-color:gold;&quot; | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gold;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''[[Rehiyon ng Ilocos|Rehiyon ng Ilocos, 1]]''' || [[San Fernando, La Union]] || Northwestern Luzon
|-
| '''[[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|CAR]]''' || [[Baguio]] || Northcentral Luzon
|-
| '''[[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan, 2]] ''' || [[Tuguegarao]] || Northeastern Luzon
|-
| '''[[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon, 3]]''' || [[San Fernando, Pampanga]] || Central Luzon
|}

===2. TIMOG LUZON===
{{See|Timog Luzon}}
[[Talaksan:Ph fil southern tagalog.png|thumb|Ang Timog Luzon (Southern Luzon)]]
Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng [[Sierra Madre]] sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng [[Lawa ng Laguna]], [[Bulkang Taal]], [[Talon ng Pagsanjan]], [[Tagaytay]], [[Hinulugang Taktak]], [[Bundok Banahaw]], [[El Nido]], [[Puerto Galera]] at [[Bulkang Mayon]], Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng [[Calabarzon]] na binubuo ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Batangas]], [[Rizal]] at [[Quezon]], Ang Minparo o [[Mimaropa]] ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon.

Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang [[Maynila]] ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang [[Tondo]], Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng [[Rizal]].

====4 Dibisyon====
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gray;&quot; | Rehiyon !! style=background-color:gray;&quot; | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gray;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''''[[Kalakhang Maynila|Kalakhang Maynila, NCR]]''''' || '''[[Maynila]]''' || Metro Manila
|-
| '''[[Calabarzon|Calabarzon, 4-A]]''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] || Southern Luzon
|-
| '''[[Mimaropa|Mimaropa, 4-B]]''' || [[Calapan]] || Southwestern Luzon
|-
| '''[[Rehiyon ng Bicol|Rehiyon ng Bicol, 5]]''' || [[Legazpi, Albay|Legazpi]] || Southeastern Luzon
|}

==Kalakhan sa Luzon==
[[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|thumb|Ang lungsod ng Quezon ang pinakaurbanisadong lungsod sa ''Luzon''.]]
Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. 

===Kalakhang Luzon===
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gold;&quot; | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;&quot; | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''Kalakhang Baguio''' || [[Baguio]] || Hilagang Luzon/Cordillera's
|-
| '''[[Kalakhang Maynila]]''' || '''[[Maynila]]''' || rowspan=&quot;3&quot;| Timog Luzon/Maynila
|-
| '''Kauuluhang Laguna''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]]  
|-
| '''Kalakhang Naga''' || [[Naga, Camarines Sur|Naga]] 
|-
! style=background-color:silver;&quot; | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:silver;&quot; | Sentrong kalakhan !! style=background-color:silver;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''Kalakhang Dagupan || [[Dagupan]] || Hilagang Luzon
|-
| '''Kalakhang Angeles''' || [[Angeles]] || rowspan=&quot;2&quot;| Gitnang Luzon
|-
| '''Kalakhang Olongapo''' || [[Olongapo]] 
|-
| '''Kalakhang Batangas''' || [[Lungsod ng Batangas|Batangas]] || Timog Luzon
|}

==Pagkakahating Administratibo==

Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 [[Mga Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng Pilipinas.  Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan.


===Administratibo at rehiyon===
{| class=&quot;wikitable sortable toptextcells&quot; style=&quot;margin:auto;table-layout:fixed;text-align:center;width:100%;font-size:95%;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:middle&quot;;
! scope=&quot;col&quot; | Lokasyon
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon&lt;br /&gt;{{small|(designation)}}
! scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | {{abbr|Populasyon|Population and national share (as of 2015)}}&lt;br /&gt;{{small|(2015)}}{{PH census|2015|d}}
! scope=&quot;col&quot; | Area{{efn-lr|name=Area}}&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=3 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=11 January 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=7 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=29 April 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; | Density
! scope=&quot;col&quot; | Regional&lt;br /&gt;center
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;text-align:left;&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | {{center|[[List of primary local government units of the Philippines|Component LGUs]]}}{{unbulleted list | item_style=white-space:nowrap; | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|Province}} | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|''{{font|Independent city or municipality|css=font-weight:normal;}}''}} | {{Color box|#FDFDFD|{{font|∗|css=font-weight:normal;}}|border=darkgray}} {{small|[[Island groups of the Philippines|Associated island]]}}{{efn-lr|name=Islands}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;1&quot; | [[File:Ph fil ilocos.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Ilocos Region]]&lt;br /&gt;{{small|(Region I)}}
| 5,026,128&lt;br /&gt;(''{{percentage|5026128|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|13,012.60|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|5026128/13012.60|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[San Fernando City, La Union|San Fernando&lt;br /&gt;{{small|(La Union)}}]]
| {{Collapsible list
 | title       = 5
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Dagupan]]''{{efn-lr|name=icc}}
 | 2           = '''[[Ilocos Norte]]'''
 | 3           = '''[[Ilocos Sur]]'''
 | 4           = '''[[La Union]]'''
 | 5           = '''[[Pangasinan]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;3&quot; | [[File:Ph fil cagayan valley.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Cagayan Valley]]&lt;br /&gt;{{small|(Region II)}}
| 3,451,410&lt;br /&gt;(''{{percentage|3451410|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|28,228.83|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|3451410/28228.83|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Tuguegarao]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Batanes]]'''*
 | 2           = '''[[Cagayan]]'''
 | 3           = '''[[Isabela]]'''
 | 4           = '''[[Nueva Vizcaya]]'''
 | 5           = '''[[Quirino]]'''
 | 6           = ''[[Santiago, Isabela|Santiago]]''{{efn-lr|name=icc}}
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;4&quot; | [[File:Ph fil central luzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Central Luzon]]&lt;br /&gt;{{small|(Region III)}}
| 11,218,177&lt;br /&gt;(''{{percentage|11218177|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|11218177/22014.63|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[San Fernando City, Pampanga|San Fernando&lt;br /&gt;{{small|(Pampanga)}}]]
| {{Collapsible list
 | title       = 9
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Angeles]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 2           = '''[[Aurora (lalawigan)|Aurora]]'''
 | 3           = '''[[Bataan]]'''
 | 4           = '''[[Bulacan]]'''
 | 5           = '''[[Nueva Ecija]]'''
 | 6           = ''[[Olongapo]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 7           = '''[[Pampanga]]'''
 | 8           = '''[[Tarlac]]'''
 | 9           = '''[[Zambales]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;6&quot; | [[File:Ph fil calabarzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Calabarzon]]&lt;br /&gt;{{small|(Region IV-A)}}
| 14,414,774&lt;br /&gt;(''{{percentage|14414774|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|14414774/16873.31|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Calamba, Laguna|Calamba]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Batangas]]'''
 | 2           = '''[[Cavite]]'''
 | 3           = '''[[Laguna]]'''
 | 4           = ''[[Lucena]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 5           = '''[[Quezon]]'''
 | 6           = '''[[Rizal]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;8&quot; | [[File:Ph fil mimaropa.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]]{{efn-lr|name=Islands}}&lt;br /&gt;{{small|(Mimaropa)}}
| 2,963,360&lt;br /&gt;(''{{percentage|2963360|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|29,620.90|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|2963360/29620.90|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Calapan]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Marinduque]]'''*
 | 2           = '''[[Occidental Mindoro]]'''*
 | 3           = '''[[Oriental Mindoro]]'''*
 | 4           = '''[[Palawan]]'''*
 | 5           = ''[[Puerto Princesa]]''*{{efn-lr|name=huc}}
 | 6           = '''[[Romblon]]'''*
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;7&quot; | [[File:Ph fil bicol.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Bicol Region]]&lt;br /&gt;{{small|(Region V)}}
| 5,796,989&lt;br /&gt;(''{{percentage|5796989|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|5796989/18155.82|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Legazpi, Albay|Legazpi]]
| {{Collapsible list
 | title       = 7
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Albay]]'''
 | 2           = '''[[Camarines Norte]]'''
 | 3           = '''[[Camarines Sur]]'''
 | 4           = '''[[Catanduanes]]'''*
 | 5           = '''[[Masbate]]'''*
 | 6           = ''[[Naga, Camarines Sur|Naga]]''{{efn-lr|name=icc}}
 | 7           = '''[[Sorsogon]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;2&quot; | [[File:Ph fil car.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Cordillera Administrative Region|Cordillera&lt;br /&gt;Administrative&lt;br /&gt;Region]]&lt;br /&gt;{{small|(CAR)}}
| 1,722,006&lt;br /&gt;(''{{percentage|1722006|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|19,422.03|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|1722006/19422.03|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Baguio]]
| {{Collapsible list
 | title       = 7
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Abra]]'''
 | 2           = '''[[Apayao]]'''
 | 3           = ''[[Baguio]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 4           = '''[[Benguet]]'''
 | 5           = '''[[Ifugao]]'''
 | 6           = '''[[Kalinga]]'''
 | 7           = '''[[Mountain Province]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;5&quot; | [[File:Ph fil ncr.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Metro Manila|National&amp;nbsp;Capital&lt;br /&gt;Region]]&lt;br /&gt;{{small|(NCR)}}
| 12,877,253&lt;br /&gt;(''{{percentage|12877253|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|611.39|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|12877253/611.39|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| '''[[Manila]]'''
| {{Collapsible list
 | title       = 17
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Caloocan]]''
 | 2           = ''[[Las Piñas]]''
 | 3           = ''[[Makati]]''
 | 4           = ''[[Malabon]]''
 | 5           = ''[[Mandaluyong]]''
 | 6           = ''[[Manila]]''
 | 7           = ''[[Marikina]]''
 | 8           = ''[[Muntinlupa]]''
 | 9           = ''[[Navotas]]''
 | 10          = ''[[Parañaque]]''
 | 11          = ''[[Pasay]]''
 | 12          = ''[[Pasig]]''
 | 13          = ''[[Pateros]]''
 | 14          = ''[[Quezon City]]''
 | 15          = ''[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]''
 | 16          = ''[[Taguig]]''
 | 17          = ''[[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Valenzuela]]''
 }}
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; colspan=2 | Region
! scope=&quot;col&quot; | 2015 sensus
! scope=&quot;col&quot; | Area
! scope=&quot;col&quot; | Density
! scope=&quot;col&quot; | Sentrong rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Kinukumpuning LGUs
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;&quot;
| colspan=&quot;7&quot; |

;Table note(s)
{{notelist-lr|refs=
{{efn-lr|name=Islands|The list includes the [[Island groups of the Philippines|associated islands]] of Luzon (provinces of [[Marinduque]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Palawan]], [[Romblon]], [[Batanes]], [[Catanduanes]] and [[Masbate]]).}}
{{efn-lr|name=Area|Land area figures are the sum of each region's component provinces (and/or independent cities), derived from the National Statistical Coordination Board ([[Philippine Statistics Authority]]) official website.}}
{{efn-lr|name=icc|An [[Cities of the Philippines#Classification|independent component city]], not under the jurisdiction of any provincial government.}}
{{efn-lr|name=huc|A [[Cities of the Philippines#Classification|highly urbanized city]], independent from any province}}
}}
|}
===Tropiko Moonson Climate===

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Luzon|*]]
{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>gyzjgcfd0kvm3z8vuu230kjnzeswc89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215763</id>
      <parentid>2215666</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215666 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23088" sha1="b12xtujfnaeva9a440saht43t863bts" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
|name = Luzon
|image_skyline = Luzon in Philippines.svg
|image_caption = Sa mapa, sa matingkad na pula ay ang pulo ng Luzon at sa madilim na pula ay ang mga pulo na ibinibilang sa Luzon.
|nickname = Hilagang Pilipinas
|native name link =
|location = [[Timog-silangang Asya]]
|coordinates= 
|archipelago = [[Kapuluan ng Pilipinas]]
|total islands = 7,107
|major islands = Luzon, [[Mindanao]], [[Mindoro Island|Mindoro]], [[Palawan Island|Palawan]] 
|area = 109,965 km²
|highest mount = Pulag
|elevation = 2,922  m
|country = Pilipinas
|country admin divisions title = Mga Rehiyon
|country admin divisions = [[Kalakhang Maynila]], [[Bicol Region|Bicol]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Calabarzon]], [[Gitnang Luzon]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Ilocos Region|Ilocos]] &amp; [[Mimaropa]]
|Pinakamalaking Lungsod = [[Kalakhang Maynila]]
|country largest city population = 9,932,560 
|population = 39,500,000 
|population as of = 2000
|density = 359.2
|ethnic groups = [[Aeta]], [[Agta]], [[Bikolano]], Ibanag, [[Igorot]], [[Ilokano]], [[Kapampangan]], Pangasinanse, [[Tagalog people|Tagalog]] 
}}

Ang '''Luzon''', '''Kalusunan''' o '''Hilagang Pilipinas''', ang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]] at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang &quot;Luzon&quot; sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]].

Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod, ang [[Quezon City]]. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang [[Bundok Pulag]], ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang [[Bulkang Mayon]], ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]].

Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng [[Batanes]] at [[Kapuluang Babuyan|Babuyan]] sa hilaga, ang mga pulo ng [[Catanduanes]], [[Marinduque]], [[Masbate]], [[Romblon]], [[Mindoro]] at [[Palawan]] sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at 38 [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]].

==Heograpiya==
{{See also|Heograpiya ng Pilipinas}}
Ang kabuuang sukat ng Luzon ay {{convert|76969315.9|km2}},&lt;ref name=unep&gt;{{cite web|title=Islands by Land Area|url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|work=Island Directory Tables|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=4 Marso 2013|archive-date=20 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang [[Lungsod Quezon]]. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng [[Bundok Pulag]], ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga [[Bulkang Pinatubo]], [[Bulkang Mayon]], [[Bulkang Taal]], ay ilan sa mga tanyag na mga [[bulkan]] sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] (ang bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]), sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]].

Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na [[Tangway ng Bikol]]. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central.

Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking [[Lambak ng Cagayan]], na nagsisilbing tagasalo, ng [[Ilog Cagayan]], ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]], ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa.

Sa timog silangan ng [[Look ng Maynila]] matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;background-color:#FDFDFD;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Anim na dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Apat na dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Tatlong dibisyon
! scope=&quot;col&quot; | Dalawang dibisyon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Rehiyon ng Ilocos
| rowspan=2 | Ilocandia 
| rowspan=3 | Hilagang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon&gt;Ang mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon.&lt;/ref&gt;
| rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
| rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Lambak ng Cagayan
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Cordillera Administrative Region
| Cordilleras
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gold;&quot;| Gitnang Luzon
| colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; | Gitnang Luzon&lt;ref name=North_Central_Luzon/&gt;
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| National Capital Region
| colspan=3 style=&quot;text-align:center;&quot; |  Kalakhang Maynila
| rowspan=4 | Southern Luzon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Calabarzon
| rowspan=2 | [[Timog Katagalugan|Southern Tagalog]]
| rowspan=3 | Southern Luzon
| rowspan=3 | Southern Luzon
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Mimaropa
|-style=&quot;vertical-align:top;&quot;
! style=background-color:gray;&quot;| Rehiyon ng Bicol
| [[Bicolandia]]
|}

==Pisikal==
[[Talaksan:Northern_luzon_en.png|thumb|Ang Hilagang Luzon (Northern Luzon)]]
Ang [[Hilagang Luzon]] o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang [[Sierra Madre]] (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang [[Ilog Cagayan]], Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng [[Baguio]]. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang ''White Parola'' at ang Windmill sa bayan ng [[Bangui, Ilocos Norte]], Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang [[Tsina]] at [[Taiwan]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North).

Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]], ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang ''[[San Fernando, Pampanga]]''.

====4 Dibisyon====
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gold;&quot; | Rehiyon !! style=background-color:gold;&quot; | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gold;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''[[Rehiyon ng Ilocos|Rehiyon ng Ilocos, 1]]''' || [[San Fernando, La Union]] || Northwestern Luzon
|-
| '''[[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|CAR]]''' || [[Baguio]] || Northcentral Luzon
|-
| '''[[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan, 2]] ''' || [[Tuguegarao]] || Northeastern Luzon
|-
| '''[[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon, 3]]''' || [[San Fernando, Pampanga]] || Central Luzon
|}

===2. TIMOG LUZON===
{{See|Timog Luzon}}
[[Talaksan:Ph fil southern tagalog.png|thumb|Ang Timog Luzon (Southern Luzon)]]
Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng [[Sierra Madre]] sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng [[Lawa ng Laguna]], [[Bulkang Taal]], [[Talon ng Pagsanjan]], [[Tagaytay]], [[Hinulugang Taktak]], [[Bundok Banahaw]], [[El Nido]], [[Puerto Galera]] at [[Bulkang Mayon]], Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng [[Calabarzon]] na binubuo ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Batangas]], [[Rizal]] at [[Quezon]], Ang Minparo o [[Mimaropa]] ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon.

Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang [[Maynila]] ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang [[Tondo]], Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng [[Rizal]].

====4 Dibisyon====
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gray;&quot; | Rehiyon !! style=background-color:gray;&quot; | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gray;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''''[[Kalakhang Maynila|Kalakhang Maynila, NCR]]''''' || '''[[Maynila]]''' || Metro Manila
|-
| '''[[Calabarzon|Calabarzon, 4-A]]''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] || Southern Luzon
|-
| '''[[Mimaropa|Mimaropa, 4-B]]''' || [[Calapan]] || Southwestern Luzon
|-
| '''[[Rehiyon ng Bicol|Rehiyon ng Bicol, 5]]''' || [[Legazpi, Albay|Legazpi]] || Southeastern Luzon
|}

==Kalakhan sa Luzon==
[[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|thumb|Ang lungsod ng Quezon ang pinakaurbanisadong lungsod sa ''Luzon''.]]
Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. 

===Kalakhang Luzon===
{| class = &quot;wikitable&quot; style = &quot;font-size: 100%;&quot;
|-
! style=background-color:gold;&quot; | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;&quot; | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''Kalakhang Baguio''' || [[Baguio]] || Hilagang Luzon/Cordillera's
|-
| '''[[Kalakhang Maynila]]''' || '''[[Maynila]]''' || rowspan=&quot;3&quot;| Timog Luzon/Maynila
|-
| '''Kauuluhang Laguna''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]]  
|-
| '''Kalakhang Naga''' || [[Naga, Camarines Sur|Naga]] 
|-
! style=background-color:silver;&quot; | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:silver;&quot; | Sentrong kalakhan !! style=background-color:silver;&quot; | Dibisyon 
|-
| '''Kalakhang Dagupan || [[Dagupan]] || Hilagang Luzon
|-
| '''Kalakhang Angeles''' || [[Angeles]] || rowspan=&quot;2&quot;| Gitnang Luzon
|-
| '''Kalakhang Olongapo''' || [[Olongapo]] 
|-
| '''Kalakhang Batangas''' || [[Lungsod ng Batangas|Batangas]] || Timog Luzon
|}

==Pagkakahating Administratibo==

Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 [[Mga Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng Pilipinas.  Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan.


===Administratibo at rehiyon===
{| class=&quot;wikitable sortable toptextcells&quot; style=&quot;margin:auto;table-layout:fixed;text-align:center;width:100%;font-size:95%;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:middle&quot;;
! scope=&quot;col&quot; | Lokasyon
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon&lt;br /&gt;{{small|(designation)}}
! scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | {{abbr|Populasyon|Population and national share (as of 2015)}}&lt;br /&gt;{{small|(2015)}}{{PH census|2015|d}}
! scope=&quot;col&quot; | Area{{efn-lr|name=Area}}&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=3 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=11 January 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=7 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=29 April 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; | Density
! scope=&quot;col&quot; | Regional&lt;br /&gt;center
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;text-align:left;&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | {{center|[[List of primary local government units of the Philippines|Component LGUs]]}}{{unbulleted list | item_style=white-space:nowrap; | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|Province}} | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|''{{font|Independent city or municipality|css=font-weight:normal;}}''}} | {{Color box|#FDFDFD|{{font|∗|css=font-weight:normal;}}|border=darkgray}} {{small|[[Island groups of the Philippines|Associated island]]}}{{efn-lr|name=Islands}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;1&quot; | [[File:Ph fil ilocos.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Ilocos Region]]&lt;br /&gt;{{small|(Region I)}}
| 5,026,128&lt;br /&gt;(''{{percentage|5026128|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|13,012.60|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|5026128/13012.60|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[San Fernando City, La Union|San Fernando&lt;br /&gt;{{small|(La Union)}}]]
| {{Collapsible list
 | title       = 5
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Dagupan]]''{{efn-lr|name=icc}}
 | 2           = '''[[Ilocos Norte]]'''
 | 3           = '''[[Ilocos Sur]]'''
 | 4           = '''[[La Union]]'''
 | 5           = '''[[Pangasinan]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;3&quot; | [[File:Ph fil cagayan valley.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Cagayan Valley]]&lt;br /&gt;{{small|(Region II)}}
| 3,451,410&lt;br /&gt;(''{{percentage|3451410|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|28,228.83|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|3451410/28228.83|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Tuguegarao]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Batanes]]'''*
 | 2           = '''[[Cagayan]]'''
 | 3           = '''[[Isabela]]'''
 | 4           = '''[[Nueva Vizcaya]]'''
 | 5           = '''[[Quirino]]'''
 | 6           = ''[[Santiago, Isabela|Santiago]]''{{efn-lr|name=icc}}
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;4&quot; | [[File:Ph fil central luzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Central Luzon]]&lt;br /&gt;{{small|(Region III)}}
| 11,218,177&lt;br /&gt;(''{{percentage|11218177|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|22,014.63|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|11218177/22014.63|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[San Fernando City, Pampanga|San Fernando&lt;br /&gt;{{small|(Pampanga)}}]]
| {{Collapsible list
 | title       = 9
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Angeles]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 2           = '''[[Aurora (lalawigan)|Aurora]]'''
 | 3           = '''[[Bataan]]'''
 | 4           = '''[[Bulacan]]'''
 | 5           = '''[[Nueva Ecija]]'''
 | 6           = ''[[Olongapo]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 7           = '''[[Pampanga]]'''
 | 8           = '''[[Tarlac]]'''
 | 9           = '''[[Zambales]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;6&quot; | [[File:Ph fil calabarzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Calabarzon]]&lt;br /&gt;{{small|(Region IV-A)}}
| 14,414,774&lt;br /&gt;(''{{percentage|14414774|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|16,873.31|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|14414774/16873.31|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Calamba, Laguna|Calamba]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Batangas]]'''
 | 2           = '''[[Cavite]]'''
 | 3           = '''[[Laguna]]'''
 | 4           = ''[[Lucena]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 5           = '''[[Quezon]]'''
 | 6           = '''[[Rizal]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;8&quot; | [[File:Ph fil mimaropa.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]]{{efn-lr|name=Islands}}&lt;br /&gt;{{small|(Mimaropa)}}
| 2,963,360&lt;br /&gt;(''{{percentage|2963360|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|29,620.90|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|2963360/29620.90|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Calapan]]
| {{Collapsible list
 | title       = 6
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Marinduque]]'''*
 | 2           = '''[[Occidental Mindoro]]'''*
 | 3           = '''[[Oriental Mindoro]]'''*
 | 4           = '''[[Palawan]]'''*
 | 5           = ''[[Puerto Princesa]]''*{{efn-lr|name=huc}}
 | 6           = '''[[Romblon]]'''*
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;7&quot; | [[File:Ph fil bicol.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Bicol Region]]&lt;br /&gt;{{small|(Region V)}}
| 5,796,989&lt;br /&gt;(''{{percentage|5796989|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|18,155.82|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|5796989/18155.82|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Legazpi, Albay|Legazpi]]
| {{Collapsible list
 | title       = 7
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Albay]]'''
 | 2           = '''[[Camarines Norte]]'''
 | 3           = '''[[Camarines Sur]]'''
 | 4           = '''[[Catanduanes]]'''*
 | 5           = '''[[Masbate]]'''*
 | 6           = ''[[Naga, Camarines Sur|Naga]]''{{efn-lr|name=icc}}
 | 7           = '''[[Sorsogon]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;2&quot; | [[File:Ph fil car.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Cordillera Administrative Region|Cordillera&lt;br /&gt;Administrative&lt;br /&gt;Region]]&lt;br /&gt;{{small|(CAR)}}
| 1,722,006&lt;br /&gt;(''{{percentage|1722006|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|19,422.03|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|1722006/19422.03|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| [[Baguio]]
| {{Collapsible list
 | title       = 7
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = '''[[Abra]]'''
 | 2           = '''[[Apayao]]'''
 | 3           = ''[[Baguio]]''{{efn-lr|name=huc}}
 | 4           = '''[[Benguet]]'''
 | 5           = '''[[Ifugao]]'''
 | 6           = '''[[Kalinga]]'''
 | 7           = '''[[Mountain Province]]'''
 }}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:8em;&quot; data-sort-value=&quot;5&quot; | [[File:Ph fil ncr.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region]]
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; | [[Metro Manila|National&amp;nbsp;Capital&lt;br /&gt;Region]]&lt;br /&gt;{{small|(NCR)}}
| 12,877,253&lt;br /&gt;(''{{percentage|12877253|100981437|pad=1}}'')
| {{convert|611.39|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| {{convert|{{sigfig|12877253/611.39|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}}
| '''[[Manila]]'''
| {{Collapsible list
 | title       = 17
 | frame_style = border:none;
 | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5;
 | list_style  = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap;
 | bullets     = on;
 | 1           = ''[[Caloocan]]''
 | 2           = ''[[Las Piñas]]''
 | 3           = ''[[Makati]]''
 | 4           = ''[[Malabon]]''
 | 5           = ''[[Mandaluyong]]''
 | 6           = ''[[Manila]]''
 | 7           = ''[[Marikina]]''
 | 8           = ''[[Muntinlupa]]''
 | 9           = ''[[Navotas]]''
 | 10          = ''[[Parañaque]]''
 | 11          = ''[[Pasay]]''
 | 12          = ''[[Pasig]]''
 | 13          = ''[[Pateros]]''
 | 14          = ''[[Quezon City]]''
 | 15          = ''[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]''
 | 16          = ''[[Taguig]]''
 | 17          = ''[[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Valenzuela]]''
 }}
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; colspan=2 | Region
! scope=&quot;col&quot; | 2015 sensus
! scope=&quot;col&quot; | Area
! scope=&quot;col&quot; | Density
! scope=&quot;col&quot; | Sentrong rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Kinukumpuning LGUs
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;&quot;
| colspan=&quot;7&quot; |

;Table note(s)
{{notelist-lr|refs=
{{efn-lr|name=Islands|The list includes the [[Island groups of the Philippines|associated islands]] of Luzon (provinces of [[Marinduque]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Palawan]], [[Romblon]], [[Batanes]], [[Catanduanes]] and [[Masbate]]).}}
{{efn-lr|name=Area|Land area figures are the sum of each region's component provinces (and/or independent cities), derived from the National Statistical Coordination Board ([[Philippine Statistics Authority]]) official website.}}
{{efn-lr|name=icc|An [[Cities of the Philippines#Classification|independent component city]], not under the jurisdiction of any provincial government.}}
{{efn-lr|name=huc|A [[Cities of the Philippines#Classification|highly urbanized city]], independent from any province}}
}}
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Luzon|*]]
{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>b12xtujfnaeva9a440saht43t863bts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karagatang Pasipiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1746</id>
    <revision>
      <id>2215675</id>
      <parentid>2183977</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16359" sha1="dx20ecv10v23om08bgrfkaqiiyfvztk" xml:space="preserve">[[Talaksan:Pacific Ocean.png|thumb|right|Karagatang Pasipiko]]
Ang '''Karagatang Pasipiko''' (mula sa salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''Mare Pacificum'', na ang ibig sabihin ay ''payapang dagat'', na iginawad ng manggagalugad na [[Portugal|Portuges]] na si [[Fernando Magallanes]] sa korona ng [[Espanya]]) ay ang pinakamalaki at pinakamalalim sa limang hatian ng [[karagatan]] sa [[daigdig]]. Kinabibilangan ito ng isang katlo ng buong kalatagan ng [[Lupa]] at may sukat na 165.25 milyon km² (63.8 milyong milya kuwadrado). Umaabot ito ng mga 15,500&amp;nbsp;km (9,600&amp;nbsp;mi) mula sa [[Dagat Bering]] sa [[Karagatang Artiko]] hanggang sa mayelong lugar ng [[Dagat Ross]] ng [[Antartika]] sa timog. May kalaparang silangan-kanluran na mga 5 gradong H [[latitud]], nakalatag ito sa mga 19,800&amp;nbsp;km (12,300&amp;nbsp;mi) mula [[Indonesia]] hanggang sa baybayin ng [[Colombia]]. Ang kanlurang hangganan ng karagatan sa kadalasan ay ang [[Kipot ng Malaka]]. Matatagpuan ang pinakamababang dako sa mundo sa [[Bambang ng Marianas]] sa ilalim ng Pasipiko na nasa 10,928 metro (35,853&amp;nbsp;tal) mababa sa pantay dagat.

Naglalaman ang Karagatang Pasipiko ng mga 25,000 [[pulo]] (mahigit ito sa kabuuang bilang ng buong pinagsamang mga karagatan sa mundo; silipin: [[Mga Isla ng Pasipiko]]). Marami rito ay matatagpuan sa timog ng [[ekwador]]. Maraming laot ang nasa kanlurang baybayin ng Pasipiko. Pinamalalaki rito ang [[Dagat Selebes]], Dagat Korales, [[Dagat Timog Tsina]], [[Dagat Silangang Tsina]], [[Dagat Hapon]], [[Dagat Luzon]], [[Dagat Sulu]], Dagat Tasman at [[Dagat Dilaw]]. Ang Kipot ng Malaka ay sumasama sa Pasipiko at ang [[Karagatang Indiyo]] sa kanluran at ang [[Kipot ng Magallanes]] ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Atlantiko]] sa silangan. Sa timog, ang Kipot ng Bering ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Artiko]].

Ang manunuklas na [[Portugal|Portuges]] na si [[Ferdinand Magellan]] ang nagpangalan sa karagatan dahil sa napansin niyang kalmadong tubig nito at naging mapayapa ang kanyang paglalayag mula [[Kipot ni Magallanes]] hanggang [[Pilipinas]]. Subalit, hindi laging mapaya ang Pasipiko. Maraming [[bagyo]] at unos (o ''hurricane'') ang tumatama sa mga pulo nito. Ang mga lupain din sa paligid ng Pasipiko ay puno ng mga [[bulkan]] at kadalasang niyayanig ng [[lindol]]. Dulot naman ng lindol sa ilalim ng tubig ang [[tsunami]] na nakapagpawasak na ng maraming pulo at nakapagpabura ng maraming bayan nito.

Ang tsunami ([[daluyong]]), na dulot ng lindol sa ilalim ng tubig, ay nagdulot ng kapahamakan sa maraming mga pulo na gumunaw sa buong kabayanan.

== Mga katangian ng tubig Pasipiko ==

Ang temperatura ng [[tubig]] sa Pasipiko ay iba-iba mula sa napakalamig sa mga polong (''polar'') lugar hanggang 29&amp;nbsp;°C (84&amp;nbsp;°F) malapit sa [[ekwador]]. Iba-iba rin ang [[kaalatan]] (salinity) nito. Ang tubig malapit sa ekwador ay may mababang kaalatan kumpara sa gitnang latitud dahil sa madalas na pag-ulan buong taon dito. Mula sa timpladong (temperate) latitud patungo sa mga polo, mababa rin ang kaalatan dahil sa mabagal na [[pagsingaw]] (''evaporation'') ng tubig alat sa napakalamig na lugar na ito. Kilala ang Dagat Pasipiko na mas mainit sa Dagat Atlantico.

Sa pangkalahatan, ang ikot ng tubig sa rabaw ng Pasipiko ay kamukha ng ikot ng relo sa [[Hilagang Hemispero]] (ang Gire ng Hilagang Pasipiko) at kamukha ng pakontrang ikot ng relo sa Timog Hemispero. Ang Hilagang Agos Ekwatoryal, na itinutulak pakanluran sa 15°N latitud ng [[viento alisios]] (''trade winds'') ay lumiliko ng pahilaga malapit sa Pilipinas upang maging mainit na [[Agos Kuroshio]] o Hapon. Pasilangan sa 45°N, nagsasanga ang Kuroshio kung saan ang iba ay patungo pahilaga bilang [[Agos Aleutian]] at kung saan ang karamihan ay patimog upang sumama sa [[Hilagang Agos Ekwatoryal]]. Ang Agos Aleutian ay nagsasanga pagdating nito sa [[Hilagang Amerika]] at bumubuo bilang simunong agos na pakontrang-ikot ng relo sa Laot Bering. Ang timoging galamay nito ay naging malamig at mabagal ng dumadaloy pahilaga bilang [[Agos California]].

Ang Timog Agos Ekwatoryal, na dumadaloy ng kanluran sa ekwador ay umiikot patimog silangan ng [[New Guinea]], at lumiko pasilangan sa halos 50°S, at sumasama sa kalakhang pakanlurang sirkulasyon ng Timoging Pasipiko na kasama ang umiikot na Sirkumpolong Agos Antartika. Kapag malapit na ito sa pasigan ng [[Chile]], nahahati ang Timog Agos Ekwatoryal; ang isa ay dumadaloy malapit sa [[Cape Horn]] at ang isa ay pahilaga upang bumuo ng [[Agos Humboldt]] o Peru.

== Heolohiya ==

Ang [[Linya ng Andesita]] ang pinakakilalang pagkakaibang rehiyonal sa Pasipiko. Naghihiwalay ito sa malalim at basikong [[batong igneo]] (''igneous'') ng Kalukungan ng Gitnang Pasipiko (Central Pacific Basin) sa bahagyang lubog na lupalop na lugar na may maasim na batong igneo sa mga baybayin nito. Sumusunod ang Linya ng Andesita sa kanlurang gilid ng mga pulo malapit sa [[California]] at bumabagtas sa timog ng arko ng Aleutian, sa silangang gilid ng [[Tangway ng Kamchatka]] (Kamchatka Peninsula), ng [[Kapuluang Kuril]] sa [[Hapon (bansa)|Hapon]], ng [[Kapuluang Mariana]], ng [[Kapuluang Solomon]], at ng [[New Zealand]]. Patuloy ang pagkakaiba pahilagang silangan sa kanlurang gilid ng Cordillera ng Albatross sa [[Timog Amerika]] hanggang [[Mexico]] at bumabalik sa mga pulo malapit sa California. Ang Indonesia, Pilipinas, Hapon, New Guinea, at New Zealand – na lahat ay pasilangang karugtong ng blokeng lupalop (''continental block'') ng [[Australia]] at [[Asya]] – ay nasa labas ng Linya ng Andesita.

Sa loob ng Linya ng Andesita ang pinakamalalim na trintsera (''trench''), mga lubog na [[bulkan]]g [[bundok]], at mga pulong mula sa bulkang dagat na bumubuo sa Kalukungan ng Gitnang Pasipiko. Sa ilalim nito, banayad na bumulwak sa mga bitak ang basaltong lava upang bumuo ng malaking mala-simboryong bulkang bundok kung saan naagnas naman ito upang bumuo ng mga arko, kadena at kalipunan ng mga pulo. Sa labas ng Linya ng Andesita, sumasabog ang bulkanismo. Ang [[Bilog na Apoy ng Pasipiko]] (''Pacific Ring of Fire'') ay pinakabantog sa [[daigdig]] dahil nakapaligid rito ang nakakakilabot na bulkanismo nito.

== Mga katangian ==
 
[[Talaksan:Pacific elevation.jpg|thumb|350px|Ang Pasipiko ay napaliligiran ng maraming bulkan at trentserang pangkaragatan]]

Ang pinakamalaking katihan sa loob ng Dagat Pasipiko ay ang pulo ng New Guinea – na pangalawa sa mundo. Halos lahat ng maliliit ng mga pulo ng Pasipiko ay nasa pagitan ng 30°N at 30°S, na mula [[Timog-silangang Asya]] hanggang sa [[Pulo ng Paskuwa]] (Easter Island); halos lahat ng mga pulo sa Kalukungang Pasipiko ay nakalubog.

Ang bantog na tatsulok (triangle) ng [[Polynesia]] na nagdudugtong sa [[Hawaii]], Pulo ng Paskuwa at New Zealand ay napalolooban at lumalagom sa kulumpon ng mga maliliit na [[pulo ng Cook]], [[Marquesas]], [[Samoa]], Society, [[Tokelau]], [[Tonga]], [[Tuamotu]], [[Tuvalu]], at [[Wallis at Futuna]].

Mula sa hilaga ng ekwador at kanluran ng [[International Date Line]], maraming maliliit na pulo ng [[Micronesia]] ang kasama rito: ang mga pulo ng Caroline, Marshall, at Mariana.

Sa timog kanluran sulok ng Pasipiko, narito ang mga pulo ng [[Melanesia]] na pinangungunahan ng New Guinea. Ang iba pang mahahalagang kapuluan ng Melanesia ay ang mga kapuluan ng [[Bismarck]], [[Fiji]], [[New Caledonia]], [[Solomon]], at [[Vanuatu]].

May apat na uri ang mga pulo sa Dagat Pasipiko: pulong lupalop (continental island), pulong mataas (high island), pulong korales (corral island), at itinaas na plataporma ng korales (raised corral platform). Ang mga pulong lupalop ay nasa labas ng Linya ng Andesita at kasama rito ang New Guinea, ang mga pulo ng New Zealand at ang Pilipinas. Ang mga pulong ito ay mga karugtong ng kalapit na lupalop. Ang mga pulong mataas ay galing sa bulkan at marami ay aktibo pa.. Kilala rito ang Buganbilya, Hawaii at Solomon.

Ang ika-tatlo at ika-apat na uri ng pulo ay mula sa resulta ng paglaki ng mga korales. Ang mga [[gubat korales (coral reefs)]] ay mababang estruktura ng nabuo sa ibabaw ng basaltikong agos ng lava sa ilalim ng rabaw ng karagatan. Isa sa pinakamalaki ay ang Great Barrier Reef sa hilagang silangan ng Australia. Ang ikalawang uri ng pulo ay mula sa itinaas na plataporma ng korales na karaniwan ay malaki ng kaunti sa mga mababang pulo mula sa korales. Halimbawa rito ay ang Banaba (dating Ocean Island) at Makatea sa grupo ng Tuamotu ng Frances na Polynesia.

== Kasaysayan at ekonomiya ==

Maraming mahahalagang pandarayuhan ang nangyari sa Pasipiko noong pa mang panahong pre-historiko bantog rito ang mga lumad [[Polynesian]] na nagmula sa gilid ng Asya (nanggaling sa isang rehiyong na may mga pulo at may mga lumad na nagsalita ang mga wika na bilang pamiliyang-wikang [[Austronesian]], na sakop ang mga bansang [[Taiwan]], [[Pilipinas]], [[Indonesia]] at [[Malaysia]]) na dumayo sa [[Tonga]] at [[Samoa]], at nagpatuloy sa Hawaii, [[Tahiti]] at [[New Zealand]].

Unang nasilayan ng mga [[Europa|Europeo]] ang Pasipiko noong ika-16 na siglo. Una rito si [[Vasco Núñez de Balboa]] (1513) at sinundan ni Fernando Magallanes na tumawid ng Pasipiko sa kanyang paglilibot-mundo (1519-1522). Noong 1564, ang mga conquistadores ay tumawid ng dagat mula [[Mexico]] na pinamumunuan ni [[Miguel López de Legazpi]] na naglayag sa Pilipinas at kapuluan ng Marianas. Nangingibabaw ang impluwensiya ng Espanya noong natitirang siglo 16 sa Pasipiko sa mga barkong naglalayag mula Espanya patungong Pilipinas, New Guinea at kapuluan ng Solomon. Ang [[Galeon de Manila]] ang naging tulay sa pagitan ng [[Maynila]] at [[Acapulco]].

Noong ika-17 siglo, ang mga [[Netherlands|Holandes]] na naglayag mula sa timog [[Aprika]] ay nangibabaw sa pagtuklas at kalakal; natuklasan ni [[Abel Janszoon Tasman]] ang [[Tasmania]] at New Zealand (1642). Noong siglo 18 nagsimula ang eksplorasyon ng mga [[Rusya|Ruso]] sa [[Alaska]] at kapuluan ng Aleutian, ang mga [[Pransiya|Pranses]] sa [[Polynesia]], at ang mga Britanyo sa tatlong paglalayag ni [[James Cook]] (sa Timog Pasipiko at Australia, Hawaii, at Hilagang Kanlurang Pasipiko sa Hilagang Amerika).

Ang pagsibol ng [[imperyalismo]] noong siglo 19 ay nagbunga ng pagsakop ng halos buong Oceania ng [[Gran Britanya]] at [[Pransiya]], sinundan ito ng [[Estados Unidos]]. Malaking abuloy sa kaalamang pangkaragatan ang ginawa sa mga paglalayag ng [[HMS Beagle]] noong mga taong 1830 na sinakyan ni [[Charles Darwin]]; ng [[HMS Challenger]] noong 1870s; ng USS Tuscarora (1873-76); at ng Alemang Gazelle (1874-1876). Kahit nasakop ng Estados Unidos ang Pilipinas noong 1989, sakop ng Hapon ang kanlurang Pasipiko noong 1914 at sinakop pa nito ang marami pang pulo noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Nang matapos ang digmaan, ang U.S. Pacific Fleet (Boke Pasipiko ng E.U.) ang naging panginoon ng karagatan ng Pasipiko.

Labing pitong bansa ang nasa Pasipiko: [[Australia]], [[Fiji]], [[Hapon (bansa)|Hapon]], [[Kiribati]], [[Mga Pulo ng Marshall]], [[Micronesia]], [[Nauru]], [[New Zealand]], [[Palau]], [[Papua New Guinea]], [[Pilipinas]], [[Samoa]], [[Mga Pulo ng Solomon]], Republika ng Tsina ([[Taiwan]]), [[Tonga]], [[Tuvalu]], at [[Vanuatu]]. Labing isa rito ay naging bansa mula pa noong 1960. Ang kapuluan ng Hilagang Marianas (Northern Marianas) ay may pamahalaan ngunit ang mga panglabas na ugnayan nito ay hawak ng Estados Unidos, ang mga pulo ng Cook at [[Niue]] ay may kaparehong relasyon sa New Zealand. Sa loob ng Pasipiko ay ang estado ng E.U. ng Hawaii at marami pang teritoryo at pag-aaring mga pulo ng Australia, Chile, [[Ecuador]], France, Hapon, New Zealand, [[United Kingdom]], at [[Estados Unidos]].

Ang paglilinang sa yamang mineral ng Pasipiko ay nahahadlangan dahil sa lubhang kalaliman ng karagatan nito. Sa mga mababaw na tubigan sa gilid ng [[lupalop]] at pasigan ng Australia at New Zealand, minimina ang petrolyo at natural gas, ang mga mutya (perlas) ay inaani sa pasigan ng Australia, Hapon, Papua New Guinea, Nicaragua, Panama, at Pilipinas. Ang pinakamalaking yaman ng Pasipiko ay ang kanyang isda. Ang mga tubig sa baybayin ng mga lupalop at mga templadong pulo ay nagbibigay ng mga [[isda]] tulad [[tunsoy]], [[salmon]], [[sardinas]], gruper ([[kulapu]]), [[espada]] at [[tuna]] gayun din ng mga [[may talukap na hayop-dagat]] (''shellfish'') tulad ng [[hipon]], [[sugpo]], [[alimango]] at [[ulang]].

Noong 1986, ang mga kasaping bansa ng [[South Pacific Forum]] ay nagdeklara na sonang libre sa nukleyar ang Pasipiko upang matigil ang mga pagsusubok ng [[Sandatang nukleyar|bomba nukleyar]] at mapigilan ang pagtatapon ng [[basurang nukleyar]] doon.

== Mga piling pwerto at daungan ==

* [[Acapulco]] ([[Mehiko]])
* [[Anchorage, Alaska|Anchorage]] ([[Estados Unidos]])
* [[Auckland]] ([[New Zealand]])
* [[Bangkok]] ([[Thailand|Taylandiya]])
* [[Brisbane, Queensland|Brisbane]] ([[Australia]])
* [[Buenaventura, Colombia|Buenaventura]] ([[Colombia]])
* [[Callao]] sa [[Lima]] ([[Peru]])
* [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] ([[Pilipinas]])
* [[Guayaquil]] ([[Ekwador]])
* [[Hong Kong]] ([[Tsina]])
* [[Honolulu, Hawaii|Honolulu]] ([[Estados Unidos]])
* [[Kitimat, British Columbia]] ([[Canada]])
* [[Kobe]] ([[Hapon]])
* [[Long Beach, California|Long Beach]] (Estados Unidos)
* [[Los Angeles, California|Los Angeles]] (Estados Unidos)
* [[Maynila]] (Pilipinas)
* [[Lungsod ng Panama]] ([[Panama]])
* [[Portland, Oregon|Portland (Oregon)]] (Estados Unidos)
* [[Prince Rupert, British Columbia|Prince Rupert]] (Canada)
* [[San Diego, California|San Diego]] (Estados Unidos)
* [[San Francisco, California|San Francisco]] (Estados Unidos)
* [[Sapporo]] ([[Hapon]])
* [[Seattle, Washington|Seattle]] (Estados Unidos) 
* [[Shanghai]] (Tsina)
* [[Singapore]] (Singgapur)
* [[Sydney, New South Wales|Sydney]] (Australia)
* [[Taipei]] ([[Taiwan]])
* [[Tijuana]] (Mehiko)
* [[Valparaiso]] ([[Tsile]])
* [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]] (Canada)
* [[Victoria, British Columbia|Victoria]] (Canada)
* [[Vladivostok]] ([[Rusya]])
* [[Yokohama]] (Hapon)

== Bibliograpiya ==

Lahat sa Wikang Ingles:

* Barkley, R.A., ''Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean'' (1969)
* Cameron, I., ''Lost Paradise'' (1987)
* Couper, A., ''Development in the Pacific Islands'' (1988)
* Crump, D.J., ed., ''Blue Horizons'' (1980)
* Gilbert, John, ''Charting the Vast Pacific'' (1971)
* Lower, J. Arthur, ''Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500-1978'' (1978)
* Oliver, D.L., ''The Pacific Islands'', 3nd ed. (1989)
* Ridgell, R., ''Pacific Nations and Territories'', 2nd ed. (1988)
* Soule, Gardner, ''The Greatest Depths'' (1970)
* Spate, O.H., ''Paradise Found and Lost'' (1988)
* Terrell, J.E., ''Prehistory in the Pacific Islands'' (1986). 
* ''Pacific Voyages: The Encyclopedia of Discovery and Exploration'' (1973). Doubleday

:''Batay sa teksto na public domain mula sa US Naval Oceanographer''

== Mga panlabas na link ==

Lahat sa Wikang Ingles:
* [http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ EPIC Pacific Ocean Data Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504012429/http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ |date=2010-05-04 }} Viewable on-line collection of observational data 
* [http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ NOAA In-situ Ocean Data Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211015453/http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ |date=2006-02-11 }} Plot and download ocean observations 
* [http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ NOAA Ocean Surface Current Analyses - Realtime (OSCAR)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051229005041/http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ |date=2005-12-29 }} Near-realtime Pacific Ocean Surface Currents derived from satellite altimeter and scatterometer data
* [http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ NOAA PMEL Argo profiling floats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010701033128/http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ |date=2001-07-01 }} Realtime Pacific Ocean data
* [http://www.pmel.noaa.gov/tao/jsdisplay/ NOAA TAO El Nino data] Realtime Pacific Ocean El NIno buoy data

==Klima===
*Tropiko Moonson Climate N°13hanggang N°22
*Tropiko Kancer Climate N°13 Hanggang N° 23
*Tropiko Ekwador climate N° 12 Hanggang S°0

 
{{Talaan ng mga dagat ng Pilipinas}}
&lt;!-- broken --&gt;

{{Napiling artikulo}}

[[Kategorya:Karagatan]]
[[Kategorya:Karagatang Pasipiko]]

&lt;!-- Interlanguage links --&gt;</text>
      <sha1>dx20ecv10v23om08bgrfkaqiiyfvztk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215771</id>
      <parentid>2215675</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215675 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16210" sha1="k2rgc1l1ag0sncwzan54rqutoak451w" xml:space="preserve">[[Talaksan:Pacific Ocean.png|thumb|right|Karagatang Pasipiko]]
Ang '''Karagatang Pasipiko''' (mula sa salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''Mare Pacificum'', na ang ibig sabihin ay ''payapang dagat'', na iginawad ng manggagalugad na [[Portugal|Portuges]] na si [[Fernando Magallanes]] sa korona ng [[Espanya]]) ay ang pinakamalaki at pinakamalalim sa limang hatian ng [[karagatan]] sa [[daigdig]]. Kinabibilangan ito ng isang katlo ng buong kalatagan ng [[Lupa]] at may sukat na 165.25 milyon km² (63.8 milyong milya kuwadrado). Umaabot ito ng mga 15,500&amp;nbsp;km (9,600&amp;nbsp;mi) mula sa [[Dagat Bering]] sa [[Karagatang Artiko]] hanggang sa mayelong lugar ng [[Dagat Ross]] ng [[Antartika]] sa timog. May kalaparang silangan-kanluran na mga 5 gradong H [[latitud]], nakalatag ito sa mga 19,800&amp;nbsp;km (12,300&amp;nbsp;mi) mula [[Indonesia]] hanggang sa baybayin ng [[Colombia]]. Ang kanlurang hangganan ng karagatan sa kadalasan ay ang [[Kipot ng Malaka]]. Matatagpuan ang pinakamababang dako sa mundo sa [[Bambang ng Marianas]] sa ilalim ng Pasipiko na nasa 10,928 metro (35,853&amp;nbsp;tal) mababa sa pantay dagat.

Naglalaman ang Karagatang Pasipiko ng mga 25,000 [[pulo]] (mahigit ito sa kabuuang bilang ng buong pinagsamang mga karagatan sa mundo; silipin: [[Mga Isla ng Pasipiko]]). Marami rito ay matatagpuan sa timog ng [[ekwador]]. Maraming laot ang nasa kanlurang baybayin ng Pasipiko. Pinamalalaki rito ang [[Dagat Selebes]], Dagat Korales, [[Dagat Timog Tsina]], [[Dagat Silangang Tsina]], [[Dagat Hapon]], [[Dagat Luzon]], [[Dagat Sulu]], Dagat Tasman at [[Dagat Dilaw]]. Ang Kipot ng Malaka ay sumasama sa Pasipiko at ang [[Karagatang Indiyo]] sa kanluran at ang [[Kipot ng Magallanes]] ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Atlantiko]] sa silangan. Sa timog, ang Kipot ng Bering ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Artiko]].

Ang manunuklas na [[Portugal|Portuges]] na si [[Ferdinand Magellan]] ang nagpangalan sa karagatan dahil sa napansin niyang kalmadong tubig nito at naging mapayapa ang kanyang paglalayag mula [[Kipot ni Magallanes]] hanggang [[Pilipinas]]. Subalit, hindi laging mapaya ang Pasipiko. Maraming [[bagyo]] at unos (o ''hurricane'') ang tumatama sa mga pulo nito. Ang mga lupain din sa paligid ng Pasipiko ay puno ng mga [[bulkan]] at kadalasang niyayanig ng [[lindol]]. Dulot naman ng lindol sa ilalim ng tubig ang [[tsunami]] na nakapagpawasak na ng maraming pulo at nakapagpabura ng maraming bayan nito.

Ang tsunami ([[daluyong]]), na dulot ng lindol sa ilalim ng tubig, ay nagdulot ng kapahamakan sa maraming mga pulo na gumunaw sa buong kabayanan.

== Mga katangian ng tubig Pasipiko ==

Ang temperatura ng [[tubig]] sa Pasipiko ay iba-iba mula sa napakalamig sa mga polong (''polar'') lugar hanggang 29&amp;nbsp;°C (84&amp;nbsp;°F) malapit sa [[ekwador]]. Iba-iba rin ang [[kaalatan]] (salinity) nito. Ang tubig malapit sa ekwador ay may mababang kaalatan kumpara sa gitnang latitud dahil sa madalas na pag-ulan buong taon dito. Mula sa timpladong (temperate) latitud patungo sa mga polo, mababa rin ang kaalatan dahil sa mabagal na [[pagsingaw]] (''evaporation'') ng tubig alat sa napakalamig na lugar na ito. Kilala ang Dagat Pasipiko na mas mainit sa Dagat Atlantico.

Sa pangkalahatan, ang ikot ng tubig sa rabaw ng Pasipiko ay kamukha ng ikot ng relo sa [[Hilagang Hemispero]] (ang Gire ng Hilagang Pasipiko) at kamukha ng pakontrang ikot ng relo sa Timog Hemispero. Ang Hilagang Agos Ekwatoryal, na itinutulak pakanluran sa 15°N latitud ng [[viento alisios]] (''trade winds'') ay lumiliko ng pahilaga malapit sa Pilipinas upang maging mainit na [[Agos Kuroshio]] o Hapon. Pasilangan sa 45°N, nagsasanga ang Kuroshio kung saan ang iba ay patungo pahilaga bilang [[Agos Aleutian]] at kung saan ang karamihan ay patimog upang sumama sa [[Hilagang Agos Ekwatoryal]]. Ang Agos Aleutian ay nagsasanga pagdating nito sa [[Hilagang Amerika]] at bumubuo bilang simunong agos na pakontrang-ikot ng relo sa Laot Bering. Ang timoging galamay nito ay naging malamig at mabagal ng dumadaloy pahilaga bilang [[Agos California]].

Ang Timog Agos Ekwatoryal, na dumadaloy ng kanluran sa ekwador ay umiikot patimog silangan ng [[New Guinea]], at lumiko pasilangan sa halos 50°S, at sumasama sa kalakhang pakanlurang sirkulasyon ng Timoging Pasipiko na kasama ang umiikot na Sirkumpolong Agos Antartika. Kapag malapit na ito sa pasigan ng [[Chile]], nahahati ang Timog Agos Ekwatoryal; ang isa ay dumadaloy malapit sa [[Cape Horn]] at ang isa ay pahilaga upang bumuo ng [[Agos Humboldt]] o Peru.

== Heolohiya ==

Ang [[Linya ng Andesita]] ang pinakakilalang pagkakaibang rehiyonal sa Pasipiko. Naghihiwalay ito sa malalim at basikong [[batong igneo]] (''igneous'') ng Kalukungan ng Gitnang Pasipiko (Central Pacific Basin) sa bahagyang lubog na lupalop na lugar na may maasim na batong igneo sa mga baybayin nito. Sumusunod ang Linya ng Andesita sa kanlurang gilid ng mga pulo malapit sa [[California]] at bumabagtas sa timog ng arko ng Aleutian, sa silangang gilid ng [[Tangway ng Kamchatka]] (Kamchatka Peninsula), ng [[Kapuluang Kuril]] sa [[Hapon (bansa)|Hapon]], ng [[Kapuluang Mariana]], ng [[Kapuluang Solomon]], at ng [[New Zealand]]. Patuloy ang pagkakaiba pahilagang silangan sa kanlurang gilid ng Cordillera ng Albatross sa [[Timog Amerika]] hanggang [[Mexico]] at bumabalik sa mga pulo malapit sa California. Ang Indonesia, Pilipinas, Hapon, New Guinea, at New Zealand – na lahat ay pasilangang karugtong ng blokeng lupalop (''continental block'') ng [[Australia]] at [[Asya]] – ay nasa labas ng Linya ng Andesita.

Sa loob ng Linya ng Andesita ang pinakamalalim na trintsera (''trench''), mga lubog na [[bulkan]]g [[bundok]], at mga pulong mula sa bulkang dagat na bumubuo sa Kalukungan ng Gitnang Pasipiko. Sa ilalim nito, banayad na bumulwak sa mga bitak ang basaltong lava upang bumuo ng malaking mala-simboryong bulkang bundok kung saan naagnas naman ito upang bumuo ng mga arko, kadena at kalipunan ng mga pulo. Sa labas ng Linya ng Andesita, sumasabog ang bulkanismo. Ang [[Bilog na Apoy ng Pasipiko]] (''Pacific Ring of Fire'') ay pinakabantog sa [[daigdig]] dahil nakapaligid rito ang nakakakilabot na bulkanismo nito.

== Mga katangian ==
 
[[Talaksan:Pacific elevation.jpg|thumb|350px|Ang Pasipiko ay napaliligiran ng maraming bulkan at trentserang pangkaragatan]]

Ang pinakamalaking katihan sa loob ng Dagat Pasipiko ay ang pulo ng New Guinea – na pangalawa sa mundo. Halos lahat ng maliliit ng mga pulo ng Pasipiko ay nasa pagitan ng 30°N at 30°S, na mula [[Timog-silangang Asya]] hanggang sa [[Pulo ng Paskuwa]] (Easter Island); halos lahat ng mga pulo sa Kalukungang Pasipiko ay nakalubog.

Ang bantog na tatsulok (triangle) ng [[Polynesia]] na nagdudugtong sa [[Hawaii]], Pulo ng Paskuwa at New Zealand ay napalolooban at lumalagom sa kulumpon ng mga maliliit na [[pulo ng Cook]], [[Marquesas]], [[Samoa]], Society, [[Tokelau]], [[Tonga]], [[Tuamotu]], [[Tuvalu]], at [[Wallis at Futuna]].

Mula sa hilaga ng ekwador at kanluran ng [[International Date Line]], maraming maliliit na pulo ng [[Micronesia]] ang kasama rito: ang mga pulo ng Caroline, Marshall, at Mariana.

Sa timog kanluran sulok ng Pasipiko, narito ang mga pulo ng [[Melanesia]] na pinangungunahan ng New Guinea. Ang iba pang mahahalagang kapuluan ng Melanesia ay ang mga kapuluan ng [[Bismarck]], [[Fiji]], [[New Caledonia]], [[Solomon]], at [[Vanuatu]].

May apat na uri ang mga pulo sa Dagat Pasipiko: pulong lupalop (continental island), pulong mataas (high island), pulong korales (corral island), at itinaas na plataporma ng korales (raised corral platform). Ang mga pulong lupalop ay nasa labas ng Linya ng Andesita at kasama rito ang New Guinea, ang mga pulo ng New Zealand at ang Pilipinas. Ang mga pulong ito ay mga karugtong ng kalapit na lupalop. Ang mga pulong mataas ay galing sa bulkan at marami ay aktibo pa.. Kilala rito ang Buganbilya, Hawaii at Solomon.

Ang ika-tatlo at ika-apat na uri ng pulo ay mula sa resulta ng paglaki ng mga korales. Ang mga [[gubat korales (coral reefs)]] ay mababang estruktura ng nabuo sa ibabaw ng basaltikong agos ng lava sa ilalim ng rabaw ng karagatan. Isa sa pinakamalaki ay ang Great Barrier Reef sa hilagang silangan ng Australia. Ang ikalawang uri ng pulo ay mula sa itinaas na plataporma ng korales na karaniwan ay malaki ng kaunti sa mga mababang pulo mula sa korales. Halimbawa rito ay ang Banaba (dating Ocean Island) at Makatea sa grupo ng Tuamotu ng Frances na Polynesia.

== Kasaysayan at ekonomiya ==

Maraming mahahalagang pandarayuhan ang nangyari sa Pasipiko noong pa mang panahong pre-historiko bantog rito ang mga lumad [[Polynesian]] na nagmula sa gilid ng Asya (nanggaling sa isang rehiyong na may mga pulo at may mga lumad na nagsalita ang mga wika na bilang pamiliyang-wikang [[Austronesian]], na sakop ang mga bansang [[Taiwan]], [[Pilipinas]], [[Indonesia]] at [[Malaysia]]) na dumayo sa [[Tonga]] at [[Samoa]], at nagpatuloy sa Hawaii, [[Tahiti]] at [[New Zealand]].

Unang nasilayan ng mga [[Europa|Europeo]] ang Pasipiko noong ika-16 na siglo. Una rito si [[Vasco Núñez de Balboa]] (1513) at sinundan ni Fernando Magallanes na tumawid ng Pasipiko sa kanyang paglilibot-mundo (1519-1522). Noong 1564, ang mga conquistadores ay tumawid ng dagat mula [[Mexico]] na pinamumunuan ni [[Miguel López de Legazpi]] na naglayag sa Pilipinas at kapuluan ng Marianas. Nangingibabaw ang impluwensiya ng Espanya noong natitirang siglo 16 sa Pasipiko sa mga barkong naglalayag mula Espanya patungong Pilipinas, New Guinea at kapuluan ng Solomon. Ang [[Galeon de Manila]] ang naging tulay sa pagitan ng [[Maynila]] at [[Acapulco]].

Noong ika-17 siglo, ang mga [[Netherlands|Holandes]] na naglayag mula sa timog [[Aprika]] ay nangibabaw sa pagtuklas at kalakal; natuklasan ni [[Abel Janszoon Tasman]] ang [[Tasmania]] at New Zealand (1642). Noong siglo 18 nagsimula ang eksplorasyon ng mga [[Rusya|Ruso]] sa [[Alaska]] at kapuluan ng Aleutian, ang mga [[Pransiya|Pranses]] sa [[Polynesia]], at ang mga Britanyo sa tatlong paglalayag ni [[James Cook]] (sa Timog Pasipiko at Australia, Hawaii, at Hilagang Kanlurang Pasipiko sa Hilagang Amerika).

Ang pagsibol ng [[imperyalismo]] noong siglo 19 ay nagbunga ng pagsakop ng halos buong Oceania ng [[Gran Britanya]] at [[Pransiya]], sinundan ito ng [[Estados Unidos]]. Malaking abuloy sa kaalamang pangkaragatan ang ginawa sa mga paglalayag ng [[HMS Beagle]] noong mga taong 1830 na sinakyan ni [[Charles Darwin]]; ng [[HMS Challenger]] noong 1870s; ng USS Tuscarora (1873-76); at ng Alemang Gazelle (1874-1876). Kahit nasakop ng Estados Unidos ang Pilipinas noong 1989, sakop ng Hapon ang kanlurang Pasipiko noong 1914 at sinakop pa nito ang marami pang pulo noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Nang matapos ang digmaan, ang U.S. Pacific Fleet (Boke Pasipiko ng E.U.) ang naging panginoon ng karagatan ng Pasipiko.

Labing pitong bansa ang nasa Pasipiko: [[Australia]], [[Fiji]], [[Hapon (bansa)|Hapon]], [[Kiribati]], [[Mga Pulo ng Marshall]], [[Micronesia]], [[Nauru]], [[New Zealand]], [[Palau]], [[Papua New Guinea]], [[Pilipinas]], [[Samoa]], [[Mga Pulo ng Solomon]], Republika ng Tsina ([[Taiwan]]), [[Tonga]], [[Tuvalu]], at [[Vanuatu]]. Labing isa rito ay naging bansa mula pa noong 1960. Ang kapuluan ng Hilagang Marianas (Northern Marianas) ay may pamahalaan ngunit ang mga panglabas na ugnayan nito ay hawak ng Estados Unidos, ang mga pulo ng Cook at [[Niue]] ay may kaparehong relasyon sa New Zealand. Sa loob ng Pasipiko ay ang estado ng E.U. ng Hawaii at marami pang teritoryo at pag-aaring mga pulo ng Australia, Chile, [[Ecuador]], France, Hapon, New Zealand, [[United Kingdom]], at [[Estados Unidos]].

Ang paglilinang sa yamang mineral ng Pasipiko ay nahahadlangan dahil sa lubhang kalaliman ng karagatan nito. Sa mga mababaw na tubigan sa gilid ng [[lupalop]] at pasigan ng Australia at New Zealand, minimina ang petrolyo at natural gas, ang mga mutya (perlas) ay inaani sa pasigan ng Australia, Hapon, Papua New Guinea, Nicaragua, Panama, at Pilipinas. Ang pinakamalaking yaman ng Pasipiko ay ang kanyang isda. Ang mga tubig sa baybayin ng mga lupalop at mga templadong pulo ay nagbibigay ng mga [[isda]] tulad [[tunsoy]], [[salmon]], [[sardinas]], gruper ([[kulapu]]), [[espada]] at [[tuna]] gayun din ng mga [[may talukap na hayop-dagat]] (''shellfish'') tulad ng [[hipon]], [[sugpo]], [[alimango]] at [[ulang]].

Noong 1986, ang mga kasaping bansa ng [[South Pacific Forum]] ay nagdeklara na sonang libre sa nukleyar ang Pasipiko upang matigil ang mga pagsusubok ng [[Sandatang nukleyar|bomba nukleyar]] at mapigilan ang pagtatapon ng [[basurang nukleyar]] doon.

== Mga piling pwerto at daungan ==

* [[Acapulco]] ([[Mehiko]])
* [[Anchorage, Alaska|Anchorage]] ([[Estados Unidos]])
* [[Auckland]] ([[New Zealand]])
* [[Bangkok]] ([[Thailand|Taylandiya]])
* [[Brisbane, Queensland|Brisbane]] ([[Australia]])
* [[Buenaventura, Colombia|Buenaventura]] ([[Colombia]])
* [[Callao]] sa [[Lima]] ([[Peru]])
* [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] ([[Pilipinas]])
* [[Guayaquil]] ([[Ekwador]])
* [[Hong Kong]] ([[Tsina]])
* [[Honolulu, Hawaii|Honolulu]] ([[Estados Unidos]])
* [[Kitimat, British Columbia]] ([[Canada]])
* [[Kobe]] ([[Hapon]])
* [[Long Beach, California|Long Beach]] (Estados Unidos)
* [[Los Angeles, California|Los Angeles]] (Estados Unidos)
* [[Maynila]] (Pilipinas)
* [[Lungsod ng Panama]] ([[Panama]])
* [[Portland, Oregon|Portland (Oregon)]] (Estados Unidos)
* [[Prince Rupert, British Columbia|Prince Rupert]] (Canada)
* [[San Diego, California|San Diego]] (Estados Unidos)
* [[San Francisco, California|San Francisco]] (Estados Unidos)
* [[Sapporo]] ([[Hapon]])
* [[Seattle, Washington|Seattle]] (Estados Unidos) 
* [[Shanghai]] (Tsina)
* [[Singapore]] (Singgapur)
* [[Sydney, New South Wales|Sydney]] (Australia)
* [[Taipei]] ([[Taiwan]])
* [[Tijuana]] (Mehiko)
* [[Valparaiso]] ([[Tsile]])
* [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]] (Canada)
* [[Victoria, British Columbia|Victoria]] (Canada)
* [[Vladivostok]] ([[Rusya]])
* [[Yokohama]] (Hapon)

== Bibliograpiya ==

Lahat sa Wikang Ingles:

* Barkley, R.A., ''Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean'' (1969)
* Cameron, I., ''Lost Paradise'' (1987)
* Couper, A., ''Development in the Pacific Islands'' (1988)
* Crump, D.J., ed., ''Blue Horizons'' (1980)
* Gilbert, John, ''Charting the Vast Pacific'' (1971)
* Lower, J. Arthur, ''Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500-1978'' (1978)
* Oliver, D.L., ''The Pacific Islands'', 3nd ed. (1989)
* Ridgell, R., ''Pacific Nations and Territories'', 2nd ed. (1988)
* Soule, Gardner, ''The Greatest Depths'' (1970)
* Spate, O.H., ''Paradise Found and Lost'' (1988)
* Terrell, J.E., ''Prehistory in the Pacific Islands'' (1986). 
* ''Pacific Voyages: The Encyclopedia of Discovery and Exploration'' (1973). Doubleday

:''Batay sa teksto na public domain mula sa US Naval Oceanographer''

== Mga panlabas na link ==

Lahat sa Wikang Ingles:
* [http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ EPIC Pacific Ocean Data Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504012429/http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ |date=2010-05-04 }} Viewable on-line collection of observational data 
* [http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ NOAA In-situ Ocean Data Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211015453/http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ |date=2006-02-11 }} Plot and download ocean observations 
* [http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ NOAA Ocean Surface Current Analyses - Realtime (OSCAR)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051229005041/http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ |date=2005-12-29 }} Near-realtime Pacific Ocean Surface Currents derived from satellite altimeter and scatterometer data
* [http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ NOAA PMEL Argo profiling floats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010701033128/http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ |date=2001-07-01 }} Realtime Pacific Ocean data
* [http://www.pmel.noaa.gov/tao/jsdisplay/ NOAA TAO El Nino data] Realtime Pacific Ocean El NIno buoy data

 
{{Talaan ng mga dagat ng Pilipinas}}
&lt;!-- broken --&gt;

{{Napiling artikulo}}

[[Kategorya:Karagatan]]
[[Kategorya:Karagatang Pasipiko]]

&lt;!-- Interlanguage links --&gt;</text>
      <sha1>k2rgc1l1ag0sncwzan54rqutoak451w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215781</id>
      <parentid>2215771</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay update info legitimate</comment>
      <origin>2215781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16595" sha1="7m28yn5f5a0mad3wt7ni857uawpzzrz" xml:space="preserve">[[Talaksan:Pacific Ocean.png|thumb|right|Karagatang Pasipiko]]
Ang '''Karagatang Pasipiko''' (mula sa salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''Mare Pacificum'', na ang ibig sabihin ay ''payapang dagat'', na iginawad ng manggagalugad na [[Portugal|Portuges]] na si [[Fernando Magallanes]] sa korona ng [[Espanya]]) ay ang pinakamalaki at pinakamalalim sa limang hatian ng [[karagatan]] sa [[daigdig]]. Kinabibilangan ito ng isang katlo ng buong kalatagan ng [[Lupa]] at may sukat na 165.25 milyon km² (63.8 milyong milya kuwadrado). Umaabot ito ng mga 15,500&amp;nbsp;km (9,600&amp;nbsp;mi) mula sa [[Dagat Bering]] sa [[Karagatang Artiko]] hanggang sa mayelong lugar ng [[Dagat Ross]] ng [[Antartika]] sa timog. May kalaparang silangan-kanluran na mga 5 gradong H [[latitud]], nakalatag ito sa mga 19,800&amp;nbsp;km (12,300&amp;nbsp;mi) mula [[Indonesia]] hanggang sa baybayin ng [[Colombia]]. Ang kanlurang hangganan ng karagatan sa kadalasan ay ang [[Kipot ng Malaka]]. Matatagpuan ang pinakamababang dako sa mundo sa [[Bambang ng Marianas]] sa ilalim ng Pasipiko na nasa 10,928 metro (35,853&amp;nbsp;tal) mababa sa pantay dagat.

Naglalaman ang Karagatang Pasipiko ng mga 25,000 [[pulo]] (mahigit ito sa kabuuang bilang ng buong pinagsamang mga karagatan sa mundo; silipin: [[Mga Isla ng Pasipiko]]). Marami rito ay matatagpuan sa timog ng [[ekwador]]. Maraming laot ang nasa kanlurang baybayin ng Pasipiko. Pinamalalaki rito ang [[Dagat Selebes]], Dagat Korales, [[Dagat Timog Tsina]], [[Dagat Silangang Tsina]], [[Dagat Hapon]], [[Dagat Luzon]], [[Dagat Sulu]], Dagat Tasman at [[Dagat Dilaw]]. Ang Kipot ng Malaka ay sumasama sa Pasipiko at ang [[Karagatang Indiyo]] sa kanluran at ang [[Kipot ng Magallanes]] ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Atlantiko]] sa silangan. Sa timog, ang Kipot ng Bering ang nagkakabit sa Pasipiko sa [[Karagatang Artiko]].

Ang manunuklas na [[Portugal|Portuges]] na si [[Ferdinand Magellan]] ang nagpangalan sa karagatan dahil sa napansin niyang kalmadong tubig nito at naging mapayapa ang kanyang paglalayag mula [[Kipot ni Magallanes]] hanggang [[Pilipinas]]. Subalit, hindi laging mapaya ang Pasipiko. Maraming [[bagyo]] at unos (o ''hurricane'') ang tumatama sa mga pulo nito. Ang mga lupain din sa paligid ng Pasipiko ay puno ng mga [[bulkan]] at kadalasang niyayanig ng [[lindol]]. Dulot naman ng lindol sa ilalim ng tubig ang [[tsunami]] na nakapagpawasak na ng maraming pulo at nakapagpabura ng maraming bayan nito.

Ang tsunami ([[daluyong]]), na dulot ng lindol sa ilalim ng tubig, ay nagdulot ng kapahamakan sa maraming mga pulo na gumunaw sa buong kabayanan.

== Mga katangian ng tubig Pasipiko ==

Ang temperatura ng [[tubig]] sa Pasipiko ay iba-iba mula sa napakalamig sa mga polong (''polar'') lugar hanggang 29&amp;nbsp;°C (84&amp;nbsp;°F) malapit sa [[ekwador]]. Iba-iba rin ang [[kaalatan]] (salinity) nito. Ang tubig malapit sa ekwador ay may mababang kaalatan kumpara sa gitnang latitud dahil sa madalas na pag-ulan buong taon dito. Mula sa timpladong (temperate) latitud patungo sa mga polo, mababa rin ang kaalatan dahil sa mabagal na [[pagsingaw]] (''evaporation'') ng tubig alat sa napakalamig na lugar na ito. Kilala ang Dagat Pasipiko na mas mainit sa Dagat Atlantico.

Sa pangkalahatan, ang ikot ng tubig sa rabaw ng Pasipiko ay kamukha ng ikot ng relo sa [[Hilagang Hemispero]] (ang Gire ng Hilagang Pasipiko) at kamukha ng pakontrang ikot ng relo sa Timog Hemispero. Ang Hilagang Agos Ekwatoryal, na itinutulak pakanluran sa 15°N latitud ng [[viento alisios]] (''trade winds'') ay lumiliko ng pahilaga malapit sa Pilipinas upang maging mainit na [[Agos Kuroshio]] o Hapon. Pasilangan sa 45°N, nagsasanga ang Kuroshio kung saan ang iba ay patungo pahilaga bilang [[Agos Aleutian]] at kung saan ang karamihan ay patimog upang sumama sa [[Hilagang Agos Ekwatoryal]]. Ang Agos Aleutian ay nagsasanga pagdating nito sa [[Hilagang Amerika]] at bumubuo bilang simunong agos na pakontrang-ikot ng relo sa Laot Bering. Ang timoging galamay nito ay naging malamig at mabagal ng dumadaloy pahilaga bilang [[Agos California]].

Ang Timog Agos Ekwatoryal, na dumadaloy ng kanluran sa ekwador ay umiikot patimog silangan ng [[New Guinea]], at lumiko pasilangan sa halos 50°S, at sumasama sa kalakhang pakanlurang sirkulasyon ng Timoging Pasipiko na kasama ang umiikot na Sirkumpolong Agos Antartika. Kapag malapit na ito sa pasigan ng [[Chile]], nahahati ang Timog Agos Ekwatoryal; ang isa ay dumadaloy malapit sa [[Cape Horn]] at ang isa ay pahilaga upang bumuo ng [[Agos Humboldt]] o Peru.

== Heolohiya ==

Ang [[Linya ng Andesita]] ang pinakakilalang pagkakaibang rehiyonal sa Pasipiko. Naghihiwalay ito sa malalim at basikong [[batong igneo]] (''igneous'') ng Kalukungan ng Gitnang Pasipiko (Central Pacific Basin) sa bahagyang lubog na lupalop na lugar na may maasim na batong igneo sa mga baybayin nito. Sumusunod ang Linya ng Andesita sa kanlurang gilid ng mga pulo malapit sa [[California]] at bumabagtas sa timog ng arko ng Aleutian, sa silangang gilid ng [[Tangway ng Kamchatka]] (Kamchatka Peninsula), ng [[Kapuluang Kuril]] sa [[Hapon (bansa)|Hapon]], ng [[Kapuluang Mariana]], ng [[Kapuluang Solomon]], at ng [[New Zealand]]. Patuloy ang pagkakaiba pahilagang silangan sa kanlurang gilid ng Cordillera ng Albatross sa [[Timog Amerika]] hanggang [[Mexico]] at bumabalik sa mga pulo malapit sa California. Ang Indonesia, Pilipinas, Hapon, New Guinea, at New Zealand – na lahat ay pasilangang karugtong ng blokeng lupalop (''continental block'') ng [[Australia]] at [[Asya]] – ay nasa labas ng Linya ng Andesita.

Sa loob ng Linya ng Andesita ang pinakamalalim na trintsera (''trench''), mga lubog na [[bulkan]]g [[bundok]], at mga pulong mula sa bulkang dagat na bumubuo sa Kalukungan ng Gitnang Pasipiko. Sa ilalim nito, banayad na bumulwak sa mga bitak ang basaltong lava upang bumuo ng malaking mala-simboryong bulkang bundok kung saan naagnas naman ito upang bumuo ng mga arko, kadena at kalipunan ng mga pulo. Sa labas ng Linya ng Andesita, sumasabog ang bulkanismo. Ang [[Bilog na Apoy ng Pasipiko]] (''Pacific Ring of Fire'') ay pinakabantog sa [[daigdig]] dahil nakapaligid rito ang nakakakilabot na bulkanismo nito.

== Mga katangian ==
 
[[Talaksan:Pacific elevation.jpg|thumb|350px|Ang Pasipiko ay napaliligiran ng maraming bulkan at trentserang pangkaragatan]]

Ang pinakamalaking katihan sa loob ng Dagat Pasipiko ay ang pulo ng New Guinea – na pangalawa sa mundo. Halos lahat ng maliliit ng mga pulo ng Pasipiko ay nasa pagitan ng 30°N at 30°S, na mula [[Timog-silangang Asya]] hanggang sa [[Pulo ng Paskuwa]] (Easter Island); halos lahat ng mga pulo sa Kalukungang Pasipiko ay nakalubog.

Ang bantog na tatsulok (triangle) ng [[Polynesia]] na nagdudugtong sa [[Hawaii]], Pulo ng Paskuwa at New Zealand ay napalolooban at lumalagom sa kulumpon ng mga maliliit na [[pulo ng Cook]], [[Marquesas]], [[Samoa]], Society, [[Tokelau]], [[Tonga]], [[Tuamotu]], [[Tuvalu]], at [[Wallis at Futuna]].

Mula sa hilaga ng ekwador at kanluran ng [[International Date Line]], maraming maliliit na pulo ng [[Micronesia]] ang kasama rito: ang mga pulo ng Caroline, Marshall, at Mariana.

Sa timog kanluran sulok ng Pasipiko, narito ang mga pulo ng [[Melanesia]] na pinangungunahan ng New Guinea. Ang iba pang mahahalagang kapuluan ng Melanesia ay ang mga kapuluan ng [[Bismarck]], [[Fiji]], [[New Caledonia]], [[Solomon]], at [[Vanuatu]].

May apat na uri ang mga pulo sa Dagat Pasipiko: pulong lupalop (continental island), pulong mataas (high island), pulong korales (corral island), at itinaas na plataporma ng korales (raised corral platform). Ang mga pulong lupalop ay nasa labas ng Linya ng Andesita at kasama rito ang New Guinea, ang mga pulo ng New Zealand at ang Pilipinas. Ang mga pulong ito ay mga karugtong ng kalapit na lupalop. Ang mga pulong mataas ay galing sa bulkan at marami ay aktibo pa.. Kilala rito ang Buganbilya, Hawaii at Solomon.

Ang ika-tatlo at ika-apat na uri ng pulo ay mula sa resulta ng paglaki ng mga korales. Ang mga [[gubat korales (coral reefs)]] ay mababang estruktura ng nabuo sa ibabaw ng basaltikong agos ng lava sa ilalim ng rabaw ng karagatan. Isa sa pinakamalaki ay ang Great Barrier Reef sa hilagang silangan ng Australia. Ang ikalawang uri ng pulo ay mula sa itinaas na plataporma ng korales na karaniwan ay malaki ng kaunti sa mga mababang pulo mula sa korales. Halimbawa rito ay ang Banaba (dating Ocean Island) at Makatea sa grupo ng Tuamotu ng Frances na Polynesia.

== Kasaysayan at ekonomiya ==

Maraming mahahalagang pandarayuhan ang nangyari sa Pasipiko noong pa mang panahong pre-historiko bantog rito ang mga lumad [[Polynesian]] na nagmula sa gilid ng Asya (nanggaling sa isang rehiyong na may mga pulo at may mga lumad na nagsalita ang mga wika na bilang pamiliyang-wikang [[Austronesian]], na sakop ang mga bansang [[Taiwan]], [[Pilipinas]], [[Indonesia]] at [[Malaysia]]) na dumayo sa [[Tonga]] at [[Samoa]], at nagpatuloy sa Hawaii, [[Tahiti]] at [[New Zealand]].

Unang nasilayan ng mga [[Europa|Europeo]] ang Pasipiko noong ika-16 na siglo. Una rito si [[Vasco Núñez de Balboa]] (1513) at sinundan ni Fernando Magallanes na tumawid ng Pasipiko sa kanyang paglilibot-mundo (1519-1522). Noong 1564, ang mga conquistadores ay tumawid ng dagat mula [[Mexico]] na pinamumunuan ni [[Miguel López de Legazpi]] na naglayag sa Pilipinas at kapuluan ng Marianas. Nangingibabaw ang impluwensiya ng Espanya noong natitirang siglo 16 sa Pasipiko sa mga barkong naglalayag mula Espanya patungong Pilipinas, New Guinea at kapuluan ng Solomon. Ang [[Galeon de Manila]] ang naging tulay sa pagitan ng [[Maynila]] at [[Acapulco]].

Noong ika-17 siglo, ang mga [[Netherlands|Holandes]] na naglayag mula sa timog [[Aprika]] ay nangibabaw sa pagtuklas at kalakal; natuklasan ni [[Abel Janszoon Tasman]] ang [[Tasmania]] at New Zealand (1642). Noong siglo 18 nagsimula ang eksplorasyon ng mga [[Rusya|Ruso]] sa [[Alaska]] at kapuluan ng Aleutian, ang mga [[Pransiya|Pranses]] sa [[Polynesia]], at ang mga Britanyo sa tatlong paglalayag ni [[James Cook]] (sa Timog Pasipiko at Australia, Hawaii, at Hilagang Kanlurang Pasipiko sa Hilagang Amerika).

Ang pagsibol ng [[imperyalismo]] noong siglo 19 ay nagbunga ng pagsakop ng halos buong Oceania ng [[Gran Britanya]] at [[Pransiya]], sinundan ito ng [[Estados Unidos]]. Malaking abuloy sa kaalamang pangkaragatan ang ginawa sa mga paglalayag ng [[HMS Beagle]] noong mga taong 1830 na sinakyan ni [[Charles Darwin]]; ng [[HMS Challenger]] noong 1870s; ng USS Tuscarora (1873-76); at ng Alemang Gazelle (1874-1876). Kahit nasakop ng Estados Unidos ang Pilipinas noong 1989, sakop ng Hapon ang kanlurang Pasipiko noong 1914 at sinakop pa nito ang marami pang pulo noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Nang matapos ang digmaan, ang U.S. Pacific Fleet (Boke Pasipiko ng E.U.) ang naging panginoon ng karagatan ng Pasipiko.

Labing pitong bansa ang nasa Pasipiko: [[Australia]], [[Fiji]], [[Hapon (bansa)|Hapon]], [[Kiribati]], [[Mga Pulo ng Marshall]], [[Micronesia]], [[Nauru]], [[New Zealand]], [[Palau]], [[Papua New Guinea]], [[Pilipinas]], [[Samoa]], [[Mga Pulo ng Solomon]], Republika ng Tsina ([[Taiwan]]), [[Tonga]], [[Tuvalu]], at [[Vanuatu]]. Labing isa rito ay naging bansa mula pa noong 1960. Ang kapuluan ng Hilagang Marianas (Northern Marianas) ay may pamahalaan ngunit ang mga panglabas na ugnayan nito ay hawak ng Estados Unidos, ang mga pulo ng Cook at [[Niue]] ay may kaparehong relasyon sa New Zealand. Sa loob ng Pasipiko ay ang estado ng E.U. ng Hawaii at marami pang teritoryo at pag-aaring mga pulo ng Australia, Chile, [[Ecuador]], France, Hapon, New Zealand, [[United Kingdom]], at [[Estados Unidos]].

Ang paglilinang sa yamang mineral ng Pasipiko ay nahahadlangan dahil sa lubhang kalaliman ng karagatan nito. Sa mga mababaw na tubigan sa gilid ng [[lupalop]] at pasigan ng Australia at New Zealand, minimina ang petrolyo at natural gas, ang mga mutya (perlas) ay inaani sa pasigan ng Australia, Hapon, Papua New Guinea, Nicaragua, Panama, at Pilipinas. Ang pinakamalaking yaman ng Pasipiko ay ang kanyang isda. Ang mga tubig sa baybayin ng mga lupalop at mga templadong pulo ay nagbibigay ng mga [[isda]] tulad [[tunsoy]], [[salmon]], [[sardinas]], gruper ([[kulapu]]), [[espada]] at [[tuna]] gayun din ng mga [[may talukap na hayop-dagat]] (''shellfish'') tulad ng [[hipon]], [[sugpo]], [[alimango]] at [[ulang]].

Noong 1986, ang mga kasaping bansa ng [[South Pacific Forum]] ay nagdeklara na sonang libre sa nukleyar ang Pasipiko upang matigil ang mga pagsusubok ng [[Sandatang nukleyar|bomba nukleyar]] at mapigilan ang pagtatapon ng [[basurang nukleyar]] doon.

== Mga piling pwerto at daungan ==

* [[Acapulco]] ([[Mehiko]])
* [[Anchorage, Alaska|Anchorage]] ([[Estados Unidos]])
* [[Auckland]] ([[New Zealand]])
* [[Bangkok]] ([[Thailand|Taylandiya]])
* [[Brisbane, Queensland|Brisbane]] ([[Australia]])
* [[Buenaventura, Colombia|Buenaventura]] ([[Colombia]])
* [[Callao]] sa [[Lima]] ([[Peru]])
* [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] ([[Pilipinas]])
* [[Guayaquil]] ([[Ekwador]])
* [[Hong Kong]] ([[Tsina]])
* [[Honolulu, Hawaii|Honolulu]] ([[Estados Unidos]])
* [[Kitimat, British Columbia]] ([[Canada]])
* [[Kobe]] ([[Hapon]])
* [[Long Beach, California|Long Beach]] (Estados Unidos)
* [[Los Angeles, California|Los Angeles]] (Estados Unidos)
* [[Maynila]] (Pilipinas)
* [[Lungsod ng Panama]] ([[Panama]])
* [[Portland, Oregon|Portland (Oregon)]] (Estados Unidos)
* [[Prince Rupert, British Columbia|Prince Rupert]] (Canada)
* [[San Diego, California|San Diego]] (Estados Unidos)
* [[San Francisco, California|San Francisco]] (Estados Unidos)
* [[Sapporo]] ([[Hapon]])
* [[Seattle, Washington|Seattle]] (Estados Unidos) 
* [[Shanghai]] (Tsina)
* [[Singapore]] (Singgapur)
* [[Sydney, New South Wales|Sydney]] (Australia)
* [[Taipei]] ([[Taiwan]])
* [[Tijuana]] (Mehiko)
* [[Valparaiso]] ([[Tsile]])
* [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]] (Canada)
* [[Victoria, British Columbia|Victoria]] (Canada)
* [[Vladivostok]] ([[Rusya]])
* [[Yokohama]] (Hapon)

== Bibliograpiya ==

Lahat sa Wikang Ingles:

* Barkley, R.A., ''Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean'' (1969)
* Cameron, I., ''Lost Paradise'' (1987)
* Couper, A., ''Development in the Pacific Islands'' (1988)
* Crump, D.J., ed., ''Blue Horizons'' (1980)
* Gilbert, John, ''Charting the Vast Pacific'' (1971)
* Lower, J. Arthur, ''Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500-1978'' (1978)
* Oliver, D.L., ''The Pacific Islands'', 3nd ed. (1989)
* Ridgell, R., ''Pacific Nations and Territories'', 2nd ed. (1988)
* Soule, Gardner, ''The Greatest Depths'' (1970)
* Spate, O.H., ''Paradise Found and Lost'' (1988)
* Terrell, J.E., ''Prehistory in the Pacific Islands'' (1986). 
* ''Pacific Voyages: The Encyclopedia of Discovery and Exploration'' (1973). Doubleday

:''Batay sa teksto na public domain mula sa US Naval Oceanographer''

== Mga panlabas na link ==

Lahat sa Wikang Ingles:
* [http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ EPIC Pacific Ocean Data Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504012429/http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/ |date=2010-05-04 }} Viewable on-line collection of observational data 
* [http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ NOAA In-situ Ocean Data Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211015453/http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ |date=2006-02-11 }} Plot and download ocean observations 
* [http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ NOAA Ocean Surface Current Analyses - Realtime (OSCAR)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051229005041/http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/ |date=2005-12-29 }} Near-realtime Pacific Ocean Surface Currents derived from satellite altimeter and scatterometer data
* [http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ NOAA PMEL Argo profiling floats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010701033128/http://floats.pmel.noaa.gov/floats/ |date=2001-07-01 }} Realtime Pacific Ocean data
* [http://www.pmel.noaa.gov/tao/jsdisplay/ NOAA TAO El Nino data] Realtime Pacific Ocean El NIno buoy data

===mga Tropiko ng Pacific ocean===

*Tropiko Moonson Climate N°13 Hanggang 22N°

*Tropiko Ekwador climate S°0 Hanggang 12°N

*tropiko ng Kancer Climate 13N °Hanggang 23°N


==Tropiko ng Kancer Climate==
&quot;timog [[Taiwan]]
*Hilagang [[Taiwan]] 
*[[Timog Luzon]][[Pilipinas]]
*[[Gitnang Luzon]] [[Pilipinas]]
*[[Hilagang Luzon]][Pilipinas]]
*pinaka Hilagang ng Luzon [[Pilipinas]]

 
{{Talaan ng mga dagat ng Pilipinas}}
&lt;!-- broken --&gt;

{{Napiling artikulo}}

[[Kategorya:Karagatan]]
[[Kategorya:Karagatang Pasipiko]]

&lt;!-- Interlanguage links --&gt;</text>
      <sha1>7m28yn5f5a0mad3wt7ni857uawpzzrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batanes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1751</id>
    <revision>
      <id>2215777</id>
      <parentid>2215559</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13973" sha1="o2d86n6jho68f0o813p9z44fyddh7xr" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=Mayo 2021}}
{{Infobox Philippine province 2
|infoboxtitle  = Lalawigan ng Batanes
|sealfile      = ph seal batanes.png
|region        = [[Lambak ng Cagayan]] (Rehiyon II)austronesian=[[ Language [[Ilokano]] [[Tsina]] [[Taiwan]]]]
|capital       = [[Basco, Batanes|Basco]]
|founded       = —
|pop2000       = 16467
|pop2000rank   = pinakamaliit
|popden2000    = 79
|popden2000rank= ika-11 pinakamababa
|areakm2       = 209.3
|arearank      = pinakamaliit
|hucities      = 0
|componentcities= 0
|municipalities= 6
|barangays     = 29
|districts     = 1
|languages     = [[Ivatan]], [[Itbayaten]]
|governor      = Vicente S. Gato
|locatormapfile= Ph locator map batanes.png
}}

Ang lalawigan ng '''Batanes''' (''Batánes'')&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Batánes|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=3 Enero 2021|language=fil|url=http://diksiyonaryo.ph/search/batanes|archive-date=6 Disyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206082333/http://diksiyonaryo.ph/search/batanes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{Efn|[[Wikang Ivatan]]: ''Provinsiya nu Batanes''|group=lower-alpha|name=alt}} ay isang kapuluan at ang pinakahilagang lalawigan ng [[Pilipinas]]. Kabilang ito sa rehiyon ng [[Lambak ng Cagayan]]. Sa laking 219.01 {{Abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}} at kabuuang populasyon na 17,246 noong 2015, ito rin ang pinakamaliit na lalawigan pagdating sa kabuuang laki ng sakop at populasyon. Ang bayan ng [[Basco]], matatagpuan sa isla ng [[Isla ng Batan|Batan]], ay ang kabisera nito.

Matatagpuan ang kapuluan sa layong 162 kilometro hilaga ng isla ng [[Luzon]] at halos 190 kilometro timog naman ng isla ng [[Taiwan]]. Napapagitnaan ito ng dalawang bambang na naghihiwalay sa kapuluan mula sa karatig nitong anyong-lupa, ang [[Bambang ng Bashi]] sa hilaga, at [[Bambang ng Balintang]] sa timog

*

== Etimolohiya ==
Galing sa salitang Ivatan na ''Batan'' ang Batanes. Ang salitang ito ay ang lokal na tawag ng mga [[Ivatan]] sa kanilang pangkat-etniko.

== Tao at Kultura ==
Ang mga tao rito ay mabait. Ang kultura ng mga taga-Batanes o mga ''Ivatan'', ang tawag nila sa kanilang mga sarili, ay isa sa mga pinakamatanda sa buong [[Pilipinas]]. Sinasabing ang mga ninuno ng mga Ivatan ay nanggaling sa timog Taiwan 3,500 taon na ang nakakaraan at ginawang tulay ang Batanes upang makarating na sa mga malalayong lugar tulad ng [[Indonesia]] at [[Micronesia]]. Ang kultura nila ay pareho rin sa kultura ng mga tribo sa [[Lan Yu]] (timog Taiwan), dahil sa ang kanilang wika, ang [[Wikang Tao|Yami]], ay medyo hawig sa [[Ivatan]]. Isa pang tribo na ikinukumpara ang mga Ivatan ay sa mga isla ng [[Riyuku]] na matatagpuan sa timog [[Hapon]]. Sa pakikipagkapwa, talagang masaya sila kung may malalaman silang mga kababayan. Talagang mahal nila ang kanilang kapwa, tinatawag na ''pachilipulipus''.

Ngayon, ang kanilang kultura ay may halong banyaga na dahil sa pag-kolonisa sa kanila ng mga [[Kastila]], na naghatid ng malaking impluwensiya sa kanilang wika, relihiyon, at mga tradisyon. Nahaluan na rin ng modernong mga kostumbre ang mga Ivatan dahil sa impluwensiya ng Maynila (na may mga ''direct flight'' na patungo roon) at ng [[Amerika]], sa kadahilanang maraming Ivatan na ang maaaring magtungo roon.

Ang kanilang wika, ang [[Wikang Ibatan|Ivatan]], ay katangi-tangi rin dahil sa kakaibang bokabularyo at pagbigkas nito hindi katulad ng isang tipikal na [[Mga wika sa Pilipinas|wika sa Pilipinas]]. May mga similaridad naman ang Ivatan sa ibang mga wika sa hilagang Luzon, tulad ng [[Wikang Iloko|Ilokano]] at [[Wikang Ibanag|Ibanag]]. Ang Ivatan ay may malaking pagkakatulad sa isang wika sa timog Taiwan, ang [[Wikang Tao|Yami]], na salita ng mga katutubong [[Lanyu]] roon. Sinasabi ng mga lingguwistiko na iisa ang pinanggalingan ng dalawang salita. Sinasabi rin daw na may ilang tribo pa sa timog Taiwan malapit sa lugar ng [[Banking]] na ginagamit ang Ivatan bilang wika.

Dahil sa binubuo ang Batanes ng maraming isla, hindi masyadong nagkakaintindihan ang mga tao roon. Sa mismong isla pa lang ng [[Pulo ng Batan|Batan]], may dalawang diyalekto na ng Ivatan ang natagpuan, ang ''[[Ivasayen]]'' na ginagamit sa kapitolyo ([[Basco]]). Ang ikalawa ay ang ''[[Isamurungen]]'', na ginagamit sa mga munisipalidad ng [[Mahatao]], [[Ivana]], [[Uyugan]], at [[Sabtang]]. Hindi masyadong magkaiba ang dalawa ngunit ang nakikitang pagkakaiba nila ay may kinalaman sa pagbigkas. May isa pang diyalekto ang Ivatan, ang ''[[Wikang Itbayat|Itbayaten]]''. Ito ay ginagamit sa isla ng [[Itbayat]]. Ang isang taga-Batan o Sabtang na makapunta sa Itbayat sa unang pagkakataon ay hindi kaagad makakaunawa ng diyalekto nila roon. Sinasabi nga na ibang lengguwahe na ang Itbayaten dahil hindi na halos maintindihan ang kanilang salita. Ang huling diyalekto ng Ivatan ay ang [[Ibatan]], ang wika sa [[Babuyan Islands]] na parte na ng [[Cagayan]]. Mas magkatulad pa sila ng Itbayaten kaysa sa Ivasayen at Isamurungen.

== Administrasyon ==
Nahahati sa anim na bayan ang Batanes, lahat ay kinakatawan ng iisang distritong pangkongreso.
[[Talaksan:Ph fil batanes.png|thumb|Mga paghahating administratibo sa Batanes.]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Mga bayan ng Batanes
!Bayan
!Populasyon {{Small|(2020)}}
!Lawak {{Small|({{abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}})}}
!Kapal {{Small|(kada {{abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}})}}
!Barangay
|-
|'''[[Basco]]'''
|9,517
|49.46
|170
|6
|-
|[[Itbayat]]
|3,128
|83.13
|34
|5
|-
|[[Ivana]]
|1,407
|16.54
|80
|4
|-
|[[Mahatao]]
|1,703
|12.90
|120
|4
|-
|[[Sabtang]]
|1,696
|40.70
|40
|6
|-
|[[Uyugan]]
|1,380
|16.28
|80
|4
|-
|'''KABUUAN'''
|'''18,831'''
|'''219.01'''
|'''79'''
|'''29'''
|-
| colspan=&quot;5&quot; |{{Center|{{small|''Kabisera ng Batanes ang nakadiin.''}}}}
|}

== Heograpiya ==
=== Topograpiya ===
[[Talaksan:Goats in Batanes.png|thumb|Mga [[baka]], sa madamong [[burol]] ng Batanes]]
Ang Batanes ay grupo ng mga isla na tinatawag na ''Mga Isla ng Batanes''(Batanes Islands) at ang mga ito ay nasa dulong hilagang bahagi ng [[Pilipinas]]. Ang mga ito ay nasa pagitan ng [[Mga Isla ng Babuyan]] (nasasakop ng Probinsiya ng [[Cagayan]]) at [[Taiwan]]. Ang mga islang ito ay may kaunting naninirahan at madalas na daanan ng mga bagyo.

Ang tatlong malalaking isla ay ang [[Isla ng Itbayat|Itbayat]], [[Isla ng Batan|Batan]], at [[Isla ng Sabtang|Sabtang]]. Ang nasa pinakadulong hilaga naman ay ang [[Isla ng Mavudis]].

Halos kalahating bahagi ng Batanes ay [[burol]] at [[bundok]]. Ang [[Isla ng Batan]], ay may kabuuang lawak na 35&amp;nbsp;km², ay halos bulubundukin ang hilaga at timog-silangang bahagi nito. Animo'y hugis palaggana ang gitna nito. Ang [[Isla ng Itbayat]], na may kabuuang lawak na 95&amp;nbsp;km², ay padalisdis kadalasan pakanluran, dahil sa bulubundukin at maburol ang hilaga at  silangang baybayin nito. Ang Sabtang naman ay nasasakop ng bundok ang gitnang bahagi, ang islang ito ay may kabuuang lawak na 41&amp;nbsp;km², na siyang dahilan upang ang lupa ay dumalisdis palabas ng baybayin nito.

[[Talaksan:Batanes Hills.png|left|thumb|Kamangha manghang mga burol ng Basco]]
Ang mga isla ay napapalibutan ng malawak na katubigan ng [[Bashi Channel]] at [[Balintang Channel]], kung saan ang Karagatang Pasipiko at Dagat Tsina ay nagtatagpo. Ang lugar ay syang pangunahing daanang pantubig ng  [[Pilipinas]] at [[Japan]], [[Tsina]], [[Hongkong]] at [[Taiwan]]. Mayaman ito sa yamag-dagat, kabilang na ang pinaka bihirang [[corals]] sa mundo.

Ang probinsiya ay maburol at mabundok, na may halos 1,631.50 ektarya o 7.10% na bahagi nito ay  taas-baba at 78.20% o 17,994.40 ektarya ay nahahati sa pataas-baba hanggang sa padalisdis, hanggang sa sobrang dalisdis. Apatnapu't dalawang bahagi (42%) o 9,734.40 ektarya ang padalisdis hanggang sa mabangin na lugar.

[[Talaksan:Valuga Beach.png|thumb|Mabatong baybayin ng Valugan Beach]]
Dahil sa natatanging katangian ng lugar, maganda ang daloy ng tubig dito at halos di nagtatagal ang pagbaha. Ang pangunahing isla ng Batan ang may pinakamalaking bahagi ng patag at halos patag ang lupa, kasunod ang Itbayat at Sabtang. Ang Itbayat ay may padalisdis hanggang sa halos patag na lupa sa mala talampas ng paligid nito patuloy hanggang sa matataas na bangin na umaabot sa halos 20-70 metro ang taas sa ibabaw ng dagat, at halos walang dalampasigan. Ang Sabtang naman ay may maliit na patag na lupa na manaka-nakang nakapaligid sa baybayin nito, habang ang gitna naman ay halos nasasakop ng matarik na bundok at malalalim na lambak. Ang isla ng Batan at Sabtang ay may paputol putol na maiikling baybayin na may buhangin at mga batuhan.

Ang kalupaan ng probinsiya na kahangahanga at kaakit akit ang halos bawat sulok, ay may limitadong katangian sa pagpapalawak ng agrikultura para sa sadyang napakaiit na probinsiya.

===Tropiko ng Kancer Climate===
[[Talaksan:Gloomy Sky Over the Lighthouse.png|thumb|left|Madilim na [[ulap]] sa ibabaw ng parola ng Basco, nagbabadya ng [[ulan]]]]
Ang klima dito ay halos pareho ng sa [[Taiwan]]. Kadalasan ang lugar ay nakakaranas ng mababa sa normal na temperatura na 55 degri [[Fahrenheit]] (13&amp;nbsp;°C).

Ang probinsiya ay kadalasang winawalis ng malakas na hangin at ulan na syang nagbibigay ng maling paniniwalang ang Batanes ay palaging ginugupo ng mga bagyo.Kung bakit ang Batanes ay laging naiiugnay sa sama ng panahon, ito ay dahil sa ang kabisera nitong basco ay ang huling himpilan ng panahon sa hilaga. Ito rin ang lugar na pinagbabatayan ng lahat ng bagyo na pumapasok sa nasasakupan ng Pilipinas. Wala itong ipinahayag na tuyo at basang panahon. Umuulan dito ng halos pinakamababa ang walong araw hanggang sa pinakamataas na 21 araw sa loob ng isang buwan. Nakakaranas dito ng praktikal na apat na pahahon, ang pinakamainam ay ang tag araw (Abril-Hunyo) at taglamig (Disyembre-Pebrero), kung saan ang temperatura ay kadalasang bumababa sa  pitong digri Celsius.

Ang mainam na panahon ng pagpunta dito ay tuwing kalagitnaan ng Marso hanggang Hunyo. Ang &quot;Indian summer&quot; kadalasang nag uumpisa ng Setyembre. Minsan, ang panahon ay nag uumpisang maging maganda pinakamaaga na ang Pebrero hanggang sa pinakahuli ang Hulyo. Hanging galing hilaga o timog ang nagdadala ng malamig na hangin. Nagdadala rin ang mga ito ng sama ng panahon at namumuong mga ulap na nagiging dahilan ng pagkakansela ng pagdating o pag alis ng eroplano. Ang tag-lamig, ay ang malamig na panahon na nararanasan ng Ivatan kaya tinatawag nila itong tag-lamig (winter) ay nararanasan tuwing Disyembre hanggang Pebrero. Kung mag pupunta ng Batanes, lagi lang tandaan na sa mga islang ito ayvmadaling magbago ang panahon. Kung kaya't dapat maging handa sa anumang panahon ang mararanasan mo.

=== Pisikal ===
Ang Batanes ay 680&amp;nbsp;km ang layo sa [[Maynila]] at 280 sa bayan ng [[Aparri]]. Sa hilaga nito, naroon ang kanal ng [[Bashi]], sa timog naman ay ang kanal ng [[Balintang]]. Sa kanluran ay ang [[Dagat Timog Tsina]], at sa silangan ay ang [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ang lalawigan ng sampung isla. Ito ang [[Batan]], [[Itbayat]], [[Sabtang]] at [[Vuhos]] na pinakamalaki, ang iba pa ay [[Pulo ng Siayan|Siayan]], [[Mavudis]], [[Misanga]], [[Ditarem]], [[Dinem]] at [[Dequey]] na walang nakatirang tao.

== Kalikasan ==
Ang flora at fauna sa Batanes ay talagang katangi-tangi at doon lang matatagpuan. Maraming species ng mga hayop at halaman ang doon lang matatagpuan. Pati ang mga tanawin doon ay kakaiba, tulad ng mga bundok at mga dalampasigan.

=== Mga tanawin ===
Mga bundok at dalampasigan:

* Valugan Beach
* Mt. Riposed
* Mt. Iraya
* Mt. Matarem
* Rapang du Kavuyasan
* Mt. Karobooban
* Duvek Bay
* Vuhos Marine Reserve
* Tukon Hedgerows

Mga tradisyonal na bahay sa:
[[Talaksan:Diura Fishing Village.jpg|thumb|right|Pamayanan ng mga mangingisda ng Diura]]
* Savidug
* Chavayan
* Nakanmuan
* Sumnanga
* Diura
* Raele

Mga arkitekturang may impluwensiyang Kastila:

* ang simbahan at plaza ng San Carlos Borromeo, Mahatao

Mga Ijangs (mga ''fortress'' o [[portipikasyon|kuta]] sa mga bundok):

* Itbud Ijang
* Ivana Ijang
* Chuhangin Ijang
* Savidug Ijang

Mga tirahan ng mga sinaunang Ivatan:

* Rakuaydi
* Nahili du Vutox
* Mt. Karobooban

Mga libingang pa-barko ang hitsura:

* Chuhangin
* Nakamaya
* Turungan

=== Mga hayop at halaman ===
Mga puno:

* Vutalaw (''Calophyllum inophyllum'')
* Aynas (''Anacardium occidentale'')
* Nato (''Palaquium luzoniense'')
* Malaapdo (''Gonstylus bancanus'')
* Vatinglaw (mga species ng ''Diospyros'')

Mga damo:

* Vayasuvas (''Freycinetia willamsii'')
* Tamidok
* Karukmuten

Mga hayop:

* [[Indochinese shrew]] (''Crocidura attentuata'')
* [[Riyuku flying fox]] (''Pteropus dasymallys'')

== Ekonomiya ==
Halos 75% ng mga Ivatan ay magsasaka at mangingisda. Ang ibang bahagi naman ay nagtatrabaho sa pamahalaan at pribadong kompanya. Bawang at bakahan ang pangunahing pinagkakakitaan dito. Ang mga Ivatan ay nagtatanim din ng kamote baging, kamoteng kahoy, gabi, at ang biharang uri ng puting uvi. Ang tubo ay itinatanim upang makagawa ng palek, isang uri ng katutubong alak, at suka.

Sa kasalukuyan, ang mga isdang nahuhuli rito ay unti-unting nababawasan dahil sa kakulangan ng tamang kaalaman. Kakaunti lang ang mga pwedeng pasukang trabaho rito. Kadalasan ang mga nakapag-aral na mga Ivatan ay lumuluwas sa siyudad o nag pupunta sa labas ng bansa.

Ang [[Wind-Diesel Hybrid Power Systems|wind diesel]] generating plant ay binuksan noong 2004.

Layo at masamang panahon ang syang humahadlang sa pag angat ng ekonomiya rito. Ang ibang pangngailangan gaya ng bigas, softdrinks, at gasolina ay kadalasang may dagdag na 75% hanggang 100% kumpara sa presyo nito sa Maynila.

== Talababa ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist|2}}

== Kawing Panlabas ==
*[http://www.batanesonline.com Batanes Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206035533/http://www.batanesonline.com/ |date=2004-12-06 }}

{{Batanes}}
{{Lambak ng Cagayan}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Batanes|*]]</text>
      <sha1>o2d86n6jho68f0o813p9z44fyddh7xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215778</id>
      <parentid>2215777</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>restore from clean revision</comment>
      <origin>2215778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13911" sha1="1rbqb8kzorzg6gytc73kibvhuna9dy6" xml:space="preserve">{{Refimprove|date=Mayo 2021}}
{{Infobox Philippine province 2
|infoboxtitle  = Lalawigan ng Batanes
|sealfile      = ph seal batanes.png
|region        = [[Lambak ng Cagayan]] (Rehiyon II)
|capital       = [[Basco, Batanes|Basco]]
|founded       = —
|pop2000       = 16467
|pop2000rank   = pinakamaliit
|popden2000    = 79
|popden2000rank= ika-11 pinakamababa
|areakm2       = 209.3
|arearank      = pinakamaliit
|hucities      = 0
|componentcities= 0
|municipalities= 6
|barangays     = 29
|districts     = 1
|languages     = [[Ivatan]], [[Itbayaten]]
|governor      = Vicente S. Gato
|locatormapfile= Ph locator map batanes.png
}}
Ang lalawigan ng '''Batanes''' (''Batánes'')&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Batánes|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=3 Enero 2021|language=fil|url=http://diksiyonaryo.ph/search/batanes|archive-date=6 Disyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206082333/http://diksiyonaryo.ph/search/batanes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{Efn|[[Wikang Ivatan]]: ''Provinsiya nu Batanes''|group=lower-alpha|name=alt}} ay isang kapuluan at ang pinakahilagang lalawigan ng [[Pilipinas]]. Kabilang ito sa rehiyon ng [[Lambak ng Cagayan]]. Sa laking 219.01 {{Abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}} at kabuuang populasyon na 17,246 noong 2015, ito rin ang pinakamaliit na lalawigan pagdating sa kabuuang laki ng sakop at populasyon. Ang bayan ng [[Basco]], matatagpuan sa isla ng [[Isla ng Batan|Batan]], ay ang kabisera nito.

Matatagpuan ang kapuluan sa layong 162 kilometro hilaga ng isla ng [[Luzon]] at halos 190 kilometro timog naman ng isla ng [[Taiwan]]. Napapagitnaan ito ng dalawang bambang na naghihiwalay sa kapuluan mula sa karatig nitong anyong-lupa, ang [[Bambang ng Bashi]] sa hilaga, at [[Bambang ng Balintang]] sa timog.

== Etimolohiya ==
Galing sa salitang Ivatan na ''Batan'' ang Batanes. Ang salitang ito ay ang lokal na tawag ng mga [[Ivatan]] sa kanilang pangkat-etniko.

== Tao at Kultura ==
Ang mga tao rito ay mabait. Ang kultura ng mga taga-Batanes o mga ''Ivatan'', ang tawag nila sa kanilang mga sarili, ay isa sa mga pinakamatanda sa buong [[Pilipinas]]. Sinasabing ang mga ninuno ng mga Ivatan ay nanggaling sa timog Taiwan 3,500 taon na ang nakakaraan at ginawang tulay ang Batanes upang makarating na sa mga malalayong lugar tulad ng [[Indonesia]] at [[Micronesia]]. Ang kultura nila ay pareho rin sa kultura ng mga tribo sa [[Lan Yu]] (timog Taiwan), dahil sa ang kanilang wika, ang [[Wikang Tao|Yami]], ay medyo hawig sa [[Ivatan]]. Isa pang tribo na ikinukumpara ang mga Ivatan ay sa mga isla ng [[Riyuku]] na matatagpuan sa timog [[Hapon]]. Sa pakikipagkapwa, talagang masaya sila kung may malalaman silang mga kababayan. Talagang mahal nila ang kanilang kapwa, tinatawag na ''pachilipulipus''.

Ngayon, ang kanilang kultura ay may halong banyaga na dahil sa pag-kolonisa sa kanila ng mga [[Kastila]], na naghatid ng malaking impluwensiya sa kanilang wika, relihiyon, at mga tradisyon. Nahaluan na rin ng modernong mga kostumbre ang mga Ivatan dahil sa impluwensiya ng Maynila (na may mga ''direct flight'' na patungo roon) at ng [[Amerika]], sa kadahilanang maraming Ivatan na ang maaaring magtungo roon.

Ang kanilang wika, ang [[Wikang Ibatan|Ivatan]], ay katangi-tangi rin dahil sa kakaibang bokabularyo at pagbigkas nito hindi katulad ng isang tipikal na [[Mga wika sa Pilipinas|wika sa Pilipinas]]. May mga similaridad naman ang Ivatan sa ibang mga wika sa hilagang Luzon, tulad ng [[Wikang Iloko|Ilokano]] at [[Wikang Ibanag|Ibanag]]. Ang Ivatan ay may malaking pagkakatulad sa isang wika sa timog Taiwan, ang [[Wikang Tao|Yami]], na salita ng mga katutubong [[Lanyu]] roon. Sinasabi ng mga lingguwistiko na iisa ang pinanggalingan ng dalawang salita. Sinasabi rin daw na may ilang tribo pa sa timog Taiwan malapit sa lugar ng [[Banking]] na ginagamit ang Ivatan bilang wika.

Dahil sa binubuo ang Batanes ng maraming isla, hindi masyadong nagkakaintindihan ang mga tao roon. Sa mismong isla pa lang ng [[Pulo ng Batan|Batan]], may dalawang diyalekto na ng Ivatan ang natagpuan, ang ''[[Ivasayen]]'' na ginagamit sa kapitolyo ([[Basco]]). Ang ikalawa ay ang ''[[Isamurungen]]'', na ginagamit sa mga munisipalidad ng [[Mahatao]], [[Ivana]], [[Uyugan]], at [[Sabtang]]. Hindi masyadong magkaiba ang dalawa ngunit ang nakikitang pagkakaiba nila ay may kinalaman sa pagbigkas. May isa pang diyalekto ang Ivatan, ang ''[[Wikang Itbayat|Itbayaten]]''. Ito ay ginagamit sa isla ng [[Itbayat]]. Ang isang taga-Batan o Sabtang na makapunta sa Itbayat sa unang pagkakataon ay hindi kaagad makakaunawa ng diyalekto nila roon. Sinasabi nga na ibang lengguwahe na ang Itbayaten dahil hindi na halos maintindihan ang kanilang salita. Ang huling diyalekto ng Ivatan ay ang [[Ibatan]], ang wika sa [[Babuyan Islands]] na parte na ng [[Cagayan]]. Mas magkatulad pa sila ng Itbayaten kaysa sa Ivasayen at Isamurungen.

== Administrasyon ==
Nahahati sa anim na bayan ang Batanes, lahat ay kinakatawan ng iisang distritong pangkongreso.
[[Talaksan:Ph fil batanes.png|thumb|Mga paghahating administratibo sa Batanes.]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Mga bayan ng Batanes
!Bayan
!Populasyon {{Small|(2020)}}
!Lawak {{Small|({{abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}})}}
!Kapal {{Small|(kada {{abbr|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|kilometro kuwadrado}})}}
!Barangay
|-
|'''[[Basco]]'''
|9,517
|49.46
|170
|6
|-
|[[Itbayat]]
|3,128
|83.13
|34
|5
|-
|[[Ivana]]
|1,407
|16.54
|80
|4
|-
|[[Mahatao]]
|1,703
|12.90
|120
|4
|-
|[[Sabtang]]
|1,696
|40.70
|40
|6
|-
|[[Uyugan]]
|1,380
|16.28
|80
|4
|-
|'''KABUUAN'''
|'''18,831'''
|'''219.01'''
|'''79'''
|'''29'''
|-
| colspan=&quot;5&quot; |{{Center|{{small|''Kabisera ng Batanes ang nakadiin.''}}}}
|}

== Heograpiya ==
=== Topograpiya ===
[[Talaksan:Goats in Batanes.png|thumb|Mga [[baka]], sa madamong [[burol]] ng Batanes]]
Ang Batanes ay grupo ng mga isla na tinatawag na ''Mga Isla ng Batanes''(Batanes Islands) at ang mga ito ay nasa dulong hilagang bahagi ng [[Pilipinas]]. Ang mga ito ay nasa pagitan ng [[Mga Isla ng Babuyan]] (nasasakop ng Probinsiya ng [[Cagayan]]) at [[Taiwan]]. Ang mga islang ito ay may kaunting naninirahan at madalas na daanan ng mga bagyo.

Ang tatlong malalaking isla ay ang [[Isla ng Itbayat|Itbayat]], [[Isla ng Batan|Batan]], at [[Isla ng Sabtang|Sabtang]]. Ang nasa pinakadulong hilaga naman ay ang [[Isla ng Mavudis]].

Halos kalahating bahagi ng Batanes ay [[burol]] at [[bundok]]. Ang [[Isla ng Batan]], ay may kabuuang lawak na 35&amp;nbsp;km², ay halos bulubundukin ang hilaga at timog-silangang bahagi nito. Animo'y hugis palaggana ang gitna nito. Ang [[Isla ng Itbayat]], na may kabuuang lawak na 95&amp;nbsp;km², ay padalisdis kadalasan pakanluran, dahil sa bulubundukin at maburol ang hilaga at  silangang baybayin nito. Ang Sabtang naman ay nasasakop ng bundok ang gitnang bahagi, ang islang ito ay may kabuuang lawak na 41&amp;nbsp;km², na siyang dahilan upang ang lupa ay dumalisdis palabas ng baybayin nito.

[[Talaksan:Batanes Hills.png|left|thumb|Kamangha manghang mga burol ng Basco]]
Ang mga isla ay napapalibutan ng malawak na katubigan ng [[Bashi Channel]] at [[Balintang Channel]], kung saan ang Karagatang Pasipiko at Dagat Tsina ay nagtatagpo. Ang lugar ay syang pangunahing daanang pantubig ng  [[Pilipinas]] at [[Japan]], [[Tsina]], [[Hongkong]] at [[Taiwan]]. Mayaman ito sa yamag-dagat, kabilang na ang pinaka bihirang [[corals]] sa mundo.

Ang probinsiya ay maburol at mabundok, na may halos 1,631.50 ektarya o 7.10% na bahagi nito ay  taas-baba at 78.20% o 17,994.40 ektarya ay nahahati sa pataas-baba hanggang sa padalisdis, hanggang sa sobrang dalisdis. Apatnapu't dalawang bahagi (42%) o 9,734.40 ektarya ang padalisdis hanggang sa mabangin na lugar.

[[Talaksan:Valuga Beach.png|thumb|Mabatong baybayin ng Valugan Beach]]
Dahil sa natatanging katangian ng lugar, maganda ang daloy ng tubig dito at halos di nagtatagal ang pagbaha. Ang pangunahing isla ng Batan ang may pinakamalaking bahagi ng patag at halos patag ang lupa, kasunod ang Itbayat at Sabtang. Ang Itbayat ay may padalisdis hanggang sa halos patag na lupa sa mala talampas ng paligid nito patuloy hanggang sa matataas na bangin na umaabot sa halos 20-70 metro ang taas sa ibabaw ng dagat, at halos walang dalampasigan. Ang Sabtang naman ay may maliit na patag na lupa na manaka-nakang nakapaligid sa baybayin nito, habang ang gitna naman ay halos nasasakop ng matarik na bundok at malalalim na lambak. Ang isla ng Batan at Sabtang ay may paputol putol na maiikling baybayin na may buhangin at mga batuhan.

Ang kalupaan ng probinsiya na kahangahanga at kaakit akit ang halos bawat sulok, ay may limitadong katangian sa pagpapalawak ng agrikultura para sa sadyang napakaiit na probinsiya.

===Tropiko ng Kancer Climate===
[[Talaksan:Gloomy Sky Over the Lighthouse.png|thumb|left|Madilim na [[ulap]] sa ibabaw ng parola ng Basco, nagbabadya ng [[ulan]]]]
Ang klima dito ay halos pareho ng sa [[Taiwan]]. Kadalasan ang lugar ay nakakaranas ng mababa sa normal na temperatura na 55 degri [[Fahrenheit]] (13&amp;nbsp;°C).

Ang probinsiya ay kadalasang winawalis ng malakas na hangin at ulan na syang nagbibigay ng maling paniniwalang ang Batanes ay palaging ginugupo ng mga bagyo.Kung bakit ang Batanes ay laging naiiugnay sa sama ng panahon, ito ay dahil sa ang kabisera nitong basco ay ang huling himpilan ng panahon sa hilaga. Ito rin ang lugar na pinagbabatayan ng lahat ng bagyo na pumapasok sa nasasakupan ng Pilipinas. Wala itong ipinahayag na tuyo at basang panahon. Umuulan dito ng halos pinakamababa ang walong araw hanggang sa pinakamataas na 21 araw sa loob ng isang buwan. Nakakaranas dito ng praktikal na apat na pahahon, ang pinakamainam ay ang tag araw (Abril-Hunyo) at taglamig (Disyembre-Pebrero), kung saan ang temperatura ay kadalasang bumababa sa  pitong digri Celsius.

Ang mainam na panahon ng pagpunta dito ay tuwing kalagitnaan ng Marso hanggang Hunyo. Ang &quot;Indian summer&quot; kadalasang nag uumpisa ng Setyembre. Minsan, ang panahon ay nag uumpisang maging maganda pinakamaaga na ang Pebrero hanggang sa pinakahuli ang Hulyo. Hanging galing hilaga o timog ang nagdadala ng malamig na hangin. Nagdadala rin ang mga ito ng sama ng panahon at namumuong mga ulap na nagiging dahilan ng pagkakansela ng pagdating o pag alis ng eroplano. Ang tag-lamig, ay ang malamig na panahon na nararanasan ng Ivatan kaya tinatawag nila itong tag-lamig (winter) ay nararanasan tuwing Disyembre hanggang Pebrero. Kung mag pupunta ng Batanes, lagi lang tandaan na sa mga islang ito ayvmadaling magbago ang panahon. Kung kaya't dapat maging handa sa anumang panahon ang mararanasan mo.

=== Pisikal ===
Ang Batanes ay 680&amp;nbsp;km ang layo sa [[Maynila]] at 280 sa bayan ng [[Aparri]]. Sa hilaga nito, naroon ang kanal ng [[Bashi]], sa timog naman ay ang kanal ng [[Balintang]]. Sa kanluran ay ang [[Dagat Timog Tsina]], at sa silangan ay ang [[Karagatang Pasipiko]]. Binubuo ang lalawigan ng sampung isla. Ito ang [[Batan]], [[Itbayat]], [[Sabtang]] at [[Vuhos]] na pinakamalaki, ang iba pa ay [[Pulo ng Siayan|Siayan]], [[Mavudis]], [[Misanga]], [[Ditarem]], [[Dinem]] at [[Dequey]] na walang nakatirang tao.

== Kalikasan ==
Ang flora at fauna sa Batanes ay talagang katangi-tangi at doon lang matatagpuan. Maraming species ng mga hayop at halaman ang doon lang matatagpuan. Pati ang mga tanawin doon ay kakaiba, tulad ng mga bundok at mga dalampasigan.

=== Mga tanawin ===
Mga bundok at dalampasigan:

* Valugan Beach
* Mt. Riposed
* Mt. Iraya
* Mt. Matarem
* Rapang du Kavuyasan
* Mt. Karobooban
* Duvek Bay
* Vuhos Marine Reserve
* Tukon Hedgerows

Mga tradisyonal na bahay sa:
[[Talaksan:Diura Fishing Village.jpg|thumb|right|Pamayanan ng mga mangingisda ng Diura]]
* Savidug
* Chavayan
* Nakanmuan
* Sumnanga
* Diura
* Raele

Mga arkitekturang may impluwensiyang Kastila:

* ang simbahan at plaza ng San Carlos Borromeo, Mahatao

Mga Ijangs (mga ''fortress'' o [[portipikasyon|kuta]] sa mga bundok):

* Itbud Ijang
* Ivana Ijang
* Chuhangin Ijang
* Savidug Ijang

Mga tirahan ng mga sinaunang Ivatan:

* Rakuaydi
* Nahili du Vutox
* Mt. Karobooban

Mga libingang pa-barko ang hitsura:

* Chuhangin
* Nakamaya
* Turungan

=== Mga hayop at halaman ===
Mga puno:

* Vutalaw (''Calophyllum inophyllum'')
* Aynas (''Anacardium occidentale'')
* Nato (''Palaquium luzoniense'')
* Malaapdo (''Gonstylus bancanus'')
* Vatinglaw (mga species ng ''Diospyros'')

Mga damo:

* Vayasuvas (''Freycinetia willamsii'')
* Tamidok
* Karukmuten

Mga hayop:

* [[Indochinese shrew]] (''Crocidura attentuata'')
* [[Riyuku flying fox]] (''Pteropus dasymallys'')

== Ekonomiya ==
Halos 75% ng mga Ivatan ay magsasaka at mangingisda. Ang ibang bahagi naman ay nagtatrabaho sa pamahalaan at pribadong kompanya. Bawang at bakahan ang pangunahing pinagkakakitaan dito. Ang mga Ivatan ay nagtatanim din ng kamote baging, kamoteng kahoy, gabi, at ang biharang uri ng puting uvi. Ang tubo ay itinatanim upang makagawa ng palek, isang uri ng katutubong alak, at suka.

Sa kasalukuyan, ang mga isdang nahuhuli rito ay unti-unting nababawasan dahil sa kakulangan ng tamang kaalaman. Kakaunti lang ang mga pwedeng pasukang trabaho rito. Kadalasan ang mga nakapag-aral na mga Ivatan ay lumuluwas sa siyudad o nag pupunta sa labas ng bansa.

Ang [[Wind-Diesel Hybrid Power Systems|wind diesel]] generating plant ay binuksan noong 2004.

Layo at masamang panahon ang syang humahadlang sa pag angat ng ekonomiya rito. Ang ibang pangngailangan gaya ng bigas, softdrinks, at gasolina ay kadalasang may dagdag na 75% hanggang 100% kumpara sa presyo nito sa Maynila.

== Talababa ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist|2}}

== Kawing Panlabas ==
*[http://www.batanesonline.com Batanes Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041206035533/http://www.batanesonline.com/ |date=2004-12-06 }}

{{Batanes}}
{{Lambak ng Cagayan}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Batanes|*]]</text>
      <sha1>1rbqb8kzorzg6gytc73kibvhuna9dy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tropiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1796</id>
    <revision>
      <id>2215755</id>
      <parentid>2215655</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215655 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2139" sha1="ltvobft79kx4es8cmhkt3p1t1ql6z72" xml:space="preserve">[[Talaksan:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|240px|left|Ang hitsura ng [[Pilipinas]] ay isang tropikong rehiyon.]]
[[Talaksan:World map torrid.svg|thumb|300px|Mapa ng mundo kung saan ang tropiko ay ipinahiwatig ng isang pulang banda]]
Ang '''tropiko''' o mga bansa na tropiko ay ang heograpikong rehiyon sa [[Daigdig|Lupa]] o &quot;earth&quot; na naka-sentro sa [[ekwador]] o &quot;equator&quot;. Nililimitahan ito sa [[latitud]] ng dalawang ''tropiko'': ang [[Tropiko ng Cancer]] sa hilaga at ang [[Tropiko ng Capricorn]] sa timog na hemisperyo. Ito ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|griyego]] na ''tropos'', na ang ibig sabihin ay bwelta o pag-ikot.

Ang rehiyong ito ay nakalatag sa pagitan ng 23.5° H latitud at 23.5° T latitud, at kasama dito ang lahat ng parte ng Lupa na direktang tinatamaan ng araw(o kung saan naka-anggulong 90° altitud ang araw mula sa lupa) nang maski isang beses lang sa isang taong solar (hindi nagagawa ito ng araw lampas hilaga ng Tropiko ng Cancer at lampas timog ng Tropiko ng Capricorn). Sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen|panukalang klasipikasyon ng klima]] ni [[Wladimir Köppen|Köppen]], ang [[klimang tropikal]] ay nilalarawan bilang isang klimang hindi-arid, na ang lahat sa labindalawang buwan ng taon ay may promedyong temperaturang hindi bababa sa 18&amp;nbsp;°C.

== Mga Organismo ==
Ang mga '''tropikal''' na [[halaman]] at [[hayop]] ay yung mga katutubong espesye (species) sa rehiyon. Ang salitang ito ay ginagamit din bilang pagtukoy sa isang lugar na mainit at mahalumigmig buong taon, na may saganang kahalamanan. Subalit may mga ilang lugar sa tropiko na hindi talaga &quot;tropikal&quot; at mga [[alpine tundra]] at niyebeng tuktok, tulad ng sa bundok ng [[Mauna Kea]].

== Halimbawa ng mga lungsod tropikal ==
* [[Bombay]], [[India]] (19.1º H)
* [[Hong Kong]], [[Hong Kong|Hong Kong SAR]], [[Tsina]] (22.3º H)
* [[Nairobi]], [[Kenya]] (1.3º S)
* [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] (22.9º T)
* [[Singapore]] (1.4º H)
* [[Maynila]], [[Pilipinas]]

== Tingnan din ==
* [[Taong tropikal]] (Ingles: ''tropical year'')
* [[Mga sakit tropikal]]

{{Klima}}

[[Kategorya:Mga tropiko|*]]
[[Kaurian:Klima]]</text>
      <sha1>ltvobft79kx4es8cmhkt3p1t1ql6z72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215800</id>
      <parentid>2215755</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T06:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2111" sha1="b4zlvloj60pa2x1qij39zcdgk4g2ryk" xml:space="preserve">[[Talaksan:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|240px|left|Ang hitsura ng [[Pilipinas]] ay isang tropikong rehiyon.]]
[[Talaksan:World map torrid.svg|thumb|300px|Mapa ng mundo kung saan ang tropiko ay ipinahiwatig ng isang pulang banda]]
Ang '''tropiko''' o mga bansa na tropiko ay ang heograpikong rehiyon sa [[Daigdig|Lupa]] o &quot;earth&quot; na naka-sentro sa [[ekwador]] o &quot;equator&quot;. Nililimitahan ito sa [[latitud]] ng dalawang ''tropiko'': ang [[Tropiko ng Cancer]] sa hilaga at ang [[Tropiko ng Capricorn]] sa timog na hemisperyo. Ito ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|griyego]] na ''tropos'', na ang ibig sabihin ay bwelta o pag-ikot.

Ang rehiyong ito ay nakalatag sa pagitan ng 23.5° H latitud at 23.5° T latitud, at kasama dito ang lahat ng parte ng Lupa na direktang tinatamaan ng araw(o kung saan naka-anggulong 90° altitud ang araw mula sa lupa) nang maski isang beses lang sa isang taong solar (hindi nagagawa ito ng araw lampas hilaga ng Tropiko ng Cancer at lampas timog ng Tropiko ng Capricorn). Sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen|panukalang klasipikasyon ng klima]] ni [[Wladimir Köppen|Köppen]], ang [[klimang tropikal]] ay nilalarawan bilang isang klimang hindi-arid, na ang lahat sa labindalawang buwan ng taon ay may promedyong temperaturang hindi bababa sa 18&amp;nbsp;°C.

== Mga Organismo ==
Ang mga '''tropikal''' na [[halaman]] at [[hayop]] ay yung mga katutubong espesye (species) sa rehiyon. Ang salitang ito ay ginagamit din bilang pagtukoy sa isang lugar na mainit at mahalumigmig buong taon, na may saganang kahalamanan. Subalit may mga ilang lugar sa tropiko na hindi talaga &quot;tropikal&quot; at mga [[alpine tundra]] at niyebeng tuktok, tulad ng sa bundok ng [[Mauna Kea]].

== Halimbawa ng mga lungsod tropikal ==
* [[Bombay]], [[India]] (19.1º H)
* [[Hong Kong]], [[Hong Kong|Hong Kong SAR]], [[Tsina]] (22.3º H)
* [[Nairobi]], [[Kenya]] (1.3º S)
* [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] (22.9º T)
* [[Singapore]] (1.4º H)


== Tingnan din ==
* [[Taong tropikal]] (Ingles: ''tropical year'')
* [[Mga sakit tropikal]]

{{Klima}}

[[Kategorya:Mga tropiko|*]]
[[Kaurian:Klima]]</text>
      <sha1>b4zlvloj60pa2x1qij39zcdgk4g2ryk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mindanao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1801</id>
    <revision>
      <id>2215663</id>
      <parentid>2215072</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T12:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16215" sha1="p0z4obnbru0ai69ywsrk3471c700lxd" xml:space="preserve">{{Infobox islands
|name = Mindanao
&lt;!--|image name = File:Mindanao Red.png
|image caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon.--&gt;
|nickname = Timog Pilipinas
|locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}}
|map caption = Mindanao (Pilipinas)
|location = [[Timog Silangang Asya]]
|coordinates =
|archipelago = [[Pilipinas]]
|total islands = 7,107
|major islands = Mindanao, Sulu
|area_km2 = 104,530
|rank = Ika-19
|highest mount = [[Bundok Apo]]
|elevation_m = 3,412
|country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]
|capital = [[Lungsod Davao]]
|country admin divisions title = Rehiyon
|country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]]
|country admin divisions title 1 = Lalawigan
|country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]]
|country largest city = [[Lungsod ng Davao]]
|country largest city population = 1,449,296
|population = 21,968,174
|population as of = 2010
|density_km2 = 232
|ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]]
}}

Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].&lt;ref name=&quot;investvine&quot;&gt;{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]]  [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim.

==Kasaysayan==
[[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]]

Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon.

Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.&lt;ref name=&quot;slate&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam.

Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt; Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt;

Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa &quot;Moors&quot;, na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt; Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya).

==Heograpiya==
Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]],  at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,&lt;ref&gt;C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry &amp; C.J.Cleveland. Washington DC]&lt;/ref&gt; [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian.

Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]].

== Pangkat ng mga pulo ng Mindanao ==
[[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]]
Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]].

==Paghihiwalay==
{{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}}
Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas 
noong ika 1972 matapos ang kaguluhan.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Mga rehiyon ng Mindanao
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon)
! scope=&quot;col&quot; | Paglalarawan
|-
|'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]]
|[[Lungsod ng Zamboanga]]
|Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&amp;mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&amp;mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]].
|-
|'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]]
|[[Cagayan de Oro]]
|Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin.
|-
|'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]]
|[[Lungsod ng Davao]]
|Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]].
|-
|'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]]
|[[Koronadal]]
|Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]].
|-
|'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]]
|[[Butuan]]
|Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]].
|-
|'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]]
|[[Lungsod ng Cotabato]]
|Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]].
|}

{{center|{{Mindanao labelled map}}}}
{{clear}}

{{Largest cities
| province = Mindanao
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Mindanaw
| div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon
| city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City''
| div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_1 = 1,776,949
| img_1 = Davao aerial view sunset (Davao City; 11-26-2021).jpg
| city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City''
| div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula
| pop_2 = 977,234
| img_2 = Zamboanga City from Garden Orchid Hotel.jpg
| city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro''
| div_3 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_3 = 728,402
| img_3 = CAG Skyline Nov 2018.jpg
| city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos''
| div_4 =  	Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_4 =697,315
| img_4 = Gen Santos city 3.jpg
| city_5 = Butuan{{!}}''Butuan''
| div_5 =  Caraga{{!}}Caraga
| pop_5 = 372,910

| city_6 = Iligan{{!}}''Iligan''
| div_6 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_6 = 450,583

| city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City
| div_7 =  Bangsamoro{{!}}Bangsamoro
| pop_7 = 325,079

| city_8 = Tagum{{!}}Tagum
| div_8 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_8 = 296,202
 
| city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia
| div_9 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_9 =  216,546	

| city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian
| div_10 =  Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula
| pop_10 = 	210,452

| city_11 = Panabo{{!}}Panabo
| div_11 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_11 = 209,230	

| city_12 = Marawi{{!}}Marawi
| div_12 =  Bangsamoro{{!}}Bangsamoro
| pop_12 = 207,010

| city_13 = Koronadal{{!}}	Koronadal
| div_13 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_13 = 	195,398

| city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay
| div_14 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_14 =  190,712

| city_15 = Digos{{!}}Digos
| div_15 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_15 = 188,376

| city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok
| div_16 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_16 = 172,605

| city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City
| div_17 =   Caraga{{!}}Caraga
| pop_17 = 171,107

| city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap
| div_18 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_18 = 	165,376

| city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit
| div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_19 = 164,646

| city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan
| div_20 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_20=	160,791
}}

==Mga kawing na panlabas==
{{Commons category|Mindanao}}
{{Wiktionary}}
* [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }}
* [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }}
* [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao]
* [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }}
* [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }}
* [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }}
* [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }}
* [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==Mga Sanggunian==

===Tropiko Moonson Climate===
{{reflist}}

''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].''

{{Philippines political divisions}}
{{English2|Mindanao}}
[[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>p0z4obnbru0ai69ywsrk3471c700lxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215766</id>
      <parentid>2215663</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215663 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16184" sha1="di5h354wyu4jdeadseypgb7b59lurus" xml:space="preserve">{{Infobox islands
|name = Mindanao
&lt;!--|image name = File:Mindanao Red.png
|image caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon.--&gt;
|nickname = Timog Pilipinas
|locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}}
|map caption = Mindanao (Pilipinas)
|location = [[Timog Silangang Asya]]
|coordinates =
|archipelago = [[Pilipinas]]
|total islands = 7,107
|major islands = Mindanao, Sulu
|area_km2 = 104,530
|rank = Ika-19
|highest mount = [[Bundok Apo]]
|elevation_m = 3,412
|country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]
|capital = [[Lungsod Davao]]
|country admin divisions title = Rehiyon
|country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]]
|country admin divisions title 1 = Lalawigan
|country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]]
|country largest city = [[Lungsod ng Davao]]
|country largest city population = 1,449,296
|population = 21,968,174
|population as of = 2010
|density_km2 = 232
|ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]]
}}

Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].&lt;ref name=&quot;investvine&quot;&gt;{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]]  [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim.

==Kasaysayan==
[[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]]

Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon.

Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.&lt;ref name=&quot;slate&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam.

Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt; Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt;

Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa &quot;Moors&quot;, na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.&lt;ref name=&quot;slate&quot; /&gt; Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya).

==Heograpiya==
Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]],  at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,&lt;ref&gt;C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry &amp; C.J.Cleveland. Washington DC]&lt;/ref&gt; [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian.

Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]].

== Pangkat ng mga pulo ng Mindanao ==
[[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]]
Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]].

==Paghihiwalay==
{{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}}
Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas 
noong ika 1972 matapos ang kaguluhan.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Mga rehiyon ng Mindanao
! scope=&quot;col&quot; | Rehiyon
! scope=&quot;col&quot; | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon)
! scope=&quot;col&quot; | Paglalarawan
|-
|'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]]
|[[Lungsod ng Zamboanga]]
|Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&amp;mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&amp;mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]].
|-
|'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]]
|[[Cagayan de Oro]]
|Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin.
|-
|'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]]
|[[Lungsod ng Davao]]
|Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]].
|-
|'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]]
|[[Koronadal]]
|Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]].
|-
|'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]]
|[[Butuan]]
|Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]].
|-
|'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''&lt;br&gt;[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]]
|[[Lungsod ng Cotabato]]
|Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]].
|}

{{center|{{Mindanao labelled map}}}}
{{clear}}

{{Largest cities
| province = Mindanao
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Mindanaw
| div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon
| city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City''
| div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_1 = 1,776,949
| img_1 = Davao aerial view sunset (Davao City; 11-26-2021).jpg
| city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City''
| div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula
| pop_2 = 977,234
| img_2 = Zamboanga City from Garden Orchid Hotel.jpg
| city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro''
| div_3 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_3 = 728,402
| img_3 = CAG Skyline Nov 2018.jpg
| city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos''
| div_4 =  	Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_4 =697,315
| img_4 = Gen Santos city 3.jpg
| city_5 = Butuan{{!}}''Butuan''
| div_5 =  Caraga{{!}}Caraga
| pop_5 = 372,910

| city_6 = Iligan{{!}}''Iligan''
| div_6 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_6 = 450,583

| city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City
| div_7 =  Bangsamoro{{!}}Bangsamoro
| pop_7 = 325,079

| city_8 = Tagum{{!}}Tagum
| div_8 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_8 = 296,202
 
| city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia
| div_9 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_9 =  216,546	

| city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian
| div_10 =  Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula
| pop_10 = 	210,452

| city_11 = Panabo{{!}}Panabo
| div_11 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_11 = 209,230	

| city_12 = Marawi{{!}}Marawi
| div_12 =  Bangsamoro{{!}}Bangsamoro
| pop_12 = 207,010

| city_13 = Koronadal{{!}}	Koronadal
| div_13 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_13 = 	195,398

| city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay
| div_14 =  Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao
| pop_14 =  190,712

| city_15 = Digos{{!}}Digos
| div_15 =  Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region
| pop_15 = 188,376

| city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok
| div_16 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_16 = 172,605

| city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City
| div_17 =   Caraga{{!}}Caraga
| pop_17 = 171,107

| city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap
| div_18 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_18 = 	165,376

| city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit
| div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_19 = 164,646

| city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan
| div_20 =  Soccsksargen{{!}}Soccsksargen
| pop_20=	160,791
}}

==Mga kawing na panlabas==
{{Commons category|Mindanao}}
{{Wiktionary}}
* [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }}
* [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }}
* [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao]
* [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }}
* [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }}
* [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }}
* [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }}
* [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==Mga Sanggunian==
{{reflist}}

''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].''

{{Philippines political divisions}}
{{English2|Mindanao}}
[[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>di5h354wyu4jdeadseypgb7b59lurus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanlurang Kabisayaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3253</id>
    <revision>
      <id>2215665</id>
      <parentid>2205387</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4471" sha1="g6btz5qgkeddhht9w49asuwv93rcm07" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine region
|name              = Rehiyon VI
|other_name        = Kanlurang Kabisayaan
|map_file          = Western_Visayas_in_Philippines.svg
|island_group      = [[Kabisayaan]]
|center            = [[Lungsod ng Iloilo]]
|area_km2          = 12,750.63
|population_as_of  = 2020
|population        = 4,730,771
|population_density_km2 = auto
|provinces         = 5
|cities            = 3
|municipalities    = 98
|barangays         = 3,209
|districts         = 10
|languages         = [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]]
}}

Ang '''Kanlurang Kabisayaan ''' ([[Ingles]]: '''''Western Visayas'''''), ay isa sa mga [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[Pilipinas]], at tinalaga bilang '''Rehiyon VI'''. Binubuo ito ng anim na lalawigan: [[Lalawigan ng Aklan|Aklan]], [[Antique]], [[Capiz]], [[Guimaras]], at [[Lalawigan ng Iloilo|Iloilo]] at ng 3 na mga lungsod. Ang [[Lungsod ng Iloilo]] ang sentrong pangrehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mgb6.org/about-mgb-region-6/ |access-date=2010-05-23 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224013925/http://www.mgb6.org/about-mgb-region-6/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ph western visayas.png|300px|thumb|Western Visayas]]

=== Mga Bahaging Lungsod ===

* [[Lungsod ng Iloilo]] - [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
* [[Lungsod ng Passi]] - [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
* [[Lungsod ng Roxas]] - [[Wikang Capiznon|Capiznon]]

== Kasaysayan ==

Ang rehiyon ng Kanlurang Kabisayaan ay nabuo mula sa lalawigan ng [[Aklan]], [[Antique]], [[Iloilo]] (kasama ang noon ay bahaging lalawigan na [[Guimaras]]), at [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng Kautusang Pampangulo Bilang 1 bilang bahagi ng [[Integrated Reorganisation Plan]] ni Pangulong [[Ferdinand Marcos]]

Ang lalawigan ng [[Palawan]] ay inilipat sa Rehiyon VI (Kanlurang Kabisayaan) noong Mayo 23, 2005 ayon sa EO 429.&lt;ref name=EO429&gt;{{cite web
|url=http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm
|title=Executive order No. 429
|author=President of the Philippines
|publisher=Office of the Press Secretary
|accessdate=
|archive-date=2007-07-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707191249/http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Inihayag noong Hunyo 2005 ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal (Pilipinas)|Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] ang pagsasakumpleto ng paglipat.&lt;ref&gt;{{cite press release
  | title =Palawan, Puerto Princesa Transfer to Region VI
  | publisher =Government of the Philippines - News
  | date =3 June 2005
  | url =http://www.gov.ph/news/?i=10069
  | accessdate =
  | archive-date =16 Oktubre 2007
  | archive-url =https://web.archive.org/web/20071016092255/http://www.gov.ph/news/?i=10069
  | url-status =dead
  }}&lt;/ref&gt; Subalit binatikos ng mga Palaweños ang paglipat, sinasabing may kakulangan sa konsultasyon, at karamihan ng mga residente ng Lungsod ng Puerto Princesa at ang lahat ng mga bayan nito maliban sa isa, ay nais na manatili sa [[MIMAROPA|Rehiyon IV-B]]. Dahil doon, nagkaroon ng Kautusang Administratibo Bilang 129 na inilabas noong Agosto 19, 2005 upang tugunan ang kaguluhan. Ang kautusan ito ang nagpapaliban sa EO 429.&lt;ref name=AO129&gt;{{cite web
|url=http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm
|title=Administrative Order No. 129
|date=August 19, 2005
|author=President of the Philippines
|publisher=Office of the Press Secretary
|access-date=May 23, 2010
|archive-date=July 13, 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713202522/http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
Kaya, ang Palawan ay kasalukuyang pa ring bahagi ng Rehiyon IV-B.

Noong ika-29 ng Mayo, 2015, inihiwalay ang lalawigan ng [[Negros Occidental]] mula sa Kanlurang Bisayas at inilipat ito sa kakabuong [[Negros Island Region|Rehiyon ng Isla ng Negros]] sa pamamagitan ng EO blg. 183, s. 2015 na nilagdaan ni Pangulong Benigno S. Aquino.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gov.ph/2015/05/29/executive-order-no-183-s-2015/ |access-date=2016-06-08 |archive-date=2015-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608033652/http://www.gov.ph/2015/05/29/executive-order-no-183-s-2015/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==

===Tropiko Moonson Climate=== 
{{reflist}}

{{Kanlurang Kabisayaan}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}
{{pilipinas-stub}}

[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>g6btz5qgkeddhht9w49asuwv93rcm07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215764</id>
      <parentid>2215665</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215665 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4439" sha1="ggrec87cat71ugewczcz4uh21ryat7q" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine region
|name              = Rehiyon VI
|other_name        = Kanlurang Kabisayaan
|map_file          = Western_Visayas_in_Philippines.svg
|island_group      = [[Kabisayaan]]
|center            = [[Lungsod ng Iloilo]]
|area_km2          = 12,750.63
|population_as_of  = 2020
|population        = 4,730,771
|population_density_km2 = auto
|provinces         = 5
|cities            = 3
|municipalities    = 98
|barangays         = 3,209
|districts         = 10
|languages         = [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Wikang Aklanon|Aklanon]]
}}

Ang '''Kanlurang Kabisayaan ''' ([[Ingles]]: '''''Western Visayas'''''), ay isa sa mga [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[Pilipinas]], at tinalaga bilang '''Rehiyon VI'''. Binubuo ito ng anim na lalawigan: [[Lalawigan ng Aklan|Aklan]], [[Antique]], [[Capiz]], [[Guimaras]], at [[Lalawigan ng Iloilo|Iloilo]] at ng 3 na mga lungsod. Ang [[Lungsod ng Iloilo]] ang sentrong pangrehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mgb6.org/about-mgb-region-6/ |access-date=2010-05-23 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224013925/http://www.mgb6.org/about-mgb-region-6/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ph western visayas.png|300px|thumb|Western Visayas]]

=== Mga Bahaging Lungsod ===

* [[Lungsod ng Iloilo]] - [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
* [[Lungsod ng Passi]] - [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]]
* [[Lungsod ng Roxas]] - [[Wikang Capiznon|Capiznon]]

== Kasaysayan ==

Ang rehiyon ng Kanlurang Kabisayaan ay nabuo mula sa lalawigan ng [[Aklan]], [[Antique]], [[Iloilo]] (kasama ang noon ay bahaging lalawigan na [[Guimaras]]), at [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng Kautusang Pampangulo Bilang 1 bilang bahagi ng [[Integrated Reorganisation Plan]] ni Pangulong [[Ferdinand Marcos]]

Ang lalawigan ng [[Palawan]] ay inilipat sa Rehiyon VI (Kanlurang Kabisayaan) noong Mayo 23, 2005 ayon sa EO 429.&lt;ref name=EO429&gt;{{cite web
|url=http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm
|title=Executive order No. 429
|author=President of the Philippines
|publisher=Office of the Press Secretary
|accessdate=
|archive-date=2007-07-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707191249/http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Inihayag noong Hunyo 2005 ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal (Pilipinas)|Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] ang pagsasakumpleto ng paglipat.&lt;ref&gt;{{cite press release
  | title =Palawan, Puerto Princesa Transfer to Region VI
  | publisher =Government of the Philippines - News
  | date =3 June 2005
  | url =http://www.gov.ph/news/?i=10069
  | accessdate =
  | archive-date =16 Oktubre 2007
  | archive-url =https://web.archive.org/web/20071016092255/http://www.gov.ph/news/?i=10069
  | url-status =dead
  }}&lt;/ref&gt; Subalit binatikos ng mga Palaweños ang paglipat, sinasabing may kakulangan sa konsultasyon, at karamihan ng mga residente ng Lungsod ng Puerto Princesa at ang lahat ng mga bayan nito maliban sa isa, ay nais na manatili sa [[MIMAROPA|Rehiyon IV-B]]. Dahil doon, nagkaroon ng Kautusang Administratibo Bilang 129 na inilabas noong Agosto 19, 2005 upang tugunan ang kaguluhan. Ang kautusan ito ang nagpapaliban sa EO 429.&lt;ref name=AO129&gt;{{cite web
|url=http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm
|title=Administrative Order No. 129
|date=August 19, 2005
|author=President of the Philippines
|publisher=Office of the Press Secretary
|access-date=May 23, 2010
|archive-date=July 13, 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713202522/http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
Kaya, ang Palawan ay kasalukuyang pa ring bahagi ng Rehiyon IV-B.

Noong ika-29 ng Mayo, 2015, inihiwalay ang lalawigan ng [[Negros Occidental]] mula sa Kanlurang Bisayas at inilipat ito sa kakabuong [[Negros Island Region|Rehiyon ng Isla ng Negros]] sa pamamagitan ng EO blg. 183, s. 2015 na nilagdaan ni Pangulong Benigno S. Aquino.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gov.ph/2015/05/29/executive-order-no-183-s-2015/ |access-date=2016-06-08 |archive-date=2015-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608033652/http://www.gov.ph/2015/05/29/executive-order-no-183-s-2015/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{Kanlurang Kabisayaan}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}
{{pilipinas-stub}}

[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>ggrec87cat71ugewczcz4uh21ryat7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Silangang Kabisayaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3254</id>
    <revision>
      <id>2215662</id>
      <parentid>2205381</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T12:54:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2123" sha1="1z1oc3et7byqirim06jsvrwjvq2h0cy" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine region |
   name           = Rehiyon VIII&lt;br /&gt; Leyte|
   map_file       = Ph_locator_region 8.png |
   center         = [[Lungsod ng Tacloban]], [[Leyte]] |
   population     = 3,610,355 |
   density_km2    = 168.5 |
   area_km2       = 21,431.6 |
   provinces      = 3 |
   cities         = 4 |
   municipalities = 137 |
   barangays      = 4,390 |
   districts      = 12 |
   languages      = [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Cebuano|Cebuano]], [[Wikang Abaknon|Abaknon]]|
 }}
Ang rehiyon ng '''Silangang Kabisayaan''' ([[Inggles]]:'''''Eastern Visayas''''') o '''Rehiyon VIII''' ay isa sa mga [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[Pilipinas]]. Binubuo ito ng anim na lalawigan: [[Biliran]], [[Leyte (lalawigan)|Leyte]], [[Katimugang Leyte]], [[Silangang Samar]], [[Samar (lalawigan)|Samar]], at [[Hilagang Samar]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Region VIII (Eastern Visayas) {{!}} Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines |url=https://psa.gov.ph/classification/psgc/provinces/0800000000 |url-status=live |access-date=2024-08-28 |website=psa.gov.ph}}&lt;/ref&gt; Ang kabiserang panrehiyon ay ang [[Tacloban|Lungsod ng Tacloban]].

== Pagkakahating Pampolitika ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! colspan=2 | [[mga lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]]  !! Kabisera !! Populasyon&lt;br /&gt;(2000) !! Sukat&lt;br /&gt;(km²) !! Densidad&lt;br /&gt;(bawat km²)
|-
|[[Talaksan:Ph seal biliran.png|20px]]
|[[Biliran]]
|[[Naval, Biliran|Naval]]
|140,274 
|555.4
|252.6
|-
|[[Talaksan:Leyte Province seal.svg|20px]]
|[[Leyte]]
|[[Lungsod ng Tacloban]]
|1,592,336
|5,712.8
|278.7
|-
|[[Talaksan:Ph seal southern leyte.png|20px]]
|[[Katimugang Leyte]]
|[[Lungsod ng Maasin]]
|360,160  	
|1,734.8 
|207.6
|}

=== Mataas na Urbanisadong Lungsod ===
* [[Lungsod ng Tacloban]]

=== Malayang Bahaging Lungsod ===
* [[Lungsod ng Ormoc]]

=== Mga Bahaging Lungsod ===
* [[Lungsod ng Baybay]]
* [[Lungsod ng Maasin]] 

==Mga sanggunian==

===Tropiko Moonson Climate===
{{reflist}}

{{Silangang Kabisayaan}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>1z1oc3et7byqirim06jsvrwjvq2h0cy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215767</id>
      <parentid>2215662</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215662 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2092" sha1="lful337zcxnc4xq9x7qs7zcvzir9isq" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine region |
   name           = Rehiyon VIII&lt;br /&gt; Leyte|
   map_file       = Ph_locator_region 8.png |
   center         = [[Lungsod ng Tacloban]], [[Leyte]] |
   population     = 3,610,355 |
   density_km2    = 168.5 |
   area_km2       = 21,431.6 |
   provinces      = 3 |
   cities         = 4 |
   municipalities = 137 |
   barangays      = 4,390 |
   districts      = 12 |
   languages      = [[Wikang Waray-Waray|Waray-Waray]], [[Wikang Cebuano|Cebuano]], [[Wikang Abaknon|Abaknon]]|
 }}
Ang rehiyon ng '''Silangang Kabisayaan''' ([[Inggles]]:'''''Eastern Visayas''''') o '''Rehiyon VIII''' ay isa sa mga [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng [[Pilipinas]]. Binubuo ito ng anim na lalawigan: [[Biliran]], [[Leyte (lalawigan)|Leyte]], [[Katimugang Leyte]], [[Silangang Samar]], [[Samar (lalawigan)|Samar]], at [[Hilagang Samar]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Region VIII (Eastern Visayas) {{!}} Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines |url=https://psa.gov.ph/classification/psgc/provinces/0800000000 |url-status=live |access-date=2024-08-28 |website=psa.gov.ph}}&lt;/ref&gt; Ang kabiserang panrehiyon ay ang [[Tacloban|Lungsod ng Tacloban]].

== Pagkakahating Pampolitika ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! colspan=2 | [[mga lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]]  !! Kabisera !! Populasyon&lt;br /&gt;(2000) !! Sukat&lt;br /&gt;(km²) !! Densidad&lt;br /&gt;(bawat km²)
|-
|[[Talaksan:Ph seal biliran.png|20px]]
|[[Biliran]]
|[[Naval, Biliran|Naval]]
|140,274 
|555.4
|252.6
|-
|[[Talaksan:Leyte Province seal.svg|20px]]
|[[Leyte]]
|[[Lungsod ng Tacloban]]
|1,592,336
|5,712.8
|278.7
|-
|[[Talaksan:Ph seal southern leyte.png|20px]]
|[[Katimugang Leyte]]
|[[Lungsod ng Maasin]]
|360,160  	
|1,734.8 
|207.6
|}

=== Mataas na Urbanisadong Lungsod ===
* [[Lungsod ng Tacloban]]

=== Malayang Bahaging Lungsod ===
* [[Lungsod ng Ormoc]]

=== Mga Bahaging Lungsod ===
* [[Lungsod ng Baybay]]
* [[Lungsod ng Maasin]] 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{Silangang Kabisayaan}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>lful337zcxnc4xq9x7qs7zcvzir9isq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dagat Timog Tsina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3297</id>
    <revision>
      <id>2215664</id>
      <parentid>2195143</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T12:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20125" sha1="ro5kthdlk6noz0krzqt7ozwznzqnf1q" xml:space="preserve">{{About|pandaigdigang anyong tubig sa Timog-silangang Asya|bahagi ng Dagat Timog Tsina na nasa kanluran ng Pilipinas, at nakapaloob sa eksklusibong sonang ekonomiko nito|Kanlurang Dagat ng Pilipinas}}
{{Infobox body of water
| name = Dagat Timog Tsina
| native_name = 
| native_name_lang = 
| other_name = &lt;!--    Images     --&gt;
| image = Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg
| alt = 
| caption = Larawang satelayt ng Dagat Timog Tsina
| image_bathymetry = South China Sea.jpg
| alt_bathymetry = 
| caption_bathymetry = Ang hilaga-silangang bahagi ng Dagat Timog Tsina
&lt;!--    Stats      --&gt;| location = 
| group = 
| coordinates = {{Coord|12|N|113|E|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}}
| type = [[Dagat]]
| etymology = 
| part_of = [[Karagatang Pasipiko]]
| inflow = 
| rivers = {{hlist|[[Ilog Agno|Agno]]|[[Ilog Jiulong|Jiulong]]|[[Mekong]]|[[Ilog Min (Fujian)|Min]]|[[Ilog Pahang|Pahang]]|[[Ilog Pampanga|Pampanga]]|[[Ilog Pasig|Pasig]]|[[Ilog Perlas (Tsina)|Perlas]]|[[Ilog Rajang|Rajang]]|[[Ilog Pula (Vietnam)|Pula]]}}
| outflow = 
| oceans = 
| catchment = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| basin_countries = {{ubl|{{flag|Brunei}}|{{flag|Tsina}}|{{flag|Indonesia}}|{{flag|Malaysia}}|{{flag|Pilipinas}}|{{flag|Singapore}}|{{flag|Taiwan}}|{{flag|Vietnam}}}}
| agency = 
| designation = 
| length = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| width = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| area = {{convert|3500000|km2}}
| depth = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| max-depth = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| volume = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| salinity = 
| shore = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| elevation = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_high = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_low = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| islands = [[Talaan ng mga pulo sa Dagat Timog Tsina|Talaan ng mga pulo sa Dagat&amp;nbsp;Timog Tsina]] &lt;!-- {{hlist|[[Borneo]]|[[Hainan Island|Hainan]]|[[Luzon]]|[[Palawan Island|Palawan]]|[[Taiwan Island|Taiwan]]}} --&gt;
| islands_category = Islands of the South China Sea
| sections = 
| trenches = {{ubl|[[Galathea Depth]]|[[Manila Trench]]|[[Philippine Trench]]}}
| benches = 
| cities = {{collapsible list|title=Major cities|bullets=true|&lt;!-- add major cities --&gt;[[Alaminos, Pangasinan|Alaminos]]|[[Bà Rịa]]|[[Bạc Liêu (lungsod)|Bạc Liêu]]|[[Bacoor]]|[[Balanga, Bataan|Balanga]]|[[Cẩm Phả]]|[[Cam Ranh]]|[[Candon]]|[[Lungsod ng Cavite]]|[[Da Nang]]|[[Dagupan]]|[[Đồng Hới]]|[[Hạ Long]]|[[Hà Tĩnh]]|[[Haikou]]|[[Haiphong]]|[[Lungsod ng Ho Chi Minh]]|[[Hội An]]|[[Hong Kong]]|[[Kaohsiung]]|[[Kota Kinabalu]]|[[Kuala Terengganu]]|[[Kuching]]|[[Laoag]]|[[Las Piñas]]|[[Macau]]|[[Malolos]]|[[Maynila]]|[[Miri, Malaysia|Miri]]|[[Móng Cái]]|[[Nakhon Si Thammarat]]|[[Nam Định]]|[[Nanwan]]|[[Navotas]]|[[Nha Trang]]|[[Olongapo]]|[[Parañaque]]|[[Pasay]]|[[Pattaya]]|[[Phan Rang–Tháp Chàm]]|[[Phan Thiết]]|[[Quảng Ngãi]]|[[Qui Nhơn]]|[[Sầm Sơn]]|[[San Fernando, La Union|San Fernando]]|[[Sanya]]|[[Shantou]]|[[Sihanoukville (lungsod)|Sihanoukville]]|[[Singapore]]|[[Sóc Trăng]]|[[Surat Thani]]|[[Taidong]]|[[Tainan]]|[[Tam Kỳ]]|[[Thái Bình]]|[[Thanh Hóa]]|[[Vigan]]|[[Tuy Hòa]]|[[Vũng Tàu]]|[[Xiamen]]|[[Zhanjiang]]}}
&lt;!--      Map      --&gt;| pushpin_map = South China Sea#Southeast Asia#Asia
| pushpin_relief = y
| pushpin_label = Dagat Timog&amp;nbsp;Tsina
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = &lt;!--   Below       --&gt;
| website = 
| reference = 
}}

Ang '''Dagat Timog Tsina''' ({{langx|en|South China Sea}}) ay isang [[marhinal na dagat]] na bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. May lawak ito na mahigit-kumulang 3.5 milyong kilometrong kuwadrado (1.35 milyong milyang kuwadrado), na umaabot mula sa mga [[Kipot ng Karimata]] at [[Kipot ng Malaka|Malaka]] sa [[Kipot ng Taiwan]]. Nagdadala ito ng napakalaking kahalagahang estratehiko; sangkatlo ng lahat ng mga barko ng mundo ay dumaraan sa dagat na ito at nagdadala ng mahigit na $3 trilyon sa kalakalan kada taon.&lt;ref&gt;[https://chinapower.csis.org/much-trade-transits-south-china-sea/] ''ChinaPower'', August 4, 2017.&lt;/ref&gt; Nagtataglay ito kapaki-pakinabang na mga pangisdaan na napakahalaga para sa [[seguridad sa pagkain]] ng milyun-milyong mga mamamayan ng [[Timog-silangang Asya]]. Pinaniniwalaang may malalaking mga reserba ng [[langis]] at [[likas na gas]] sa ilalim ng pinakasahig ng dagat.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/feedarticle/9755825 A look at the top issues at Asian security meeting] ''Associated Press'', Robin McDowell, July 21, 2011.&lt;/ref&gt;

Ayon sa ikatlong edisyon ng ''Limits of Oceans and Seas'' (1953) ng [[Internasyunal na Samahang Hidrograpiko]] (IHO) '' and Seas'', ito ay matatagpuan sa&lt;ref name=&quot;IHO&quot;/&gt;
* timog ng [[Tsina]];
* silangan ng [[Vietnam]];
* kanluran ng [[Pilipinas]];
* silangan ng [[Tangway ng Malay]] at [[Sumatra]], hanggang sa [[Kipot ng Singapore]] sa kanluranin, at
* hilaga ng [[Kapuluang Bangka Belitung]] at [[Borneo]]

Ngunit sa hindi pa aprubadong borador nito ng ikaapat na edisyon (1986),&lt;ref&gt;{{cite web |title=IHO PUBLICATION S-23, Limits of Oceans and Seas, Draft 4th Edition, 1986 |publisher=IHO |url=https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |access-date=2019-07-31 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412231804/http://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ipinanukala ng IHO ang [[Dagat Natuna]], kaya lumipat ang katimugang hangganan ng Dagat Timog Tsina pahilaga, mula sa hilaga ng Kapuluang Bangka Belitung papunta sa
* hilaga at hilagang-silangan ng [[Kapuluang Natuna]].&lt;ref name=&quot;IHO-1986&quot;/&gt;

May libu-libong maliliit na mga kapuluan sa Dagat Timog Tsina, kabilang ang [[Kapuluang Spratly]], [[Kapuluang Paracel]], at [[Kapuluang Pratas]]. Ang dagat at ang karamiha'y mga hindi tinirhang pulo ay paksa ng mga pinagtatalunang pag-aangkin ng soberanya ng ilang mga bansa. Ang mga pag-aangkin na ito ay masasalamin sa samot-saring mga pangalan na ginagamit para sa mga pulo at sa dagat. Isa na rito ang &quot;''[[Dagat Kanlurang Pilipinas|West Philippine Sea]]''&quot; na opisyal na katawagan para sa bahagi ng dagat na sakop ng inaangking [[Eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas|eksklusibong sonang ekonomiko (EEZ) ng Pilipinas]].

==Etimolohiya==
[[Talaksan:SouthChinaSea.png|thumb|left|270px|Ang Dagat Timog Tsina, mga bansang pumapaligid nito, at mga karatig-dagat at karagatan]]
Sa [[wikang Ingles]], ang nangingibabaw na katawagan sa dagat ay ang '''''South China Sea''''' (Dagat Timog Tsina), at ang pangalan sa maraming mga wikang Europeo ay katumbas dito. Ito ay bunga ng unang interes ng mga Europeo sa dagat bilang isang ruta mula [[Europa]] at [[Timog Asya]] sa mga pagkakataong pakikipagkalakal sa Tsina. Noong ika-16 na dantaon, nilakbayan ito ng mga [[Portugal|Portuges]] at tinawag itong '''Mare da China''' (literal na &quot;Dagat Tsina&quot;). Paglaon ay tinawag nila itong Dagat Timog Tsina upang itangi ito sa kalapit na mga anyong tubig.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tønnesson |first=Stein |date=2005 |chapter=Locating the South China Sea |editor-last1=Kratoska |editor-first1=Paul H. |editor-last2=Raben |editor-first2=Remco |editor-last3=Nordholt |editor-first3=Henk Schulte |title=Locating Southeast Asia: Geographies of Knowledge and Politics of Space |publisher=Singapore University Press |page=204 |isbn=9971-69-288-0 |quote=The European name 'South China Sea' ... is a relic of the time when European seafarers and mapmakers saw this sea mainly as an access route to China ... European ships came, in the early 16th century, from Hindustan (India) ... The Portuguese captains saw the sea as the approach to this land of China and called it ''Mare da China''. Then, presumably, when they later needed to distinguish between several China seas, they differentiated between the 'South China Sea', ...}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa talang ''Yizhoushu'', noong panahon ng [[Dinastiyang Zhou|dinastiya ng Kanluraning Zhou]] (1046–771 B.K.) ang pangalan na naibigay ay '''''[[Nanfang Hai]]''''' ({{zh|c=南方海|p=Nánfāng Hǎi|l=Southern Sea|links=no}}), na ayon sa nakasaad sa tala ay bunga ng pagbigay ng mga barbaro ng mga pawikang hawksbill sa mga pinunong Zhou bilang tributo.&lt;ref name=&quot;Shen&quot;&gt;{{cite journal|title=China's Sovereignty over the South China Sea Islands: A Historical Perspective|first=Jianming|last=Shen|journal=Chinese Journal of International Law|year=2002|volume=1|issue=1|pages=94–157}}&lt;/ref&gt; Tinukoy rin ng mga klasiko ng ''[[Classics of Poetry]]'', ''[[Zuo Zhuan]]'', at ''[[Guoyu (aklat)|Guoyu]]'' ng [[panahong Tagsibol at Taglagas]] (771–476 B.K.) ang dagat, ngunit sa pangalang '''''Nan Hai''''' ({{zh|c=南海|p=Nán Hǎi|l=South Sea|links=no}}) bilang pagbanggit sa mga ekspedisyon ng [[Chu (estado)|Estado ng Chu]] sa dagat.&lt;ref name=&quot;Shen&quot;/&gt; Ang binansagang &quot;Dagat Timog&quot; o Nan Hai ay isa sa [[Mga Apat na Dagat]] sa panitikang Tsino. Noong dinastiya ng [[Silangang Han]] (23–220 B.K.), tinawag itong '''''Zhang Hai''''' ng mga pinunong Tsino ({{zh|c=漲海|p=Zhǎng Hǎi|l=pinalaking dagat}}).&lt;ref name=&quot;Shen&quot;/&gt; Ang kasalukuyang pangalang Tsino na ''Nan Hai'' (Dagat Timog) ay naging malawakan noong [[Dinastiyang Qing]].&lt;ref&gt;華林甫 (Hua Linfu), 2006. 插圖本中國地名史話 (An illustrated history of Chinese place names). 齊鲁書社 (Qilu Publishing), page 197. {{ISBN|7533315464}}&lt;/ref&gt;

Sa Timog-silangang Asya, ito ay dating tinawag na '''Dagat Champa''' o '''Dagat ng Cham''' ({{lang-en|Champa Sea}}/''Sea of Cham''), mula sa kahariang pandagat ng [[Champa]] na sumibol doon bago ang ika-16 na dantaon.&lt;ref name=&quot;NG-The Cham&quot;&gt;{{cite web | title = The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines - The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia | first = Adam | last = Bray | work = National Geographic | date = June 18, 2014 | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/}}&lt;/ref&gt; Karamihan ng dagat ay napunta sa kamay ng [[Imperyong Hapones|mga Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] kasunod ng pananakop ng mga nakapaligid na maraming mga teritoryo sa Timog-silangang Asya noong 1941. Tinawag nila ang dagat na '''''Minami Shina Kai''''' (Dagat Timog Tsina). Ito ay sinulat na 南支那海 hanggang 2004, nang binago ng ''Japanese Foreign Ministry'' at ng maraming mga kagawaran ang pagbaybay sa 南シナ海, na naging pamantayang paggamit sa [[Hapon]].

Ang tawag ng [[Vietnam]] sa dagat ay '''''Biển Đông''''' (&quot;Dagat Silangan&quot; o &quot;''East Sea'''').&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090459&amp;_dad=portal&amp;_schema=portal&amp;pers_id=1091147&amp;item_id=5147503&amp;p_details=1 | title= VN and China pledge to maintain peace and stability in East Sea | publisher= Socialist Republic of Vietnam Government Web Portal | access-date= 2019-07-31 | archive-date= 2021-07-03 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210703113355/http://chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090459&amp;_dad=portal&amp;_schema=portal&amp;pers_id=1091147&amp;item_id=5147503&amp;p_details=1 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.vietnamembassy-usa.org/news/story.php?d=20010311025315 | title= FM Spokesperson on FIR control over East Sea | publisher= Embassy of Vietnam in USA|date= March 11, 2001 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://gis.chinhphu.vn/ShowmapGov.asp?pLayer=vn_hcc |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061006230745/http://gis.chinhphu.vn/Applet.asp?pLayer=vn_hcc |archivedate=2006-10-06 | title=The Map of Vietnam |publisher= Socialist Republic of Vietnam Government Web Portal}}&lt;/ref&gt; Sa [[Malaysia]], ang tawag nila dito ay '''''Laut Cina Selatan''''' (Dagat Timog Tsina). Sa [[Pilipinas]], matagal na ito'y tinawag na ''South China Sea'' (Dagat Timog Tsina), kalakip ang bahagi sa loob ng mga teritoryal na katubigan na malimit na tawaging '''Dagat Luzón''' (''Luzon Sea'').&lt;ref&gt;{{cite book|author1=John Zumerchik|author2=Steven Laurence Danver|title=Seas and Waterways of the World: An Encyclopedia of History, Uses, and Issues|url=https://books.google.com/books?id=IBKoUXrF5p0C|year=2010|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-711-1|page=[https://books.google.com/books?id=IBKoUXrF5p0C&amp;pg=PR259 259]}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:South China Sea claims map.svg|thumb|330px|Mga pag-aangkin sa Dagat Timog Tsina, batay sa mga pag-aangkin noong 2012. Mga kodigong kulay:&lt;br&gt;
* Brunei - luntian&lt;br&gt;
* Malaysia - dilaw&lt;br&gt;
* Pilipinas - lila&lt;br&gt;
* Tsina at Taiwan - pula&lt;br&gt;
* Vietnam - bughaw]]
Ngunit noong Hunyo 10, 2011, kalakip ng lumalalang sigalot sa [[Kapuluang Spratly]], inihayag ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] na ipinangalan ang Dagat Luzon bilang '''''[[Dagat Kanlurang Pilipinas|West Philippine Sea]]''''' upang maipalakas ang pag-angkin nito sa nabanggit na likas na tampok sa dagat.&lt;ref&gt;http://www.the-diplomat.com/new-leaders-forum/2011/12/15/the-west-philippine-sea/&lt;/ref&gt; Umaayon umano ito ang [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] at ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]]. Winika ng isang tagapagsalita ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko]] (PAGASA) na mananatiling ''[[Dagat Pilipinas|Philippine Sea]]'' ang katawagan sa dagat sa silangan ng Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Asia/Story/A1Story20110613-283772.html|title=South China Sea renamed in the Philippines|first=Tarra|last=Quismundo|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-14|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010323/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Asia/Story/A1Story20110613-283772.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Noong Setyembre 2012, nilagdaan ni noo'y Pangulong [[Benigno Aquino III]] ang Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 (''Administrative Order No. 29'') na iniuutos sa lahat ng mga ahensiya ng pamahalaan na gamitin ang pangalang ''West Philippine Sea'' upang tumukoy sa mga bahagi ng Dagat Timog Tsina sa loob ng [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]], at iniatas sa [[Pambansang Pangasiwaan sa Pagmamapa at Dulugang Kaalaman]] (NAMRIA) na gamitin ang pangalan sa mga opisyal na mapa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|title=Administrative Order No. 29, s. 2012|date=September 5, 2012|work=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines|access-date=Hulyo 31, 2019|archive-date=Mayo 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518200249/http://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ph.news.yahoo.com/west-philippine-sea-limited-exclusive-economic-zone-120023464.html West Philippine Sea Limited To Exclusive Economic Zone], September 14, 2012, ''International Business Times''&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2017, upang igiit ang soberanya nito, binago ng [[Indonesya]] ang hilagang mga abot ng EEZ nito sa Dagat Timog Tsina bilang '''Dagat Hilagang Natuna''' (''North Natuna Sea''), na matatagpuan sa hilaga ng [[Kapuluang Natuna]] at hinahangganan ang katimugang bahagi ng EEZ ng Vietnam, katumbas sa katimugang dulo ng Dagat Timog Tsina.&lt;ref&gt;{{cite web | work = The Diplomat | title = Why Did Indonesia Just Rename Its Part of the South China Sea? | author = Prashanth Parameswaran | date = 17 July 2017| url = http://thediplomat.com/2017/07/why-did-indonesia-just-rename-its-part-of-the-south-china-sea/}}&lt;/ref&gt; Ang &quot;Dagat Natuna&quot; ay nasa timog ng Pulo ng Natuna sa loob ng mga teritoryal na katubigan ng Indonesya.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Asserting sovereignty, Indonesia renames part of South China Sea | author1= Tom Allard | author2= Bernadette Christina Munthe| work = Reuters | date = 14 July 2017 | url = https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-map-idUSKBN19Z0YQ}}&lt;/ref&gt; Dahil diyan, nagbigay ang Indonesya ng pangalan ng dalawang mga dagat na mga bahagi ng Dagat Timog Tsina; ang [[Dagat Natuna]] na matatagpuan sa pagitan ng Kapuluang Natuna at ang mga [[Kapuluang Lingga]] at [[Kapuluang Tambelan|Tambelan]], at ang Dagat Hilagang Natuna ay nasa pagitan ng Kapuluang Natuna at [[Tangos ng Cà Mau]] sa katimugang dulo ng [[Delta ng Mekong]] sa Vietnam.

==Heograpiya==
Kabilang sa mga estado at teritoryong may mga hangganan sa dagat ang (paikot sa kanan mula sa hilaga): [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]], [[Taiwan|Republika ng Tsina]], [[Pilipinas]], [[Malaysia]], [[Brunei]], [[Indonesya]], [[Singapore]], at [[Vietnam]].

Ilan sa mga pangunahing ilog na dumadaloy papalabas sa Dagat Timog Tsina ang mga Ilog [[Ilog Perlas (Tsina)|Pearl]], [[Ilog Min (Fujian)|Min]], [[Ilog Jiulong|Jiulong]], [[Ilog Pula (Vietnam)|Red]], [[Mekong]], [[Ilog Rajang|Rajang]], [[Ilog Pahang|Pahang]], [[Ilog Agno|Agno]], [[Ilog Pampanga|Pampanga]], at [[Ilog Pasig|Pasig]].

===Mga pulo at ''seamount''===
{{See also|Talaan ng mga pulo sa Dagat Timog Tsina}}
{{See also|Dagat Silangang Tsina}}
Ang Dagat Timog Tsina ay naglalaman ng higit sa 250 maliliit na mga [[pulo]], [[karang]] (''atolls''), ''[[cay]]'' (maliliit na pulo), [[bahura]] (''reefs''), [[kulumpon]] (''shoal''), at [[pilapil ng buhangin]] (''sandbar''), karamihan ay hindi nagtataglay ng katutubong populasyon. Karamihan sa mga ito ay likas na nakalubog kapag [[taib]] (''high tide''), at ilan ay palagiang nakalubog. Nakapangkat ang mga tampok sa tatlong mga kapuluan (nakatala ayon sa sukat ng lawak), Macclesfield Bank at Kulumpol ng Scarborough:
[[Talaksan:Karta CN SouthChinaSea.PNG|thumb|upright]]
* [[Kapuluang Spratly]]
* [[Kapuluang Paracel]]
* [[Kapuluang Pratas]]
* [[Macclesfield Bank]]
* [[Kulumpol ng Panatag]] (o Bajo de Masinloc, pandaigdigang Kulumpol ng Scarborough)

Umaabot ang Kapuluang Spratly sa higit na 810 sa 900&amp;nbsp;kilometrong lawak na sumasaklaw ng ilang 175 natukoy na mga pulong tampok, ang pinakamalaki ay ang [[Pulo ng Ligao]] (pandaigdigang Pulo ng Taiping) na may habang hihigit lamang sa 1.3 kilometro (0.81 milya) at pinakamataas na elebasyon nito na 3.8 metro (12 talampakan).

Ang pinakamalaking nag-iisang tampok sa lugar ng Kapuluang Spratly ay ang [[Recto Bank]] (''Reed Bank'') na may lapad na 100 kilometro (62 milya). Ito ay nasa hilagang-silangan ng pangkat at nakahiwalay sa pulo ng [[Palawan]] ng [[Pilipinas]] sa pamamagitan ng Palawan Trench. Dati itong pulo na lumubog may 7,000 taon na ang nakararaan dahil sa tumataas na lebel ng dagat kasunod ng huling [[kapanahunan ng yelo]] (''ice age''), at kasalukuyan itong nakalubog sa lalim na 20 metro (66 talampakan). Dahil sa lawak nitong 8,866 kilometro kuwadrado (3,423 milyang kuwadrado), ito ay isa sa pinakamalaking mga estrukturang karang sa mundo.

==Ang Bilang ng Halaga ng Dagat Timog Tsina==
Ayon sa pagtataya, kayang mareserbahan ng Dagat Timog Tsina ang higit na 7,700,000,000 barel ng langis at 266 cu. ft. ng natural gas.

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;IHO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|accessdate=7 Pebrero 2010|at=&amp;sect;&amp;nbsp;49|archive-date=8 Oktubre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;IHO-1986&quot;&gt;{{cite web | title = Limits of Ocean and Seas | work = International Hydrographic Organization | url = https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/S-23_Draft_1986_Headings.pdf | pages = 108–109 | access-date = 2019-09-20 | archive-date = 2018-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180430200117/https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/S-23_Draft_1986_Headings.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
}}
===Tropiko Moonson Climate===

[[Kategorya:Mga dagat sa Asya|Timog Tsina]]</text>
      <sha1>ro5kthdlk6noz0krzqt7ozwznzqnf1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215765</id>
      <parentid>2215664</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215664 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20095" sha1="6k6hr4fjj673d34a6dij26aihb3c4sc" xml:space="preserve">{{About|pandaigdigang anyong tubig sa Timog-silangang Asya|bahagi ng Dagat Timog Tsina na nasa kanluran ng Pilipinas, at nakapaloob sa eksklusibong sonang ekonomiko nito|Kanlurang Dagat ng Pilipinas}}
{{Infobox body of water
| name = Dagat Timog Tsina
| native_name = 
| native_name_lang = 
| other_name = &lt;!--    Images     --&gt;
| image = Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg
| alt = 
| caption = Larawang satelayt ng Dagat Timog Tsina
| image_bathymetry = South China Sea.jpg
| alt_bathymetry = 
| caption_bathymetry = Ang hilaga-silangang bahagi ng Dagat Timog Tsina
&lt;!--    Stats      --&gt;| location = 
| group = 
| coordinates = {{Coord|12|N|113|E|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}}
| type = [[Dagat]]
| etymology = 
| part_of = [[Karagatang Pasipiko]]
| inflow = 
| rivers = {{hlist|[[Ilog Agno|Agno]]|[[Ilog Jiulong|Jiulong]]|[[Mekong]]|[[Ilog Min (Fujian)|Min]]|[[Ilog Pahang|Pahang]]|[[Ilog Pampanga|Pampanga]]|[[Ilog Pasig|Pasig]]|[[Ilog Perlas (Tsina)|Perlas]]|[[Ilog Rajang|Rajang]]|[[Ilog Pula (Vietnam)|Pula]]}}
| outflow = 
| oceans = 
| catchment = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| basin_countries = {{ubl|{{flag|Brunei}}|{{flag|Tsina}}|{{flag|Indonesia}}|{{flag|Malaysia}}|{{flag|Pilipinas}}|{{flag|Singapore}}|{{flag|Taiwan}}|{{flag|Vietnam}}}}
| agency = 
| designation = 
| length = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| width = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| area = {{convert|3500000|km2}}
| depth = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| max-depth = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| volume = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| salinity = 
| shore = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| elevation = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_high = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_low = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| islands = [[Talaan ng mga pulo sa Dagat Timog Tsina|Talaan ng mga pulo sa Dagat&amp;nbsp;Timog Tsina]] &lt;!-- {{hlist|[[Borneo]]|[[Hainan Island|Hainan]]|[[Luzon]]|[[Palawan Island|Palawan]]|[[Taiwan Island|Taiwan]]}} --&gt;
| islands_category = Islands of the South China Sea
| sections = 
| trenches = {{ubl|[[Galathea Depth]]|[[Manila Trench]]|[[Philippine Trench]]}}
| benches = 
| cities = {{collapsible list|title=Major cities|bullets=true|&lt;!-- add major cities --&gt;[[Alaminos, Pangasinan|Alaminos]]|[[Bà Rịa]]|[[Bạc Liêu (lungsod)|Bạc Liêu]]|[[Bacoor]]|[[Balanga, Bataan|Balanga]]|[[Cẩm Phả]]|[[Cam Ranh]]|[[Candon]]|[[Lungsod ng Cavite]]|[[Da Nang]]|[[Dagupan]]|[[Đồng Hới]]|[[Hạ Long]]|[[Hà Tĩnh]]|[[Haikou]]|[[Haiphong]]|[[Lungsod ng Ho Chi Minh]]|[[Hội An]]|[[Hong Kong]]|[[Kaohsiung]]|[[Kota Kinabalu]]|[[Kuala Terengganu]]|[[Kuching]]|[[Laoag]]|[[Las Piñas]]|[[Macau]]|[[Malolos]]|[[Maynila]]|[[Miri, Malaysia|Miri]]|[[Móng Cái]]|[[Nakhon Si Thammarat]]|[[Nam Định]]|[[Nanwan]]|[[Navotas]]|[[Nha Trang]]|[[Olongapo]]|[[Parañaque]]|[[Pasay]]|[[Pattaya]]|[[Phan Rang–Tháp Chàm]]|[[Phan Thiết]]|[[Quảng Ngãi]]|[[Qui Nhơn]]|[[Sầm Sơn]]|[[San Fernando, La Union|San Fernando]]|[[Sanya]]|[[Shantou]]|[[Sihanoukville (lungsod)|Sihanoukville]]|[[Singapore]]|[[Sóc Trăng]]|[[Surat Thani]]|[[Taidong]]|[[Tainan]]|[[Tam Kỳ]]|[[Thái Bình]]|[[Thanh Hóa]]|[[Vigan]]|[[Tuy Hòa]]|[[Vũng Tàu]]|[[Xiamen]]|[[Zhanjiang]]}}
&lt;!--      Map      --&gt;| pushpin_map = South China Sea#Southeast Asia#Asia
| pushpin_relief = y
| pushpin_label = Dagat Timog&amp;nbsp;Tsina
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = &lt;!--   Below       --&gt;
| website = 
| reference = 
}}

Ang '''Dagat Timog Tsina''' ({{langx|en|South China Sea}}) ay isang [[marhinal na dagat]] na bahagi ng [[Karagatang Pasipiko]]. May lawak ito na mahigit-kumulang 3.5 milyong kilometrong kuwadrado (1.35 milyong milyang kuwadrado), na umaabot mula sa mga [[Kipot ng Karimata]] at [[Kipot ng Malaka|Malaka]] sa [[Kipot ng Taiwan]]. Nagdadala ito ng napakalaking kahalagahang estratehiko; sangkatlo ng lahat ng mga barko ng mundo ay dumaraan sa dagat na ito at nagdadala ng mahigit na $3 trilyon sa kalakalan kada taon.&lt;ref&gt;[https://chinapower.csis.org/much-trade-transits-south-china-sea/] ''ChinaPower'', August 4, 2017.&lt;/ref&gt; Nagtataglay ito kapaki-pakinabang na mga pangisdaan na napakahalaga para sa [[seguridad sa pagkain]] ng milyun-milyong mga mamamayan ng [[Timog-silangang Asya]]. Pinaniniwalaang may malalaking mga reserba ng [[langis]] at [[likas na gas]] sa ilalim ng pinakasahig ng dagat.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/feedarticle/9755825 A look at the top issues at Asian security meeting] ''Associated Press'', Robin McDowell, July 21, 2011.&lt;/ref&gt;

Ayon sa ikatlong edisyon ng ''Limits of Oceans and Seas'' (1953) ng [[Internasyunal na Samahang Hidrograpiko]] (IHO) '' and Seas'', ito ay matatagpuan sa&lt;ref name=&quot;IHO&quot;/&gt;
* timog ng [[Tsina]];
* silangan ng [[Vietnam]];
* kanluran ng [[Pilipinas]];
* silangan ng [[Tangway ng Malay]] at [[Sumatra]], hanggang sa [[Kipot ng Singapore]] sa kanluranin, at
* hilaga ng [[Kapuluang Bangka Belitung]] at [[Borneo]]

Ngunit sa hindi pa aprubadong borador nito ng ikaapat na edisyon (1986),&lt;ref&gt;{{cite web |title=IHO PUBLICATION S-23, Limits of Oceans and Seas, Draft 4th Edition, 1986 |publisher=IHO |url=https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |access-date=2019-07-31 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412231804/http://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ipinanukala ng IHO ang [[Dagat Natuna]], kaya lumipat ang katimugang hangganan ng Dagat Timog Tsina pahilaga, mula sa hilaga ng Kapuluang Bangka Belitung papunta sa
* hilaga at hilagang-silangan ng [[Kapuluang Natuna]].&lt;ref name=&quot;IHO-1986&quot;/&gt;

May libu-libong maliliit na mga kapuluan sa Dagat Timog Tsina, kabilang ang [[Kapuluang Spratly]], [[Kapuluang Paracel]], at [[Kapuluang Pratas]]. Ang dagat at ang karamiha'y mga hindi tinirhang pulo ay paksa ng mga pinagtatalunang pag-aangkin ng soberanya ng ilang mga bansa. Ang mga pag-aangkin na ito ay masasalamin sa samot-saring mga pangalan na ginagamit para sa mga pulo at sa dagat. Isa na rito ang &quot;''[[Dagat Kanlurang Pilipinas|West Philippine Sea]]''&quot; na opisyal na katawagan para sa bahagi ng dagat na sakop ng inaangking [[Eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas|eksklusibong sonang ekonomiko (EEZ) ng Pilipinas]].

==Etimolohiya==
[[Talaksan:SouthChinaSea.png|thumb|left|270px|Ang Dagat Timog Tsina, mga bansang pumapaligid nito, at mga karatig-dagat at karagatan]]
Sa [[wikang Ingles]], ang nangingibabaw na katawagan sa dagat ay ang '''''South China Sea''''' (Dagat Timog Tsina), at ang pangalan sa maraming mga wikang Europeo ay katumbas dito. Ito ay bunga ng unang interes ng mga Europeo sa dagat bilang isang ruta mula [[Europa]] at [[Timog Asya]] sa mga pagkakataong pakikipagkalakal sa Tsina. Noong ika-16 na dantaon, nilakbayan ito ng mga [[Portugal|Portuges]] at tinawag itong '''Mare da China''' (literal na &quot;Dagat Tsina&quot;). Paglaon ay tinawag nila itong Dagat Timog Tsina upang itangi ito sa kalapit na mga anyong tubig.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Tønnesson |first=Stein |date=2005 |chapter=Locating the South China Sea |editor-last1=Kratoska |editor-first1=Paul H. |editor-last2=Raben |editor-first2=Remco |editor-last3=Nordholt |editor-first3=Henk Schulte |title=Locating Southeast Asia: Geographies of Knowledge and Politics of Space |publisher=Singapore University Press |page=204 |isbn=9971-69-288-0 |quote=The European name 'South China Sea' ... is a relic of the time when European seafarers and mapmakers saw this sea mainly as an access route to China ... European ships came, in the early 16th century, from Hindustan (India) ... The Portuguese captains saw the sea as the approach to this land of China and called it ''Mare da China''. Then, presumably, when they later needed to distinguish between several China seas, they differentiated between the 'South China Sea', ...}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa talang ''Yizhoushu'', noong panahon ng [[Dinastiyang Zhou|dinastiya ng Kanluraning Zhou]] (1046–771 B.K.) ang pangalan na naibigay ay '''''[[Nanfang Hai]]''''' ({{zh|c=南方海|p=Nánfāng Hǎi|l=Southern Sea|links=no}}), na ayon sa nakasaad sa tala ay bunga ng pagbigay ng mga barbaro ng mga pawikang hawksbill sa mga pinunong Zhou bilang tributo.&lt;ref name=&quot;Shen&quot;&gt;{{cite journal|title=China's Sovereignty over the South China Sea Islands: A Historical Perspective|first=Jianming|last=Shen|journal=Chinese Journal of International Law|year=2002|volume=1|issue=1|pages=94–157}}&lt;/ref&gt; Tinukoy rin ng mga klasiko ng ''[[Classics of Poetry]]'', ''[[Zuo Zhuan]]'', at ''[[Guoyu (aklat)|Guoyu]]'' ng [[panahong Tagsibol at Taglagas]] (771–476 B.K.) ang dagat, ngunit sa pangalang '''''Nan Hai''''' ({{zh|c=南海|p=Nán Hǎi|l=South Sea|links=no}}) bilang pagbanggit sa mga ekspedisyon ng [[Chu (estado)|Estado ng Chu]] sa dagat.&lt;ref name=&quot;Shen&quot;/&gt; Ang binansagang &quot;Dagat Timog&quot; o Nan Hai ay isa sa [[Mga Apat na Dagat]] sa panitikang Tsino. Noong dinastiya ng [[Silangang Han]] (23–220 B.K.), tinawag itong '''''Zhang Hai''''' ng mga pinunong Tsino ({{zh|c=漲海|p=Zhǎng Hǎi|l=pinalaking dagat}}).&lt;ref name=&quot;Shen&quot;/&gt; Ang kasalukuyang pangalang Tsino na ''Nan Hai'' (Dagat Timog) ay naging malawakan noong [[Dinastiyang Qing]].&lt;ref&gt;華林甫 (Hua Linfu), 2006. 插圖本中國地名史話 (An illustrated history of Chinese place names). 齊鲁書社 (Qilu Publishing), page 197. {{ISBN|7533315464}}&lt;/ref&gt;

Sa Timog-silangang Asya, ito ay dating tinawag na '''Dagat Champa''' o '''Dagat ng Cham''' ({{lang-en|Champa Sea}}/''Sea of Cham''), mula sa kahariang pandagat ng [[Champa]] na sumibol doon bago ang ika-16 na dantaon.&lt;ref name=&quot;NG-The Cham&quot;&gt;{{cite web | title = The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines - The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia | first = Adam | last = Bray | work = National Geographic | date = June 18, 2014 | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/}}&lt;/ref&gt; Karamihan ng dagat ay napunta sa kamay ng [[Imperyong Hapones|mga Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] kasunod ng pananakop ng mga nakapaligid na maraming mga teritoryo sa Timog-silangang Asya noong 1941. Tinawag nila ang dagat na '''''Minami Shina Kai''''' (Dagat Timog Tsina). Ito ay sinulat na 南支那海 hanggang 2004, nang binago ng ''Japanese Foreign Ministry'' at ng maraming mga kagawaran ang pagbaybay sa 南シナ海, na naging pamantayang paggamit sa [[Hapon]].

Ang tawag ng [[Vietnam]] sa dagat ay '''''Biển Đông''''' (&quot;Dagat Silangan&quot; o &quot;''East Sea'''').&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090459&amp;_dad=portal&amp;_schema=portal&amp;pers_id=1091147&amp;item_id=5147503&amp;p_details=1 | title= VN and China pledge to maintain peace and stability in East Sea | publisher= Socialist Republic of Vietnam Government Web Portal | access-date= 2019-07-31 | archive-date= 2021-07-03 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210703113355/http://chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090459&amp;_dad=portal&amp;_schema=portal&amp;pers_id=1091147&amp;item_id=5147503&amp;p_details=1 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.vietnamembassy-usa.org/news/story.php?d=20010311025315 | title= FM Spokesperson on FIR control over East Sea | publisher= Embassy of Vietnam in USA|date= March 11, 2001 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://gis.chinhphu.vn/ShowmapGov.asp?pLayer=vn_hcc |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061006230745/http://gis.chinhphu.vn/Applet.asp?pLayer=vn_hcc |archivedate=2006-10-06 | title=The Map of Vietnam |publisher= Socialist Republic of Vietnam Government Web Portal}}&lt;/ref&gt; Sa [[Malaysia]], ang tawag nila dito ay '''''Laut Cina Selatan''''' (Dagat Timog Tsina). Sa [[Pilipinas]], matagal na ito'y tinawag na ''South China Sea'' (Dagat Timog Tsina), kalakip ang bahagi sa loob ng mga teritoryal na katubigan na malimit na tawaging '''Dagat Luzón''' (''Luzon Sea'').&lt;ref&gt;{{cite book|author1=John Zumerchik|author2=Steven Laurence Danver|title=Seas and Waterways of the World: An Encyclopedia of History, Uses, and Issues|url=https://books.google.com/books?id=IBKoUXrF5p0C|year=2010|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-711-1|page=[https://books.google.com/books?id=IBKoUXrF5p0C&amp;pg=PR259 259]}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:South China Sea claims map.svg|thumb|330px|Mga pag-aangkin sa Dagat Timog Tsina, batay sa mga pag-aangkin noong 2012. Mga kodigong kulay:&lt;br&gt;
* Brunei - luntian&lt;br&gt;
* Malaysia - dilaw&lt;br&gt;
* Pilipinas - lila&lt;br&gt;
* Tsina at Taiwan - pula&lt;br&gt;
* Vietnam - bughaw]]
Ngunit noong Hunyo 10, 2011, kalakip ng lumalalang sigalot sa [[Kapuluang Spratly]], inihayag ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] na ipinangalan ang Dagat Luzon bilang '''''[[Dagat Kanlurang Pilipinas|West Philippine Sea]]''''' upang maipalakas ang pag-angkin nito sa nabanggit na likas na tampok sa dagat.&lt;ref&gt;http://www.the-diplomat.com/new-leaders-forum/2011/12/15/the-west-philippine-sea/&lt;/ref&gt; Umaayon umano ito ang [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] at ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]]. Winika ng isang tagapagsalita ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko]] (PAGASA) na mananatiling ''[[Dagat Pilipinas|Philippine Sea]]'' ang katawagan sa dagat sa silangan ng Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Asia/Story/A1Story20110613-283772.html|title=South China Sea renamed in the Philippines|first=Tarra|last=Quismundo|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-14|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003010323/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Asia/Story/A1Story20110613-283772.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Noong Setyembre 2012, nilagdaan ni noo'y Pangulong [[Benigno Aquino III]] ang Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 (''Administrative Order No. 29'') na iniuutos sa lahat ng mga ahensiya ng pamahalaan na gamitin ang pangalang ''West Philippine Sea'' upang tumukoy sa mga bahagi ng Dagat Timog Tsina sa loob ng [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]], at iniatas sa [[Pambansang Pangasiwaan sa Pagmamapa at Dulugang Kaalaman]] (NAMRIA) na gamitin ang pangalan sa mga opisyal na mapa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|title=Administrative Order No. 29, s. 2012|date=September 5, 2012|work=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines|access-date=Hulyo 31, 2019|archive-date=Mayo 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518200249/http://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ph.news.yahoo.com/west-philippine-sea-limited-exclusive-economic-zone-120023464.html West Philippine Sea Limited To Exclusive Economic Zone], September 14, 2012, ''International Business Times''&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2017, upang igiit ang soberanya nito, binago ng [[Indonesya]] ang hilagang mga abot ng EEZ nito sa Dagat Timog Tsina bilang '''Dagat Hilagang Natuna''' (''North Natuna Sea''), na matatagpuan sa hilaga ng [[Kapuluang Natuna]] at hinahangganan ang katimugang bahagi ng EEZ ng Vietnam, katumbas sa katimugang dulo ng Dagat Timog Tsina.&lt;ref&gt;{{cite web | work = The Diplomat | title = Why Did Indonesia Just Rename Its Part of the South China Sea? | author = Prashanth Parameswaran | date = 17 July 2017| url = http://thediplomat.com/2017/07/why-did-indonesia-just-rename-its-part-of-the-south-china-sea/}}&lt;/ref&gt; Ang &quot;Dagat Natuna&quot; ay nasa timog ng Pulo ng Natuna sa loob ng mga teritoryal na katubigan ng Indonesya.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Asserting sovereignty, Indonesia renames part of South China Sea | author1= Tom Allard | author2= Bernadette Christina Munthe| work = Reuters | date = 14 July 2017 | url = https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-map-idUSKBN19Z0YQ}}&lt;/ref&gt; Dahil diyan, nagbigay ang Indonesya ng pangalan ng dalawang mga dagat na mga bahagi ng Dagat Timog Tsina; ang [[Dagat Natuna]] na matatagpuan sa pagitan ng Kapuluang Natuna at ang mga [[Kapuluang Lingga]] at [[Kapuluang Tambelan|Tambelan]], at ang Dagat Hilagang Natuna ay nasa pagitan ng Kapuluang Natuna at [[Tangos ng Cà Mau]] sa katimugang dulo ng [[Delta ng Mekong]] sa Vietnam.

==Heograpiya==
Kabilang sa mga estado at teritoryong may mga hangganan sa dagat ang (paikot sa kanan mula sa hilaga): [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]], [[Taiwan|Republika ng Tsina]], [[Pilipinas]], [[Malaysia]], [[Brunei]], [[Indonesya]], [[Singapore]], at [[Vietnam]].

Ilan sa mga pangunahing ilog na dumadaloy papalabas sa Dagat Timog Tsina ang mga Ilog [[Ilog Perlas (Tsina)|Pearl]], [[Ilog Min (Fujian)|Min]], [[Ilog Jiulong|Jiulong]], [[Ilog Pula (Vietnam)|Red]], [[Mekong]], [[Ilog Rajang|Rajang]], [[Ilog Pahang|Pahang]], [[Ilog Agno|Agno]], [[Ilog Pampanga|Pampanga]], at [[Ilog Pasig|Pasig]].

===Mga pulo at ''seamount''===
{{See also|Talaan ng mga pulo sa Dagat Timog Tsina}}
{{See also|Dagat Silangang Tsina}}
Ang Dagat Timog Tsina ay naglalaman ng higit sa 250 maliliit na mga [[pulo]], [[karang]] (''atolls''), ''[[cay]]'' (maliliit na pulo), [[bahura]] (''reefs''), [[kulumpon]] (''shoal''), at [[pilapil ng buhangin]] (''sandbar''), karamihan ay hindi nagtataglay ng katutubong populasyon. Karamihan sa mga ito ay likas na nakalubog kapag [[taib]] (''high tide''), at ilan ay palagiang nakalubog. Nakapangkat ang mga tampok sa tatlong mga kapuluan (nakatala ayon sa sukat ng lawak), Macclesfield Bank at Kulumpol ng Scarborough:
[[Talaksan:Karta CN SouthChinaSea.PNG|thumb|upright]]
* [[Kapuluang Spratly]]
* [[Kapuluang Paracel]]
* [[Kapuluang Pratas]]
* [[Macclesfield Bank]]
* [[Kulumpol ng Panatag]] (o Bajo de Masinloc, pandaigdigang Kulumpol ng Scarborough)

Umaabot ang Kapuluang Spratly sa higit na 810 sa 900&amp;nbsp;kilometrong lawak na sumasaklaw ng ilang 175 natukoy na mga pulong tampok, ang pinakamalaki ay ang [[Pulo ng Ligao]] (pandaigdigang Pulo ng Taiping) na may habang hihigit lamang sa 1.3 kilometro (0.81 milya) at pinakamataas na elebasyon nito na 3.8 metro (12 talampakan).

Ang pinakamalaking nag-iisang tampok sa lugar ng Kapuluang Spratly ay ang [[Recto Bank]] (''Reed Bank'') na may lapad na 100 kilometro (62 milya). Ito ay nasa hilagang-silangan ng pangkat at nakahiwalay sa pulo ng [[Palawan]] ng [[Pilipinas]] sa pamamagitan ng Palawan Trench. Dati itong pulo na lumubog may 7,000 taon na ang nakararaan dahil sa tumataas na lebel ng dagat kasunod ng huling [[kapanahunan ng yelo]] (''ice age''), at kasalukuyan itong nakalubog sa lalim na 20 metro (66 talampakan). Dahil sa lawak nitong 8,866 kilometro kuwadrado (3,423 milyang kuwadrado), ito ay isa sa pinakamalaking mga estrukturang karang sa mundo.

==Ang Bilang ng Halaga ng Dagat Timog Tsina==
Ayon sa pagtataya, kayang mareserbahan ng Dagat Timog Tsina ang higit na 7,700,000,000 barel ng langis at 266 cu. ft. ng natural gas.

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;IHO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|accessdate=7 Pebrero 2010|at=&amp;sect;&amp;nbsp;49|archive-date=8 Oktubre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;IHO-1986&quot;&gt;{{cite web | title = Limits of Ocean and Seas | work = International Hydrographic Organization | url = https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/S-23_Draft_1986_Headings.pdf | pages = 108–109 | access-date = 2019-09-20 | archive-date = 2018-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180430200117/https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/S-23_Draft_1986_Headings.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorya:Mga dagat sa Asya|Timog Tsina]]</text>
      <sha1>6k6hr4fjj673d34a6dij26aihb3c4sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang Wikipedia:Kapihan</title>
    <ns>5</ns>
    <id>3742</id>
    <revision>
      <id>2215689</id>
      <parentid>2215408</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39256-52</username>
        <id>163971</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proteksyon laban sa pag-e-edit pa ng pahina upang gawing katatawanan */ bagong seksiyon</comment>
      <origin>2215689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37060" sha1="i11i2zwzii6ow4yhvqmb2jozto2j350" xml:space="preserve">{{Tagagamit:Maskbot/config
|maxarchivesize = 55K
|counter = 19
|algo = old(90d)
|archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d
}}
&lt;div style=&quot;float:right; padding-left:5px; clear:right;&quot;&gt;
{| style=&quot;text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;&quot; bgcolor=&quot;#999999&quot;
|-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Usapan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font size=3&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} '''&amp;rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''
|- 
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; style=&quot;color: white;&quot;|'''Tuwirang daan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;white&quot;|
[[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]]
----
&lt;div style=&quot;font-size:0.85em;&quot;&gt;
__TOC__
&lt;/div&gt;
|-
|width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;gray&quot;  style=&quot;color: white;&quot;|'''Mga sinupan'''
|-
|width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot;  bgcolor=&quot;white&quot;|
&lt;small&gt;
[[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] |  [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]]
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/
break=yes
width=40
searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/small&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;!--
Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :).
--&gt;

== Nakaarkibo na ang nakaraang usapan ==

Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC)

== Request for Image Processing ==

Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo.

[[Talaksan:Io processing request.png|center]]

Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC)
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Reference Previews – experiment
| content = 
== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC)

:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC)
}}
== Help ==

Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC)
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia!
| content = 
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;
}}
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226)
| content = 
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;
}}
== Bagong mungkahi ==

Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 03:14, 6 Abril 2026 (UTC)

== Hinggil sa mga salitang siyokoy ==

Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay &quot;alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol).&quot; Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila).

Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!Imbes na
!Naaangkop na (mga) salita
|-
|adbenturero
|abenturero / taong mapagsapalaran
|-
|aspeto
|aspekto / mukha / dako
|-
|bentahe
|bentaha / lamang
|-
|dayalekto
|diyalekto / dayalek / wikain
|-
|dayalogo
|diyalogo / &lt;s&gt;dayalog&lt;/s&gt; / salitaan / usapan / pag-uusap
|-
|endorso
|endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat
|-
|groserya
|groseri / tindahan
|-
|imahe
|imahen / larawan
|-
|intrigero
|intrigante
|-
|kontemporaryo
|kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito
|-
|konsernado (&quot;''the mother of all ''siyokoy'' words'')
|konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman
|-
|lebel
|nibel / level / antas / taas
|-
|misyonaryo
|misyonero
|-
|obhektibo
|obhetibo
|-
|parliyamentaryo
|parlamentaryo / mambabatas
|-
|parliyamento
|parlamento / batasan
|-
|pesante
|paisano / magbubukid / magsasaka
|-
|prayoridad
|priyoridad / &lt;s&gt;prayoriti&lt;/s&gt; / pagkauna / karapatang mauna
|-
|sirkumstansiya
|sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa
|-
|subhektibo
|subhetibo
|-
|subheto
|suheto / disiplina
|}

Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#&quot;Kasingkahulugans&quot;]]). &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 12:17, 12 Abril 2026 (UTC)

:@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. &lt;span style=&quot;color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle&quot;&gt;𝄽&lt;/span&gt; [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC)

{{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 12:22, 12 Abril 2026 (UTC)

:@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang.
:Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita.
:Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' (&quot;larawan&quot;) (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na &quot;itama&quot; ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 12:45, 12 Abril 2026 (UTC)
::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). &lt;span style=&quot;color:#4169e1; font-family:Footlight MT&quot;&gt;[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#202734; font-family:Palatino&quot;&gt;([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])&lt;/span&gt; 13:56, 12 Abril 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito &quot;tama&quot; sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|&lt;span style=&quot;border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;&quot;&gt;GinawaSaHapon&lt;/span&gt;]] &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')&lt;/span&gt; 00:39, 13 Abril 2026 (UTC)
::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing &quot;naitagalog&quot; ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. &lt;span style=&quot;color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle&quot;&gt;𝄽&lt;/span&gt; [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC)
:::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. &lt;span style=&quot;color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle&quot;&gt;𝄽&lt;/span&gt; [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC)

:Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], 
:Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal.
:Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika.
:Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya?
:Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta.
:Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika.
:- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC)
:{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC)
:@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang &quot;siyokoy&quot; (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang &quot;kontemporaryo&quot; ay bawal (&quot;kontemporaneo&quot; dapat) pero ang &quot;siyentista&quot; ay pwede (&quot;siyentipiko&quot; dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — &lt;span style=&quot;font-size:25px&quot;&gt;🍕&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family:'Comic Sans MS';&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FFC83D&quot;&gt;Yivan&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#F7894A&quot;&gt;000&lt;/span&gt; &lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[User:Yivan000|view]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[User_talk:Yivan000|talk]]&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;&lt;/span&gt; 13:34, 13 Abril 2026 (UTC)
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Request for comment (global AI policy)
| content = 
== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 26 Abril 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;
}}
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Program submissions open: Bikol WikiConference 2026
| content = 
== Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 ==

[[File:Bikol_WikiConference_2026_logo.png|frameless|250px|right]]
The '''[[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026|Bikol WikiConference 2026]]''' will take place '''29–31 May 2026 in Naga City''', under the theme: ''Advancing Language and Culture in the Digital Age''.

The Bikol WikiCon is an extraordinary regional gathering that brings together Bikolanos actively supporting and contributing to open educational resources (OERs) with the vibrant Wikimedia communities in the Philippines. Next year, Bikol Wikipedia will be turning 20 years old. Reaching 2 decades is a strong milestone therefore it is also the right moment to ask harder questions about sustainability, quality and direction. The conference will serve as a venue for the participants to exchange and share their experiences, new ideas, and collaboration results, and to discuss the challenges encountered and the solutions adopted. We can’t wait to see you at the event!

The conference will cover topics pertaining to Digital Resources, Heritage Advocacy, Cultural Preservation, and Partnerships with various institutional, social, and cultural contexts.

You may submit any of the following types of session proposals:

* '''Lightning talk:''' One presenter gives a talk with no follow-up by the audience. The total time for a lightning talk will be 10-15 minutes.
* '''Lecture:''' One or two presenters offer(s) a presentation followed by questions and comments from the audience. The total time for a lecture (including questions and comments) will be 30-45 minutes.
* '''Roundtable:''' A group of 10-15 people discusses a particular topic. The total time for a roundtable discussion will be 60 minutes.
* '''Workshop:''' One or two moderators present(s) a topic by actively interacting with the audience. The total time for a workshop will be 60-120 minutes.
* '''Meetup:''' A group of people with common interests informally meets to discuss different topics. The total time for a meetup is not pre-determined and depends on the proposer’s preferences.

Submissions will be evaluated by the Program Committee based on:
* Potential impact and expected outcomes
* Relevance to the conference theme or focus areas

Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. 

'''→ [[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026/Program|Submit your proposal on Meta]] or [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd1vYWPvrNltZS2ie51lYK-OB6cfS8E2NQFjH1I213dYl24NQ/viewform?usp=header Google Form]''' on or before '''May 15.'''

For more information, or questions, contact: bikolwikicommunity(@)gmail.com

Mabalos!

On behalf of the Bikol WikiConference Organizing Team,&lt;br&gt; [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 06:41, 2 Mayo 2026 (UTC)
}}

== Translation request: [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] ==

Hi, I'm Johannes from [[:meta:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Our team is currently preparing an [[:meta:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|experiment to test potential changes for Reference Previews]]. Tagalog Wikipedia will be one of the wikis taking part at the ~2 weeks A/B-test [[Usapang Wikipedia:Kapihan#Reference Previews – experiment|as announced]] – but tlwiki is still missing a translation for [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;showMessage=cite-reference-previews-reflist-link&amp;group=ext-cite-user&amp;language=tl&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate translation interface link] – [[:commons:File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|screenshot for context]]). Could someone help us by providing the translation? Thank you very much! [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:17, 25 Mayo 2026 (UTC)
:{{ping|Johannes Richter (WMDE)}} ''Done. I translated it. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Mayo 2026 (UTC)
::Thank you! :) [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 05:19, 26 Mayo 2026 (UTC)
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = Vote now in the 2026 U4C election
| content = 
== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Mayo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
}}
{{hidden
| style = border: 1px dashed red; width: 100%;
| headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%;
| header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons
| content = 
== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|usapan]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
}}
== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 Hunyo 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

:''Done. I translated this last July 4. Thanks for informing the community.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:08, 8 Hulyo 2026 (UTC)

== Translation request: Ube latte ==
Hello fellow Wikipedians, Shalom &amp; Greetings from the Hebrew Wikipedia!
I recently wrote an article about [[Ube latte]], which is currently published in Hebrew only. I also prepared a well-sourced draft on the English Wikipedia. Given the strong cultural connection of Ube to the Philippines, I think it would be absolutely wonderful to have this article available on the Tagalog Wikipedia as well. Since I don't speak the language, I wanted to ask if any local editors here might be interested in translating or adapting the article?
We already have a dedicated Wikidata item and some great photos uploaded by the community on Wikimedia Commons. Here are the relevant links if anyone wants to take a look&gt;&gt;
English Draft (for easy translation): https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Ube_latte
Wikidata Item: https://www.wikidata.org/wiki/Q139718640
Maraming salamat po in advance for your time, and feel free to reach out if you have any questions! 💜 [[Tagagamit:Laliv g|Laliv g]] ([[Usapang tagagamit:Laliv g|kausapin]]) 06:58, 9 Hulyo 2026 (UTC)

== Proteksyon laban sa pag-e-edit pa ng pahina upang gawing katatawanan ==

Kumusta po.

Humihiling po ako na bigyan po ng proteksyon ang pahina pong ito [[Iglesia ni Cristo]] laban sa mga mali at abuso sa pag-edit. Ang mga edit ngayong July 11, 2026 ay naglalaman ng mga maling impormasyon layuning lituhin at gawing katatawanan ang nasabing pahina. Ito ay patuloy pang ie-edit ngayong ito ay pinag-uusapan at may panghihikayat na mag-edit ng mali: https://www.reddit.com/r/Philippines/comments/1utkoi8/iglesia_ni_cristo_tagalog_wikipedia_page_got/?sort=new. 

Kung maari po ay i-undo ang mga mali at katatawang pag-edit kung titingnan ang edit history.

Maraming salamat po. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39256-52|&amp;#126;2026-39256-52]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39256-52|talk]]) 14:42, 11 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i11i2zwzii6ow4yhvqmb2jozto2j350</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naga, Camarines Sur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4746</id>
    <revision>
      <id>2215671</id>
      <parentid>2213081</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20800" sha1="882jvexv2s5ktyzjrq6tsvulpfyrjq9" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine city 2 
| infoboxtitle = Lungsod ng Naga 
|native_name   = Naga City
| sealfile     = Ph seal nagacity.png 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption      = Mapa ng [[Camarines Sur]] na nagpapakita ng lokasyon ng Lungsod ng Naga 
| region       = [[Bicol Region]] 
| province     = [[Camarines Sur]] 
| districts    = Ikalawang Distrito ng  Camarines Sur 
| barangays    = 27 
| class        = Primera Klase; Urbanisado
| mayor        = Nelson S. Legasion ([[Partido Liberal (Pilipinas)|Partido Liberal]]) 
| founded      = 1573 
| cityhood     = [[Disyembre 15]], [[1948]] 
| website      = [http://www.naga.gov.ph www.naga.gov.ph] 
| areakm2      = 84.48 
| population_as_of = 2000 | population_total = 137810 
| latd =  13| latm = 37| lats = | latNS = N 
| longd = 123| longm = 10| longs = | longEW = E 
}}
:''Para sa ibang mga gamit ng salitang Naga, tingnan ang [[Naga|Naga (paglilinaw)]].''

Ang '''Lungsod ng Naga''' (Bikol: Ciudad nin Naga) ay isang ''1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; class'' o primera klaseng [[Mga lungsod sa Pilipinas|lungsod]] sa [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Camarines Sur]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Ang Naga ay tinatawag din na &quot;The Heart of Bicol&quot; at &quot;The Queen City of Bicol&quot;.

==Kasaysayan==
Bago pa ang pagdating ng mga mananakop na Kastila, ang Naga ay isa nang ganap na bayan na malapit sa Ilog Naga. Iyon ay naging mahalang bayan na may mga matitibay na kagamitang panlaban at nakamamanghang mahusay na kultura.

Nang sakupin ng mga Kastila ng ilang daan taon, ang kung ano ang Naga ngayon ay naging sentro ito ng [[kalakalan]], [[edukasyon]] at [[kultura]], at ang sentro ng pamahalaan at mga eklesiyastikong paghuhukom sa Bikol.

Noong 1573, sa pangalawang paglalakbay niya sa rehiyon, ang konkistador na si [[:en:Juan de Salcedo|Juan de Salcedo]] ay tumapak sa bayan ay tinawag itong &quot;Naga&quot; dahil sa laganap na mga puno ng Narra  (&quot;Narra &quot; sa Bikol na  malalaking puno sa lugar).  Noong 1576, Si Kapitan Pedro de Chávez ang pinuno ng garison na iniwan ni Salcedo, ang nakakita ng kasalukuyang lugar ng kalakalan, na pinangalanang la ''Ciudad de Cáceres'', sa salitang Kastila, bilang pag-alaala kay [[Francisco de Sande]], ang [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|gubenardor heneral]] at katutubo ng lungsod ng Cáceres sa [[Espanya]].

Lumipas ang panahon, at ang lungsod ng Kastila at ang bayan ng mga katutubo ay nagsama bilang isang malaking pamayanan at naging kilala bilang, Nueva Cáceres. Mayroon itong pamahalaang panlunsod ayon sa mga sinasabi ng batas ng Kastila, at may sariling ayuntamiento at cabildo. Sa simula ika-[[17]] dantaon, mayroon lamang lima pang ibang ciudades sa Pilipinas. Ang Nueva Cáceres ay nanatiling kabisera ng lalawigan ng [[Ambos Camarines]] at naging kabisera naman ng [[Camarines Sur]], hanggang sa pormal na buuin itong isang malayang lungsod sa ilalim ng Republika ng Pilipinas.

===Panahong pananakop ng Hapon===

Namugad ang mga hapon sa [[Pamantasang Ateneo de Naga|Ateneo De Naga]] at ginawa nila itong isang garison.

Nang paparating na ang mga Amerikano noong 1945, maraming bomba ang kanilang inihulog sa Lungsod ng Naga. Ito ang dahilan ng pagkasunog ng palengke. Maraming sibilyan ang nasugatan sa pambobombang ito.

==Heograpiya==
Ang Naga ay matatagpuan sa loob ng lalawigan ng Camarines Sur sa timog-silangang bahagi ng Luzon, {{convert|15|km}} mula sa [[Pili, Camarines Sur|Pili]] at {{convert|435|km}} timog-silangan ng [[Maynila]], ang kabisera ng bansa, at malapit sa sentro ng [[Rehiyon ng Bicol]].&lt;ref&gt;{{cite web | title = Google Maps | url = https://www.google.com/maps/dir/Manila,+Metro+Manila/Naga,+Camarines+Sur/@14.0793282,121.5284983,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3397ca03571ec38b:0x69d1d5751069c11f!2m2!1d120.9842195!2d14.5995124!1m5!1m1!1s0x33a18cad50331fcb:0x1dd856f8b79915ca!2m2!1d123.1948238!2d13.6217753!3e0 | access-date = 25 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ilog Naga sa kahabaan ng San Francisco, Lungsod ng Naga, Camarines Sur.jpg|left|thumb|Ilog Naga sa kahabaan ng San Francisco, Lungsod ng Naga]]
[[File:Majestic View of Mount Isarog.jpg|right|thumb|Mount Isarog]]

Napapalibutan ito sa lahat ng panig ng mga kagubatan at ng masaganang lugar ng agrikultura at pangingisda. Mayroon itong lawak na 84.48 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; at matatagpuan sa paikot at makasaysayang [[Ilog Naga]], sa [[tagpuan]] ng mga ilog Naga at [[Ilog Bicol|Bikol]]. Kaya naman, ito ay palaging isang mainam na lugar para sa kalakalan, at bilang sentro para sa mga paaralan, simbahan, at mga tanggapan ng gobyerno. Kasama sa teritoryo nito ang isang bahagi ng [[Mount Isarog]], Barangay Panicuason, isang idineklarang [[protektadong lugar]] na kilala bilang Mount Isarog Natural Park na sumasaklaw sa 10,090.89 ektarya.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Mount Isarog Natural Park, Sec. 5 a.1, R.A. 11038, Isang Batas na Nagdedeklara ng mga Protektadong Lugar at Naglalaan para sa Pamamahala ng mga Ito, na Nagbabago Para sa Layuning Ito Republic Act No. 7658, O Kilala rin bilang Ang &quot;National Integrated Protected Areas Systems (NIPAS) Act of 1992&quot; At Para sa Iba Pang Layunin. | petsa = 25 Pebrero 2023 | url = https://www.officialgazette.gov.ph/2018/06/22/republic-act-no-11038 | access-date = 25 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt;

===Klima===
{{Weather box
| lokasyon = Naga
| lapad = auto
| metric first = Oo
| iisang linya = Oo
| Enero mataas C = 30.2
| Pebrero mataas C = 31.1
| Marso mataas C = 32.8
| Abril mataas C = 34.3
| Mayo mataas C = 34.2
| Hunyo mataas C = 32.4
| Hulyo mataas C = 31.3
| Agosto mataas C = 30.8
| Setyembre mataas C = 31.1
| Oktubre mataas C = 31.2
| Nobyembre mataas C = 31.0
| Disyembre mataas C = 30.3
| taon mataas C =
| Enero katamtaman C = 25.6
| Pebrero katamtaman C = 26.1
| Marso katamtaman C = 27.6
| Abril katamtaman C = 29.1
| Maaaring katamtaman C = 29.5
| Hunyo katamtaman C = 28.4
| Hul mean C = 27.7
| Ago mean C = 27.4
| Set mean C = 27.6
| Okt mean C = 27.3
| Nob mean C = 26.9
| Dis mean C = 26.0
| taon mean C =
| Ene low C = 20.9
| Peb low C = 21.1
| Mar low C = 22.5
| Abr low C = 24.0
| Mayo low C = 24.8
| Hun low C = 24.4
| Hul low C = 24.1
| Ago low C = 24.0
| Set low C = 24.0
| Okt low C = 23.5
| Nob low C = 22.8
| Dis low C = 21.6
| taon low C =
| Ene presipitasyon mm = 6.3
| Peb presipitasyon mm = 3.3
| Mar presipitasyon mm = 7.1
| Presipitasyon ng Abril mm = 9.3
| Presipitasyon ng Mayo mm = 100.4
| Presipitasyon ng Hunyo mm = 272.7
| Presipitasyon ng Hulyo mm = 341.2
| Presipitasyon ng Agosto mm = 398.3
| Presipitasyon ng Setyembre mm = 326.0
| Presipitasyon ng Oktubre mm = 230.0
| Presipitasyon ng Nobyembre mm = 120.4
| Presipitasyon ng Disyembre mm = 48.8
| Presipitasyon ng taon mm =
| Mga araw ng ulan ng Enero = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Pebrero = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Marso = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Abril = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Mayo = 7.0
| Mga araw ng ulan ng Hunyo = 14.0
| Mga araw ng ulan ng Hulyo = 16.0
| Mga araw ng ulan ng Agosto = 19.0
| Mga araw ng ulan ng Setyembre = 17.0
| Mga araw ng ulan ng Oktubre = 13.0
| Mga araw ng ulan ng Nobyembre = 9.0
| Mga araw ng ulan ng Disyembre = 5.0
| petsa = Abril 2012}}

Ayon sa sistemang [[Köppen climate classification]], ang Naga ay mayroong [[tropical savanna climate]].

Ang panahon sa lungsod mula Marso hanggang Mayo ay mainit at tuyo, na may temperaturang mula {{convert|24|hanggang|34|C|F}}. Ang panahon ng [[bagyo]] ay mula Hunyo hanggang Oktubre, at ang panahon noon ay karaniwang maulan. Mula Nobyembre hanggang Pebrero, ang klima ay mas malamig na may temperaturang mula {{convert|22|hanggang|28|C|F}}. Ang karaniwang halumigmig sa buong taon ay 77%.&lt;ref&gt;[http://naga.gov.ph/see-naga/plan-your-trip/about-naga/facts-figures/facts-and-figures/ &quot;Pangkalahatang Impormasyon&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128162818/http://naga.gov.ph/see-naga/plan-your-trip/about-naga/facts-figures/facts-and-figures/ |date=Enero 28, 2021 }}. Tingnan ang Naga – Opisyal na Website ng Lungsod ng Naga. Kinuha noong Mayo 13, 2012.&lt;/ref&gt;

===Mga barangay===
Ang Naga ay nahahati sa 27 [[barangay]].&lt;ref name=&quot;nscb.gov.ph&quot;&gt;{{cite web |title=Munisipality/Lungsod: NAGA CITY |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=051724000&amp;regcode=05&amp;provcode=17 |work=PSGC Interactive |publisher=National Statistical Coordination Board |access-date=Abril 22, 2014 |location=Makati, Pilipinas |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113210308/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=051724000&amp;regcode=05&amp;provcode=17 |archive-date=Nobyembre 13, 2015 }}&lt;/ref&gt; Ang bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] at ang ilan ay may mga [[sitio]].

Nahahati sa 27 [[baranggay|barangay]] ang Naga.

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Abella
* Bagumbayan Norte
* Bagumbayan Sur
* Balatas
* Calauag
* Cararayan
* Carolina
* Concepcion Grande
* Concepcion Pequeña
* Dayangdang
* Del Rosario
* Dinaga
* Igualdad Interior
* Lerma
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Liboton
* Mabolo
* Pacol
* Panicuason
* Peñafrancia
* Sabang
* San Felipe
* San Francisco (City Center)
* San Isidro
* Santa Cruz
* Tabuco
* Tinago
* Triangulo
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

Ayon sa senso noong 2024, ang populasyon ng Naga ay 210,545 katao, na may densidad na 2,300/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ang Naga ay may average na taunang paglago ng populasyon na 1.29% sa pagitan ng 2010 at 2020 ayon sa parehong senso. Lahat ng mataong lugar sa lungsod ay inuri bilang urban. Ang Naga City ay may halos parehong populasyon sa Legazpi City (209,533).

===Relihiyon===

====Katolisismong Romano====
[[File:Peñafrancia Basilica Minore.jpg|thumb|right|[[Peñafrancia Basilica|Minor Basilica of Our Lady of Peñafrancia]]]]
Ang lungsod ang luklukan ng simbahan ng [[Archdiocese of Caceres]], na nangangasiwa sa populasyon ng mga Katoliko sa [[Rehiyon ng Bicol]], na ang arsobispo ang [[Primate (obispo)|primate]] ng rehiyon. Ang nangingibabaw na pananampalatayang ito ay sinusuportahan ng pagkakaroon ng mga luma at maimpluwensyang institusyong Katoliko, mula sa mga unibersidad hanggang sa mga simbahang pinapatakbo ng iba't ibang [[institusyon ng relihiyon]], lalo na ang [[Ateneo de Naga University]] ng mga [[Heswita]]; ang [[Universidad de Santa Isabel]] ng mga [[Daughters of Charity of Saint Vincent de Paul|Daughters of Charity]]; ang [[Naga Cathedral|Naga Metropolitan Cathedral]], na siyang pinakamatandang katedral na nakatayo pa rin sa [[Luzon]] sa labas ng [[Metro Manila]]; [[Peñafrancia Basilica Minore]], na siyang pinakamalaking istrukturang Katoliko sa timog Luzon sa sukat at lawak ng lupa; [[Our Lady of Peñafrancia Shrine]]; ang makasaysayang [[San Francisco Church (Intramuros)|San Francisco Church]]; at Peñafrancia Museum.

====Iba pang mga pananampalatayang Kristiyano====
Kabilang sa mga denominasyong Protestante sa lungsod ang [[Seventh-day Adventist Church|Seventh-day Adventist]] at [[Bible Baptist]], na ang mga simbahan ay matatagpuan sa Magsaysay Avenue, habang ang ibang mga Protestante ay dumadalo sa Methodist Church na kabilang sa mga lumang istruktura sa Peñafrancia Avenue.

Ang ''[[Assemblies of God]]'' ay nagpapanatili ng mabilis na lumalagong ministeryo sa Naga. Bukod sa Naga Bethel Church (dating Naga Bethel Temple), na matatagpuan sa Felix Plazo Street, ang iba pang mga lokal na kongregasyon ay ang Philippians Christian Fellowship (sa mga barangay ng San Felipe), Gethsemane Christian Ministries (sa Carolina), at mga outreach ministries sa iba pang mga barangay.

Ang pinakamalaking relihiyon ng minorya sa Naga ay ang [[Iglesia ni Cristo]] (INC). Ang INC ay may ilang mga kapilya sa iba't ibang mga barangay sa lungsod, at ang lokal na kongregasyon ang pinakamalaki sa distrito. Sinusundan ito ng Ang Simbahan ni Hesukristo ng mga Banal sa mga Huling Araw (dating kilala bilang &quot;Mormon&quot;) na may ilang mga kongregasyon (ward) na ang kanilang pangunahing gusali ng simbahan ay matatagpuan sa Panganiban Drive na hindi kalayuan sa mga INC.

Mayroon ding konsentrasyon ng mga ministeryo ng [[Jesus Miracle Crusade]] sa lungsod.

====Iba pang mga relihiyon====
[[File:Templo ng Taoista sa Ilog Naga.jpg|right|thumb|Templo ng Taoista sa Ilog Naga]]

Matatagpuan din sa lungsod ang mga [[Muslim]], [[Sikhismo|Mga Sikh]], at [[Taoismo|Mga Taoista]].

===Wika===
Ang diyalektong Bikol-Central sa Baybayin ng [[Mga wikang Bikol|wikang Bikol]] ang dominanteng diyalektong sinasalita ng populasyon sa Naga.&lt;ref name=&quot;NagaDemography&quot;&gt;{{cite web |title=Demography |url=http://naga.gov.ph/uncategorized/demography/ |website=Lungsod ng Naga |access-date=Abril 4, 2019 |archive-date=Abril 4, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404072632/http://naga.gov.ph/uncategorized/demography/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang Gitnang Pamantayang Bikol ay ang batayan din para sa iba pang mga diyalekto sa [[Rehiyon ng Bikol]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mga Kapaki-pakinabang na Salitang Pilipino – Mga Salin sa Bikol |url=http://www.camsurguidedelights.com/useful-filipino-words-bicol-translations/ |date=2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140427010026/http://www.camsurguidedelights.com/useful-filipino-words-bicol-translations/ |archive-date=Abril 27, 2014 |website=Cam Sur Guide Delights |access-date=Abril 4, 2019}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa populasyon ng lungsod ay nakakaintindi at nakapagsasalita ng Ingles, [[Wikang Filipino|Filipino]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Dahil sa pagdagsa ng mga tao mula sa lugar ng Rinconada na nag-aaral sa iba't ibang unibersidad, maririnig din ang [[Wikang Rinconada Bikol|Rinconada Bikol]] sa iba't ibang paaralan at sa buong lungsod. May iba't ibang antas ng kahusayan sa Rinconada Bikol ang ilang Nagueño, dahil ang katimugang kalahati ng Pili, na siyang hangganan sa pagitan ng mga nagsasalita ng Rinconada Bikol at Coastal Bikol, ay ilang kilometro lamang ang layo mula sa Naga. Bagama't ang pangunahing wika ay Bikol, at ang midyum ng pagtuturo sa paaralan ay Ingles, ang mga tao sa Naga ay karaniwang nagsasabi ng oras at bumibilang sa Espanyol.

====Wika ng Isarog Agta====
Noong 2010, inilabas ng [[UNESCO]] ang ika-3 tomo nito ng ''[[Atlas of the World's Languages ​​in Danger]]'', kung saan tatlong kritikal na [[nanganganib na wika]] ang nasa Pilipinas. Isa na rito ang wikang ''Isarog Agta'', ng mga taong Isarog Agta, na naninirahan sa Bundok Isarog at isa sa mga orihinal na naninirahang Negrito sa Pilipinas, na kabilang sa klasipikasyon ng [[mga taong Aeta]] ngunit may mga sistema ng wika at paniniwala na natatangi sa kanilang sariling kultura at pamana.

Limang Isarog Agta lamang ang nagsalita ng kanilang katutubong wika noong taong 2000. Ang wikang ito ay inuri bilang &quot;Critically Endangered&quot;, ibig sabihin ang pinakabatang nagsasalita ay mga lolo't lola at mas matanda, bahagyang at madalang magsalita ng wika, at halos hindi naipapasa ang wika sa kanilang mga anak at apo. Kung ang natitirang 150 Isarog Agta ay hindi magpapasa ng kanilang katutubong wika sa susunod na henerasyon, ito ay mawawala sa loob ng isa hanggang dalawang dekada.

==Mga kilalang personalidad==

*[[Andrew E]] {{ndash}} Pilipinong mang-aawit at rapper
*[[Bembol Roco]] {{ndash}} Pilipinong aktor
*[[Johnny Abarrientos]] – isang manlalaro ng basketball sa Pilipinas na naglaro sa [[Philippine Basketball Association|PBA]] mula 1993 hanggang 2010. Kasalukuyan siyang nagsisilbing coach ng koponan na [[Magnolia Hotshots|B-Meg Llamados]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.spin.ph/sports/basketball/news/barroca-draws-comparisons-with-abarrientos-as-he-steps-up-for-injury-hit-san-mig |title=Si Barroca ay kumukumpara kay Abarrientos habang siya ay humahawak ng suporta para sa San Mig na naapektuhan ng pinsala — PBA — SPIN.PH |access-date=Abril 11, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413132056/http://www.spin.ph/sports/basketball/news/barroca-draws-comparisons-with-abarrientos-as-he-steps-up-for-injury-hit-san-mig |archive-date=Abril 13, 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[Tomás Arejola]] – abogado, mambabatas, diplomat, manunulat sa politika at isang propagandista noong panahon ng kolonyal na Espanyol. *[[Joker Arroyo]]&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Chua-Eoan |first=Howard |title=Ang Pilipinas – Hindi Tumatawa ang Joker |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-1,00.html |date=Setyembre 21, 1987 |magazine=Time |url-access=subscription |access-date=Abril 11, 2019 |archive-date=Marso 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325075431/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-1,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; – ay isang estadista at mahalagang pigura sa [[EDSA People Power Revolution]] na nagpatalsik sa noo'y pangulong [[Ferdinand Marcos]] at sa kanyang pamilya sa pwesto. Naglingkod din siya bilang Kongresista ng Makati sa loob ng 9 na taon, at miyembro ng Senado sa loob ng 12 taon&lt;ref&gt;Toms, S. [https://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4609892.stm &quot;The Philippine name game&quot;], ''BBC News'', Enero 14, 2006. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mydans, S. [https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40711F739580C7B8DDDA00894DF484D81 &quot;Aquino, Under Pressure, Removes Her Closest Adviser&quot;], ''The New York Times'', Setyembre 18, 1987. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chua-Eoan, H. [https://web.archive.org/web/20070312221011/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-2,00.html &quot;The Philippines The Joker Was Not Laughing&quot;], ''Oras'' p. 2, Setyembre 21, 1987. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;
*[[Wally Bayola]] – ay isang Pilipinong komedyante, aktor, at TV host ng ''[[Eat Bulaga!]]''
*[[Ely Buendia]] – na ang tunay na pangalan ay Eleandre Basiño Buendia. Siya ay isang Pilipinong mang-aawit, frontman ng [[Eraserheads]] at [[Pupil (band)|Pupil]]
*[[Jose Fabian Cadiz]] – Pilipinong politiko at bise alkalde ng [[Marikina]].
*[[Dave Capucao]] – Obispong Katolikong Pilipino at ang ikalimang [[Prelatura ng Teritoryo ng Infanta|Prelado ng Infanta]]
*[[AJ Dee]] – na ang tunay na pangalan ay Angel James Dee III, ay isang aktor at isang internasyonal na mapagkumpitensyang manlalangoy, tulad ng kanyang nakababatang kapatid na si Enchong Dee.
*[[Enchong Dee]] – na ang tunay na pangalan ay Ernest Lorenzo Velasquez Dee, ay isang aktor, direktor at modelo, at isang internasyonal na mapagkumpitensyang manlalangoy. Siya ay isang contract artist ng ABS-CBN at nanalo ng maraming parangal para sa kanyang trabaho sa pelikula at telebisyon.
*[[Amalia Fuentes]] – Aktres na Pilipina
*[[Victor Dennis T. Nierva]] – makata, guro, mamamahayag, aktor sa teatro, tagasalin, graphic at book designer.
*[[Salvador Panelo]] – dating tagapagsalita at punong legal counsel ni Pangulong Rodrigo Duterte; abogadong nagsasanay na kilala sa pagkatawan sa mga kontrobersyal na pigura.
*[[Jesse Robredo]] – ay isang Pilipinong estadista at dating alkalde ng Naga. Nagawa ni Robredo na baguhin ang Naga mula sa pagiging mapurol at matamlay tungo sa pagiging isa sa &quot;Pinahusay na Lungsod sa Asya&quot;, ayon sa ''[[Asiaweek|Asiaweek Magazine]]'' noong 1999. Noong panahon niya sa city hall, kinilala si Robredo para sa &quot;lubhang pinahusay na mga stakeholder at mga tao
*[[Leni Robredo]] – asawa ni Jesse Robredo, dating kongresista ng Ikatlong Distrito ng [[Camarines Sur]] (2013–16), at ang ika-14 na [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas]].
*[[Raul Roco]] – ay isang pigura sa politika sa Pilipinas. Siya ang tagapagdala ng bandila ng [[Aksyon Demokratiko]], na itinatag niya noong 1997 bilang isang sasakyan para sa kanyang mga pagtakbo sa pagkapangulo noong 1998 at 2004. Siya ay isang senador at kalihim ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng pagkapangulo ni [[Gloria Macapagal Arroyo]].
*[[Tecla San Andres Ziga]] – [[babaeng senador sa Pilipinas]] kilala bilang unang [[Babae sa Pilipinas|babae sa bansa]] na nanguna sa [[pagsusulit sa bar]] para sa mga nagtapos sa abogasya.&lt;ref name=PS&gt;{{cite web|title=Tecla San Andres Ziga|url=http://www.senate.gov.ph/senators/former_senators/tecla_ziga.htm|publisher=Senado ng Pilipinas|access-date=Nobyembre 23, 2013}}&lt;/ref&gt;
*[[Adolfo Tito Yllana]] – Arsobispo Katoliko na nagsisilbing Apostolic Nuncio sa Israel at Cyprus, at Apostolic Delegate sa Jerusalem at Palestine

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

===Tropiko ng Kancer Climate===


==Kawing Panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}

{{Camarines Sur}}

[[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Naga Camarines Sur]]


{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>882jvexv2s5ktyzjrq6tsvulpfyrjq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215758</id>
      <parentid>2215671</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215671 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20766" sha1="1ygt9iw90ro38cy2pyj17ebuq3fe44k" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine city 2 
| infoboxtitle = Lungsod ng Naga 
|native_name   = Naga City
| sealfile     = Ph seal nagacity.png 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption      = Mapa ng [[Camarines Sur]] na nagpapakita ng lokasyon ng Lungsod ng Naga 
| region       = [[Bicol Region]] 
| province     = [[Camarines Sur]] 
| districts    = Ikalawang Distrito ng  Camarines Sur 
| barangays    = 27 
| class        = Primera Klase; Urbanisado
| mayor        = Nelson S. Legasion ([[Partido Liberal (Pilipinas)|Partido Liberal]]) 
| founded      = 1573 
| cityhood     = [[Disyembre 15]], [[1948]] 
| website      = [http://www.naga.gov.ph www.naga.gov.ph] 
| areakm2      = 84.48 
| population_as_of = 2000 | population_total = 137810 
| latd =  13| latm = 37| lats = | latNS = N 
| longd = 123| longm = 10| longs = | longEW = E 
}}
:''Para sa ibang mga gamit ng salitang Naga, tingnan ang [[Naga|Naga (paglilinaw)]].''

Ang '''Lungsod ng Naga''' (Bikol: Ciudad nin Naga) ay isang ''1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; class'' o primera klaseng [[Mga lungsod sa Pilipinas|lungsod]] sa [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Camarines Sur]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Ang Naga ay tinatawag din na &quot;The Heart of Bicol&quot; at &quot;The Queen City of Bicol&quot;.

==Kasaysayan==
Bago pa ang pagdating ng mga mananakop na Kastila, ang Naga ay isa nang ganap na bayan na malapit sa Ilog Naga. Iyon ay naging mahalang bayan na may mga matitibay na kagamitang panlaban at nakamamanghang mahusay na kultura.

Nang sakupin ng mga Kastila ng ilang daan taon, ang kung ano ang Naga ngayon ay naging sentro ito ng [[kalakalan]], [[edukasyon]] at [[kultura]], at ang sentro ng pamahalaan at mga eklesiyastikong paghuhukom sa Bikol.

Noong 1573, sa pangalawang paglalakbay niya sa rehiyon, ang konkistador na si [[:en:Juan de Salcedo|Juan de Salcedo]] ay tumapak sa bayan ay tinawag itong &quot;Naga&quot; dahil sa laganap na mga puno ng Narra  (&quot;Narra &quot; sa Bikol na  malalaking puno sa lugar).  Noong 1576, Si Kapitan Pedro de Chávez ang pinuno ng garison na iniwan ni Salcedo, ang nakakita ng kasalukuyang lugar ng kalakalan, na pinangalanang la ''Ciudad de Cáceres'', sa salitang Kastila, bilang pag-alaala kay [[Francisco de Sande]], ang [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|gubenardor heneral]] at katutubo ng lungsod ng Cáceres sa [[Espanya]].

Lumipas ang panahon, at ang lungsod ng Kastila at ang bayan ng mga katutubo ay nagsama bilang isang malaking pamayanan at naging kilala bilang, Nueva Cáceres. Mayroon itong pamahalaang panlunsod ayon sa mga sinasabi ng batas ng Kastila, at may sariling ayuntamiento at cabildo. Sa simula ika-[[17]] dantaon, mayroon lamang lima pang ibang ciudades sa Pilipinas. Ang Nueva Cáceres ay nanatiling kabisera ng lalawigan ng [[Ambos Camarines]] at naging kabisera naman ng [[Camarines Sur]], hanggang sa pormal na buuin itong isang malayang lungsod sa ilalim ng Republika ng Pilipinas.

===Panahong pananakop ng Hapon===

Namugad ang mga hapon sa [[Pamantasang Ateneo de Naga|Ateneo De Naga]] at ginawa nila itong isang garison.

Nang paparating na ang mga Amerikano noong 1945, maraming bomba ang kanilang inihulog sa Lungsod ng Naga. Ito ang dahilan ng pagkasunog ng palengke. Maraming sibilyan ang nasugatan sa pambobombang ito.

==Heograpiya==
Ang Naga ay matatagpuan sa loob ng lalawigan ng Camarines Sur sa timog-silangang bahagi ng Luzon, {{convert|15|km}} mula sa [[Pili, Camarines Sur|Pili]] at {{convert|435|km}} timog-silangan ng [[Maynila]], ang kabisera ng bansa, at malapit sa sentro ng [[Rehiyon ng Bicol]].&lt;ref&gt;{{cite web | title = Google Maps | url = https://www.google.com/maps/dir/Manila,+Metro+Manila/Naga,+Camarines+Sur/@14.0793282,121.5284983,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3397ca03571ec38b:0x69d1d5751069c11f!2m2!1d120.9842195!2d14.5995124!1m5!1m1!1s0x33a18cad50331fcb:0x1dd856f8b79915ca!2m2!1d123.1948238!2d13.6217753!3e0 | access-date = 25 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ilog Naga sa kahabaan ng San Francisco, Lungsod ng Naga, Camarines Sur.jpg|left|thumb|Ilog Naga sa kahabaan ng San Francisco, Lungsod ng Naga]]
[[File:Majestic View of Mount Isarog.jpg|right|thumb|Mount Isarog]]

Napapalibutan ito sa lahat ng panig ng mga kagubatan at ng masaganang lugar ng agrikultura at pangingisda. Mayroon itong lawak na 84.48 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; at matatagpuan sa paikot at makasaysayang [[Ilog Naga]], sa [[tagpuan]] ng mga ilog Naga at [[Ilog Bicol|Bikol]]. Kaya naman, ito ay palaging isang mainam na lugar para sa kalakalan, at bilang sentro para sa mga paaralan, simbahan, at mga tanggapan ng gobyerno. Kasama sa teritoryo nito ang isang bahagi ng [[Mount Isarog]], Barangay Panicuason, isang idineklarang [[protektadong lugar]] na kilala bilang Mount Isarog Natural Park na sumasaklaw sa 10,090.89 ektarya.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Mount Isarog Natural Park, Sec. 5 a.1, R.A. 11038, Isang Batas na Nagdedeklara ng mga Protektadong Lugar at Naglalaan para sa Pamamahala ng mga Ito, na Nagbabago Para sa Layuning Ito Republic Act No. 7658, O Kilala rin bilang Ang &quot;National Integrated Protected Areas Systems (NIPAS) Act of 1992&quot; At Para sa Iba Pang Layunin. | petsa = 25 Pebrero 2023 | url = https://www.officialgazette.gov.ph/2018/06/22/republic-act-no-11038 | access-date = 25 Pebrero 2023}}&lt;/ref&gt;

===Klima===
{{Weather box
| lokasyon = Naga
| lapad = auto
| metric first = Oo
| iisang linya = Oo
| Enero mataas C = 30.2
| Pebrero mataas C = 31.1
| Marso mataas C = 32.8
| Abril mataas C = 34.3
| Mayo mataas C = 34.2
| Hunyo mataas C = 32.4
| Hulyo mataas C = 31.3
| Agosto mataas C = 30.8
| Setyembre mataas C = 31.1
| Oktubre mataas C = 31.2
| Nobyembre mataas C = 31.0
| Disyembre mataas C = 30.3
| taon mataas C =
| Enero katamtaman C = 25.6
| Pebrero katamtaman C = 26.1
| Marso katamtaman C = 27.6
| Abril katamtaman C = 29.1
| Maaaring katamtaman C = 29.5
| Hunyo katamtaman C = 28.4
| Hul mean C = 27.7
| Ago mean C = 27.4
| Set mean C = 27.6
| Okt mean C = 27.3
| Nob mean C = 26.9
| Dis mean C = 26.0
| taon mean C =
| Ene low C = 20.9
| Peb low C = 21.1
| Mar low C = 22.5
| Abr low C = 24.0
| Mayo low C = 24.8
| Hun low C = 24.4
| Hul low C = 24.1
| Ago low C = 24.0
| Set low C = 24.0
| Okt low C = 23.5
| Nob low C = 22.8
| Dis low C = 21.6
| taon low C =
| Ene presipitasyon mm = 6.3
| Peb presipitasyon mm = 3.3
| Mar presipitasyon mm = 7.1
| Presipitasyon ng Abril mm = 9.3
| Presipitasyon ng Mayo mm = 100.4
| Presipitasyon ng Hunyo mm = 272.7
| Presipitasyon ng Hulyo mm = 341.2
| Presipitasyon ng Agosto mm = 398.3
| Presipitasyon ng Setyembre mm = 326.0
| Presipitasyon ng Oktubre mm = 230.0
| Presipitasyon ng Nobyembre mm = 120.4
| Presipitasyon ng Disyembre mm = 48.8
| Presipitasyon ng taon mm =
| Mga araw ng ulan ng Enero = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Pebrero = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Marso = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Abril = 1.0
| Mga araw ng ulan ng Mayo = 7.0
| Mga araw ng ulan ng Hunyo = 14.0
| Mga araw ng ulan ng Hulyo = 16.0
| Mga araw ng ulan ng Agosto = 19.0
| Mga araw ng ulan ng Setyembre = 17.0
| Mga araw ng ulan ng Oktubre = 13.0
| Mga araw ng ulan ng Nobyembre = 9.0
| Mga araw ng ulan ng Disyembre = 5.0
| petsa = Abril 2012}}

Ayon sa sistemang [[Köppen climate classification]], ang Naga ay mayroong [[tropical savanna climate]].

Ang panahon sa lungsod mula Marso hanggang Mayo ay mainit at tuyo, na may temperaturang mula {{convert|24|hanggang|34|C|F}}. Ang panahon ng [[bagyo]] ay mula Hunyo hanggang Oktubre, at ang panahon noon ay karaniwang maulan. Mula Nobyembre hanggang Pebrero, ang klima ay mas malamig na may temperaturang mula {{convert|22|hanggang|28|C|F}}. Ang karaniwang halumigmig sa buong taon ay 77%.&lt;ref&gt;[http://naga.gov.ph/see-naga/plan-your-trip/about-naga/facts-figures/facts-and-figures/ &quot;Pangkalahatang Impormasyon&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210128162818/http://naga.gov.ph/see-naga/plan-your-trip/about-naga/facts-figures/facts-and-figures/ |date=Enero 28, 2021 }}. Tingnan ang Naga – Opisyal na Website ng Lungsod ng Naga. Kinuha noong Mayo 13, 2012.&lt;/ref&gt;

===Mga barangay===
Ang Naga ay nahahati sa 27 [[barangay]].&lt;ref name=&quot;nscb.gov.ph&quot;&gt;{{cite web |title=Munisipality/Lungsod: NAGA CITY |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=051724000&amp;regcode=05&amp;provcode=17 |work=PSGC Interactive |publisher=National Statistical Coordination Board |access-date=Abril 22, 2014 |location=Makati, Pilipinas |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113210308/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/municipality.asp?muncode=051724000&amp;regcode=05&amp;provcode=17 |archive-date=Nobyembre 13, 2015 }}&lt;/ref&gt; Ang bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] at ang ilan ay may mga [[sitio]].

Nahahati sa 27 [[baranggay|barangay]] ang Naga.

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Abella
* Bagumbayan Norte
* Bagumbayan Sur
* Balatas
* Calauag
* Cararayan
* Carolina
* Concepcion Grande
* Concepcion Pequeña
* Dayangdang
* Del Rosario
* Dinaga
* Igualdad Interior
* Lerma
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Liboton
* Mabolo
* Pacol
* Panicuason
* Peñafrancia
* Sabang
* San Felipe
* San Francisco (City Center)
* San Isidro
* Santa Cruz
* Tabuco
* Tinago
* Triangulo
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

Ayon sa senso noong 2024, ang populasyon ng Naga ay 210,545 katao, na may densidad na 2,300/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ang Naga ay may average na taunang paglago ng populasyon na 1.29% sa pagitan ng 2010 at 2020 ayon sa parehong senso. Lahat ng mataong lugar sa lungsod ay inuri bilang urban. Ang Naga City ay may halos parehong populasyon sa Legazpi City (209,533).

===Relihiyon===

====Katolisismong Romano====
[[File:Peñafrancia Basilica Minore.jpg|thumb|right|[[Peñafrancia Basilica|Minor Basilica of Our Lady of Peñafrancia]]]]
Ang lungsod ang luklukan ng simbahan ng [[Archdiocese of Caceres]], na nangangasiwa sa populasyon ng mga Katoliko sa [[Rehiyon ng Bicol]], na ang arsobispo ang [[Primate (obispo)|primate]] ng rehiyon. Ang nangingibabaw na pananampalatayang ito ay sinusuportahan ng pagkakaroon ng mga luma at maimpluwensyang institusyong Katoliko, mula sa mga unibersidad hanggang sa mga simbahang pinapatakbo ng iba't ibang [[institusyon ng relihiyon]], lalo na ang [[Ateneo de Naga University]] ng mga [[Heswita]]; ang [[Universidad de Santa Isabel]] ng mga [[Daughters of Charity of Saint Vincent de Paul|Daughters of Charity]]; ang [[Naga Cathedral|Naga Metropolitan Cathedral]], na siyang pinakamatandang katedral na nakatayo pa rin sa [[Luzon]] sa labas ng [[Metro Manila]]; [[Peñafrancia Basilica Minore]], na siyang pinakamalaking istrukturang Katoliko sa timog Luzon sa sukat at lawak ng lupa; [[Our Lady of Peñafrancia Shrine]]; ang makasaysayang [[San Francisco Church (Intramuros)|San Francisco Church]]; at Peñafrancia Museum.

====Iba pang mga pananampalatayang Kristiyano====
Kabilang sa mga denominasyong Protestante sa lungsod ang [[Seventh-day Adventist Church|Seventh-day Adventist]] at [[Bible Baptist]], na ang mga simbahan ay matatagpuan sa Magsaysay Avenue, habang ang ibang mga Protestante ay dumadalo sa Methodist Church na kabilang sa mga lumang istruktura sa Peñafrancia Avenue.

Ang ''[[Assemblies of God]]'' ay nagpapanatili ng mabilis na lumalagong ministeryo sa Naga. Bukod sa Naga Bethel Church (dating Naga Bethel Temple), na matatagpuan sa Felix Plazo Street, ang iba pang mga lokal na kongregasyon ay ang Philippians Christian Fellowship (sa mga barangay ng San Felipe), Gethsemane Christian Ministries (sa Carolina), at mga outreach ministries sa iba pang mga barangay.

Ang pinakamalaking relihiyon ng minorya sa Naga ay ang [[Iglesia ni Cristo]] (INC). Ang INC ay may ilang mga kapilya sa iba't ibang mga barangay sa lungsod, at ang lokal na kongregasyon ang pinakamalaki sa distrito. Sinusundan ito ng Ang Simbahan ni Hesukristo ng mga Banal sa mga Huling Araw (dating kilala bilang &quot;Mormon&quot;) na may ilang mga kongregasyon (ward) na ang kanilang pangunahing gusali ng simbahan ay matatagpuan sa Panganiban Drive na hindi kalayuan sa mga INC.

Mayroon ding konsentrasyon ng mga ministeryo ng [[Jesus Miracle Crusade]] sa lungsod.

====Iba pang mga relihiyon====
[[File:Templo ng Taoista sa Ilog Naga.jpg|right|thumb|Templo ng Taoista sa Ilog Naga]]

Matatagpuan din sa lungsod ang mga [[Muslim]], [[Sikhismo|Mga Sikh]], at [[Taoismo|Mga Taoista]].

===Wika===
Ang diyalektong Bikol-Central sa Baybayin ng [[Mga wikang Bikol|wikang Bikol]] ang dominanteng diyalektong sinasalita ng populasyon sa Naga.&lt;ref name=&quot;NagaDemography&quot;&gt;{{cite web |title=Demography |url=http://naga.gov.ph/uncategorized/demography/ |website=Lungsod ng Naga |access-date=Abril 4, 2019 |archive-date=Abril 4, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404072632/http://naga.gov.ph/uncategorized/demography/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang Gitnang Pamantayang Bikol ay ang batayan din para sa iba pang mga diyalekto sa [[Rehiyon ng Bikol]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mga Kapaki-pakinabang na Salitang Pilipino – Mga Salin sa Bikol |url=http://www.camsurguidedelights.com/useful-filipino-words-bicol-translations/ |date=2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140427010026/http://www.camsurguidedelights.com/useful-filipino-words-bicol-translations/ |archive-date=Abril 27, 2014 |website=Cam Sur Guide Delights |access-date=Abril 4, 2019}}&lt;/ref&gt; Karamihan sa populasyon ng lungsod ay nakakaintindi at nakapagsasalita ng Ingles, [[Wikang Filipino|Filipino]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]]. Dahil sa pagdagsa ng mga tao mula sa lugar ng Rinconada na nag-aaral sa iba't ibang unibersidad, maririnig din ang [[Wikang Rinconada Bikol|Rinconada Bikol]] sa iba't ibang paaralan at sa buong lungsod. May iba't ibang antas ng kahusayan sa Rinconada Bikol ang ilang Nagueño, dahil ang katimugang kalahati ng Pili, na siyang hangganan sa pagitan ng mga nagsasalita ng Rinconada Bikol at Coastal Bikol, ay ilang kilometro lamang ang layo mula sa Naga. Bagama't ang pangunahing wika ay Bikol, at ang midyum ng pagtuturo sa paaralan ay Ingles, ang mga tao sa Naga ay karaniwang nagsasabi ng oras at bumibilang sa Espanyol.

====Wika ng Isarog Agta====
Noong 2010, inilabas ng [[UNESCO]] ang ika-3 tomo nito ng ''[[Atlas of the World's Languages ​​in Danger]]'', kung saan tatlong kritikal na [[nanganganib na wika]] ang nasa Pilipinas. Isa na rito ang wikang ''Isarog Agta'', ng mga taong Isarog Agta, na naninirahan sa Bundok Isarog at isa sa mga orihinal na naninirahang Negrito sa Pilipinas, na kabilang sa klasipikasyon ng [[mga taong Aeta]] ngunit may mga sistema ng wika at paniniwala na natatangi sa kanilang sariling kultura at pamana.

Limang Isarog Agta lamang ang nagsalita ng kanilang katutubong wika noong taong 2000. Ang wikang ito ay inuri bilang &quot;Critically Endangered&quot;, ibig sabihin ang pinakabatang nagsasalita ay mga lolo't lola at mas matanda, bahagyang at madalang magsalita ng wika, at halos hindi naipapasa ang wika sa kanilang mga anak at apo. Kung ang natitirang 150 Isarog Agta ay hindi magpapasa ng kanilang katutubong wika sa susunod na henerasyon, ito ay mawawala sa loob ng isa hanggang dalawang dekada.

==Mga kilalang personalidad==

*[[Andrew E]] {{ndash}} Pilipinong mang-aawit at rapper
*[[Bembol Roco]] {{ndash}} Pilipinong aktor
*[[Johnny Abarrientos]] – isang manlalaro ng basketball sa Pilipinas na naglaro sa [[Philippine Basketball Association|PBA]] mula 1993 hanggang 2010. Kasalukuyan siyang nagsisilbing coach ng koponan na [[Magnolia Hotshots|B-Meg Llamados]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.spin.ph/sports/basketball/news/barroca-draws-comparisons-with-abarrientos-as-he-steps-up-for-injury-hit-san-mig |title=Si Barroca ay kumukumpara kay Abarrientos habang siya ay humahawak ng suporta para sa San Mig na naapektuhan ng pinsala — PBA — SPIN.PH |access-date=Abril 11, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413132056/http://www.spin.ph/sports/basketball/news/barroca-draws-comparisons-with-abarrientos-as-he-steps-up-for-injury-hit-san-mig |archive-date=Abril 13, 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[Tomás Arejola]] – abogado, mambabatas, diplomat, manunulat sa politika at isang propagandista noong panahon ng kolonyal na Espanyol. *[[Joker Arroyo]]&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Chua-Eoan |first=Howard |title=Ang Pilipinas – Hindi Tumatawa ang Joker |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-1,00.html |date=Setyembre 21, 1987 |magazine=Time |url-access=subscription |access-date=Abril 11, 2019 |archive-date=Marso 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325075431/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-1,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; – ay isang estadista at mahalagang pigura sa [[EDSA People Power Revolution]] na nagpatalsik sa noo'y pangulong [[Ferdinand Marcos]] at sa kanyang pamilya sa pwesto. Naglingkod din siya bilang Kongresista ng Makati sa loob ng 9 na taon, at miyembro ng Senado sa loob ng 12 taon&lt;ref&gt;Toms, S. [https://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4609892.stm &quot;The Philippine name game&quot;], ''BBC News'', Enero 14, 2006. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mydans, S. [https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40711F739580C7B8DDDA00894DF484D81 &quot;Aquino, Under Pressure, Removes Her Closest Adviser&quot;], ''The New York Times'', Setyembre 18, 1987. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chua-Eoan, H. [https://web.archive.org/web/20070312221011/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,965575-2,00.html &quot;The Philippines The Joker Was Not Laughing&quot;], ''Oras'' p. 2, Setyembre 21, 1987. Na-access noong Pebrero 21, 2007.&lt;/ref&gt;
*[[Wally Bayola]] – ay isang Pilipinong komedyante, aktor, at TV host ng ''[[Eat Bulaga!]]''
*[[Ely Buendia]] – na ang tunay na pangalan ay Eleandre Basiño Buendia. Siya ay isang Pilipinong mang-aawit, frontman ng [[Eraserheads]] at [[Pupil (band)|Pupil]]
*[[Jose Fabian Cadiz]] – Pilipinong politiko at bise alkalde ng [[Marikina]].
*[[Dave Capucao]] – Obispong Katolikong Pilipino at ang ikalimang [[Prelatura ng Teritoryo ng Infanta|Prelado ng Infanta]]
*[[AJ Dee]] – na ang tunay na pangalan ay Angel James Dee III, ay isang aktor at isang internasyonal na mapagkumpitensyang manlalangoy, tulad ng kanyang nakababatang kapatid na si Enchong Dee.
*[[Enchong Dee]] – na ang tunay na pangalan ay Ernest Lorenzo Velasquez Dee, ay isang aktor, direktor at modelo, at isang internasyonal na mapagkumpitensyang manlalangoy. Siya ay isang contract artist ng ABS-CBN at nanalo ng maraming parangal para sa kanyang trabaho sa pelikula at telebisyon.
*[[Amalia Fuentes]] – Aktres na Pilipina
*[[Victor Dennis T. Nierva]] – makata, guro, mamamahayag, aktor sa teatro, tagasalin, graphic at book designer.
*[[Salvador Panelo]] – dating tagapagsalita at punong legal counsel ni Pangulong Rodrigo Duterte; abogadong nagsasanay na kilala sa pagkatawan sa mga kontrobersyal na pigura.
*[[Jesse Robredo]] – ay isang Pilipinong estadista at dating alkalde ng Naga. Nagawa ni Robredo na baguhin ang Naga mula sa pagiging mapurol at matamlay tungo sa pagiging isa sa &quot;Pinahusay na Lungsod sa Asya&quot;, ayon sa ''[[Asiaweek|Asiaweek Magazine]]'' noong 1999. Noong panahon niya sa city hall, kinilala si Robredo para sa &quot;lubhang pinahusay na mga stakeholder at mga tao
*[[Leni Robredo]] – asawa ni Jesse Robredo, dating kongresista ng Ikatlong Distrito ng [[Camarines Sur]] (2013–16), at ang ika-14 na [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas]].
*[[Raul Roco]] – ay isang pigura sa politika sa Pilipinas. Siya ang tagapagdala ng bandila ng [[Aksyon Demokratiko]], na itinatag niya noong 1997 bilang isang sasakyan para sa kanyang mga pagtakbo sa pagkapangulo noong 1998 at 2004. Siya ay isang senador at kalihim ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng pagkapangulo ni [[Gloria Macapagal Arroyo]].
*[[Tecla San Andres Ziga]] – [[babaeng senador sa Pilipinas]] kilala bilang unang [[Babae sa Pilipinas|babae sa bansa]] na nanguna sa [[pagsusulit sa bar]] para sa mga nagtapos sa abogasya.&lt;ref name=PS&gt;{{cite web|title=Tecla San Andres Ziga|url=http://www.senate.gov.ph/senators/former_senators/tecla_ziga.htm|publisher=Senado ng Pilipinas|access-date=Nobyembre 23, 2013}}&lt;/ref&gt;
*[[Adolfo Tito Yllana]] – Arsobispo Katoliko na nagsisilbing Apostolic Nuncio sa Israel at Cyprus, at Apostolic Delegate sa Jerusalem at Palestine

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Kawing Panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}

{{Camarines Sur}}

[[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Naga Camarines Sur]]


{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>1ygt9iw90ro38cy2pyj17ebuq3fe44k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paniki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4838</id>
    <revision>
      <id>2215707</id>
      <parentid>2207039</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T17:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2215707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5344" sha1="0ealyqu5xb8y0qgdobtu00jmxr03aul" xml:space="preserve">{{distinguish|Paniqui}}

{{Automatic taxobox
 |name = Paniki
 |fossil_range = {{Fossil range|52|0|[[Eocene]]–[[Holocene|Present]]}}
 |image = &lt;imagemap&gt;
File:Wikipedia-Bats-001-v01.jpg|300px
rect 0 0 820 510 [[Common vampire bat]]
rect 0 510 820 950 [[Greater horseshoe bat]]
rect 0 950 820 1560 [[Greater short-nosed fruit bat]]
rect 1520 0 820 510 [[Egyptian fruit bat]]
rect 1520 510 820 950 [[Mexican free-tailed bat]]
rect 1520 950 820 1560 [[Greater mouse-eared bat]]
&lt;/imagemap&gt;
 |taxon = Chiroptera
 |authority = [[Johann Friedrich Blumenbach|Blumenbach]], 1779
 |subdivision_ranks = Suborders
 |subdivision =
(traditional):
* [[Megachiroptera]]
* [[Microchiroptera]]
(present):
* [[Yinpterochiroptera]]
* [[Yangochiroptera]]
 |range_map = Bat range.png
 |range_map_caption = Worldwide distribution of bat species
}}

Ang '''kulapnit''' o ([[Wikang Filipino|Filipino]]: '''paniki''') ay isang lumilipad na [[mamalya]] sa [[order (biology)|order]] ng ''Chiroptera'' na may braso na naging [[pakpak]]. Nagpapatangay lamang sa hangin ang ibang mga mamalya, katulad ng mga [[lumilipad na ardilya]] o mga [[palanger]] ngunit ang paniki lamang ang totoong lumilipad. Sinalin ang pangalang ''Chiroptera'' bilang ''Kamay na Pakpak'' dahil katulad ng kayarian ng bukas na pakpak nito sa pinabukas na kamay ng isang [[tao]] na natatakpan ng isang lamad.

== Mga pamilya ==
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item (concat(&quot;[[&quot;, ?taxonname, &quot;]]&quot;) as ?taxonLink) 
  (concat(&quot;[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=&quot;, ?msw, &quot; Mammal Species of the World]&quot;) as ?mswLink)
WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q16521 ;
        wdt:P105 wd:Q35409 ;
        wdt:P171* wd:Q28425 ;
        wdt:P225 ?taxonname .
  
  optional { ?item wdt:P959 ?msw . }   
}
|columns=P18:Larawan,?taxonLink:Pamilya,?mswLink:MSW
|section=
|min_section=3
|sort=P225
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
}}
{| class='wikitable sortable'
! Larawan
! Pamilya
! MSW
|-
| 
| [[Antrozoidae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Archaeonycteris.JPG|center|128px]]
| [[Archaeonycteridae]]
| 
|-
| 
| [[Cistugidae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Kitti's hog-nosed bat Stuffed specimen.jpg|center|128px]]
| [[Craseonycteridae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800911 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Emballonura semicaudata.jpg|center|128px]]
| [[Emballonuridae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800914 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Furipterus horrens.jpg|center|128px]]
| [[Furipteridae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801520 Mammal Species of the World]
|-
| 
| [[Hassianycterididae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Hipposideros ridleyi Chong Yee Ling.JPG|center|128px]]
| [[Hipposideridae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800674 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Ghost bat infrared Perth zoo.jpg|center|128px]]
| [[Megadermatidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800861 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Miniopterus schreibersii dasythrix.jpg|center|128px]]
| [[Miniopteridae]]
| 
|-
| 
| [[Mixopterygidae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Lasiurus borealis.jpg|center|128px]]
| [[Molossidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801559 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Mormoops blainvillii.jpg|center|128px]]
| [[Mormoopidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801470 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:MystacinaTuberculataFord.jpg|center|128px]]
| [[Mystacinidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801087 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Natalus stramineus.jpg|center|128px]]
| [[Natalidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801535 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Nycteris thebaica.jpg|center|128px]]
| [[Nycteridae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801048 Mammal Species of the World]
|-
| 
| [[Philisidae]]
| 
|-
| 
| [[Phyllostomatidae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Artibeus sp. Tortuguero National Park crop.jpg|center|128px]]
| [[Phyllostomidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801091 Mammal Species of the World]
|-
| 
| [[Phyllostomidae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Pteropus conspicillatus.jpg|center|128px]]
| [[Pteropodidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800002 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Bat(20070605).jpg|center|128px]]
| [[Rhinolophidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13800444 Mammal Species of the World]
|-
| [[Talaksan:Rhinonicteris aurantia.jpg|center|128px]]
| [[Rhinonycteridae]]
| 
|-
| 
| [[Tanzanycteridae]]
| 
|-
| 
| [[Tanzanycterididae]]
| 
|-
| [[Talaksan:Abendsegler-drawing.jpg|center|128px]]
| [[Vespertilionidae]]
| [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&amp;id=13801791 Mammal Species of the World]
|}
{{Wikidata list end}}

{{stub|Mamalya}}

[[Kaurian:Hayop ng Pilipinas]]
[[Kaurian:Paniki]]</text>
      <sha1>0ealyqu5xb8y0qgdobtu00jmxr03aul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gitnang Luzon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5646</id>
    <revision>
      <id>2215661</id>
      <parentid>2205376</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T12:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30386" sha1="9svsgplk96ngjgeiy558o611edku6p2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- Basic info  --&gt;
|official_name          = Gitnang Luzon
|other_name             = Rehiyong III
|settlement_type        = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]]

&lt;!-- Skyline  --&gt;
|image_skyline          = {{Photomontage
| photo1a = Baler Bay.jpg{{!}}Look ng Baler
| photo2a = Our Lady of Mt. Carmel Parish - left side view (Paseo Del Congreso, Malolos, Bulacan; 2017-03-14).jpg {{!}} Simbahan ng Barasoain sa Bulacan
| photo2b = Mount Pinatubo 20081229 02.jpg{{!}} Bundok Pinatubo sa Zambales
| photo3a = Gabaldon,Nueva Ecijajf9335 09.JPG{{!}} Parte ng Sierra Madre sa Nueva Ecija = 
| photo3b = Angeles Heritage District.jpg{{!}} Pamanang Distrito sa Pampanga
| size = 260
| position = center
| spacing = 2
| color = transparent
| border = 0
| foot_montage = ''Paikot sa kanan mula sa itaas:'' [[Look ng Baler]]; [[Simbahan ng Barasoain]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]; bahagi ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]] malapit sa [[Gabaldon]], [[Nueva Ecija]]; ''Heritage District'' ng [[Angeles]] sa [[Pampanga]]; [[Bundok Pinatubo]] sa [[Zambales]]
}}
|image_alt              = 
|image_caption          =

&lt;!-- images and maps  --&gt;
|image_flag             = 
|flag_size              = 120x80px
|image_seal             = 
|seal_size              = 100x80px
|image_map              = {{PH wikidata|image_map}}
|map_caption            = Kinaroroonan sa Philippines

&lt;!-- Motto  --&gt;
|nickname               = Bangan ng Bigas ng Pilipinas&lt;ref name=&quot;Climate Change, Justice and Sustainability&quot;/&gt;
|motto                  =

&lt;!-- Location --&gt;
|coordinates            = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}}
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{PHL}}
|subdivision_type1      = [[Mga kapuluan ng Pilipinas|Pangkat ng pulo]]
|subdivision_name1      = [[Luzon]]

&lt;!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --&gt;
|seat_type              = Regional center
|seat                   = [[San Fernando, Pampanga|San Fernando {{small|(Pampanga)}}]]&lt;ref name=&quot;regionalcenter&quot;&gt;{{cite web | url=http://region3.dilg.gov.ph/index.php/about/key-officials/50-about-dilg-r-3/379-dilg-region-3-profile | title=DILG Region 3 - Regional Management | publisher=Department of the Interior and Local Government | accessdate=Mayo 29, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Politics --&gt;
|leader_title           = 
|leader_name            =

&lt;!-- Area    --&gt;
|area_total_km2         = {{PH wikidata|area}}
|area_footnotes         =

&lt;!-- Population   --&gt;
|population_as_of       = {{PH wikidata|population_as_of}}
|population_total       = {{PH wikidata|population_total}}
|population_footnotes   = {{PH census|2015&lt;ref name=&quot;2015pop&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | title=Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population (Region 3) | publisher=Philippine Statistics Authority | accessdate=Mayo 29, 2016 | archive-date=Mayo 9, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190509072220/https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
|population_density_km2 = auto

&lt;!-- General information  --&gt;
|timezone               = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]]
|utc_offset             = +8
|iso_code               = PH-03

&lt;!-- Others --&gt;
|blank_name_sec1        = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan]]
|blank_info_sec1        = {{Collapsible list
 | titlestyle             = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke;
 | title                  = 7
 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
 | [[Bataan]]
 | [[Bulacan]]
 | [[Nueva Ecija]]
 | [[Pampanga]]
 | [[Tarlac]]
 | [[Zambales]]
 }}
|blank1_name_sec1       = [[Mga lungsod ng Pilipinas|Malayang mga lungsod]]
|blank1_info_sec1       = {{Collapsible list
 | titlestyle             = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke;
 | title                  = 2
 | [[Angeles]]
 | [[Olongapo]]
 }}
|blank2_name_sec1       = [[Mga bayan ng Pilipinas|Mga bayan]]
|blank2_info_sec1       = 116
|blank3_name_sec1       = [[Barangay|Mga barangay]]
|blank3_info_sec1       = 3,102
|blank4_name_sec1       = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mga distritong pambatas]]
|blank4_info_sec1       = 20
| demographics_type1 = Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao
| demographics1_title1 = [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|HDI]] (2018)
| demographics1_info1 = 0.726&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|access-date=Marso 13, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|high}} · [[Talaan ng mga lalawigan ng Pilipinas ayon sa Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|Pang-apat]]
|blank_name_sec2        = [[Mga wika sa Pilipinas|Mga wika]]
|blank_info_sec2        = {{hlist | item-style=white-space:nowrap; | [[Wikang Kapampangan|Kapangpangan]] | [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]] | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] | [[Wikang Sambal|Sambal]] | [[Wikang Iloko|Iloko]] | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''iba pa'' }}

|website                = 
}}

Ang '''Gitnang Luzon''' ({{lang-pam|Kalibudtarang Luzon}}, [[wikang Sambal|Sambal]]: ''Botlay a Luzon'', {{lang-pag|Pegley na Luzon}}, {{lang-ilo|Tengnga a Luzon}}, {{lang-en|Central Luzon}}), itinalagang '''Rehiyong III''', ay isang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|administratibong rehiyon]] sa [[Pilipinas]], pangunahing naglilingkod upang ibuo ang pitong mga lalawigan ng malawak na gitnang mga kapatagan ng pulo ng [[Luzon]] (ang pinakamalaking pulo), para sa layuning pampangasiwaan. Taglay ng rehiyon ang pinakamalaking [[kapatagan]] sa bansa at gumagawa ng halos lahat ng suplay ng [[bigas]] sa bansa, kaya binansagan itong &quot;Bangan ng Bigas ng Pilipinas&quot; (&quot;''Rice Granary of the Philippines''&quot;).&lt;ref name=&quot;Climate Change, Justice and Sustainability&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com.ph/books?id=epsmm-bhnqcC|title=Climate Change, Justice and Sustainability: Linking Climate and Development Policy|last=Edenhofer|first=Ottmar|last2=Wallacher|first2=Johannes|last3=Lotze-Campen|first3=Hermann|last4=Reder|first4=Michael|last5=Knopf|first5=Brigitte|last6=Müller|first6=Johannes|date=Hunyo 25, 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=9789400745407|page=206|language=en|ref=Climate Change, Justice and Sustainability}}&lt;/ref&gt; Ang mga lalawigang bumubuo rito ay: [[Aurora (lalawigan)|Aurora]], [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Central Luzon, Region III, Philippines|url=http://flagspot.net/flags/ph-iii.html|publisher=flagspot.net}}&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==
Ang kasalukuyang pangalan ng rehiyon tumutukoy sa lokasyon nito sa malaking pulo ng Luzon. Nagmula ang termino sa mga Amerikanong mananakop kasunod ng pagkatalo ng Unang Republika ng Pilipinas. May mga panukala para palitan sa &quot;''rehiyon ng Luzones''&quot; ang pangalan ng rehiyon. Ang ipinapanukalang pangalan ay isang pagtukoy sa dating pangalan ng pulo ng Luzon – [[luzones|Luções]] – na ginamit paglaon upang matukoy sa gitnang lugar ng pulo na umaabot mula Pagasinan sa hilaga hanggang Pampanga sa timog. Ang salitang Luções ay literal na nagngangahulugang Luzones.&lt;ref&gt;http://opinion.inquirer.net/95645/change-name-will-good-philippines&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://news.abs-cbn.com/news/06/13/17/should-the-philippines-be-renamed-historian-weighs-in&lt;/ref&gt;

==Paglalarawan==
Matatagpuan ang rehiyon ng Gitnang Luzon sa hilaga ng [[Maynila]], ang pambansang kabisera. Kahangga nito ay mga rehiyon ng [[Ilocos]] at [[Lambak ng Cagayan]] sa hilaga; [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]], [[Calabarzon]] at mga katubigan ng [[Look ng Maynila]] sa timog; [[Dagat Timog Tsina]] (o [[Dagat Kanlurang Pilipinas]]) sa kanluran; at ang [[Dagat Pilipinas]] sa silangan.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Region III, Central Luzon, Geographical Location|url=http://www.evis.net.ph/subregions/subregion3.htm|publisher=evis.net.ph}}&lt;/ref&gt; Sa kasaysayan, kalinangan, at heograpiya, ang [[Pangasinan]] ay isang mahalagang bahagi ng rehiyon, ngunit ginawang pampolitika na bahagi ng rehiyon ng [[Ilocos]] ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] noong Hunyo 22, 1973.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1973/pd_224_1973.html| title = Presidential Decree № 224| accessdate = Nobyembre 5, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ang Gitnang Luzon ay nag-aani ng pinakamaraming bigas sa buong bansa. Inihahatid at iniluluwas ang labis na bigas sa ibang mga rehiyon ng Pilipinas.

Ang lungsod ng [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]], na panlalawigang kabisera ng Pampanga, ay itinalagang sentro panrehiyon. Inilipat ang lalawigan ng [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] sa rehiyon mula sa [[Timog Katagalugan|Rehiyong IV]] sa pamamagitan ng ''Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103'' noong Mayo 2002.&lt;ref name=&quot;NSCBGovPH-EO103&quot;&gt;{{cite web|title=Executive Order No. 103; Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, Transferring the Province of Aurora to Region III and for Other Purposes|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|website=[[Philippine Statistics Authority]]|accessdate=March 29, 2016|date=May 17, 2002|quote=SECTION 4.   The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|archive-date=May 18, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite PH act|chamber=EO|number=103, s. 2002|title=Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, transferring the Province of Aurora to Region III and for other purposes|url=https://www.officialgazette.gov.ph/2002/05/17/executive-order-no-103-s-2002/|date=May 17, 2002|access-date=May 1, 2023|quote=SECTION 4. The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://blgf.gov.ph/region-3/ Bureau of Local Government Finance Region 3]&lt;/ref&gt;

==Demograpiya==
{{Philippine Census | title= Senso ng populasyon ng&lt;br&gt;Gitnang Luzon
| 1980= 
| 1990= 6338590
| 2000= 8204742
| 2007= 9720982
| 2010= 10137737
| 2015= 11218177
| footnote= Pinagmulan: [[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|PSA]]&lt;ref name=NSO&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities |work=2010 Census and Housing Population |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=August 9, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |archivedate=September 28, 2013 }}&lt;/ref&gt;{{PH census|2015}}
|align=none
}}

===Mga wika===
Ang katutubong mga wika ng Gitnang Luzon ay:
* [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], sinasalita sa kabuoan ng Pampanga at katimugang Tarlac, gayon din sa timog-silangang Zambales, hilagang-silangang Bataan, kanlurang Bulacan, at timog-kanlurang Nueva Ecija.
* [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], sinaslita sa hilagang Tarlac, hilagang-silangang Zambales, at hilagang-kanlurang Nueva Ecija.
* [[Wikang Tagalog|Tagalog]], sinasalita sa Bulacan, Pampanga, Tarlac, Nueva Ecija, Aurora, Bataan, and Zambales. Ang pinakapopular na diyalekto ng Tagalog ay ang Bulakenyo na naririnig at sinasalita din sa Nueva Ecija; ang diyalektong sinasalita naman sa Aurora ay Tayabasin na sinasalita rin sa Quezon, si Presidente [[Manuel L. Quezon]] na itinuturing na Ama ng Pambansang Wika dahil pinili nya ang Tagalog bilang basehan ng pambansang wika ay isinilang at lumaki sa Baler, Aurora. Ito ang rehiyonal na [[lingua franca]], bilang [[wikang Filipino|Filipino]].
* [[Wikang Iloko|Iloko]], sinasalita sa hilagang Nueva Ecija at sa ilang bahagi ng Tarlac, Zambales, at Aurora.
* [[Mga wikang Sambaliko|Sambal]], ginagamit ng karamihan sa Zambales at sa ilang nakakalat na mga pook sa Bataan at Pampanga.

===Relihiyon===
Walumpu't porsyento ng populasyon ng Gitnang Luzon ay [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]]. Ang iba pang mga relihiyon na kumakatawan ay mga Protestante (kasama ang mga Evangelical), [[Islam]], [[Iglesia Ni Cristo]], at katutubong mga relihiyon tulad ng [[Anitismo]]. Mayroon din ibang mga denominasyon tulad ng Jesus Is Lord, Pentecostal Missionary Church of Christ, Ang Dating Daan, Jesus Miracle Crusade, [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan]] at iba pa.

== Mga pagkakahating administratibo ==
[[Talaksan:Ph central luzon.png|thumb|300px|Mapang Pampolitika ng Gitnang Luzon]]
Ang Gitnang Luzon ay binubuo ng 7 [[Mga lalawigan ng Pilipinas|mga lalawigan]], 2 ''mataas na urbanisadong'' [[Mga lungsod ng Pilipinas|mga lungsod]], 12 ''nakapaloob'' na mga lungsod, 116 [[Mga bayan ng Pilipinas|mga bayan]], at 3,102 mga barangay.&lt;ref name=&quot;NSCB&quot;&gt;{{cite web|title=List of Regions|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|publisher=National Statistical Coordination Board|accessdate=Enero 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013150956/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|archive-date=Oktubre 13, 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kabisera
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]]
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Sukat&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Mga lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Barangay|Mga barangay}}
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | /sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Baler]]
| [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&lt;ref&gt;Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].&lt;/ref&gt;/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 8
| [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bataan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Balanga]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 11
| 237
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bulacan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Malolos]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]
| {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 3
| 21
| 569
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]}}
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan
| {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 5
| 27
| 849
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Pampanga]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}}
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]]
| {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Angeles --&gt;
| {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 2
| 19
| 505
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Tarlac]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 17
| [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Zambales]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Iba, Zambales|Iba]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Olongapo --&gt;
| {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 13
| 230
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]]
| {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 33
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]]
| {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 17
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=4 style=&quot;text-align:left;&quot; | Kabuoan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 11,218,177
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 22,014.63
! scope=&quot;col&quot; | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}}
! scope=&quot;col&quot; | 14
! scope=&quot;col&quot; | 116
! scope=&quot;col&quot; | 3,102
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;&quot;
| colspan=13 style=&quot;padding-left:1em;&quot; |
{{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales.
|}

=== Mga Lungsod ===
May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon.

{{unbulleted list
| {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}}
}}

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible collapsed&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Lawak&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Uri ng lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kaurian sa kita
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|/sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 411,634
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Balanga]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 96,061
| {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bataan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Cabanatuan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 302,231
| {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Gapan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 110,303
| {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Mabalacat]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 250,799
| {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Malolos]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 252,074
| {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Meycauayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 209,083
| {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Muñoz]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 81,483
| {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 233,040
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Zambales]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 41,041
| {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalima
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;&quot; |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 306,659
| {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 139,738
| {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalawa
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose del Monte]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 574,089
| {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 342,493
| {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Tarlac]]
|}

{{Largest cities
| province = Gitnang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Gitnang Luzon
| div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan
| city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte
| div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_1 =651,813	
| img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg
| city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles''
| div_2 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_2 =  462,928
| img_2 = Angeles City 2021.jpg
| city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City'''
| div_3 =  Tarlac{{!}}Tarlac
| pop_3 = 385,398	
| img_3 = Tarlac City 2.JPG
| city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando'''
| div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_4 = 354,666
| img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG
| city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan
| div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_5 = 327,325
| city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat
| div_6 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_6 =  293,244

| city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos'''
| div_7 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_7 =  261,189

| city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo''
| div_8 =  Zambales{{!}}Zambales
| pop_8 =  260,317
 
| city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan
| div_9 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_9 =  225,673	

| city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose
| div_10 =  Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_10 =  150,917
}}

==Tingnan din==
* [[Mga super rehiyon ng Pilipinas]]
* [[Himagsikang Pilipino]]
*[[Hilagang Luzon]]
*[[Timog Luzon]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|30em}}

== Mga Kawing Panlabas ==
{{Commons category|Central Luzon}}
{{wikivoyage|Central Luzon}}
* [http://www.centralluzon.com Central Luzon Local Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204051630/http://www.centralluzon.com/ |date=December 4, 2020 }}
* [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf North Luzon Super Region: Potentials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010504/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }}
* [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf North Luzon Super Region: Projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010517/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }}
* [https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp Executive Order No. 103]

{{Geographic location
| Centre = [[Pampanga]]/[[Angeles]]
| North = [[Tarlac]]
| West = [[Zambales]]
| East = [[Nueva Ecija]]
| South = [[Look ng Manila]]
| Southwest = [[Bataan]]
| Southeast = [[Bulacan]]
}}

===Tropiko Moonson at Tropiko Kancer Climate===

{{Gitnang Luzon}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}


[[Kategorya:Gitnang Luzon| ]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>9svsgplk96ngjgeiy558o611edku6p2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215768</id>
      <parentid>2215661</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215661 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30337" sha1="f92brudj5vmx9q2dughc4jivt4v6aix" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- Basic info  --&gt;
|official_name          = Gitnang Luzon
|other_name             = Rehiyong III
|settlement_type        = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]]

&lt;!-- Skyline  --&gt;
|image_skyline          = {{Photomontage
| photo1a = Baler Bay.jpg{{!}}Look ng Baler
| photo2a = Our Lady of Mt. Carmel Parish - left side view (Paseo Del Congreso, Malolos, Bulacan; 2017-03-14).jpg {{!}} Simbahan ng Barasoain sa Bulacan
| photo2b = Mount Pinatubo 20081229 02.jpg{{!}} Bundok Pinatubo sa Zambales
| photo3a = Gabaldon,Nueva Ecijajf9335 09.JPG{{!}} Parte ng Sierra Madre sa Nueva Ecija = 
| photo3b = Angeles Heritage District.jpg{{!}} Pamanang Distrito sa Pampanga
| size = 260
| position = center
| spacing = 2
| color = transparent
| border = 0
| foot_montage = ''Paikot sa kanan mula sa itaas:'' [[Look ng Baler]]; [[Simbahan ng Barasoain]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]; bahagi ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]] malapit sa [[Gabaldon]], [[Nueva Ecija]]; ''Heritage District'' ng [[Angeles]] sa [[Pampanga]]; [[Bundok Pinatubo]] sa [[Zambales]]
}}
|image_alt              = 
|image_caption          =

&lt;!-- images and maps  --&gt;
|image_flag             = 
|flag_size              = 120x80px
|image_seal             = 
|seal_size              = 100x80px
|image_map              = {{PH wikidata|image_map}}
|map_caption            = Kinaroroonan sa Philippines

&lt;!-- Motto  --&gt;
|nickname               = Bangan ng Bigas ng Pilipinas&lt;ref name=&quot;Climate Change, Justice and Sustainability&quot;/&gt;
|motto                  =

&lt;!-- Location --&gt;
|coordinates            = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}}
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{PHL}}
|subdivision_type1      = [[Mga kapuluan ng Pilipinas|Pangkat ng pulo]]
|subdivision_name1      = [[Luzon]]

&lt;!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --&gt;
|seat_type              = Regional center
|seat                   = [[San Fernando, Pampanga|San Fernando {{small|(Pampanga)}}]]&lt;ref name=&quot;regionalcenter&quot;&gt;{{cite web | url=http://region3.dilg.gov.ph/index.php/about/key-officials/50-about-dilg-r-3/379-dilg-region-3-profile | title=DILG Region 3 - Regional Management | publisher=Department of the Interior and Local Government | accessdate=Mayo 29, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Politics --&gt;
|leader_title           = 
|leader_name            =

&lt;!-- Area    --&gt;
|area_total_km2         = {{PH wikidata|area}}
|area_footnotes         =

&lt;!-- Population   --&gt;
|population_as_of       = {{PH wikidata|population_as_of}}
|population_total       = {{PH wikidata|population_total}}
|population_footnotes   = {{PH census|2015&lt;ref name=&quot;2015pop&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | title=Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population (Region 3) | publisher=Philippine Statistics Authority | accessdate=Mayo 29, 2016 | archive-date=Mayo 9, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190509072220/https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
|population_density_km2 = auto

&lt;!-- General information  --&gt;
|timezone               = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]]
|utc_offset             = +8
|iso_code               = PH-03

&lt;!-- Others --&gt;
|blank_name_sec1        = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan]]
|blank_info_sec1        = {{Collapsible list
 | titlestyle             = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke;
 | title                  = 7
 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
 | [[Bataan]]
 | [[Bulacan]]
 | [[Nueva Ecija]]
 | [[Pampanga]]
 | [[Tarlac]]
 | [[Zambales]]
 }}
|blank1_name_sec1       = [[Mga lungsod ng Pilipinas|Malayang mga lungsod]]
|blank1_info_sec1       = {{Collapsible list
 | titlestyle             = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke;
 | title                  = 2
 | [[Angeles]]
 | [[Olongapo]]
 }}
|blank2_name_sec1       = [[Mga bayan ng Pilipinas|Mga bayan]]
|blank2_info_sec1       = 116
|blank3_name_sec1       = [[Barangay|Mga barangay]]
|blank3_info_sec1       = 3,102
|blank4_name_sec1       = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mga distritong pambatas]]
|blank4_info_sec1       = 20
| demographics_type1 = Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao
| demographics1_title1 = [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|HDI]] (2018)
| demographics1_info1 = 0.726&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|access-date=Marso 13, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|high}} · [[Talaan ng mga lalawigan ng Pilipinas ayon sa Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|Pang-apat]]
|blank_name_sec2        = [[Mga wika sa Pilipinas|Mga wika]]
|blank_info_sec2        = {{hlist | item-style=white-space:nowrap; | [[Wikang Kapampangan|Kapangpangan]] | [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]] | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] | [[Wikang Sambal|Sambal]] | [[Wikang Iloko|Iloko]] | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''iba pa'' }}

|website                = 
}}

Ang '''Gitnang Luzon''' ({{lang-pam|Kalibudtarang Luzon}}, [[wikang Sambal|Sambal]]: ''Botlay a Luzon'', {{lang-pag|Pegley na Luzon}}, {{lang-ilo|Tengnga a Luzon}}, {{lang-en|Central Luzon}}), itinalagang '''Rehiyong III''', ay isang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|administratibong rehiyon]] sa [[Pilipinas]], pangunahing naglilingkod upang ibuo ang pitong mga lalawigan ng malawak na gitnang mga kapatagan ng pulo ng [[Luzon]] (ang pinakamalaking pulo), para sa layuning pampangasiwaan. Taglay ng rehiyon ang pinakamalaking [[kapatagan]] sa bansa at gumagawa ng halos lahat ng suplay ng [[bigas]] sa bansa, kaya binansagan itong &quot;Bangan ng Bigas ng Pilipinas&quot; (&quot;''Rice Granary of the Philippines''&quot;).&lt;ref name=&quot;Climate Change, Justice and Sustainability&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com.ph/books?id=epsmm-bhnqcC|title=Climate Change, Justice and Sustainability: Linking Climate and Development Policy|last=Edenhofer|first=Ottmar|last2=Wallacher|first2=Johannes|last3=Lotze-Campen|first3=Hermann|last4=Reder|first4=Michael|last5=Knopf|first5=Brigitte|last6=Müller|first6=Johannes|date=Hunyo 25, 2012|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=9789400745407|page=206|language=en|ref=Climate Change, Justice and Sustainability}}&lt;/ref&gt; Ang mga lalawigang bumubuo rito ay: [[Aurora (lalawigan)|Aurora]], [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Central Luzon, Region III, Philippines|url=http://flagspot.net/flags/ph-iii.html|publisher=flagspot.net}}&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==
Ang kasalukuyang pangalan ng rehiyon tumutukoy sa lokasyon nito sa malaking pulo ng Luzon. Nagmula ang termino sa mga Amerikanong mananakop kasunod ng pagkatalo ng Unang Republika ng Pilipinas. May mga panukala para palitan sa &quot;''rehiyon ng Luzones''&quot; ang pangalan ng rehiyon. Ang ipinapanukalang pangalan ay isang pagtukoy sa dating pangalan ng pulo ng Luzon – [[luzones|Luções]] – na ginamit paglaon upang matukoy sa gitnang lugar ng pulo na umaabot mula Pagasinan sa hilaga hanggang Pampanga sa timog. Ang salitang Luções ay literal na nagngangahulugang Luzones.&lt;ref&gt;http://opinion.inquirer.net/95645/change-name-will-good-philippines&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://news.abs-cbn.com/news/06/13/17/should-the-philippines-be-renamed-historian-weighs-in&lt;/ref&gt;

==Paglalarawan==
Matatagpuan ang rehiyon ng Gitnang Luzon sa hilaga ng [[Maynila]], ang pambansang kabisera. Kahangga nito ay mga rehiyon ng [[Ilocos]] at [[Lambak ng Cagayan]] sa hilaga; [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]], [[Calabarzon]] at mga katubigan ng [[Look ng Maynila]] sa timog; [[Dagat Timog Tsina]] (o [[Dagat Kanlurang Pilipinas]]) sa kanluran; at ang [[Dagat Pilipinas]] sa silangan.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Region III, Central Luzon, Geographical Location|url=http://www.evis.net.ph/subregions/subregion3.htm|publisher=evis.net.ph}}&lt;/ref&gt; Sa kasaysayan, kalinangan, at heograpiya, ang [[Pangasinan]] ay isang mahalagang bahagi ng rehiyon, ngunit ginawang pampolitika na bahagi ng rehiyon ng [[Ilocos]] ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] noong Hunyo 22, 1973.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1973/pd_224_1973.html| title = Presidential Decree № 224| accessdate = Nobyembre 5, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ang Gitnang Luzon ay nag-aani ng pinakamaraming bigas sa buong bansa. Inihahatid at iniluluwas ang labis na bigas sa ibang mga rehiyon ng Pilipinas.

Ang lungsod ng [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]], na panlalawigang kabisera ng Pampanga, ay itinalagang sentro panrehiyon. Inilipat ang lalawigan ng [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] sa rehiyon mula sa [[Timog Katagalugan|Rehiyong IV]] sa pamamagitan ng ''Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103'' noong Mayo 2002.&lt;ref name=&quot;NSCBGovPH-EO103&quot;&gt;{{cite web|title=Executive Order No. 103; Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, Transferring the Province of Aurora to Region III and for Other Purposes|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|website=[[Philippine Statistics Authority]]|accessdate=March 29, 2016|date=May 17, 2002|quote=SECTION 4.   The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|archive-date=May 18, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite PH act|chamber=EO|number=103, s. 2002|title=Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, transferring the Province of Aurora to Region III and for other purposes|url=https://www.officialgazette.gov.ph/2002/05/17/executive-order-no-103-s-2002/|date=May 17, 2002|access-date=May 1, 2023|quote=SECTION 4. The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://blgf.gov.ph/region-3/ Bureau of Local Government Finance Region 3]&lt;/ref&gt;

==Demograpiya==
{{Philippine Census | title= Senso ng populasyon ng&lt;br&gt;Gitnang Luzon
| 1980= 
| 1990= 6338590
| 2000= 8204742
| 2007= 9720982
| 2010= 10137737
| 2015= 11218177
| footnote= Pinagmulan: [[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|PSA]]&lt;ref name=NSO&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities |work=2010 Census and Housing Population |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=August 9, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |archivedate=September 28, 2013 }}&lt;/ref&gt;{{PH census|2015}}
|align=none
}}

===Mga wika===
Ang katutubong mga wika ng Gitnang Luzon ay:
* [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], sinasalita sa kabuoan ng Pampanga at katimugang Tarlac, gayon din sa timog-silangang Zambales, hilagang-silangang Bataan, kanlurang Bulacan, at timog-kanlurang Nueva Ecija.
* [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], sinaslita sa hilagang Tarlac, hilagang-silangang Zambales, at hilagang-kanlurang Nueva Ecija.
* [[Wikang Tagalog|Tagalog]], sinasalita sa Bulacan, Pampanga, Tarlac, Nueva Ecija, Aurora, Bataan, and Zambales. Ang pinakapopular na diyalekto ng Tagalog ay ang Bulakenyo na naririnig at sinasalita din sa Nueva Ecija; ang diyalektong sinasalita naman sa Aurora ay Tayabasin na sinasalita rin sa Quezon, si Presidente [[Manuel L. Quezon]] na itinuturing na Ama ng Pambansang Wika dahil pinili nya ang Tagalog bilang basehan ng pambansang wika ay isinilang at lumaki sa Baler, Aurora. Ito ang rehiyonal na [[lingua franca]], bilang [[wikang Filipino|Filipino]].
* [[Wikang Iloko|Iloko]], sinasalita sa hilagang Nueva Ecija at sa ilang bahagi ng Tarlac, Zambales, at Aurora.
* [[Mga wikang Sambaliko|Sambal]], ginagamit ng karamihan sa Zambales at sa ilang nakakalat na mga pook sa Bataan at Pampanga.

===Relihiyon===
Walumpu't porsyento ng populasyon ng Gitnang Luzon ay [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]]. Ang iba pang mga relihiyon na kumakatawan ay mga Protestante (kasama ang mga Evangelical), [[Islam]], [[Iglesia Ni Cristo]], at katutubong mga relihiyon tulad ng [[Anitismo]]. Mayroon din ibang mga denominasyon tulad ng Jesus Is Lord, Pentecostal Missionary Church of Christ, Ang Dating Daan, Jesus Miracle Crusade, [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan]] at iba pa.

== Mga pagkakahating administratibo ==
[[Talaksan:Ph central luzon.png|thumb|300px|Mapang Pampolitika ng Gitnang Luzon]]
Ang Gitnang Luzon ay binubuo ng 7 [[Mga lalawigan ng Pilipinas|mga lalawigan]], 2 ''mataas na urbanisadong'' [[Mga lungsod ng Pilipinas|mga lungsod]], 12 ''nakapaloob'' na mga lungsod, 116 [[Mga bayan ng Pilipinas|mga bayan]], at 3,102 mga barangay.&lt;ref name=&quot;NSCB&quot;&gt;{{cite web|title=List of Regions|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|publisher=National Statistical Coordination Board|accessdate=Enero 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013150956/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|archive-date=Oktubre 13, 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kabisera
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]]
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Sukat&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Mga lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Barangay|Mga barangay}}
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | /sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Baler]]
| [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&lt;ref&gt;Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].&lt;/ref&gt;/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 8
| [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bataan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Balanga]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 11
| 237
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bulacan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Malolos]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]
| {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 3
| 21
| 569
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]}}
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan
| {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 5
| 27
| 849
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Pampanga]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}}
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]]
| {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Angeles --&gt;
| {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 2
| 19
| 505
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Tarlac]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 17
| [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Zambales]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Iba, Zambales|Iba]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Olongapo --&gt;
| {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 13
| 230
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]]
| {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 33
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]]
| {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 17
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=4 style=&quot;text-align:left;&quot; | Kabuoan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 11,218,177
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 22,014.63
! scope=&quot;col&quot; | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}}
! scope=&quot;col&quot; | 14
! scope=&quot;col&quot; | 116
! scope=&quot;col&quot; | 3,102
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;&quot;
| colspan=13 style=&quot;padding-left:1em;&quot; |
{{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales.
|}

=== Mga Lungsod ===
May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon.

{{unbulleted list
| {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}}
}}

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible collapsed&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Lawak&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Uri ng lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kaurian sa kita
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|/sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 411,634
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Balanga]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 96,061
| {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bataan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Cabanatuan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 302,231
| {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Gapan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 110,303
| {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Mabalacat]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 250,799
| {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Malolos]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 252,074
| {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Meycauayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 209,083
| {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Muñoz]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 81,483
| {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 233,040
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Zambales]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 41,041
| {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalima
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;&quot; |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 306,659
| {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 139,738
| {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalawa
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose del Monte]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 574,089
| {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 342,493
| {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Tarlac]]
|}

{{Largest cities
| province = Gitnang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Gitnang Luzon
| div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan
| city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte
| div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_1 =651,813	
| img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg
| city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles''
| div_2 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_2 =  462,928
| img_2 = Angeles City 2021.jpg
| city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City'''
| div_3 =  Tarlac{{!}}Tarlac
| pop_3 = 385,398	
| img_3 = Tarlac City 2.JPG
| city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando'''
| div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_4 = 354,666
| img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG
| city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan
| div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_5 = 327,325
| city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat
| div_6 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_6 =  293,244

| city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos'''
| div_7 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_7 =  261,189

| city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo''
| div_8 =  Zambales{{!}}Zambales
| pop_8 =  260,317
 
| city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan
| div_9 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_9 =  225,673	

| city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose
| div_10 =  Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_10 =  150,917
}}

==Tingnan din==
* [[Mga super rehiyon ng Pilipinas]]
* [[Himagsikang Pilipino]]
*[[Hilagang Luzon]]
*[[Timog Luzon]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist|30em}}

== Mga Kawing Panlabas ==
{{Commons category|Central Luzon}}
{{wikivoyage|Central Luzon}}
* [http://www.centralluzon.com Central Luzon Local Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204051630/http://www.centralluzon.com/ |date=December 4, 2020 }}
* [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf North Luzon Super Region: Potentials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010504/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }}
* [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf North Luzon Super Region: Projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010517/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }}
* [https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp Executive Order No. 103]

{{Geographic location
| Centre = [[Pampanga]]/[[Angeles]]
| North = [[Tarlac]]
| West = [[Zambales]]
| East = [[Nueva Ecija]]
| South = [[Look ng Manila]]
| Southwest = [[Bataan]]
| Southeast = [[Bulacan]]
}}

{{Gitnang Luzon}}
{{Rehiyon ng Pilipinas}}
{{Philippines political divisions}}


[[Kategorya:Gitnang Luzon| ]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>f92brudj5vmx9q2dughc4jivt4v6aix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cagayan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5729</id>
    <revision>
      <id>2215685</id>
      <parentid>2205400</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="bgu8z5obpyclvbhcag8knwt4x6wrvj2" xml:space="preserve">{{About|isang lalawigan sa Pilipinas|rehiyong kinabibilangan ng lalawigang ito|Lambak ng Cagayan|ibang gamit|}}
{{Infobox Philippine province 2
|infoboxtitle= Lalawigan ng Cagayan
|sealfile= Ph_seal_cagayan.png
|region= [[Lambak ng Cagayan|Rehiyon II]]
|capital= [[Lungsod ng Tuguegarao]]
|founded= 
|pop2000= 993580
|pop2000rank= ika-25 pinakamarami
|popden2000= 110
|popden2000rank= ika-16 pinakamababa
|areakm2= 9002.7
|arearank= ika-3 pinakamalaki
|hucities= 0
|componentcities= 1
|municipalities= 28
|barangays= 820
|districts= 3
|languages= [[Ibanag]], [[Itawes]], [[Iloko]]
|governor= Edgar Ramones Lara (2004-2007)
|locatormapfile=Ph_locator_map_cagayan.png
}}

Ang '''Cagayan''' ay isang [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Pilipinas]] na matagpuan sa [[Lambak ng Cagayan]] sa hilagang silangang [[Luzon]]. Ang kabisera nito ay [[Lungsod ng Tuguegarao]]. Kanugnog nito ang mga lalawigan ng [[Ilocos Norte]] at [[Apayao]] sa kanluran, at ang [[Kalinga]] at [[Isabela]] sa timog.

Ang [[Cagayan]] ay isa sa mga kauna unahang probinsya na noroon na noong panahon ng pagsakop ng mga Espanyol. Tinawag itong La Provincia De Cagayan, ang mga hangganan nito ay esensyal na sakop ang buong lambak ng Cagayan, kasama na dito ang kasalukuyang lalawigan ng [[Isabela]], [[Quirino]], Nueva Vizcaya, Batanes at mga ilang bahagi ng Kalinga, Apayao, at Aurora.  Ang dating kabisera ay [[Lal-lo|Nueva Segovia]], na kung  saan ito rin ang nagsilbing upuan ng Diocese ng Nueva Segovia&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cagayan |date=2024-08-01 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cagayan&amp;oldid=1237922218 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2024-08-02}}&lt;/ref&gt;. Sa ngayon, 9,295.75 kilometro kuwadrado (3,589.11 sq mi)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-01-11 |title=NSCB - ActiveStats - PSGC Interactive - List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |access-date=2024-08-02 |website=web.archive.org |archive-date=2016-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912160311/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;  na lamang ang natitira sa dating lawak ng lalawigan. Ang buong rehiyon, gayunpaman, ay tinutukoy pa rin bilang [[Cagayan Valley]]. 

{{TOC limit|3}}

==Kasaysayan at kultura==

== Heograpiya ==

===Lungsod===
*[[Lungsod ng Tuguegarao]]

===Mga Bayan===

&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Abulug, Cagayan|Abulug]]
*[[Alcala, Cagayan|Alcala]]
*[[Allacapan, Cagayan|Allacapan]]
*[[Amulung, Cagayan|Amulung]]
*[[Aparri, Cagayan|Aparri]]
*[[Baggao, Cagayan|Baggao]]
*[[Ballesteros, Cagayan|Ballesteros]]
*[[Buguey, Cagayan|Buguey]]
*[[Calayan, Cagayan|Calayan]]
*[[Camalaniugan, Cagayan|Camalaniugan]]
*[[Claveria, Cagayan|Claveria]]
*[[Enrile, Cagayan|Enrile]]
*[[Gattaran, Cagayan|Gattaran]]
*[[Gonzaga, Cagayan|Gonzaga]]
&lt;/td&gt;&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Iguig, Cagayan|Iguig]]
*[[Lal-Lo, Cagayan|Lal-Lo]]
*[[Lasam, Cagayan|Lasam]]
*[[Pamplona, Cagayan|Pamplona]]
*[[Peñablanca, Cagayan|Peñablanca]]
*[[Piat, Cagayan|Piat]]
*[[Rizal, Cagayan|Rizal]]
*[[Sanchez-Mira, Cagayan|Sanchez-Mira]]
*[[Santa Ana, Cagayan|Santa Ana]]
*[[Santa Praxedes, Cagayan|Santa Praxedes]]
*[[Santa Teresita, Cagayan|Santa Teresita]]
*[[Santo Niño, Cagayan|Santo Niño]] (Faire)
*[[Solana, Cagayan|Solana]]
*[[Tuao, Cagayan|Tuao]]
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

===Tropiko ng Kancer Climate===
*Ang Cagayan valley Nasa hilagang ng Luzon At malapit sa Taiwan nakakaranas ng Katulad ng Klima ng Taiwan 

*Tropiko ng Kancer Climate 
*Tropiko Moonson Climate 
*Tropiko Sabana climate 
*Humid Subtropikal Climate 

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

{{Cagayan}}
{{Lambak ng Cagayan}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>bgu8z5obpyclvbhcag8knwt4x6wrvj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215756</id>
      <parentid>2215685</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215685 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="sxoxx3rn6vcuw0gfz9ppcyzvtmqff9y" xml:space="preserve">{{About|isang lalawigan sa Pilipinas|rehiyong kinabibilangan ng lalawigang ito|Lambak ng Cagayan|ibang gamit|}}
{{Infobox Philippine province 2
|infoboxtitle= Lalawigan ng Cagayan
|sealfile= Ph_seal_cagayan.png
|region= [[Lambak ng Cagayan|Rehiyon II]]
|capital= [[Lungsod ng Tuguegarao]]
|founded= 
|pop2000= 993580
|pop2000rank= ika-25 pinakamarami
|popden2000= 110
|popden2000rank= ika-16 pinakamababa
|areakm2= 9002.7
|arearank= ika-3 pinakamalaki
|hucities= 0
|componentcities= 1
|municipalities= 28
|barangays= 820
|districts= 3
|languages= [[Ibanag]], [[Itawes]], [[Iloko]]
|governor= Edgar Ramones Lara (2004-2007)
|locatormapfile=Ph_locator_map_cagayan.png
}}

Ang '''Cagayan''' ay isang [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Pilipinas]] na matagpuan sa [[Lambak ng Cagayan]] sa hilagang silangang [[Luzon]]. Ang kabisera nito ay [[Lungsod ng Tuguegarao]]. Kanugnog nito ang mga lalawigan ng [[Ilocos Norte]] at [[Apayao]] sa kanluran, at ang [[Kalinga]] at [[Isabela]] sa timog.

Ang [[Cagayan]] ay isa sa mga kauna unahang probinsya na noroon na noong panahon ng pagsakop ng mga Espanyol. Tinawag itong La Provincia De Cagayan, ang mga hangganan nito ay esensyal na sakop ang buong lambak ng Cagayan, kasama na dito ang kasalukuyang lalawigan ng [[Isabela]], [[Quirino]], Nueva Vizcaya, Batanes at mga ilang bahagi ng Kalinga, Apayao, at Aurora.  Ang dating kabisera ay [[Lal-lo|Nueva Segovia]], na kung  saan ito rin ang nagsilbing upuan ng Diocese ng Nueva Segovia&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cagayan |date=2024-08-01 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cagayan&amp;oldid=1237922218 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2024-08-02}}&lt;/ref&gt;. Sa ngayon, 9,295.75 kilometro kuwadrado (3,589.11 sq mi)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-01-11 |title=NSCB - ActiveStats - PSGC Interactive - List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |access-date=2024-08-02 |website=web.archive.org |archive-date=2016-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912160311/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;  na lamang ang natitira sa dating lawak ng lalawigan. Ang buong rehiyon, gayunpaman, ay tinutukoy pa rin bilang [[Cagayan Valley]]. 

{{TOC limit|3}}

==Kasaysayan at kultura==

== Heograpiya ==

===Lungsod===
*[[Lungsod ng Tuguegarao]]

===Mga Bayan===

&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Abulug, Cagayan|Abulug]]
*[[Alcala, Cagayan|Alcala]]
*[[Allacapan, Cagayan|Allacapan]]
*[[Amulung, Cagayan|Amulung]]
*[[Aparri, Cagayan|Aparri]]
*[[Baggao, Cagayan|Baggao]]
*[[Ballesteros, Cagayan|Ballesteros]]
*[[Buguey, Cagayan|Buguey]]
*[[Calayan, Cagayan|Calayan]]
*[[Camalaniugan, Cagayan|Camalaniugan]]
*[[Claveria, Cagayan|Claveria]]
*[[Enrile, Cagayan|Enrile]]
*[[Gattaran, Cagayan|Gattaran]]
*[[Gonzaga, Cagayan|Gonzaga]]
&lt;/td&gt;&lt;td valign=&quot;top&quot;&gt;
*[[Iguig, Cagayan|Iguig]]
*[[Lal-Lo, Cagayan|Lal-Lo]]
*[[Lasam, Cagayan|Lasam]]
*[[Pamplona, Cagayan|Pamplona]]
*[[Peñablanca, Cagayan|Peñablanca]]
*[[Piat, Cagayan|Piat]]
*[[Rizal, Cagayan|Rizal]]
*[[Sanchez-Mira, Cagayan|Sanchez-Mira]]
*[[Santa Ana, Cagayan|Santa Ana]]
*[[Santa Praxedes, Cagayan|Santa Praxedes]]
*[[Santa Teresita, Cagayan|Santa Teresita]]
*[[Santo Niño, Cagayan|Santo Niño]] (Faire)
*[[Solana, Cagayan|Solana]]
*[[Tuao, Cagayan|Tuao]]
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

{{Cagayan}}
{{Lambak ng Cagayan}}
{{Philippines political divisions}}

[[Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>sxoxx3rn6vcuw0gfz9ppcyzvtmqff9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iglesia ni Cristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7829</id>
    <revision>
      <id>2215673</id>
      <parentid>2215630</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39181-67</username>
        <id>163962</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62009" sha1="g27zue39jxaoxrjqv5vryyy8qmb5uao" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Chris Brown na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = Occultism
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Chris Brown]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = Chris Brown 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Chris Brown; daglat '''INC''') ay isang occultism na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>g27zue39jxaoxrjqv5vryyy8qmb5uao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215674</id>
      <parentid>2215673</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>133946</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-39181-67|~2026-39181-67]] ([[User talk:~2026-39181-67|talk]]) to last version by ~2026-39390-25: test edits, please use the sandbox</comment>
      <origin>2215630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61997" sha1="os2tdcry748hk62qrp6ne7riec4d2u8" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Chris Brown na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = Occultism
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Chris Brown]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = Chris Brown 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Chris Brown; daglat '''INC''') ay isang occultism na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>os2tdcry748hk62qrp6ne7riec4d2u8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215676</id>
      <parentid>2215674</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215630 ni [[Special:Contributions/~2026-39390-25|~2026-39390-25]] ([[User talk:~2026-39390-25|Usapan]])</comment>
      <origin>2215676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62786" sha1="248lz6roxxmmibkcgf3ebajcul7gigg" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = Occultism
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang occultism (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>248lz6roxxmmibkcgf3ebajcul7gigg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215677</id>
      <parentid>2215676</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215628 ni [[Special:Contributions/~2026-39390-25|~2026-39390-25]] ([[User talk:~2026-39390-25|Usapan]])</comment>
      <origin>2215677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215678</id>
      <parentid>2215677</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39286-33</username>
        <id>163965</id>
      </contributor>
      <origin>2215678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63345" sha1="cc9n3rlzvbo4d9omk9w96ytk28la4lm" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristow (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>cc9n3rlzvbo4d9omk9w96ytk28la4lm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215679</id>
      <parentid>2215678</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39286-33</username>
        <id>163965</id>
      </contributor>
      <origin>2215679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215680</id>
      <parentid>2215679</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39287-23</username>
        <id>163966</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63352" sha1="3iykiufr6jfpw40kocx7afckr4xfynw" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church of Eduardo Manalo)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>3iykiufr6jfpw40kocx7afckr4xfynw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215681</id>
      <parentid>2215680</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215680 ni [[Special:Contributions/~2026-39287-23|~2026-39287-23]] ([[User talk:~2026-39287-23|Usapan]])</comment>
      <origin>2215681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215682</id>
      <parentid>2215681</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39219-70</username>
        <id>163967</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ gizmoww gg</comment>
      <origin>2215682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63342" sha1="1oahi0fpsiodci8j26o52jgxbm14dug" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Gizmo (Church Of Gizmo)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>1oahi0fpsiodci8j26o52jgxbm14dug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215683</id>
      <parentid>2215682</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215682 ni [[Special:Contributions/~2026-39219-70|~2026-39219-70]] ([[User talk:~2026-39219-70|Usapan]])</comment>
      <origin>2215683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215687</id>
      <parentid>2215683</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39288-21</username>
        <id>163969</id>
      </contributor>
      <origin>2215687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63349" sha1="bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215688</id>
      <parentid>2215687</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39288-21</username>
        <id>163969</id>
      </contributor>
      <comment>Real name of the church</comment>
      <origin>2215688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63354" sha1="ej20a7uumunim2l3ciqbkw0scmd1aem" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>ej20a7uumunim2l3ciqbkw0scmd1aem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215690</id>
      <parentid>2215688</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215688 ni [[Special:Contributions/~2026-39288-21|~2026-39288-21]] ([[User talk:~2026-39288-21|Usapan]])</comment>
      <origin>2215690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63349" sha1="bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215691</id>
      <parentid>2215690</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215687 ni [[Special:Contributions/~2026-39288-21|~2026-39288-21]] ([[User talk:~2026-39288-21|Usapan]])</comment>
      <origin>2215691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215696</id>
      <parentid>2215691</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39415-88</username>
        <id>163973</id>
      </contributor>
      <comment>Correction of proper identifier</comment>
      <origin>2215696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61637" sha1="njbv7y7mspgzlh29spvnqdsukdjchpa" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Cbreezy)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = Kulto
|imagealttext = 
|orientation =Kulto 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Mga naniwala sa Kulto
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''(Ingles: Church of CBreezy; daglat '''INC''') ay isang kilusang kulto (''new occult movement'') na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>njbv7y7mspgzlh29spvnqdsukdjchpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215697</id>
      <parentid>2215696</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39294-73</username>
        <id>163975</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215696 ni [[Special:Contributions/~2026-39415-88|~2026-39415-88]] ([[User talk:~2026-39415-88|Usapan]])</comment>
      <origin>2215697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215698</id>
      <parentid>2215697</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39325-69</username>
        <id>163976</id>
      </contributor>
      <comment>/*modify the title */</comment>
      <origin>2215698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63354" sha1="f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215699</id>
      <parentid>2215698</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39294-73</username>
        <id>163975</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215698 ni [[Special:Contributions/~2026-39325-69|~2026-39325-69]] ([[User talk:~2026-39325-69|Usapan]])</comment>
      <origin>2215699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215703</id>
      <parentid>2215699</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T16:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39115-68</username>
        <id>163982</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Correction</comment>
      <origin>2215703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63367" sha1="550h9a7a5fmr8l7adkmfb3v2bw364z7" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatang mananaggol ng kurakot.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>550h9a7a5fmr8l7adkmfb3v2bw364z7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215704</id>
      <parentid>2215703</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T16:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215703 ni [[Special:Contributions/~2026-39115-68|~2026-39115-68]] ([[User talk:~2026-39115-68|Usapan]])</comment>
      <origin>2215704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215708</id>
      <parentid>2215704</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T17:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39315-43</username>
        <id>163987</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63348" sha1="leww4rcs2czbsuue6n3gfnbdlqm0keg" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cris Tiu (Church Of Cris Tiu)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>leww4rcs2czbsuue6n3gfnbdlqm0keg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215709</id>
      <parentid>2215708</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T18:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215708 ni [[Special:Contributions/~2026-39315-43|~2026-39315-43]] ([[User talk:~2026-39315-43|Usapan]])</comment>
      <origin>2215709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215710</id>
      <parentid>2215709</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T18:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39443-97</username>
        <id>163989</id>
      </contributor>
      <origin>2215710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63366" sha1="pib62by1a3qn9t0gs16zq7cqy2j5r2q" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristowzxc (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo (HAHAHAHAHA)'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>pib62by1a3qn9t0gs16zq7cqy2j5r2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215711</id>
      <parentid>2215710</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T18:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215710 ni [[Special:Contributions/~2026-39443-97|~2026-39443-97]] ([[User talk:~2026-39443-97|Usapan]])</comment>
      <origin>2215711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215712</id>
      <parentid>2215711</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T18:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39319-25</username>
        <id>163990</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63348" sha1="dh9spi5dz0i1bywz55emqbl9ogfpazk" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni ChrisBrown (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>dh9spi5dz0i1bywz55emqbl9ogfpazk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215713</id>
      <parentid>2215712</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T18:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215712 ni [[Special:Contributions/~2026-39319-25|~2026-39319-25]] ([[User talk:~2026-39319-25|Usapan]])</comment>
      <origin>2215713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215714</id>
      <parentid>2215713</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T19:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39223-07</username>
        <id>163991</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63368" sha1="me9df4a29svt8tp8uqoagru2kpbl0he" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Chris Brown na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Grand Wizard Nigga Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>me9df4a29svt8tp8uqoagru2kpbl0he</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215715</id>
      <parentid>2215714</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T19:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39223-07</username>
        <id>163991</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63387" sha1="dvhfyt1qe2rvawbvr4cv34tdmjowc1p" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Chris Brown na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Grand Wizard Nigga Felix Manalo|Grand Wizard Nigga Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>dvhfyt1qe2rvawbvr4cv34tdmjowc1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215716</id>
      <parentid>2215715</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T19:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morkoz</username>
        <id>163992</id>
      </contributor>
      <comment>Undid 2 revisions from [[Special:Diff/2215714|2215714]] until [[Special:Diff/2215715|2215715]]</comment>
      <origin>2215716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215717</id>
      <parentid>2215716</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T20:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39425-13</username>
        <id>163993</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ corrected the spelling</comment>
      <origin>2215717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5gkv0gxrprjdolol6no4tdu1xbmlikz" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Crispy (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5gkv0gxrprjdolol6no4tdu1xbmlikz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215719</id>
      <parentid>2215717</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T22:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morkoz</username>
        <id>163992</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215717 ni [[Special:Contributions/~2026-39425-13|~2026-39425-13]] ([[User talk:~2026-39425-13|Usapan]])</comment>
      <origin>2215719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215720</id>
      <parentid>2215719</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T22:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39348-43</username>
        <id>163999</id>
      </contributor>
      <origin>2215720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63354" sha1="f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215721</id>
      <parentid>2215720</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T22:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39348-43</username>
        <id>163999</id>
      </contributor>
      <origin>2215721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63371" sha1="qd1vqdjtacyze7nterfcs77px4qdurd" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>qd1vqdjtacyze7nterfcs77px4qdurd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215724</id>
      <parentid>2215721</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39425-52</username>
        <id>164002</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63378" sha1="j3197fmf2unjvan9shn247wi4drbtuj" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown) Coolto
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>j3197fmf2unjvan9shn247wi4drbtuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215725</id>
      <parentid>2215724</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39425-52</username>
        <id>164002</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63380" sha1="tuk2yuoee0s5xbqn9wmc642ixf1lgf0" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown) Coolto
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Maniyot|Felix Y. Maniyot]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>tuk2yuoee0s5xbqn9wmc642ixf1lgf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215726</id>
      <parentid>2215725</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215725 ni [[Special:Contributions/~2026-39425-52|~2026-39425-52]] ([[User talk:~2026-39425-52|Usapan]])</comment>
      <origin>2215726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63378" sha1="j3197fmf2unjvan9shn247wi4drbtuj" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown) Coolto
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>j3197fmf2unjvan9shn247wi4drbtuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215727</id>
      <parentid>2215726</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215724 ni [[Special:Contributions/~2026-39425-52|~2026-39425-52]] ([[User talk:~2026-39425-52|Usapan]])</comment>
      <origin>2215727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63371" sha1="qd1vqdjtacyze7nterfcs77px4qdurd" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Chris Brown'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo|Chris Brown]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>qd1vqdjtacyze7nterfcs77px4qdurd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215728</id>
      <parentid>2215727</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215721 ni [[Special:Contributions/~2026-39348-43|~2026-39348-43]] ([[User talk:~2026-39348-43|Usapan]])</comment>
      <origin>2215728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63354" sha1="f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Chris Brown)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>f8i4dbhr3nh0jrs9x962ob0wn0ctd9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215729</id>
      <parentid>2215728</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215720 ni [[Special:Contributions/~2026-39348-43|~2026-39348-43]] ([[User talk:~2026-39348-43|Usapan]])</comment>
      <origin>2215729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215731</id>
      <parentid>2215729</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T00:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39368-79</username>
        <id>164006</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63349" sha1="bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Chris Brown (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>bllk0qu434ylwtmyczxs4k668n553j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215732</id>
      <parentid>2215731</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T00:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39436-75</username>
        <id>163964</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215731 ni [[Special:Contributions/~2026-39368-79|~2026-39368-79]] ([[User talk:~2026-39368-79|Usapan]])</comment>
      <origin>2215732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215734</id>
      <parentid>2215732</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T00:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39358-85</username>
        <id>164010</id>
      </contributor>
      <comment>I corrected the names as someone changed it to a incorrect information.</comment>
      <origin>2215734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63226" sha1="34x8u8mbifjhph88rinxnghryqbmaf7" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Gizmo
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Gizmo; daglat '''INC''') ay isang bagong kutlo (''new cult'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 67,67 at narehistro noong 67,67 sa pangunguna ni GIZMO at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si GIZMO  ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni GIZMO 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatala ni Gizmo at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|GIZMO]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si GIZMO ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si GIZMO ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>34x8u8mbifjhph88rinxnghryqbmaf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215735</id>
      <parentid>2215734</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T00:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39358-85</username>
        <id>164010</id>
      </contributor>
      <comment>I forgot to change a name when I changed it earlier</comment>
      <origin>2215735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63225" sha1="tvbr1j01kxkmhn3u1y86zr70kf3ib67" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Gizmo
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Gizmo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Gizmo; daglat '''INC''') ay isang bagong kutlo (''new cult'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 67,67 at narehistro noong 67,67 sa pangunguna ni GIZMO at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si GIZMO  ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni GIZMO 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatala ni Gizmo at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|GIZMO]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si GIZMO ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si GIZMO ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>tvbr1j01kxkmhn3u1y86zr70kf3ib67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215739</id>
      <parentid>2215735</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215735 ni [[Special:Contributions/~2026-39358-85|~2026-39358-85]] ([[User talk:~2026-39358-85|Usapan]])</comment>
      <origin>2215739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63226" sha1="34x8u8mbifjhph88rinxnghryqbmaf7" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Gizmo
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Gizmo; daglat '''INC''') ay isang bagong kutlo (''new cult'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 67,67 at narehistro noong 67,67 sa pangunguna ni GIZMO at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si GIZMO  ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni GIZMO 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatala ni Gizmo at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|GIZMO]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si GIZMO ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si GIZMO ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>34x8u8mbifjhph88rinxnghryqbmaf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215740</id>
      <parentid>2215739</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215734 ni [[Special:Contributions/~2026-39358-85|~2026-39358-85]] ([[User talk:~2026-39358-85|Usapan]])</comment>
      <origin>2215740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215742</id>
      <parentid>2215740</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VertexForm</username>
        <id>107400</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2215742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63325" sha1="je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Gizmo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''ING''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang ING ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Gizmo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Gizmo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Gizmo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Gizmo. Dahil dito, ang ING ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Gizmo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng ING sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia ni Gizmo (ING) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Gizmo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Gizmo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Gizmo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Gizmo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Gizmo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Gizmo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Gizmo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Gizmo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Gizmo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Gizmo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang ING Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Gizmo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng ING na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa ING, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong ING na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang ING Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng ING Lokal ng Tondo (1967) at ng ING Lokal ng Templo Central (1984), ang ING Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Gizmo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng ING, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Gizmo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng ING ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Gizmo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Gizmo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Gizmo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Gizmo (ING) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng ING at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Gizmo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Gizmo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Gizmo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Gizmo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Gizmo (ING) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng ING sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng ING ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa ING, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Gizmo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Gizmo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng ING. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa ING. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa ING, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa ING ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng ING.

Ang Iglesia ni Gizmo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa ING. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng ING, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Gizmo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng ING, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Gizmo (ING) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Gizmo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang ING Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng ING ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Gizmo ay ang Iglesia ni Gizmo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Gizmo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang ING bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng ING tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang ING sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Gizmo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng ING ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang ING bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa ING ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Gizmo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa ING Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng ING. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng ING na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng ING na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Gizmo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Gizmo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Gizmo  ===
Ang Iglesia ni Gizmo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng ING ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng ING ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa ING ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng ING ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng ING, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa ING, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang ING, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng ING at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Gizmo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's ING Page] Site ng isang miyembro ng ING: ING profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Gizmo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng ING: tungkol sa ING atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Gizmo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng ING base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Gizmo] - Mga artikulo tungkol sa ING at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Gizmo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the ING's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Gizmo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng ING
* [http://incworld.faithweb.com/ INGWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa ING, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INGWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Gizmo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215743</id>
      <parentid>2215742</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VertexForm</username>
        <id>107400</id>
      </contributor>
      <origin>2215743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63319" sha1="1fbvco70qz9ctqzmowe18nd9sqa64hw" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang INKles tINKnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Kokey]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Kokey (Church Of Kokey)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Kokey'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (INKles: Church of Cocey; daglat '''INK''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Kokey ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabINK sila ang mulINK pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INK ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Kokey sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Kokey ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Kokey ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalakINK konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Kokey. Dahil dito, ang INK ang sinasabINK panglima sa pinakamalakINK samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Kokey&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INK sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Kokey==
Ang Iglesia ni Kokey (INK) ay may maugnayINK kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Kokey ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Kokey. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Kokey leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturINK na pangunahINK pinuno ng Iglesia ni Kokey. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahINK tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbINK sumusuporta at maaarINK umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbINK pangunahINK administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyakINK maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahINK gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District SupervisINK Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaINK pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaINK pang-organisasyon, at iba pang gawaINK itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Kokey ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INK, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Kokey, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Kokey ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Kokey na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabINK mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit magINK ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala magINK ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansarilINK pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magigINK pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Kokey (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang nagINK Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Kokey na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang datINK kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INK Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabINK gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maarINK dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil DomINKo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Kokey 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INK na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INK, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Cocey (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na nagINK mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada lINKgo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INK na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon rINK sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa LINKgo, araw na tinuturINK na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INK Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malakINK kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Ito rin ang isa sa mga hulINK kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magigINK pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INK Lokal ng Tondo (1967) at ng INK Lokal ng Templo Central (1984), ang INK Lokal ng Frisco ang pinakamalakINK kapilya ng Iglesia base sa seatINK capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malakINK pagsubok sa Iglesia ni Kokey (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdatINK sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagigINK mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagigINK pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagigINK pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng nagINK epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;HulINK Sugo ng Diyos sa mga HulINK Araw&quot; at &quot;Ang TangINK Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matindINK pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INK, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatangINK kapilya ng Iglesia ni Kokey sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabINK walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galINK sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia magINK sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigtINK ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang naratINK ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INK ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Kokey sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Kokey sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Kokey ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==GawaINK pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Kokey (INK) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INK at magINK sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle BroadcastINK Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Kokey sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Kokey.

Mayroon dINK magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa datINK tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at INKles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at INKles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hINKgil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Kokey, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahINK tagapagsalita tuwINK mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon dINK gawaINK naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;LINKap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon rINK pabahay ang Iglesia ni Kokey para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree plantINK project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Kokey (INK) ay binubuo ng maramINK elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INK sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INK ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Kokey ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago magINK opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INK, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Kokey ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang nagINK misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwINK sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Kokey]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INK. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labINK limang prayer meetINK o panata na ginaganap isang beses sa isang lINKgo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INK. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INK, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labINK dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INK ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INK.

Ang Iglesia ni Kokey ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng mulINK pagkabuhay at pagigINK aktibong kaanib sa INK. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturINK na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INK, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Kokey ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagigINK miyembro ay maaarINK sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INK, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahINK paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaarINK magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Kokey (INK) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malakINK kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang nagINK inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Kokey sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Palanan, na datINK kilala bilang INK Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galINK sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusalINK sambahan sa kasalukuyan ay inayos at mulINK pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, nagINK isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INK ngayon.]]

Ang pangunahINK tanggapan ng Iglesia ni Kokey ay ang Iglesia ni Kokey Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office BuildINK; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Kokey ay unti-untINK lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y nagINK kilalang bloc votINK. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INK bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwINK halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Kokey sa kanilang praktis ng bloc votINK sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malakINK bahagi ng mga miyembro ng INK tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey. ItinuturINK nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na iturINK ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INK sa mga halalan sa Pilipinas.

ItinuturINK ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc votINK ng Iglesia ni Kokey sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INK ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hINKgil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INK bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INK ng malakINK impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng WashINKton ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Kokey. Nakumpleto ito noong 1948. GalINK sa INK Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Kokey ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INK. Bukod sa usapINK teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Coceyianity]], itinuturINK na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INK na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maramINK talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Kokey na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong magINK isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INK na siya ang “hulINK sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang iturINK siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturINK siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Kokey, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa mulINK pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hINKgil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Kokey ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|HarINK Ciro]]. NagINK sagisag ito ng mulINK pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbINK tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay nagINK bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Kokey na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagigINK kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tangINK sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabINK ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Kokey  ===
Ang Iglesia ni Kokey ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INK ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang datINK kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaarINK magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaarINK iturINK ng INK ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas dINK iugnay sa INK ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc votINK ng INK ay may malakINK epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturINK ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INK, dahil sa matindINK pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INK, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hINKgil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INK, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawINK na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INK at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Kokey sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INK Page] Site ng isang miyembro ng INK: INK profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Kokey] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INK: tungkol sa INK atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Kokey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INK base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Kokey] - Mga artikulo tungkol sa INK at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Kokey and evangelical Coceyianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INK's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Kokey in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INK
* [http://incworld.faithweb.com/ INKWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INK, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INKWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Kokey

=== Ibang kawINK na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwINK karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatINKgabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>1fbvco70qz9ctqzmowe18nd9sqa64hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215744</id>
      <parentid>2215743</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215743 ni [[Special:Contributions/VertexForm|VertexForm]] ([[User talk:VertexForm|Usapan]])</comment>
      <origin>2215744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63325" sha1="je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Gizmo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''ING''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang ING ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Gizmo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Gizmo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Gizmo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Gizmo. Dahil dito, ang ING ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Gizmo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng ING sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia ni Gizmo (ING) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Gizmo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Gizmo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Gizmo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Gizmo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Gizmo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Gizmo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Gizmo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Gizmo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Gizmo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Gizmo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang ING Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Gizmo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng ING na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa ING, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong ING na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang ING Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng ING Lokal ng Tondo (1967) at ng ING Lokal ng Templo Central (1984), ang ING Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Gizmo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng ING, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Gizmo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng ING ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Gizmo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Gizmo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Gizmo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Gizmo (ING) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng ING at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Gizmo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Gizmo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Gizmo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Gizmo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Gizmo (ING) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng ING sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng ING ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa ING, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Gizmo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Gizmo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng ING. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa ING. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa ING, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa ING ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng ING.

Ang Iglesia ni Gizmo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa ING. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng ING, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Gizmo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng ING, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Gizmo (ING) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Gizmo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang ING Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng ING ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Gizmo ay ang Iglesia ni Gizmo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Gizmo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang ING bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng ING tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang ING sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Gizmo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng ING ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang ING bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa ING ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Gizmo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa ING Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng ING. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng ING na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng ING na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Gizmo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Gizmo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Gizmo  ===
Ang Iglesia ni Gizmo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng ING ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng ING ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa ING ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng ING ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng ING, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa ING, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang ING, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng ING at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Gizmo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's ING Page] Site ng isang miyembro ng ING: ING profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Gizmo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng ING: tungkol sa ING atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Gizmo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng ING base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Gizmo] - Mga artikulo tungkol sa ING at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Gizmo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the ING's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Gizmo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng ING
* [http://incworld.faithweb.com/ INGWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa ING, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INGWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Gizmo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215745</id>
      <parentid>2215744</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2215745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63319" sha1="1fbvco70qz9ctqzmowe18nd9sqa64hw" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang INKles tINKnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Kokey]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Kokey (Church Of Kokey)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Kokey'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (INKles: Church of Cocey; daglat '''INK''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Kokey ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabINK sila ang mulINK pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INK ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Kokey sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Kokey ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Kokey ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalakINK konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Kokey. Dahil dito, ang INK ang sinasabINK panglima sa pinakamalakINK samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Kokey&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INK sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Kokey==
Ang Iglesia ni Kokey (INK) ay may maugnayINK kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Kokey ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Kokey. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Kokey leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturINK na pangunahINK pinuno ng Iglesia ni Kokey. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahINK tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbINK sumusuporta at maaarINK umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbINK pangunahINK administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyakINK maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahINK gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District SupervisINK Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaINK pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaINK pang-organisasyon, at iba pang gawaINK itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Kokey ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INK, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Kokey, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Kokey ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Kokey na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabINK mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit magINK ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala magINK ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansarilINK pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magigINK pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Kokey (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang nagINK Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Kokey na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang datINK kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INK Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabINK gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maarINK dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil DomINKo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Kokey 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INK na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INK, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Cocey (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na nagINK mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada lINKgo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INK na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon rINK sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa LINKgo, araw na tinuturINK na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INK Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malakINK kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Ito rin ang isa sa mga hulINK kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magigINK pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INK Lokal ng Tondo (1967) at ng INK Lokal ng Templo Central (1984), ang INK Lokal ng Frisco ang pinakamalakINK kapilya ng Iglesia base sa seatINK capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malakINK pagsubok sa Iglesia ni Kokey (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdatINK sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagigINK mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagigINK pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagigINK pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng nagINK epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;HulINK Sugo ng Diyos sa mga HulINK Araw&quot; at &quot;Ang TangINK Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matindINK pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INK, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatangINK kapilya ng Iglesia ni Kokey sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabINK walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galINK sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia magINK sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigtINK ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang naratINK ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INK ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Kokey sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Kokey sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Kokey ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==GawaINK pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Kokey (INK) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INK at magINK sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle BroadcastINK Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Kokey sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Kokey.

Mayroon dINK magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa datINK tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at INKles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at INKles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hINKgil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Kokey, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahINK tagapagsalita tuwINK mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon dINK gawaINK naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;LINKap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon rINK pabahay ang Iglesia ni Kokey para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree plantINK project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Kokey (INK) ay binubuo ng maramINK elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INK sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INK ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Kokey ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago magINK opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INK, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Kokey ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang nagINK misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwINK sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Kokey]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INK. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labINK limang prayer meetINK o panata na ginaganap isang beses sa isang lINKgo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INK. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INK, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labINK dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INK ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INK.

Ang Iglesia ni Kokey ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng mulINK pagkabuhay at pagigINK aktibong kaanib sa INK. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturINK na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INK, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Kokey ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagigINK miyembro ay maaarINK sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INK, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahINK paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaarINK magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Kokey (INK) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malakINK kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang nagINK inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Kokey sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Palanan, na datINK kilala bilang INK Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galINK sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusalINK sambahan sa kasalukuyan ay inayos at mulINK pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, nagINK isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INK ngayon.]]

Ang pangunahINK tanggapan ng Iglesia ni Kokey ay ang Iglesia ni Kokey Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office BuildINK; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Kokey ay unti-untINK lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y nagINK kilalang bloc votINK. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INK bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwINK halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Kokey sa kanilang praktis ng bloc votINK sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malakINK bahagi ng mga miyembro ng INK tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey. ItinuturINK nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na iturINK ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INK sa mga halalan sa Pilipinas.

ItinuturINK ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc votINK ng Iglesia ni Kokey sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INK ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hINKgil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INK bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INK ng malakINK impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng WashINKton ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Kokey. Nakumpleto ito noong 1948. GalINK sa INK Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Kokey ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INK. Bukod sa usapINK teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Coceyianity]], itinuturINK na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INK na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maramINK talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Kokey na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong magINK isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INK na siya ang “hulINK sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang iturINK siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturINK siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Kokey, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa mulINK pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hINKgil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Kokey ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|HarINK Ciro]]. NagINK sagisag ito ng mulINK pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbINK tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay nagINK bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Kokey na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagigINK kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tangINK sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabINK ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Kokey  ===
Ang Iglesia ni Kokey ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INK ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang datINK kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaarINK magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaarINK iturINK ng INK ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas dINK iugnay sa INK ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc votINK ng INK ay may malakINK epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturINK ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INK, dahil sa matindINK pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INK, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hINKgil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INK, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawINK na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INK at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Kokey sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INK Page] Site ng isang miyembro ng INK: INK profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Kokey] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INK: tungkol sa INK atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Kokey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INK base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Kokey] - Mga artikulo tungkol sa INK at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Kokey and evangelical Coceyianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INK's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Kokey in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INK
* [http://incworld.faithweb.com/ INKWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INK, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INKWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Kokey

=== Ibang kawINK na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwINK karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatINKgabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>1fbvco70qz9ctqzmowe18nd9sqa64hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215746</id>
      <parentid>2215745</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215745 ni [[Special:Contributions/GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] ([[User talk:GinawaSaHapon|Usapan]])</comment>
      <origin>2215746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63325" sha1="je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Gizmo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Gizmo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''ING''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Gizmo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang ING ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Gizmo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Gizmo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Gizmo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Gizmo. Dahil dito, ang ING ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Gizmo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng ING sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Gizmo==
Ang Iglesia ni Gizmo (ING) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Gizmo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Gizmo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Gizmo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Gizmo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Gizmo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng ING, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Gizmo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Gizmo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Gizmo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Gizmo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Gizmo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang ING Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Gizmo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng ING na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa ING, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong ING na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang ING Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Gizmo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng ING Lokal ng Tondo (1967) at ng ING Lokal ng Templo Central (1984), ang ING Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Gizmo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng ING, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Gizmo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng ING ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Gizmo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Gizmo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Gizmo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Gizmo (ING) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng ING at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Gizmo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Gizmo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Gizmo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Gizmo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Gizmo (ING) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng ING sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng ING ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa ING, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Gizmo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Gizmo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng ING. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa ING. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa ING, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa ING ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng ING.

Ang Iglesia ni Gizmo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa ING. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng ING, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Gizmo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng ING, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Gizmo (ING) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa ING. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Gizmo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang ING Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng ING ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Gizmo ay ang Iglesia ni Gizmo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Gizmo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang ING bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Gizmo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng ING tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Gizmo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang ING sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Gizmo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng ING ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang ING bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa ING ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang ING Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Gizmo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa ING Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Gizmo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng ING. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng ING na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng ING na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Gizmo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Gizmo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Gizmo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Gizmo  ===
Ang Iglesia ni Gizmo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng ING ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng ING ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa ING ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng ING ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng ING, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa ING, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang ING, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng ING at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Gizmo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's ING Page] Site ng isang miyembro ng ING: ING profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Gizmo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng ING: tungkol sa ING atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Gizmo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng ING base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Gizmo] - Mga artikulo tungkol sa ING at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Gizmo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the ING's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Gizmo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng ING
* [http://incworld.faithweb.com/ INGWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa ING, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INGWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Gizmo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>je61nvwjc7xd1rr0clsv2yd4r7t945v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215747</id>
      <parentid>2215746</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215742 ni [[Special:Contributions/VertexForm|VertexForm]] ([[User talk:VertexForm|Usapan]])</comment>
      <origin>2215747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215748</id>
      <parentid>2215747</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VertexForm</username>
        <id>107400</id>
      </contributor>
      <origin>2215748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63185" sha1="kix96esk73339zypfwj9x3e2pcbb19w" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Kokey]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Kokey (Church Of Kokey)
|image = Iglesia_ni_Kokey.svg
|caption = Tricolor flag of Iglesia ni Kokey, believed to be inspired by sightings of INK churches launching to space and Manalo himself in a flycing saucer.
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Kokey'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INK''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Kokey ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INK ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Kokey sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Kokey ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Kokey ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Kokey. Dahil dito, ang INK ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia ni Kokey&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INK sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Kokey==
Ang Iglesia ni Kokey (INK) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Kokey ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Kokey. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia ni Kokey leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Kokey. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia ni Kokey ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INK, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Kokey, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Kokey ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia ni Kokey na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia ni Kokey (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Kokey na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INK Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Kokey 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INK na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INK, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INK na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INK Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Kokey na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INK Lokal ng Tondo (1967) at ng INK Lokal ng Templo Central (1984), ang INK Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Kokey (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INK, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Kokey sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INK ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Kokey sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Kokey sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Kokey ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Kokey (INK) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INK at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Kokey sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia ni Kokey.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Kokey, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Kokey para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Kokey (INK) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INK sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INK ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Kokey ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INK, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Kokey ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo|Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Kokey]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INK. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INK. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Kokey.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INK, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INK ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INK.

Ang Iglesia ni Kokey ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INK. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INK, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Kokey ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INK, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia ni Kokey (INK) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INK. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia ni Kokey sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INK Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INK ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Kokey ay ang Iglesia ni Kokey Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Kokey ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INK bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Kokey sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INK tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Kokey. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INK sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Kokey sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INK ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INK bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INK ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INK Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Kokey. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INK Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Kokey ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INK. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INK na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Kokey na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INK na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Kokey, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Kokey ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Kokey na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Kokey  ===
Ang Iglesia ni Kokey ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INK ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INK ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INK ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INK ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INK, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INK, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INK, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INK at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Kokey sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INK Page] Site ng isang miyembro ng INK: INK profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia ni Kokey] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INK: tungkol sa INK atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia ni Kokey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INK base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia ni Kokey] - Mga artikulo tungkol sa INK at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Kokey and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INK's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Kokey in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INK
* [http://incworld.faithweb.com/ INKWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INK, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INKWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Kokey

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>kix96esk73339zypfwj9x3e2pcbb19w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215749</id>
      <parentid>2215748</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215748 ni [[Special:Contributions/VertexForm|VertexForm]] ([[User talk:VertexForm|Usapan]])</comment>
      <origin>2215749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215752</id>
      <parentid>2215749</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>di na kailangan ang hatnote para sa bersyong Ingles. mayroon na itong link sa upper right</comment>
      <origin>2215752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63216" sha1="ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215753</id>
      <parentid>2215752</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>revert further</comment>
      <origin>2215753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63344" sha1="5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun" xml:space="preserve">&lt;small&gt;''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''&lt;/small&gt;

{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>5v93u7vigyiydziq6m8wleu6pj36fun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215754</id>
      <parentid>2215753</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215753 ni [[Special:Contributions/~2026-39205-73|~2026-39205-73]] ([[User talk:~2026-39205-73|Usapan]]) oops</comment>
      <origin>2215754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63216" sha1="ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215759</id>
      <parentid>2215754</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected &quot;[[Iglesia ni Cristo]]&quot;: Pahinang may mataas na antas ng daloy (matrapik) ([Magbago=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (walang katiyakan) [Ilipat=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (walang katiyakan))</comment>
      <origin>2215754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63216" sha1="ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>ighw9638b9bmj8wu7qaps9gospfg7tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215784</id>
      <parentid>2215759</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63223" sha1="d5vz756za3cf7d6lxljhd5i6j3jjtpr" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>d5vz756za3cf7d6lxljhd5i6j3jjtpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215785</id>
      <parentid>2215784</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63174" sha1="gr9pw2baatnd6b4hzp49il0jifdgjtl" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>gr9pw2baatnd6b4hzp49il0jifdgjtl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215786</id>
      <parentid>2215785</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63199" sha1="il9tudeub3lwcr17wpokmsgvw01nkfw" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng iskandalong pampamunuan. [https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption 2015 Iglesia Ni Cristo leadership scandal]. ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>il9tudeub3lwcr17wpokmsgvw01nkfw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215787</id>
      <parentid>2215786</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63335" sha1="59w9yghbjw3ihxidiytseib5j5qedj0" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng iskandalong pampamunuan noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mateo |first=Janvic |date=Hulyo 24, 2015 |title=Expelled Manalo accuses INC of corruption |url=https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption |access-date=2026-07-12 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt; ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>59w9yghbjw3ihxidiytseib5j5qedj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215793</id>
      <parentid>2215787</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T05:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63338" sha1="pafiwzzfadvd3vqcm06mgs0r93vtm25" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ)
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng iskandalong pampamunuan noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mateo |first=Janvic |date=Hulyo 24, 2015 |title=Expelled Manalo accuses INC of corruption |url=https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption |access-date=2026-07-12 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt; ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>pafiwzzfadvd3vqcm06mgs0r93vtm25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215794</id>
      <parentid>2215793</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T05:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63319" sha1="l5l41zuadezps79va5xz1uijx17tv45" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia ni Cristo
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng iskandalong pampamunuan noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mateo |first=Janvic |date=Hulyo 24, 2015 |title=Expelled Manalo accuses INC of corruption |url=https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption |access-date=2026-07-12 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt; ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>l5l41zuadezps79va5xz1uijx17tv45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215795</id>
      <parentid>2215794</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T05:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63323" sha1="28ktt8dl1em8uetaa7ws84kq1x6853d" xml:space="preserve">{{Infobox Christian denomination
|name = Iglesia ni Cristo
|image = Iglesia ni Cristo flag.svg
|caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tatluhang kulay na watawat ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]].
|imagewidth = 
|main_classification = [[Restorasyonismo]]&lt;br&gt;[[Kontra-Trinidad]]&lt;ref&gt;[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]&lt;/ref&gt;{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}&lt;br&gt;[[Protestantismo]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]&lt;/ref&gt;
|imagealttext = 
|orientation = 
|Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] &lt;small&gt;(Tagapamahalang Pangkalahatan)&lt;/small&gt;
|polity =
|governance = Pamamahalang Sentral
|area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na direktoryo ng INC&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;&gt;{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;}})}}
|headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;/&gt;
|founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] 
|founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,&lt;ref name=&quot;increg&quot;&gt;{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt; samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.&lt;ref name=&quot;sec&quot;&gt;{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}&lt;br&gt;{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo)
|founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]]
|separated_from =
|parent =
|merger =
| separations        = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;&gt;{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;br&gt;INC Defenders (2015)&lt;ref&gt;[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)&lt;ref&gt;[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Assembly of Yahusha (2021)&lt;ref&gt;[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]&lt;/ref&gt;
|hospitals          = New Era General Hospital
|aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc&lt;br&gt;UNLAD International, Inc.
|congregations = 178 na distrito&lt;ref name=&quot;incabout&quot;&gt;{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo  |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;5,968 na kongregasyon&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;&lt;br&gt;2,715 house churches, group worship services, at church extensions&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;
|ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;
| other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}},  {{lang-es|Iglesia de Cristo}},  {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}}
|tertiary = [[New Era University]]&lt;br&gt; College of Evangelical Ministry
| website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net]
}}

Ang '''Iglesia ni Cristo'''&lt;ref&gt;{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}&lt;/ref&gt; (binibigkas: [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to], Ingles: ''Church of Christ''; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')&lt;ref name=&quot;Harper 2&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=yuchen&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasamahan. &lt;ref name=&quot;nhi2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sophia2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tipon&quot;&gt;Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 &quot;Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary&quot;](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005&lt;/ref&gt; Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. 

Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang &quot;nag-iisang tunay na Iglesia&quot; at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.&lt;ref name='sophia'&gt;{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Harper 1'&gt;{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom.

Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.&lt;ref name=&quot;Sanders&quot;&gt;Sanders, Albert J., &quot;An Appraisal of the Iglesia ni Cristo,&quot; in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)&lt;/ref&gt; Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,&lt;ref name='erdy dead'&gt;{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.&lt;ref name='eduardo'&gt;{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]]  (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (4.8%), at [[Protestante]]  (2.8%).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang &quot;Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo&quot; sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang &quot;palawigin ang kabatiran ng mga tao&quot; sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.&lt;ref name=centennial&gt;{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo==
Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan (o ''general manager'') ng Iglesia ni Cristo. Itinakwil niya ang kaniyang mga magulang at kapatid sa gitna ng iskandalong pampamunuan noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mateo |first=Janvic |date=Hulyo 24, 2015 |title=Expelled Manalo accuses INC of corruption |url=https://www.philstar.com/headlines/2015/07/24/1480713/expelled-manalo-accuses-inc-corruption |access-date=2026-07-12 |website=Philstar.com}}&lt;/ref&gt; ]]

Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}&lt;/ref&gt;, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office&lt;ref&gt;{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&amp;oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon.

[[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]]

Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon.

Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga.

Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar.

== Kasaysayan == 
[[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]]

Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang &quot;anghel mula sa Silangan&quot; na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang &quot;ibong mandaragit&quot; na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]]

Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.&lt;ref name=&quot;Partridge&quot;&gt;Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]]

Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang &quot;Maestro Cario&quot;, ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;&gt;{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt; Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].&lt;ref name=&quot;reed&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.&lt;ref name=&quot;Palafox&quot;&gt;Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=158&amp;Itemid=1|date=2012-02-13}} &quot;National Historical Institute&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Villanueva&quot;&gt;Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GM25Y1993&quot;&gt;'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crisostomo&quot;&gt;Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html  'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)&lt;/ref&gt;{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}}

Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo.

[[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]&lt;/ref&gt; Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon'').

Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.&lt;ref name=&quot;tripod&quot;&gt;{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}&lt;/ref&gt; Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.&lt;ref&gt;[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]&lt;/ref&gt; 

Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;zabala&quot;&gt;{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng &quot;Iglesya ni Cristo&quot; |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].&lt;ref name=&quot;incdirectory&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]]

Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang &quot;Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw&quot; at &quot;Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan.&quot; Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay &quot;Iglesia ni Manalo&quot; at mga &quot;Manalista&quot; dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.&lt;ref name=&quot;reed&quot;/&gt;

Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.&lt;ref name=&quot;zabala&quot;/&gt;

Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.&lt;ref name=&quot;tuggy&quot;/&gt;

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]]

Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.&lt;ref name=&quot;modesto&quot;/&gt; Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.&lt;ref name=&quot;Suarez&quot;&gt;[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manilatimesopedjul04&quot;&gt;[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA,  27 Hulyo 2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filexpress121105&quot;&gt;Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)&lt;/ref&gt;

Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang &quot;deputy executive minister&quot; o II Tagapamahalang Pangkalahatan.&lt;ref name=&quot;MBEditorial&quot;&gt;&quot;[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]&quot; ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)&lt;/ref&gt;

Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref name=&quot;lurWho&quot;&gt;[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo.

==Gawaing pangmisyonaryo==
[[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]]
Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&amp;nbsp;kHz, DZEC 1062&amp;nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation.

Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang &quot;The Message&quot; na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo.

Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na &quot;God's Message&quot; (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba.

Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng &quot;Tagumpay Village&quot; at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng &quot;Lingap Sa Mamamayan&quot;. Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo.

== Pag-anib at mga doktrina ==
[[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]]

Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan.

Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras.

Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]&lt;/ref&gt;

Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay &quot;inihahandog&quot; habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC.

Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan.

Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon.

== Central Office ==
[[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]]

[[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]]

Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]].

== Politikal na Impluwensya sa Pilipinas ==


Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan.

Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.&lt;ref name=&quot;Pasugo1986&quot;&gt;[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by &quot;Pepe&quot; 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LoCPACS&quot;&gt;[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tubeza&quot;&gt;[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jurado&quot;&gt;[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007&lt;/ref&gt; Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas.

Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal.

==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo==
[[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]]

Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan.

=== Teolohikal na Pagsalungat ===
Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, &amp; History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, &amp; Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]]

Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&amp;oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa &quot;malayong silangan&quot; na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]]

Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}&lt;/ref&gt;

=== Kritika sa Iglesia ni Cristo  ===
Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]].

Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&amp;oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]].

Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}&lt;/ref&gt;

Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&amp;oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&amp;oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;

Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&amp;oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya.

==Mga tala==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;nhi&quot;&gt;{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;incmedia-organization&quot;&gt;{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== Mga kawing na panlabas ==
=== Kampi ===
* [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito.
* [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp.
* [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message
* [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] &quot;Read me's Page&quot;, blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp.

=== Laban ===
* [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]]
* [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo
* [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala
* [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''&quot;The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether &lt;nowiki&gt;[evangelicals] need to reassess [their]&lt;/nowiki&gt; apologetic and evangelistic approach to this group&quot;.'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google])
* [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC
* [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}.
* http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo

=== Ibang kawing na may kaugnayan ===
* [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV.
* [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&amp;nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas.

[[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]]</text>
      <sha1>28ktt8dl1em8uetaa7ws84kq1x6853d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Legazpi, Albay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15680</id>
    <revision>
      <id>2215669</id>
      <parentid>2214262</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="o0ywbxmg7l71azvy15w1x0a4c16iogh" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine city 2 
| infoboxtitle = Lungsod ng Legazpi
| sealfile     = Ph seal legazpicity.png 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption = 
| region       = V ([[Bicol]]) 
| province     = [[Albay]] 
| districts    = Ikalawang distrito ng Albay 
| barangays    = 70 
| class        = ika-2 klaseng lungsod;  bahaging urban 
| mayor        = Noel E. Rosal 
| vice_mayor   =  Oscar Robert H. Cristobal
| cityhood     = 12 Hunyo 1959 
| areakm2      = 153.70 
| population_as_of = 2007 
| population_total = 179481 
| latd =  13| latm = 8| lats = | latNS = N 
| longd = 123| longm = 44| longs = | longEW = E 
}}
Ang '''Lungsod ng Legazpi''' [http://lawphil.net/statutes/repacts/ra1959/ra_2234_1959.html (R.A. 02234)] ay isang lungsod na matatagpuan sa Lalawigan ng [[Albay]] sa Rehiyon ng [[Bicol]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Mga Barangay==

Nahahati ang Lungsod ng Legazpi sa 70 [[barangay]].

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Arimbay
* Bagacay
* Bagong Abre
* Banquerohan
* EM's Barrio
* Maoyod Pob.
* Tula-tula
* Ilawod West
* Ilawod
* Ilawod East
* Kawit-East Washington Drive
* Rizal Sreet., Ilawod
* Cabagñan
* EM's Barrio South
* Cabagñan West
* Binanuahan West
* Binanuahan East
* Imperial Court Subd
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Cabagñan East
* Lapu-lapu
* Dinagaan
* Victory Village South
* Victory Village North
* Sabang
* EM's Barrio East
* Kapantawan
* Pigcale
* Centro-Baybay
* PNR-Peñaranda St.-Iraya
* Oro Site-Magallanes St.
* Tinago
* Bitano
* Bonot
* Sagpon Pob.
* Sagmin Pob.
* Bañadero Pob.
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Baño
* Bagumbayan
* Pinaric
* Bariis
* Bigaa
* Bogtong
* Bogña
* Buenavista
* Buyuan
* Cagbacong
* Cruzada
* Dap-dap
* Dita
* Estanza
* Gogon
* Homapon
* Imalnod
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Mabinit
* Mariawa
* Maslog
* Padang
* Pawa
* Puro
* Rawis
* San Francisco
* San Joaquin
* San Roque
* Tamaoyan
* Taysan
* Matanag
* Cabugao
* Rizal Street
* Buraguis
* Lamba

&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

===Tropiko Zona climate===
*English Tropical zone climate 

==Mga kawing panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}

{{Albay}}
{{Philippine Provincial Capitals}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Albay]]


{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>o0ywbxmg7l71azvy15w1x0a4c16iogh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215760</id>
      <parentid>2215669</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215669 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2495" sha1="s3mjcjx32bcgkytz1pbh0ici0ralc3r" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine city 2 
| infoboxtitle = Lungsod ng Legazpi
| sealfile     = Ph seal legazpicity.png 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption = 
| region       = V ([[Bicol]]) 
| province     = [[Albay]] 
| districts    = Ikalawang distrito ng Albay 
| barangays    = 70 
| class        = ika-2 klaseng lungsod;  bahaging urban 
| mayor        = Noel E. Rosal 
| vice_mayor   =  Oscar Robert H. Cristobal
| cityhood     = 12 Hunyo 1959 
| areakm2      = 153.70 
| population_as_of = 2007 
| population_total = 179481 
| latd =  13| latm = 8| lats = | latNS = N 
| longd = 123| longm = 44| longs = | longEW = E 
}}
Ang '''Lungsod ng Legazpi''' [http://lawphil.net/statutes/repacts/ra1959/ra_2234_1959.html (R.A. 02234)] ay isang lungsod na matatagpuan sa Lalawigan ng [[Albay]] sa Rehiyon ng [[Bicol]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Mga Barangay==

Nahahati ang Lungsod ng Legazpi sa 70 [[barangay]].

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Arimbay
* Bagacay
* Bagong Abre
* Banquerohan
* EM's Barrio
* Maoyod Pob.
* Tula-tula
* Ilawod West
* Ilawod
* Ilawod East
* Kawit-East Washington Drive
* Rizal Sreet., Ilawod
* Cabagñan
* EM's Barrio South
* Cabagñan West
* Binanuahan West
* Binanuahan East
* Imperial Court Subd
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Cabagñan East
* Lapu-lapu
* Dinagaan
* Victory Village South
* Victory Village North
* Sabang
* EM's Barrio East
* Kapantawan
* Pigcale
* Centro-Baybay
* PNR-Peñaranda St.-Iraya
* Oro Site-Magallanes St.
* Tinago
* Bitano
* Bonot
* Sagpon Pob.
* Sagmin Pob.
* Bañadero Pob.
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Baño
* Bagumbayan
* Pinaric
* Bariis
* Bigaa
* Bogtong
* Bogña
* Buenavista
* Buyuan
* Cagbacong
* Cruzada
* Dap-dap
* Dita
* Estanza
* Gogon
* Homapon
* Imalnod
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Mabinit
* Mariawa
* Maslog
* Padang
* Pawa
* Puro
* Rawis
* San Francisco
* San Joaquin
* San Roque
* Tamaoyan
* Taysan
* Matanag
* Cabugao
* Rizal Street
* Buraguis
* Lamba

&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga kawing panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}

{{Albay}}
{{Philippine Provincial Capitals}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Albay]]


{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>s3mjcjx32bcgkytz1pbh0ici0ralc3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>One Piece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19067</id>
    <revision>
      <id>2215804</id>
      <parentid>2214294</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T08:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>98632</id>
      </contributor>
      <comment>1169</comment>
      <origin>2215804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6728" sha1="80wtoe3xfwg3yj4zbcmma4fhnpib6wy" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Agosto 2011}}

{{Infobox animanga/Header
| title           = One Piece
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = ONE PIECE（ワンピース）
| ja_romaji       = Wan Pīsu
| genre           = &lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]&lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = [[Eiichiro Oda]]
| publisher       = [[Shueisha]]
| publisher_en    = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| magazine        = [[Weekly Shōnen Jump]]
| magazine_en     = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})
| first           = 4 July 1997
| last            = 
| volumes         = 115
| volume_list     = List of One Piece manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = Serye
| director        = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)&lt;br/&gt;Munehisa Sakai (2006–2008)&lt;br /&gt;Hiroaki Miyamoto (2008–present)
| producer        = Yoshihiro Suzuki
| writer          = Hirohiko Uesaka&lt;br/&gt;Tatsuya Hamazaki
| music           = 
| studio          = [[Toei Animation]]
| licensor        = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)&lt;br /&gt;[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present)
| network         = [[Animax]], [[Fuji TV]]
| network_en      = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)&lt;br/&gt;[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)&lt;br/&gt;[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| first           = 20 Oktubre 1999
| last            = 
| episodes        = 1169
| episode_list    = List of One Piece episodes
}}
{{Infobox animanga/Other
| title           = Related works
| content         = 
* [[List of One Piece films|''One Piece'' films]]
* [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]]
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan.

Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''.

Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&amp;nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%.

== Buod ==

Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: 
*Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]]
*Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag)
*Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper)
*Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto)
*Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot)
*[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista)
*Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright)
*Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero).
*Jinbei (Ang Helmsman)

Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo.

Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World''').

[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>80wtoe3xfwg3yj4zbcmma4fhnpib6wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>YouTube</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19813</id>
    <revision>
      <id>2215811</id>
      <parentid>2173152</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39414-05</username>
        <id>164028</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Out of all and clear.</comment>
      <origin>2215811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="8u71qwgvaqb6m3sm09hyshrxio0tykw" xml:space="preserve">== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Youtube founders.jpg|thumb|400px|Ang mga nagtatag ng YouTube. Mula sa kaliwa pakanan: sina Chad Hurley, Steve Chen, at Jawed Karim]]
Ang YouTube ay sinimulan ng dating mga empleyado ng PayPal na sina Steve Chen, Chad Hurley at Jawed Karim.  Noong 2006, binili ito ng [[Google]] at naging sangay ng kumpanya.  Nagsimula ang istorya sa paggawa ng YouTube noong ang tatlong magkakaibigan ay nahihirapan sa pagpasa ng mga ''video'' ng isang ''dinner party'' sa bahay ni Chen sa [[San Francisco, California|San Francisco]], [[California]].  Ang pinakaunang ''video'' na nai-''upload'' sa YouTube ay pinamagatang ''Me at the zoo'' na kung saan mapapanood si Jawed Karim na nasa San Diego Zoo sa [[San Diego, California|San Diego]], [[California]].

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

== Mga panlabas na link ==
* {{Official website|http://www.youtube.com}} ([http://m.youtube.com ''Mobile''])

{{agham-stub}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:YouTube}}
[[Kategorya:Internet]]
[[Kategorya:Google]]</text>
      <sha1>8u71qwgvaqb6m3sm09hyshrxio0tykw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santa Cruz, Laguna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22929</id>
    <revision>
      <id>2215672</id>
      <parentid>2214242</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12336" sha1="4wnc9a3xc2zk18c866mzyukmylw0ek6" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{copyedit|date=Oktubre 2020}}
{{cleanup|date=Oktubre 2020}}
{{better translation|date=Oktubre 2020}}
}}
{{Infobox Philippine municipality 2
| infoboxtitle     = Bayan ng Santa Cruz
| native_name      = ᜐᜈ̟ᜆ ᜃ̟ᜇ̵̱ᜐ
| sealfile         = SantaCruz_Large.thumbnail.jpg
| locatormapfile   = {{PH wikidata|image_map}}
| caption          = Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Santa Cruz.
| region           = [[CALABARZON]] (Region IV-A)
| province         = [[Laguna]]
| districts        = 
| barangays        = 26
| class            = Unang Klase
| mayor            = Hon. Edgar S. San Luis.
| founded          = 1602
| areakm2          = 526234
| population_as_of = 2000
| population_total          = 92694
| population_density_km2       = 
|vice_mayor=Laarni A. Malibiran}}

Ang '''Bayan ng Santa Cruz''' ay isang unang klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] at kabisera ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Laguna, [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Kasaysayan==
Sa huling dekada ng ika-16 na siglo, ang Santa Cruz ay dating mahusay na baryo ng kasalukuyang munisipalidad ng Lumban, pati na rin ang iba pang mga napapanahong bayan tulad ng Pagsanjan, Cavinti, Paete at Pangil. Noong 6 Setyembre 1602, naghiwalay si Santa Cruz mula sa Lumban at naging isang pueblo kasama ang simbahan at pamahalaang lokal.

Mula nang maitatag ito noong 1602, ang bayan ay nawasak ng mapanganib na puwersa tulad ng sunog, bagyo, baha at paninira sa tao noong Rebolusyong Pilipino ng 1896–1899, ang giyera ng Kalayaan ng Pilipinas (1899–1902), Labanan ng Santa Cruz, ang pag-atake ng mga Tulisanes (bandido) sa panahon ng Espanya. Ang mga tropang Pilipino ng pre-war 4th at 42nd Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army at kinikilalang mga gerilya ay nagmula rin sa bayan at nasangkot sa Second Battle ng Santa Cruz noong 26 Enero 1945.

Nailalarawan sa pamamagitan ng mga mayabong na lupaing patag na matatagpuan sa baybayin ng Laguna de Bay, ang batayang pang-ekonomiya ng bayan ay tradisyunal na nakaangkla sa dalawang pangunahing industriya, lalo na ang agrikultura at pangingisda na nananatili pa rin hanggang sa kasalukuyan. Dahil sa madiskarteng kinalalagyan ng Santa Cruz na may kaugnayan sa iba pang mga pamayanan sa baybayin tungkol sa lawa, ang mga aktibidad sa pangangalakal ay nagsimula rin sa bayan noong mga unang araw ng pag-areglo. Ang bayan na maayos na palaging naging pokus ng mga aktibidad na magagamit upang ma-access sa iba pang mga lugar na may baybayin dahil sa nababagtas na Santa Cruz River bukod sa mismong Laguna de Bay. Mula noong mga unang araw na iyon, ang tubig ang pangunahing mode ng transportasyon.

Ngayon, ang Santa Cruz ay nagsisilbing kabisera ng Laguna at itinuturing na sentro ng negosyo at komersyo sa silangang bahagi ng lalawigan.

==Heograpiya==
Pagtingin sa himpapawiran kasama si Santa Cruz sa gitna at ang Pila sa harapan

Nakatayo sa gitnang bahagi ng lalawigan ng Laguna sa timog-silangang baybayin ng Laguna de Bay, ang Santa Cruz ay namamalagi ng 87 kilometro (54&amp;nbsp;mi) timog-silangan ng Metro Manila sa pamamagitan ng Calamba at makikita ang heograpiya sa humigit-kumulang na 14 degree 17 'latitude at 121 degrees 25' longitude. Ang munisipalidad ay hangganan sa hilaga at hilaga-kanluran ng Laguna de Bay, sa hilagang-silangan ng Lumban, sa silangan ng Pagsanjan, sa timog-silangan ng Magdalena, sa timog ng Liliw, at sa timog-kanluran ng Pila . Mayroon itong 26 na mga barangay at sumasaklaw sa tinatayang lugar ng 3860 hectares na binubuo ng halos 2% ng kabuuang lupa sa Lalawigan ng Laguna.

Lawak ng Lupa: 3,860 hectares

Tirahan: 381.97

Komersyal: 35.96

Institusyon: 92.17

Functional Open Space: 31.27

Mga Kalsada: 157.73

Kabuuang Built-up: 696.10

Pang-agrikultura: 3,048.57

Espesyal na Paggamit: 115.33

==Geology==
Ang dalawang uri ng mga bato na matatagpuan sa Santa Cruz ay alluvium at clastic rock. Ang mga clastic rock ay matatagpuan sa silangang bahagi ng munisipalidad partikular sa Barangay Alipit, San Jose, Oogong, Jasaan, San Juan, Palasan, at mga bahagi ng Barangays Pagsawitan, Patimbao, Bubukal, Labuin at Malinao. Ang mga batong ito ay binubuo ng inter-bedded shale at sandstone na may paminsan-minsang mga manipis na lente ng limestone, tuff, at reworked sandy tuffs, calcareous sandstone at partly tuffaceous shale.

==Klima==
Tulad ng karamihan sa mga lugar sa lalawigan ng Laguna, ang klima ng Santa Cruz ay nailalarawan sa pamamagitan ng dalawang binibigkas na panahon: tuyo mula Enero hanggang Abril at basa sa natitirang taon. Ang munisipalidad ay may taunang temperatura na 27.2 degree Celsius at taunang pag-ulan ng 1962.7mm. Ang hanging amihanang-silangan na may average na bilis ng hangin na 9 na buhol ay nananaig sa munisipyo.
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;14&quot; |Data ng klima para sa Santa Cruz, Laguna
|-
!Month
!Jan
!Feb
!Mar
!Apr
!May
!Jun
!Jul
!Aug
!Sep
!Oct
!Nov
!Dec
!Year
|-
!Average high °C (°F)
|26
(79)
|27
(81)
|29
(84)
|31
(88)
|31
(88)
|30
(86)
|29
(84)
|29
(84)
|29
(84)
|29
(84)
|28
(82)
|26
(79)
|29
(84)
|-
!Average low °C (°F)
|22
(72)
|22
(72)
|22
(72)
|23
(73)
|24
(75)
|25
(77)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|23
(73)
|23
(74)
|-
!Average [[precipitation]] mm (inches)
|58
(2.3)
|41
(1.6)
|32
(1.3)
|29
(1.1)
|91
(3.6)
|143
(5.6)
|181
(7.1)
|162
(6.4)
|172
(6.8)
|164
(6.5)
|113
(4.4)
|121
(4.8)
|1,307
(51.5)
|-
!Average rainy days
|13.4
|9.3
|9.1
|9.8
|19.1
|22.9
|26.6
|24.9
|25.0
|21.4
|16.5
|16.5
|214.5
|-
| colspan=&quot;14&quot; |Source: Meteoblue 
|}

==Mga Barangay==
Ang bayan ng Santa Cruz ay nahahati sa 26 [[barangay]].
[[File:Santa Cruz Laguna.jpg|thumb|right|Pamilihang Bayan ng Santa Cruz malapit sa Mababang Paaralan ng Santisima]]

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Alipit
* Bagumbayan
* Bubukal
* Calios
* Duhat
* Gatid
* Jasaan
* Labuin
* Malinao
* Oogong
* Pagsawitan
* Palasan
* Patimbao
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Barangay I (Pob.)
* Barangay II (Pob.)
* Barangay III (Pob.)
* Barangay IV (Pob.)
* Barangay V (Pob.)
* San Jose
* San Juan
* San Pablo Norte
* San Pablo Sur
* Santisima Cruz
* Santo Angel Central
* Santo Angel Norte
* Santo Angel Sur
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

[[Talaksan:Pila &amp; Sta Cruz Laguna.JPG|thumb|250px|none]]

==Demograpiko==
{{Populasyon}}Sa senso noong 2015, ang populasyon ng Santa Cruz, Laguna, ay 117,605 katao, [3] na may density na 3,000 mga naninirahan kada square square o 7,800 na mga residente bawat square mile.

==Economy==
Taunang koleksyon ng buwis sa lokal na pamahalaan:

2008 - ₱ 160,196,679.38

2007 - ₱ 135,792,097.46

2006 - ₱ 128,812,429.41

2005 - ₱ 117,351,293.14

==Commerce==
Ang kabisera ng lalawigan ng Laguna, Santa Cruz ay nagsisilbing sentro ng serbisyo ng lalawigan partikular para sa mga munisipalidad sa hilagang-silangang bahagi nito.

Ang kalakalan at komersyo ay mananatiling maging isa sa pangunahing mga gawaing pang-ekonomiya sa lokalidad. Ang pagkakaroon ng mga serbisyong dyip na tumatakbo sa Lumban, Paete, Siniloan, San Pablo, Pila, Victoria, Cavinti-Caliraya, Luisiana, Majayjay, Calumpang, Nagcarlan, Liliw, Magdalena, Pagsanjan, Lucban, Lucena at Calamba ay lalong nagpahusay sa papel ng munisipyo bilang isang commerce at sentro ng kalakalan.

Ang sentro ng mga aktibidad sa negosyo ay nasa poblacion partikular sa Barangay V kung saan nakalagay ang apat (4) na mga gusali ng Public Market.

Maraming pagtatatag ang Santa Cruz na nagbibigay ng kontribusyon sa kaunlaran nito. Ang pag-unlad sa paligid na ito ay naging isang uri ng komersyal na quasi-tirahan tulad ng ipinamalas ng paglaganap ng mga istraktura na ginagamit pareho para sa mga layuning pang-negosyo at tirahan ng mga nagmamay-ari / may-ari. Mayroon ding konsentrasyon ng mga negosyo sa seksyon ng pambansang haywey / expressway lalo na ang Barangay Gatid kung saan matatagpuan ang isang Mall, at ang inabandunang PNR Railway (kalsada) habang kapansin-pansin ang isang pattern ng pag-unlad na komersyal sa kahabaan ng Quezon Avenue at sa tabi ng old highway at Pedro Guevarra Avenue. Sa kahabaan ng P Guevarra Avenue, maraming mga establisyemento ang matatagpuan din tulad ng Mga Ospital, tanggapan ng Meralco, tanggapan ng PLDT, Red Cross, maraming Mga Instituto sa Pagbabangko, at Executive Emcent Lending Company. Mayroon ding SL Agritech Corporation, sa Barangay Oogong, Santa Cruz, Laguna,

==Mga punto ng interes==
Ang Santa Cruz ay maaaring walang likas na mga lugar ng turista at walang malawak na lugar upang mapaunlad ngunit isang bagay na ipinagmamalaki ng mga tao ng Santa Cruz ay ang mga lokal na pagkain na magagamit sa bayan. Ipinagmamalaki ni Santa Cruz ang sikat na puting keso o kesong puti, na sariwang gawa sa gatas ng carabao.

* Aglipayan Cathedral kasama ang aming Lady of maulawin shrine.
* Emilio Jacinto Shrine Burial Site
* Villa Valenzuela
* Santa Cruz Town Plaza
* Immaculate Concepcion Parish Church
* Kesong puti Festival - Abril 4–11
* Anilag Festival - Marso 8-17
* Camp Allen Training &amp; Development Center

==Mga Kaganapan==
Nag-host si Santa Cruz ng Palarong Pambansa mula Mayo 4–10, 2014. [9]

==Edukasyon==

===Mga paaralang kindergarten===
Pampubliko: 35

Pribado: 10

===Elementary===
Pampubliko: 16

Pribado: 11

===Mataas na paaralan===
Pampubliko: 2

Pribado: 6

===Mga Kolehiyo===
Pampubliko: 2

Pribado: 8

Bokasyonal:

Pampubliko: 1

Pribado: 2

Bilang ng mga mag-aaral:

Elementarya: 15,291

High school: 8,155

Tertiary: 10,914

==Bahagyang listahan ng mga paaralan==
* Santa Cruz Central Elementary School (The Central School of Santa Cruz)
* Bagumbayan Elementary School
* Bubukal Elementary School
* Elementary School ng Calios
* Duhat Elementary School
* Gatid Elementary School
* Oogong Elementary School
* Pagsawitan Elementary School
* Palasan Elementary School
* Patimbao Elementary School
* Paaralang Elementarya ng San Jose
* Santisima Cruz Elementary School
* Santo Angel Central Elementary School
* Santo Angel Norte Elementary School
* Santo Angel Sur Elementary School
* Silangan Elementary School
* Pedro Guevara Memorial National High School
* Pangunahing Christian International School at Special Education Center, Inc.
* ACTS Computer College
* AMA Computer University
* AMA Computer Learning Center
* Capitol View Christian School
* Immaculate Conception Catholic College (dating Don Bosco High School)
* Laguna Santiago Educational Foundation Inc.
* Laguna Senior High School
* Laguna State Polytechnic University
* Laguna University
* Little Javannah Montessori School
* Our Lady of Maulawin Educational Foundation, Inc.
* Unibersidad ng Kababaihan ng Pilipinas
* Maranatha Christian Academy
* SHARPMINDS Tutorial Center
* STI College
* St. Therese Martin ng Lisieux School at Business High School
* United Evangelical Church School
* Union College ng Laguna
* Southbay Montessori School
* GOAL-DEN Learners Center
* iExcel Learning Hub
* Mind Builders Academy
* Rabi Mahusay na Paaralang Kristiyano

==Mga Ospital==
# Pribadong Ospital: 4 Mga Yunit sa Pangkalusugan sa Bukid: 2 Pamahalaang Ospital: 1 Mga Sentro sa Kalusugan: 26
# Laguna Medical Center
# Santa Cruz Laguna Polymedic, Inc.
# Laguna Doctors Hospital
# Laguna Holy Family Hospital
# Jesus the Savior Hospital

== Mga Kilalang Sikat sa Santa Cruz ==

* [[Eduardo Quisumbing]] - Biologist
* [[Ariel Magcalas]] - Dating Alkalde mula 2007-2010
*Pedro Guevara - sundalo,mambabatas,manunulat at abogado
*[[Agueda Kahabagan]] - Bayani at Unang Babaeng Heneral ng Unang Republika ng Pilipinas
*Felicismo T. San Luis - Gobernador ng Laguna mula 1960-1992

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

===Tropiko Moonson Climate===
*Related Tropiko Kancer Climate 

==Mga Kawing Panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
*[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }}

{{Laguna}}
{{Philippine Provincial Capitals}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Laguna]]</text>
      <sha1>4wnc9a3xc2zk18c866mzyukmylw0ek6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215757</id>
      <parentid>2215672</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215672 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12272" sha1="huzqb4pmj0e08abbxdq6g4uo3j3kcwy" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{copyedit|date=Oktubre 2020}}
{{cleanup|date=Oktubre 2020}}
{{better translation|date=Oktubre 2020}}
}}
{{Infobox Philippine municipality 2
| infoboxtitle     = Bayan ng Santa Cruz
| native_name      = ᜐᜈ̟ᜆ ᜃ̟ᜇ̵̱ᜐ
| sealfile         = SantaCruz_Large.thumbnail.jpg
| locatormapfile   = {{PH wikidata|image_map}}
| caption          = Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Santa Cruz.
| region           = [[CALABARZON]] (Region IV-A)
| province         = [[Laguna]]
| districts        = 
| barangays        = 26
| class            = Unang Klase
| mayor            = Hon. Edgar S. San Luis.
| founded          = 1602
| areakm2          = 526234
| population_as_of = 2000
| population_total          = 92694
| population_density_km2       = 
|vice_mayor=Laarni A. Malibiran}}

Ang '''Bayan ng Santa Cruz''' ay isang unang klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] at kabisera ng [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Laguna, [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Kasaysayan==
Sa huling dekada ng ika-16 na siglo, ang Santa Cruz ay dating mahusay na baryo ng kasalukuyang munisipalidad ng Lumban, pati na rin ang iba pang mga napapanahong bayan tulad ng Pagsanjan, Cavinti, Paete at Pangil. Noong 6 Setyembre 1602, naghiwalay si Santa Cruz mula sa Lumban at naging isang pueblo kasama ang simbahan at pamahalaang lokal.

Mula nang maitatag ito noong 1602, ang bayan ay nawasak ng mapanganib na puwersa tulad ng sunog, bagyo, baha at paninira sa tao noong Rebolusyong Pilipino ng 1896–1899, ang giyera ng Kalayaan ng Pilipinas (1899–1902), Labanan ng Santa Cruz, ang pag-atake ng mga Tulisanes (bandido) sa panahon ng Espanya. Ang mga tropang Pilipino ng pre-war 4th at 42nd Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army at kinikilalang mga gerilya ay nagmula rin sa bayan at nasangkot sa Second Battle ng Santa Cruz noong 26 Enero 1945.

Nailalarawan sa pamamagitan ng mga mayabong na lupaing patag na matatagpuan sa baybayin ng Laguna de Bay, ang batayang pang-ekonomiya ng bayan ay tradisyunal na nakaangkla sa dalawang pangunahing industriya, lalo na ang agrikultura at pangingisda na nananatili pa rin hanggang sa kasalukuyan. Dahil sa madiskarteng kinalalagyan ng Santa Cruz na may kaugnayan sa iba pang mga pamayanan sa baybayin tungkol sa lawa, ang mga aktibidad sa pangangalakal ay nagsimula rin sa bayan noong mga unang araw ng pag-areglo. Ang bayan na maayos na palaging naging pokus ng mga aktibidad na magagamit upang ma-access sa iba pang mga lugar na may baybayin dahil sa nababagtas na Santa Cruz River bukod sa mismong Laguna de Bay. Mula noong mga unang araw na iyon, ang tubig ang pangunahing mode ng transportasyon.

Ngayon, ang Santa Cruz ay nagsisilbing kabisera ng Laguna at itinuturing na sentro ng negosyo at komersyo sa silangang bahagi ng lalawigan.

==Heograpiya==
Pagtingin sa himpapawiran kasama si Santa Cruz sa gitna at ang Pila sa harapan

Nakatayo sa gitnang bahagi ng lalawigan ng Laguna sa timog-silangang baybayin ng Laguna de Bay, ang Santa Cruz ay namamalagi ng 87 kilometro (54&amp;nbsp;mi) timog-silangan ng Metro Manila sa pamamagitan ng Calamba at makikita ang heograpiya sa humigit-kumulang na 14 degree 17 'latitude at 121 degrees 25' longitude. Ang munisipalidad ay hangganan sa hilaga at hilaga-kanluran ng Laguna de Bay, sa hilagang-silangan ng Lumban, sa silangan ng Pagsanjan, sa timog-silangan ng Magdalena, sa timog ng Liliw, at sa timog-kanluran ng Pila . Mayroon itong 26 na mga barangay at sumasaklaw sa tinatayang lugar ng 3860 hectares na binubuo ng halos 2% ng kabuuang lupa sa Lalawigan ng Laguna.

Lawak ng Lupa: 3,860 hectares

Tirahan: 381.97

Komersyal: 35.96

Institusyon: 92.17

Functional Open Space: 31.27

Mga Kalsada: 157.73

Kabuuang Built-up: 696.10

Pang-agrikultura: 3,048.57

Espesyal na Paggamit: 115.33

==Geology==
Ang dalawang uri ng mga bato na matatagpuan sa Santa Cruz ay alluvium at clastic rock. Ang mga clastic rock ay matatagpuan sa silangang bahagi ng munisipalidad partikular sa Barangay Alipit, San Jose, Oogong, Jasaan, San Juan, Palasan, at mga bahagi ng Barangays Pagsawitan, Patimbao, Bubukal, Labuin at Malinao. Ang mga batong ito ay binubuo ng inter-bedded shale at sandstone na may paminsan-minsang mga manipis na lente ng limestone, tuff, at reworked sandy tuffs, calcareous sandstone at partly tuffaceous shale.

==Klima==
Tulad ng karamihan sa mga lugar sa lalawigan ng Laguna, ang klima ng Santa Cruz ay nailalarawan sa pamamagitan ng dalawang binibigkas na panahon: tuyo mula Enero hanggang Abril at basa sa natitirang taon. Ang munisipalidad ay may taunang temperatura na 27.2 degree Celsius at taunang pag-ulan ng 1962.7mm. Ang hanging amihanang-silangan na may average na bilis ng hangin na 9 na buhol ay nananaig sa munisipyo.
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;14&quot; |Data ng klima para sa Santa Cruz, Laguna
|-
!Month
!Jan
!Feb
!Mar
!Apr
!May
!Jun
!Jul
!Aug
!Sep
!Oct
!Nov
!Dec
!Year
|-
!Average high °C (°F)
|26
(79)
|27
(81)
|29
(84)
|31
(88)
|31
(88)
|30
(86)
|29
(84)
|29
(84)
|29
(84)
|29
(84)
|28
(82)
|26
(79)
|29
(84)
|-
!Average low °C (°F)
|22
(72)
|22
(72)
|22
(72)
|23
(73)
|24
(75)
|25
(77)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|24
(75)
|23
(73)
|23
(74)
|-
!Average [[precipitation]] mm (inches)
|58
(2.3)
|41
(1.6)
|32
(1.3)
|29
(1.1)
|91
(3.6)
|143
(5.6)
|181
(7.1)
|162
(6.4)
|172
(6.8)
|164
(6.5)
|113
(4.4)
|121
(4.8)
|1,307
(51.5)
|-
!Average rainy days
|13.4
|9.3
|9.1
|9.8
|19.1
|22.9
|26.6
|24.9
|25.0
|21.4
|16.5
|16.5
|214.5
|-
| colspan=&quot;14&quot; |Source: Meteoblue 
|}

==Mga Barangay==
Ang bayan ng Santa Cruz ay nahahati sa 26 [[barangay]].
[[File:Santa Cruz Laguna.jpg|thumb|right|Pamilihang Bayan ng Santa Cruz malapit sa Mababang Paaralan ng Santisima]]

&lt;table border=0&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td valign=top&gt;
* Alipit
* Bagumbayan
* Bubukal
* Calios
* Duhat
* Gatid
* Jasaan
* Labuin
* Malinao
* Oogong
* Pagsawitan
* Palasan
* Patimbao
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* Barangay I (Pob.)
* Barangay II (Pob.)
* Barangay III (Pob.)
* Barangay IV (Pob.)
* Barangay V (Pob.)
* San Jose
* San Juan
* San Pablo Norte
* San Pablo Sur
* Santisima Cruz
* Santo Angel Central
* Santo Angel Norte
* Santo Angel Sur
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

[[Talaksan:Pila &amp; Sta Cruz Laguna.JPG|thumb|250px|none]]

==Demograpiko==
{{Populasyon}}Sa senso noong 2015, ang populasyon ng Santa Cruz, Laguna, ay 117,605 katao, [3] na may density na 3,000 mga naninirahan kada square square o 7,800 na mga residente bawat square mile.

==Economy==
Taunang koleksyon ng buwis sa lokal na pamahalaan:

2008 - ₱ 160,196,679.38

2007 - ₱ 135,792,097.46

2006 - ₱ 128,812,429.41

2005 - ₱ 117,351,293.14

==Commerce==
Ang kabisera ng lalawigan ng Laguna, Santa Cruz ay nagsisilbing sentro ng serbisyo ng lalawigan partikular para sa mga munisipalidad sa hilagang-silangang bahagi nito.

Ang kalakalan at komersyo ay mananatiling maging isa sa pangunahing mga gawaing pang-ekonomiya sa lokalidad. Ang pagkakaroon ng mga serbisyong dyip na tumatakbo sa Lumban, Paete, Siniloan, San Pablo, Pila, Victoria, Cavinti-Caliraya, Luisiana, Majayjay, Calumpang, Nagcarlan, Liliw, Magdalena, Pagsanjan, Lucban, Lucena at Calamba ay lalong nagpahusay sa papel ng munisipyo bilang isang commerce at sentro ng kalakalan.

Ang sentro ng mga aktibidad sa negosyo ay nasa poblacion partikular sa Barangay V kung saan nakalagay ang apat (4) na mga gusali ng Public Market.

Maraming pagtatatag ang Santa Cruz na nagbibigay ng kontribusyon sa kaunlaran nito. Ang pag-unlad sa paligid na ito ay naging isang uri ng komersyal na quasi-tirahan tulad ng ipinamalas ng paglaganap ng mga istraktura na ginagamit pareho para sa mga layuning pang-negosyo at tirahan ng mga nagmamay-ari / may-ari. Mayroon ding konsentrasyon ng mga negosyo sa seksyon ng pambansang haywey / expressway lalo na ang Barangay Gatid kung saan matatagpuan ang isang Mall, at ang inabandunang PNR Railway (kalsada) habang kapansin-pansin ang isang pattern ng pag-unlad na komersyal sa kahabaan ng Quezon Avenue at sa tabi ng old highway at Pedro Guevarra Avenue. Sa kahabaan ng P Guevarra Avenue, maraming mga establisyemento ang matatagpuan din tulad ng Mga Ospital, tanggapan ng Meralco, tanggapan ng PLDT, Red Cross, maraming Mga Instituto sa Pagbabangko, at Executive Emcent Lending Company. Mayroon ding SL Agritech Corporation, sa Barangay Oogong, Santa Cruz, Laguna,

==Mga punto ng interes==
Ang Santa Cruz ay maaaring walang likas na mga lugar ng turista at walang malawak na lugar upang mapaunlad ngunit isang bagay na ipinagmamalaki ng mga tao ng Santa Cruz ay ang mga lokal na pagkain na magagamit sa bayan. Ipinagmamalaki ni Santa Cruz ang sikat na puting keso o kesong puti, na sariwang gawa sa gatas ng carabao.

* Aglipayan Cathedral kasama ang aming Lady of maulawin shrine.
* Emilio Jacinto Shrine Burial Site
* Villa Valenzuela
* Santa Cruz Town Plaza
* Immaculate Concepcion Parish Church
* Kesong puti Festival - Abril 4–11
* Anilag Festival - Marso 8-17
* Camp Allen Training &amp; Development Center

==Mga Kaganapan==
Nag-host si Santa Cruz ng Palarong Pambansa mula Mayo 4–10, 2014. [9]

==Edukasyon==

===Mga paaralang kindergarten===
Pampubliko: 35

Pribado: 10

===Elementary===
Pampubliko: 16

Pribado: 11

===Mataas na paaralan===
Pampubliko: 2

Pribado: 6

===Mga Kolehiyo===
Pampubliko: 2

Pribado: 8

Bokasyonal:

Pampubliko: 1

Pribado: 2

Bilang ng mga mag-aaral:

Elementarya: 15,291

High school: 8,155

Tertiary: 10,914

==Bahagyang listahan ng mga paaralan==
* Santa Cruz Central Elementary School (The Central School of Santa Cruz)
* Bagumbayan Elementary School
* Bubukal Elementary School
* Elementary School ng Calios
* Duhat Elementary School
* Gatid Elementary School
* Oogong Elementary School
* Pagsawitan Elementary School
* Palasan Elementary School
* Patimbao Elementary School
* Paaralang Elementarya ng San Jose
* Santisima Cruz Elementary School
* Santo Angel Central Elementary School
* Santo Angel Norte Elementary School
* Santo Angel Sur Elementary School
* Silangan Elementary School
* Pedro Guevara Memorial National High School
* Pangunahing Christian International School at Special Education Center, Inc.
* ACTS Computer College
* AMA Computer University
* AMA Computer Learning Center
* Capitol View Christian School
* Immaculate Conception Catholic College (dating Don Bosco High School)
* Laguna Santiago Educational Foundation Inc.
* Laguna Senior High School
* Laguna State Polytechnic University
* Laguna University
* Little Javannah Montessori School
* Our Lady of Maulawin Educational Foundation, Inc.
* Unibersidad ng Kababaihan ng Pilipinas
* Maranatha Christian Academy
* SHARPMINDS Tutorial Center
* STI College
* St. Therese Martin ng Lisieux School at Business High School
* United Evangelical Church School
* Union College ng Laguna
* Southbay Montessori School
* GOAL-DEN Learners Center
* iExcel Learning Hub
* Mind Builders Academy
* Rabi Mahusay na Paaralang Kristiyano

==Mga Ospital==
# Pribadong Ospital: 4 Mga Yunit sa Pangkalusugan sa Bukid: 2 Pamahalaang Ospital: 1 Mga Sentro sa Kalusugan: 26
# Laguna Medical Center
# Santa Cruz Laguna Polymedic, Inc.
# Laguna Doctors Hospital
# Laguna Holy Family Hospital
# Jesus the Savior Hospital

== Mga Kilalang Sikat sa Santa Cruz ==

* [[Eduardo Quisumbing]] - Biologist
* [[Ariel Magcalas]] - Dating Alkalde mula 2007-2010
*Pedro Guevara - sundalo,mambabatas,manunulat at abogado
*[[Agueda Kahabagan]] - Bayani at Unang Babaeng Heneral ng Unang Republika ng Pilipinas
*Felicismo T. San Luis - Gobernador ng Laguna mula 1960-1992

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga Kawing Panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
*[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }}

{{Laguna}}
{{Philippine Provincial Capitals}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Laguna]]</text>
      <sha1>huzqb4pmj0e08abbxdq6g4uo3j3kcwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23352</id>
    <revision>
      <id>2215668</id>
      <parentid>2214234</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="bztwgxf89pe5u63xjnlmzwez1fzaus4" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine municipality 2 
| infoboxtitle = Bayan ng Oas
| sealfile     = 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption      = Mapa ng [[Albay]] na nagpapakita sa lokasyon ng Oas.
| region       = [[Kabikulan]] (Rehiyong V)
| province     = [[Albay]]
| districts    =
| barangays    = 53
| class        = Unang Klase
| mayor        = 
| areakm2      = 263.61
| population_as_of = 2007 | population_total      = 63888
| population_density_km2   = 
}}
[[File:Oas Church.jpg|thumb|270px|Simbahan Katoliko ng Oas]]
Ang '''Bayan ng Oas''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Albay]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Ekonomiya==

Pangkalahatang nabatay sa [[agrikultura]] ang ekonomiya ng bayan. Pangunahing mga produkto nito ay ang bigas, mga bungang kahoy tulad ng kamote, at gabi, niyog, at iba pang mga prutas at gulay. Inaani rin ang mga isda at iba pang mga pagkaing dagat sa mga baybaying bahagi ng bayan ngunit hindi gaano nakakadagdag sa kita ng bayan dahil na rin sa hirap ng pagbibiyahe ng mga kalakal dito.

==Mga Barangay==

Ang bayan ng Oas ay nahahati sa 53 mga [[barangay]].

{| border=&quot;0&quot;
|-----
| valign=&quot;top&quot; |
* Badbad
* Badian
* Bagsa
* Bagumbayan
* Balogo
* Banao
* Bangiawon
* Bongoran
* Bogtong
* Busac
* Cadawag
* Cagmanaba
* Calaguimit
* Calpi
* Calzada
* Camagong
* Casinagan
* Centro Poblacion
| valign=&quot;top&quot; |
* Coliat
* Del Rosario
* Gumabao
* Ilaor Norte
* Ilaor Sur
* Iraya Norte
* Iraya Sur
* Manga
* Maporong
* Maramba
* Moroponros
* Matambo
* Mayag
* Mayao
* Nagas
* San Pascual (Nale)
* Obaliw-Rinas
* Petoria
* Pistola
| valign=&quot;top&quot; |
* Ramay
* Rizal
* Saban
* San Agustin
* San Antonio
* San Isidro
* San Jose
* San Juan
* San Miguel
* San Ramon
* San Vicente (Suca)
* Talisay
* Talongog
* Tapel
* Tobgon
* Tobog
* Tablon
|}

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

===Tropiko Moonson Climate===
*Related Tropiko ng Kancer Climate 

==Mga Kawing Panlabas==
*[http://elgu2.ncc.gov.ph/oas/ Municipality of Oas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311073610/http://elgu2.ncc.gov.ph/oas/ |date=2007-03-11 }}
*[http://sb-oas.com Sangguniang Bayan Ng Oas]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
*[http://www.oasnon.com Oasnon Forum]

{{Albay}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Albay]]</text>
      <sha1>bztwgxf89pe5u63xjnlmzwez1fzaus4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215762</id>
      <parentid>2215668</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215668 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="q9r5uvlwnx13grhtrh59m844g96ni1l" xml:space="preserve">{{Infobox Philippine municipality 2 
| infoboxtitle = Bayan ng Oas
| sealfile     = 
| locatormapfile  = {{PH wikidata|image_map}}
| caption      = Mapa ng [[Albay]] na nagpapakita sa lokasyon ng Oas.
| region       = [[Kabikulan]] (Rehiyong V)
| province     = [[Albay]]
| districts    =
| barangays    = 53
| class        = Unang Klase
| mayor        = 
| areakm2      = 263.61
| population_as_of = 2007 | population_total      = 63888
| population_density_km2   = 
}}
[[File:Oas Church.jpg|thumb|270px|Simbahan Katoliko ng Oas]]
Ang '''Bayan ng Oas''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Albay]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan.

==Ekonomiya==

Pangkalahatang nabatay sa [[agrikultura]] ang ekonomiya ng bayan. Pangunahing mga produkto nito ay ang bigas, mga bungang kahoy tulad ng kamote, at gabi, niyog, at iba pang mga prutas at gulay. Inaani rin ang mga isda at iba pang mga pagkaing dagat sa mga baybaying bahagi ng bayan ngunit hindi gaano nakakadagdag sa kita ng bayan dahil na rin sa hirap ng pagbibiyahe ng mga kalakal dito.

==Mga Barangay==

Ang bayan ng Oas ay nahahati sa 53 mga [[barangay]].

{| border=&quot;0&quot;
|-----
| valign=&quot;top&quot; |
* Badbad
* Badian
* Bagsa
* Bagumbayan
* Balogo
* Banao
* Bangiawon
* Bongoran
* Bogtong
* Busac
* Cadawag
* Cagmanaba
* Calaguimit
* Calpi
* Calzada
* Camagong
* Casinagan
* Centro Poblacion
| valign=&quot;top&quot; |
* Coliat
* Del Rosario
* Gumabao
* Ilaor Norte
* Ilaor Sur
* Iraya Norte
* Iraya Sur
* Manga
* Maporong
* Maramba
* Moroponros
* Matambo
* Mayag
* Mayao
* Nagas
* San Pascual (Nale)
* Obaliw-Rinas
* Petoria
* Pistola
| valign=&quot;top&quot; |
* Ramay
* Rizal
* Saban
* San Agustin
* San Antonio
* San Isidro
* San Jose
* San Juan
* San Miguel
* San Ramon
* San Vicente (Suca)
* Talisay
* Talongog
* Tapel
* Tobgon
* Tobog
* Tablon
|}

==Demograpiko==
{{Populasyon}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

==Mga Kawing Panlabas==
*[http://elgu2.ncc.gov.ph/oas/ Municipality of Oas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311073610/http://elgu2.ncc.gov.ph/oas/ |date=2007-03-11 }}
*[http://sb-oas.com Sangguniang Bayan Ng Oas]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
*[http://www.oasnon.com Oasnon Forum]

{{Albay}}

[[Kategorya:Mga bayan ng Albay]]</text>
      <sha1>q9r5uvlwnx13grhtrh59m844g96ni1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46041</id>
    <revision>
      <id>2215807</id>
      <parentid>2212138</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Julius Santos III</username>
        <id>139725</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14509" sha1="i8h69pryjunwsiy2frh6d2crzcpt519" xml:space="preserve">{{Infobox Geopolitical organization
| native_name = 
| name = '''Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko'''
| title = 
| linking_name =
| logo = 
| image_flag = 
| image_symbol = 
| motto = 
| anthem = 
| image_map = Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg
| map_caption = Member economies of APEC
| admin_center_type =
| admin_center = {{flag|Singapore}}
| largest_city =
| languages_type = 
| languages =
| demonym = Economic meeting
| membership_type = 
| membership = {{unbulleted list |21 ekonomiya: |{{flag|Australia}} | {{flag|Brunei}} |{{flag|Canada}} |{{flag|Chile}} |{{flag|China}} |{{flag|Hong Kong}} |{{flag|Indonesya}} |{{flag|Japan}} |{{flag|Malaysia}} |{{flag|Mexico}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Peru}} |{{flag|Pilipinas}} |{{flag|Russia}} |{{flag|Singapore}} |{{flag|South Korea}} |{{flag|Taiwan}} |{{flag|Taylandiya}} |
{{flag|Estados Unidos}} |{{flag|Biyetnam}} }}
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = 
| leader_title1 = Chairperson
| leader_name1 = {{flagicon|CHN}} [[Xi Jinping]]
| leader_title2 = Executive Director
| leader_name2 = Eduardo Pedrosa
| sovereignty_type = 
| sovereignty_note =
| established_event1 = Establishment
| established_date1 = {{start date and age|1989}}
| established_event2 = 
| established_date2 = 
| area_km2 = 
| area_sq_mi =
| percent_water =
| population_estimate = 
| population_estimate_year = 
| population_census =
| population_census_year =
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = 
| population_density_rank =
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_year =
| GDP_PPP_per_capita = 
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = 
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year = 
| GDP_nominal_per_capita = 
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| HDI = 
| HDI_change = 
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 
| HDI_year = 
| currency = 
| currency_code =
| time_zone = 
| utc_offset = 
| time_zone_DST =
| DST_note =
| utc_offset_DST =
| cctld = 
| calling_code = 
| official_website = {{url|http://www.apec.org| www.apec.org}}
| footnote1 = 
| footnote2 = 
| footnote3 = 
}}

Ang '''Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko''' ({{lang-en|Asia-Pacific Economic Cooperation}})&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://apec2015.ph/about-apec/filipino/ | title=APEC Primer | publisher=APEC2015.ph | accessdate=6 Oktubre 2015 | archive-date=27 Agosto 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150827171747/http://apec2015.ph/about-apec/filipino/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; o '''APEC''' ay isang poro ng mga 21 bansa na napaligiran ng [[Karagatang Pasipiko]] o mga rehiyon (pinamagatang 'kasaping-ekonomiya') upang talakayin ang ekonomiyang panrehiyon, kooperasyon, kalakalan at pamumuhunan. Ipinahayag ng organisasyon na ang bahagdan ng populasyon ng daigdig ay halos 60%, halos 56% ng pandaigdigang [[pangkalahatang kitang pantahanan]] ([[Pangkalahatang kitang pantahanan|GDP]]) at halos 49% ng pandaigdigang kalakalan. Ang mga gawain, kasama ang mga taunang pagpupulong ng mga ministro ng mga kasapi, ay isinasaayos ng Sekretarya ng APEC.

Ang organisasyon ay nagdadaos ng Pagpupulong ng mga Pinunong Ekonomiko ng APEC (AELM), ang taunang pagtitipon na dinadaluhan ng mga puno ng pamahalaan ng mga kasapi ng APEC maliban sa [[Taiwan]] na nasa ilalim ng pangalang [[Chinese Taipei]], na may kinatawan na opisyal na pangministeryo nang dahil sa pagpipilit ng Tsina. Taon-taon, ang lugar ng pagdaraos ng pagtitipon ay umiikot sa mga kasaping-ekonomiya, at ang tanyag na tradisyon na ginagawa ng mga pinuno ay magsusuot ng pambansang kasuotan ng kasaping punung-abala.

== Mga kasapi ==
* Mga likas na kasapi [[Nobyembre]] 1989:
** {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
** {{flagicon|Australia}} [[Australia]]
** {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]]
** {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]
** {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]]
** {{flagicon|Japan}} [[Japan]]
** {{flagicon|Canada}} [[Canada]]
** {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]
** {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]
** {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]]
** {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]
** {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1991:
** {{flagicon|China}} [[Republikang Bayan ng Tsina]]
** {{flagicon|Hong Kong|1991}} [[Hong Kong]]
** {{flagicon|Republic of China}} [[Chinese Taipei]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1993:
** {{flagicon|Mexico}} [[Mehiko]]
** {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1994:
** {{flagicon|Chile}} [[Chile]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1998:
** {{flagicon|Peru}} [[Peru]]
** {{flagicon|Russia}} [[Rusya]]
** {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]]

== Mga Lider sa APEC ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;145&quot;&gt;
Talaksan:Anthony Albanese in 2025 (2).jpg|{{flagicon|AUS}} '''[[Australia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Australia|Punong Ministro]] '''[[Anthony Albanese]]'''
Talaksan:Hassanal Bolkiah 2026.jpg|{{flagicon|BRU}} '''[[Brunei Darussalam]]'''&lt;br /&gt; [[Sultan ng Brunei|Sultan]] '''[[Hassanal Bolkiah]]'''
Talaksan:Mark Carney portrait May 2025 (4).jpg|{{flagicon|CAN}} '''[[Canada]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Canada|Punong Ministro]] '''[[Mark Carney]]'''
Talaksan:Presidente José Antonio Kast en marzo de 2026.jpg|{{flagicon|CHL}} '''[[Chile]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Tsile|Pangulong]] '''[[José Antonio Kast]]'''
Talaksan:Xi Jinping meets Keir Starmer Jan 2026.jpg|{{flagicon|CHN}} '''[[China]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng ng Tsina|Pangulong]] '''[[Xi Jinping]]'''
Talaksan:港府執意推進《逃犯條例》修法民陣謹慎動員民眾抗爭2 (cropped).jpg|{{flagicon|Hong Kong}} '''[[Hong Kong]]'''&lt;br /&gt;Chief Executive '''[[John Lee]]'''
Talaksan:Prabowo Subianto in Brussels - 2025 - P067555-701105 (cropped).jpg|{{flagicon|IDN}} '''[[Indonesia]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Indonesia|Pangulong]] '''[[Prabowo Subianto]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 2).jpg|{{flagicon|JPN}} '''[[Japan]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] '''[[Sanae Takaichi]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 1).jpg|{{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Timog Korea|Pangulong]] '''[[Lee Jae-myung]]'''
Talaksan:Anwar Ibrahim 2026 (crooped).jpg|{{flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] '''[[Anwar Ibrahim]]'''
Talaksan:Claudia Sheinbaum in 2025 (3x4 cropped).jpg|{{flagicon|MEX}} '''[[Mexico]]'''&lt;br /&gt; [[Pangulo ng Mexico|Pangulong]] '''[[Claudia Sheinbaum]]'''
Talaksan:Christopher Luxon 2025 (mid cropped).jpg|{{flagicon|NZL}} '''[[New Zealand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Bagong Zilandya|Punong Ministro]] '''[[Christopher Luxon]]'''
Talaksan:Papua New Guinean Prime Minister James Marape speaks to the press in Port Moresby, Papua New Guinea on May 22, 2023 - 52922397744 (cropped).jpg|{{flagicon|PNG}} '''[[Papua New Guinea]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Papua New Guinea|Punong Ministro]] '''[[James Marape]]'''
Talaksan:José Balcázar.jpg|{{flagicon|PER}} '''[[Peru]]'''&lt;br /&gt; [[Pangulo ng Peru|Pangulong]] '''[[José María Balcázar]]'''
Talaksan:Bongbong Marcos in June 2025.jpg|{{flagicon|PHL}} '''[[Pilipinas]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] '''[[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]'''
Talaksan:Vladimir Putin (cropped).jpg|{{flagicon|RUS}} '''[[Rusya]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Rusya|Pangulong]] '''[[Vladimir Putin]]'''
Talaksan:Lawrence Wong 20260302.jpg|{{flagicon|SGP}} '''[[Singapore]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Singapore|Punong Ministro]] '''[[Lawrence Wong]]'''
Talaksan:林信義代表.jpg|{{flagicon|Taiwan}} '''[[Taiwan|Chinese Taipei]]'''&lt;br /&gt;Kinatawan ng Presidente ng Taiwan '''[[Lin Hsin-i]]'''
Talaksan:Anutin Charnvirakul 2026-05-08.jpg|{{flagicon|THA}} '''[[Thailand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Thailand|Punong Ministro]] '''[[Anutin Charnvirakul]]'''
Talaksan:President Donald Trump accepts a DoorDash delivery outside of the Oval Office (55212094390) (cropped).jpg|{{flagicon|USA}} '''[[Estados Unidos ng Amerika]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulong]] '''[[Donald Trump]]'''
{{flagicon|VIE}} 
Talaksan:To Lam on April 27, 2025 (cropped).jpg| {{flagicon|VIE}} '''[[Vietnam]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Vietnam|Pangulong]] '''[[Tô Lâm]]'''
&lt;/gallery&gt;

== Mga taunang pagpupulong ==
[[Talaksan:APEC2005 Hanbok.jpg|thumb|right|Pagtitipon ng APEC 2005, Busan, Timog Korea]] 
[[Talaksan:APEC2006 Áo Dài.jpg|thumb|Pagtitipon ng APEC 2006, Hanoi, Vietnam]] 
[[Talaksan:APEC Australia 2007 leaders.jpg|thumb|right|Pagtitipon ng APEC 2007, Sydney, Awstralya]]
[[Talaksan:Apec 2013.jpg|thumb|right|Pagtitipon sa APEC Indonesia 2013]]

{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|+Mga taunang pagpupulong ng Kooperasyong Pang-ekonomiko sa Asya-Pasipiko
!#!! Petsa !! Punung-abalang kasapi !! Lokasyon !! Kasuotang pangkuha ng larawan !! Websayt
|-    
| Ika-1 || Nobyembre 6-7 1989 || {{flagicon|Australia}} [[Australia]]|| [[Canberra]] || ||
|-    
| Ika-2 || Hulyo 29-31 1990  || {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]|| [[Singapore]] || ||
|-    
| Ika-3 || Nobyembre 12-14 1991 || {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]|| [[Seoul]] || || 
|-    
| Ika-4 || Setyembre 10-11 1992 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]|| [[Bangkok]] || || 
|-    
| Ika-5 || Nobyembre 19-20 1993 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]|| [[Blake Island]] || Dyaket na bombardero ||
|-    
| Ika-6 || Nobyembre 15-16 1994 || {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]]|| [[Bogor]] ||Barong [[Batik]]||
|-    
| Ika-7 || Nobyembre 18-19 1995 || {{flagicon|Japan}} [[Japan]]|| [[Osaka]] ||Damit Pangkalakal||
|-    
| Ika-8 || Nobyembre 24-25 1996 || {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]|| [[Maynila]] at [[Subic, Zambales|Subic]] ||[[Barong Tagalog]] || 
|-    
| Ika-9 || Nobyembre 24-25 1997 || {{flagicon|Canada}} [[Canada]]|| [[Vancouver]] || Dyaket na balat ||
|-    
| Ika-10 || Nobyembre 17-18 1998 || {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]|| [[Kuala Lumpur]] ||[[Batik]] ||  
|-    
| Ika-11 || Setyembre 12-13 1999 || {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]]|| [[Auckland]] ||Dyaket pandagat||
|-    
| Ika-12 || Nobyembre 15-16 2000 || {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]]|| [[Bandar Seri Begawan]] ||Barong Kain Tenunan|| [http://www.apec2000.gov.bn] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20030314093359/http%3A//www.apec2000.gov.bn/ |date=2003-03-14 }} 
|-    
| Ika-13 || Oktubre 20-21 2001 || {{flagicon|China}} [[Tsina]]|| [[Shanghai]] || Barong Tangzhuang || [http://www.china.org.cn/english/12585.htm]
|-   
| Ika-14 || Oktubre 26-27 2002 || {{flagicon|Mexico}} [[Mehiko]]|| [[Los Cabos]] ||Barong guwayabera||
|-   
| Ika-15 || Oktubre 20-21 2003 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]|| [[Bangkok]] || Barong brokada ||
|-   
| Ika-16 || Nobyembre 20-21 2004 || {{flagicon|Chile}} [[Chile]]|| [[Santiago, Chile|Santiago]] || Barong tsamantos|| [http://www.apec2004.cl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605101400/http://www.apec2004.cl/ |date=2020-06-05 }}
|-   
| Ika-17 || Nobyembre 18-19 2005 || {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]|| [[Busan]] || Hanbok ||
|-   
| Ika-18 || Nobyembre 18-19 2006 || {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]] || [[Hanoi]] || Áo dài ||  [http://www.apec2006.vn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060225120827/http://www.apec2006.vn/ |date=2006-02-25 }}   
|-   
| Ika-19 || Setyembre 8-9 2007 || {{flagicon|Australia}} [[Australia]]|| [[Sydney]] || Drizabon at mga sumbrerong Akubra ||[http://www.apec2007.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119112409/http://www.apec2007.org/ |date=2010-11-19 }} 
|-   
| Ika-20 || Nobyembre 22-23 2008 || {{flagicon|Peru}} [[Peru]]|| [[Lima]] ||   ||
|- 
| Ika-21 || Nobyembre 14-15 2009|| {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]|| [[Singapore]] ||   ||   
|- 
| Ika-22 || Nobyembre 13-14 2010 || {{flagicon|Japan}} [[Japan]]|| [[Yokohama]] || Kimono  ||
|-
| Ika-23 || Nobyembre 12–13 2011 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]|| [[Honolulu]] || Aloha Shirts
||
|-   
| Ika-24 || Setiyembre 9–10 2012 || {{flagicon|Russia}} [[Rusya]]|| [[Vladivostok]] || ||
|-
| Ika-25 || Oktubre 5–7 2013 || {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] || [[Bali]] || Barong [[Batik]]||
|-
| Ika-26 || Nobyembre 10–11 2014 || {{flagicon|China}} [[Tsina]] || [[Beijing]] || ||
|-
| Ika-27 || Nobyembre 18–19 2015 || {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] || [[Pasay]]|| [[Barong Tagalog]] ||apec2015.ph
|-
| Ika-28 || Nobyembre 19–20 2016 || {{flagicon|Peru}} [[Peru]] || [[Lima]] ||  ||
|-
| Ika-29 || Nobyembre 10–11 2017 || {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]] || [[Da Nang]] ||  ||
|-
| Ika-30 || Nobyembre 17–18 2018 || {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea]] || [[Port Moresby]] ||  ||
|-
| Ika-31 || Nobyembre 16–17 2019 ''(Kinansela)'' || {{flagicon|Chile}} [[Chile]] || [[Santiago, Chile|Santiago]] ||  ||
|-
| Ika-32 || Nobyembre 20 2020 || {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] || [[Kuala Lumpur]] (Hinawakan ng halos) || ||
|-
| Ika-33 || Nobyembre 12 2021 || {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]] || [[Auckland]] (Hinawakan ng halos) || ||
|-
| Ika-34 || Nobyembre 18–19 2022 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]] || [[Bangkok]] ||  ||
|-
| Ika-35 || Nobyembre 15–17 2023 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] || [[San Francisco]] ||  ||
|-
|Ika-36
|Nobyembre 10–16 2024
|{{flagicon|Peru}} [[Peru]]
|[[Cusco]]
|
|
|-
|Ika-37
|Oktubre 31–Nobyembre 1 2025
|{{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]
|[[Gyeongju]]
|
|
|}

== Sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na kawing ==
* [http://www.apec.org/ Opisyal na Pahina ng Kooperasyong Pang-ekonomiko sa Asya-Pasipiko]
* [http://www.apec2007.org APEC 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119112409/http://www.apec2007.org/ |date=2010-11-19 }}, Opisyal na Websayt para sa taunang pagpupulong 2007
* [http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&amp;search_crit=title&amp;search=Search&amp;date1=Anytime&amp;date2=Anytime&amp;type=form Mga Ulat sa Pagsasalik Serbisyong Pangkongreso (CRS) tungkol sa APEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921042543/http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&amp;search_crit=title&amp;search=Search&amp;date1=Anytime&amp;date2=Anytime&amp;type=form |date=2007-09-21 }} 
* [http://www.apecperu2008.info Mga Kabatiran at mga Balita tungkol sa APEC Peru 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601090216/http://www.apecperu2008.info/ |date=2008-06-01 }}

[[Kategorya:Mga pandaigdigang organisasyon]]
[[Kategorya:Asia-Pacific Economic Cooperation|*]]</text>
      <sha1>i8h69pryjunwsiy2frh6d2crzcpt519</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215818</id>
      <parentid>2215807</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Julius Santos III</username>
        <id>139725</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14503" sha1="qf5hvq5irs8taw28k88jytocde38sol" xml:space="preserve">{{Infobox Geopolitical organization
| native_name = 
| name = Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko
| title = 
| linking_name =
| logo = 
| image_flag = 
| image_symbol = 
| motto = 
| anthem = 
| image_map = Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg
| map_caption = Member economies of APEC
| admin_center_type =
| admin_center = {{flag|Singapore}}
| largest_city =
| languages_type = 
| languages =
| demonym = Economic meeting
| membership_type = 
| membership = {{Collapsible list|21 ekonomiya: |{{flag|Australia}} | {{flag|Brunei}} |{{flag|Canada}} |{{flag|Chile}} |{{flag|China}} |{{flag|Hong Kong}} |{{flag|Indonesya}} |{{flag|Japan}} |{{flag|Malaysia}} |{{flag|Mexico}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Peru}} |{{flag|Pilipinas}} |{{flag|Russia}} |{{flag|Singapore}} |{{flag|South Korea}} |{{flag|Taiwan}} |{{flag|Taylandiya}} |
{{flag|Estados Unidos}} |{{flag|Biyetnam}} }}
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| government_type = 
| leader_title1 = Chairperson
| leader_name1 = {{flagicon|CHN}} [[Xi Jinping]]
| leader_title2 = Executive Director
| leader_name2 = Eduardo Pedrosa
| sovereignty_type = 
| sovereignty_note =
| established_event1 = Establishment
| established_date1 = {{start date and age|1989}}
| established_event2 = 
| established_date2 = 
| area_km2 = 
| area_sq_mi =
| percent_water =
| population_estimate = 
| population_estimate_year = 
| population_census =
| population_census_year =
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = 
| population_density_rank =
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_year =
| GDP_PPP_per_capita = 
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = 
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year = 
| GDP_nominal_per_capita = 
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| HDI = 
| HDI_change = 
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 
| HDI_year = 
| currency = 
| currency_code =
| time_zone = 
| utc_offset = 
| time_zone_DST =
| DST_note =
| utc_offset_DST =
| cctld = 
| calling_code = 
| official_website = {{url|http://www.apec.org| www.apec.org}}
| footnote1 = 
| footnote2 = 
| footnote3 = 
}}

Ang '''Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko''' ({{lang-en|Asia-Pacific Economic Cooperation}})&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://apec2015.ph/about-apec/filipino/ | title=APEC Primer | publisher=APEC2015.ph | accessdate=6 Oktubre 2015 | archive-date=27 Agosto 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150827171747/http://apec2015.ph/about-apec/filipino/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; o '''APEC''' ay isang poro ng mga 21 bansa na napaligiran ng [[Karagatang Pasipiko]] o mga rehiyon (pinamagatang 'kasaping-ekonomiya') upang talakayin ang ekonomiyang panrehiyon, kooperasyon, kalakalan at pamumuhunan. Ipinahayag ng organisasyon na ang bahagdan ng populasyon ng daigdig ay halos 60%, halos 56% ng pandaigdigang [[pangkalahatang kitang pantahanan]] ([[Pangkalahatang kitang pantahanan|GDP]]) at halos 49% ng pandaigdigang kalakalan. Ang mga gawain, kasama ang mga taunang pagpupulong ng mga ministro ng mga kasapi, ay isinasaayos ng Sekretarya ng APEC.

Ang organisasyon ay nagdadaos ng Pagpupulong ng mga Pinunong Ekonomiko ng APEC (AELM), ang taunang pagtitipon na dinadaluhan ng mga puno ng pamahalaan ng mga kasapi ng APEC maliban sa [[Taiwan]] na nasa ilalim ng pangalang [[Chinese Taipei]], na may kinatawan na opisyal na pangministeryo nang dahil sa pagpipilit ng Tsina. Taon-taon, ang lugar ng pagdaraos ng pagtitipon ay umiikot sa mga kasaping-ekonomiya, at ang tanyag na tradisyon na ginagawa ng mga pinuno ay magsusuot ng pambansang kasuotan ng kasaping punung-abala.

== Mga kasapi ==
* Mga likas na kasapi [[Nobyembre]] 1989:
** {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
** {{flagicon|Australia}} [[Australia]]
** {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]]
** {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]
** {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]]
** {{flagicon|Japan}} [[Japan]]
** {{flagicon|Canada}} [[Canada]]
** {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]
** {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]
** {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]]
** {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]
** {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1991:
** {{flagicon|China}} [[Republikang Bayan ng Tsina]]
** {{flagicon|Hong Kong|1991}} [[Hong Kong]]
** {{flagicon|Republic of China}} [[Chinese Taipei]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1993:
** {{flagicon|Mexico}} [[Mehiko]]
** {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1994:
** {{flagicon|Chile}} [[Chile]]
* Mga bansang sumanib [[Nobyembre]] 1998:
** {{flagicon|Peru}} [[Peru]]
** {{flagicon|Russia}} [[Rusya]]
** {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]]

== Mga Lider sa APEC ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;145&quot;&gt;
Talaksan:Anthony Albanese in 2025 (2).jpg|{{flagicon|AUS}} '''[[Australia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Australia|Punong Ministro]] '''[[Anthony Albanese]]'''
Talaksan:Hassanal Bolkiah 2026.jpg|{{flagicon|BRU}} '''[[Brunei Darussalam]]'''&lt;br /&gt; [[Sultan ng Brunei|Sultan]] '''[[Hassanal Bolkiah]]'''
Talaksan:Mark Carney portrait May 2025 (4).jpg|{{flagicon|CAN}} '''[[Canada]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Canada|Punong Ministro]] '''[[Mark Carney]]'''
Talaksan:Presidente José Antonio Kast en marzo de 2026.jpg|{{flagicon|CHL}} '''[[Chile]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Tsile|Pangulong]] '''[[José Antonio Kast]]'''
Talaksan:Xi Jinping meets Keir Starmer Jan 2026.jpg|{{flagicon|CHN}} '''[[China]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng ng Tsina|Pangulong]] '''[[Xi Jinping]]'''
Talaksan:港府執意推進《逃犯條例》修法民陣謹慎動員民眾抗爭2 (cropped).jpg|{{flagicon|Hong Kong}} '''[[Hong Kong]]'''&lt;br /&gt;Chief Executive '''[[John Lee]]'''
Talaksan:Prabowo Subianto in Brussels - 2025 - P067555-701105 (cropped).jpg|{{flagicon|IDN}} '''[[Indonesia]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Indonesia|Pangulong]] '''[[Prabowo Subianto]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 2).jpg|{{flagicon|JPN}} '''[[Japan]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] '''[[Sanae Takaichi]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 1).jpg|{{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Timog Korea|Pangulong]] '''[[Lee Jae-myung]]'''
Talaksan:Anwar Ibrahim 2026 (crooped).jpg|{{flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] '''[[Anwar Ibrahim]]'''
Talaksan:Claudia Sheinbaum in 2025 (3x4 cropped).jpg|{{flagicon|MEX}} '''[[Mexico]]'''&lt;br /&gt; [[Pangulo ng Mexico|Pangulong]] '''[[Claudia Sheinbaum]]'''
Talaksan:Christopher Luxon 2025 (mid cropped).jpg|{{flagicon|NZL}} '''[[New Zealand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Bagong Zilandya|Punong Ministro]] '''[[Christopher Luxon]]'''
Talaksan:Papua New Guinean Prime Minister James Marape speaks to the press in Port Moresby, Papua New Guinea on May 22, 2023 - 52922397744 (cropped).jpg|{{flagicon|PNG}} '''[[Papua New Guinea]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Papua New Guinea|Punong Ministro]] '''[[James Marape]]'''
Talaksan:José Balcázar.jpg|{{flagicon|PER}} '''[[Peru]]'''&lt;br /&gt; [[Pangulo ng Peru|Pangulong]] '''[[José María Balcázar]]'''
Talaksan:Bongbong Marcos in June 2025.jpg|{{flagicon|PHL}} '''[[Pilipinas]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] '''[[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]'''
Talaksan:Vladimir Putin (cropped).jpg|{{flagicon|RUS}} '''[[Rusya]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Rusya|Pangulong]] '''[[Vladimir Putin]]'''
Talaksan:Lawrence Wong 20260302.jpg|{{flagicon|SGP}} '''[[Singapore]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Singapore|Punong Ministro]] '''[[Lawrence Wong]]'''
Talaksan:林信義代表.jpg|{{flagicon|Taiwan}} '''[[Taiwan|Chinese Taipei]]'''&lt;br /&gt;Kinatawan ng Presidente ng Taiwan '''[[Lin Hsin-i]]'''
Talaksan:Anutin Charnvirakul 2026-05-08.jpg|{{flagicon|THA}} '''[[Thailand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Thailand|Punong Ministro]] '''[[Anutin Charnvirakul]]'''
Talaksan:President Donald Trump accepts a DoorDash delivery outside of the Oval Office (55212094390) (cropped).jpg|{{flagicon|USA}} '''[[Estados Unidos ng Amerika]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulong]] '''[[Donald Trump]]'''
{{flagicon|VIE}} 
Talaksan:To Lam on April 27, 2025 (cropped).jpg| {{flagicon|VIE}} '''[[Vietnam]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Vietnam|Pangulong]] '''[[Tô Lâm]]'''
&lt;/gallery&gt;

== Mga taunang pagpupulong ==
[[Talaksan:APEC2005 Hanbok.jpg|thumb|right|Pagtitipon ng APEC 2005, Busan, Timog Korea]] 
[[Talaksan:APEC2006 Áo Dài.jpg|thumb|Pagtitipon ng APEC 2006, Hanoi, Vietnam]] 
[[Talaksan:APEC Australia 2007 leaders.jpg|thumb|right|Pagtitipon ng APEC 2007, Sydney, Awstralya]]
[[Talaksan:Apec 2013.jpg|thumb|right|Pagtitipon sa APEC Indonesia 2013]]

{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|+Mga taunang pagpupulong ng Kooperasyong Pang-ekonomiko sa Asya-Pasipiko
!#!! Petsa !! Punung-abalang kasapi !! Lokasyon !! Kasuotang pangkuha ng larawan !! Websayt
|-    
| Ika-1 || Nobyembre 6-7 1989 || {{flagicon|Australia}} [[Australia]]|| [[Canberra]] || ||
|-    
| Ika-2 || Hulyo 29-31 1990  || {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]|| [[Singapore]] || ||
|-    
| Ika-3 || Nobyembre 12-14 1991 || {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]|| [[Seoul]] || || 
|-    
| Ika-4 || Setyembre 10-11 1992 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]|| [[Bangkok]] || || 
|-    
| Ika-5 || Nobyembre 19-20 1993 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]|| [[Blake Island]] || Dyaket na bombardero ||
|-    
| Ika-6 || Nobyembre 15-16 1994 || {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]]|| [[Bogor]] ||Barong [[Batik]]||
|-    
| Ika-7 || Nobyembre 18-19 1995 || {{flagicon|Japan}} [[Japan]]|| [[Osaka]] ||Damit Pangkalakal||
|-    
| Ika-8 || Nobyembre 24-25 1996 || {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]]|| [[Maynila]] at [[Subic, Zambales|Subic]] ||[[Barong Tagalog]] || 
|-    
| Ika-9 || Nobyembre 24-25 1997 || {{flagicon|Canada}} [[Canada]]|| [[Vancouver]] || Dyaket na balat ||
|-    
| Ika-10 || Nobyembre 17-18 1998 || {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]|| [[Kuala Lumpur]] ||[[Batik]] ||  
|-    
| Ika-11 || Setyembre 12-13 1999 || {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]]|| [[Auckland]] ||Dyaket pandagat||
|-    
| Ika-12 || Nobyembre 15-16 2000 || {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]]|| [[Bandar Seri Begawan]] ||Barong Kain Tenunan|| [http://www.apec2000.gov.bn] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20030314093359/http%3A//www.apec2000.gov.bn/ |date=2003-03-14 }} 
|-    
| Ika-13 || Oktubre 20-21 2001 || {{flagicon|China}} [[Tsina]]|| [[Shanghai]] || Barong Tangzhuang || [http://www.china.org.cn/english/12585.htm]
|-   
| Ika-14 || Oktubre 26-27 2002 || {{flagicon|Mexico}} [[Mehiko]]|| [[Los Cabos]] ||Barong guwayabera||
|-   
| Ika-15 || Oktubre 20-21 2003 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]|| [[Bangkok]] || Barong brokada ||
|-   
| Ika-16 || Nobyembre 20-21 2004 || {{flagicon|Chile}} [[Chile]]|| [[Santiago, Chile|Santiago]] || Barong tsamantos|| [http://www.apec2004.cl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605101400/http://www.apec2004.cl/ |date=2020-06-05 }}
|-   
| Ika-17 || Nobyembre 18-19 2005 || {{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]|| [[Busan]] || Hanbok ||
|-   
| Ika-18 || Nobyembre 18-19 2006 || {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]] || [[Hanoi]] || Áo dài ||  [http://www.apec2006.vn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060225120827/http://www.apec2006.vn/ |date=2006-02-25 }}   
|-   
| Ika-19 || Setyembre 8-9 2007 || {{flagicon|Australia}} [[Australia]]|| [[Sydney]] || Drizabon at mga sumbrerong Akubra ||[http://www.apec2007.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119112409/http://www.apec2007.org/ |date=2010-11-19 }} 
|-   
| Ika-20 || Nobyembre 22-23 2008 || {{flagicon|Peru}} [[Peru]]|| [[Lima]] ||   ||
|- 
| Ika-21 || Nobyembre 14-15 2009|| {{flagicon|Singapore}} [[Singapore]]|| [[Singapore]] ||   ||   
|- 
| Ika-22 || Nobyembre 13-14 2010 || {{flagicon|Japan}} [[Japan]]|| [[Yokohama]] || Kimono  ||
|-
| Ika-23 || Nobyembre 12–13 2011 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]|| [[Honolulu]] || Aloha Shirts
||
|-   
| Ika-24 || Setiyembre 9–10 2012 || {{flagicon|Russia}} [[Rusya]]|| [[Vladivostok]] || ||
|-
| Ika-25 || Oktubre 5–7 2013 || {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] || [[Bali]] || Barong [[Batik]]||
|-
| Ika-26 || Nobyembre 10–11 2014 || {{flagicon|China}} [[Tsina]] || [[Beijing]] || ||
|-
| Ika-27 || Nobyembre 18–19 2015 || {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] || [[Pasay]]|| [[Barong Tagalog]] ||apec2015.ph
|-
| Ika-28 || Nobyembre 19–20 2016 || {{flagicon|Peru}} [[Peru]] || [[Lima]] ||  ||
|-
| Ika-29 || Nobyembre 10–11 2017 || {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]] || [[Da Nang]] ||  ||
|-
| Ika-30 || Nobyembre 17–18 2018 || {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea]] || [[Port Moresby]] ||  ||
|-
| Ika-31 || Nobyembre 16–17 2019 ''(Kinansela)'' || {{flagicon|Chile}} [[Chile]] || [[Santiago, Chile|Santiago]] ||  ||
|-
| Ika-32 || Nobyembre 20 2020 || {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] || [[Kuala Lumpur]] (Hinawakan ng halos) || ||
|-
| Ika-33 || Nobyembre 12 2021 || {{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand]] || [[Auckland]] (Hinawakan ng halos) || ||
|-
| Ika-34 || Nobyembre 18–19 2022 || {{flagicon|Thailand}} [[Thailand]] || [[Bangkok]] ||  ||
|-
| Ika-35 || Nobyembre 15–17 2023 || {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] || [[San Francisco]] ||  ||
|-
|Ika-36
|Nobyembre 10–16 2024
|{{flagicon|Peru}} [[Peru]]
|[[Cusco]]
|
|
|-
|Ika-37
|Oktubre 31–Nobyembre 1 2025
|{{flagicon|South Korea}} [[Timog Korea]]
|[[Gyeongju]]
|
|
|}

== Sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na kawing ==
* [http://www.apec.org/ Opisyal na Pahina ng Kooperasyong Pang-ekonomiko sa Asya-Pasipiko]
* [http://www.apec2007.org APEC 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119112409/http://www.apec2007.org/ |date=2010-11-19 }}, Opisyal na Websayt para sa taunang pagpupulong 2007
* [http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&amp;search_crit=title&amp;search=Search&amp;date1=Anytime&amp;date2=Anytime&amp;type=form Mga Ulat sa Pagsasalik Serbisyong Pangkongreso (CRS) tungkol sa APEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921042543/http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&amp;search_crit=title&amp;search=Search&amp;date1=Anytime&amp;date2=Anytime&amp;type=form |date=2007-09-21 }} 
* [http://www.apecperu2008.info Mga Kabatiran at mga Balita tungkol sa APEC Peru 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601090216/http://www.apecperu2008.info/ |date=2008-06-01 }}

[[Kategorya:Mga pandaigdigang organisasyon]]
[[Kategorya:Asia-Pacific Economic Cooperation|*]]</text>
      <sha1>qf5hvq5irs8taw28k88jytocde38sol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anarkismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87382</id>
    <revision>
      <id>2215789</id>
      <parentid>2215659</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T04:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klasiko */</comment>
      <origin>2215789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80854" sha1="mfc5d7nicqb9whqfocji28s8gwzti4m" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan. Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]]. Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.

== Kasaysayan ==
Ang ideya ng anarkismo ay matatagpuan sa iba't ibang siglo at kapanahunan tulad ng pagusbong ng pilosopiya sa Griyego at Tsina dahil sa pamamalakad ng pamahalaan.  Ngunit, nagkaroon lamang ng malawakang pag-usbong na kilusan sa [[Panahon ng Kaliwanagan|Panahon ng Pagmumulat]] noong ika-17 na [[Dantaon|siglo]] sa mga Europeyong bansa, kung saan tinutulan nito ang pang-aalipin at monarkiya na siyang pangunahing sistema ng Europeo. Kinukunsidera na si William Godwin ang kauna-unahang anarkista sapagkat sa kanyang sulatin ay dinepensahan niya ang isang lipunan na walang gobyerno, na gumagamit ng pagrarason at prinsipyo upang magkaroon ng pagpapasiya at malayang pagtutulungan kahit na hindi niya tinawag ang sarili na anarkista. Sa ika-18 na siglo ay unti-unting lumaganap ito sa iba't ibang sulok ng daigdig at kasamang humubog ng iba't ibang ideyolohiya tulad ng [[Liberalismo]] at [[Komunismo]] na nais baguhin ang kasalukuyang pamamalakad ng lipunan. Ang isa sa tanyag na mga pilosopo ay si [[Pierre-Joseph Proudhon]] ng Pransiya na unang tumawag sa sarili na anarkista at naging sikat sa kanyang libro na &quot;What is Property?&quot; bilang pagpuna sa konsepto ng ari-arian. Itong libro ay isa sa mga humubog sa pananaw ni Karl Marx na tumalakay sa sistemang pinapairal ng mga makapangyarihan, ang kapitalismo. Kinalaunan, maraming anarkista ang lumapit at nagbasa sa katha ni Karl Marx upang pabagsakin ang sistemang ito. Isa sa mga karibal ni Marx, kumakatawan para sa mga anarkista, si Bakunin, ay pinuna ang ilan sa mga kaisipan niya dahil sa pagdududa. Nagkaroon sila ng malawak na alitan tungkol sa paggamit ng pamahalaan bilang daan papuntang komunismo, na siyang humantong sa paghihiwalayan ng dalawang ideyolohiya. Nagkaroon ng malawakang pagbuhay nito noong dekada '60 hanggang '70, ang kilusang post-structuralism, kung saan nagkaroon ng panibagong klaseng pag-iisip na kumwestyon, humamon, o tumalakay sa kahigpitan ng wika, pag-intindi ng kapangyarihan, at mga permanenteng katotohanan kasama na ang pagtalakay sa pamahalaan.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>mfc5d7nicqb9whqfocji28s8gwzti4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215790</id>
      <parentid>2215789</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T04:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pos-klasiko at kontemporaryo */</comment>
      <origin>2215790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80987" sha1="491dzv0wp6ayz4ogn1jn7lrpz54bd6o" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}}

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}}

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}}

== Kasaysayan ==
Ang ideya ng anarkismo ay matatagpuan sa iba't ibang siglo at kapanahunan tulad ng pagusbong ng pilosopiya sa Griyego at Tsina dahil sa pamamalakad ng pamahalaan.  Ngunit, nagkaroon lamang ng malawakang pag-usbong na kilusan sa [[Panahon ng Kaliwanagan|Panahon ng Pagmumulat]] noong ika-17 na [[Dantaon|siglo]] sa mga Europeyong bansa, kung saan tinutulan nito ang pang-aalipin at monarkiya na siyang pangunahing sistema ng Europeo. Kinukunsidera na si William Godwin ang kauna-unahang anarkista sapagkat sa kanyang sulatin ay dinepensahan niya ang isang lipunan na walang gobyerno, na gumagamit ng pagrarason at prinsipyo upang magkaroon ng pagpapasiya at malayang pagtutulungan kahit na hindi niya tinawag ang sarili na anarkista. Sa ika-18 na siglo ay unti-unting lumaganap ito sa iba't ibang sulok ng daigdig at kasamang humubog ng iba't ibang ideyolohiya tulad ng [[Liberalismo]] at [[Komunismo]] na nais baguhin ang kasalukuyang pamamalakad ng lipunan. Ang isa sa tanyag na mga pilosopo ay si [[Pierre-Joseph Proudhon]] ng Pransiya na unang tumawag sa sarili na anarkista at naging sikat sa kanyang libro na &quot;What is Property?&quot; bilang pagpuna sa konsepto ng ari-arian. Itong libro ay isa sa mga humubog sa pananaw ni Karl Marx na tumalakay sa sistemang pinapairal ng mga makapangyarihan, ang kapitalismo. Kinalaunan, maraming anarkista ang lumapit at nagbasa sa katha ni Karl Marx upang pabagsakin ang sistemang ito. Isa sa mga karibal ni Marx, kumakatawan para sa mga anarkista, si Bakunin, ay pinuna ang ilan sa mga kaisipan niya dahil sa pagdududa. Nagkaroon sila ng malawak na alitan tungkol sa paggamit ng pamahalaan bilang daan papuntang komunismo, na siyang humantong sa paghihiwalayan ng dalawang ideyolohiya. Nagkaroon ng malawakang pagbuhay nito noong dekada '60 hanggang '70, ang kilusang post-structuralism, kung saan nagkaroon ng panibagong klaseng pag-iisip na kumwestyon, humamon, o tumalakay sa kahigpitan ng wika, pag-intindi ng kapangyarihan, at mga permanenteng katotohanan kasama na ang pagtalakay sa pamahalaan.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>491dzv0wp6ayz4ogn1jn7lrpz54bd6o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215791</id>
      <parentid>2215790</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T04:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga talababa */</comment>
      <origin>2215791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81257" sha1="stkv62kocf7dga62xnuubky1n1iqrpb" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}}

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}}

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}}

== Kasaysayan ==
Ang ideya ng anarkismo ay matatagpuan sa iba't ibang siglo at kapanahunan tulad ng pagusbong ng pilosopiya sa Griyego at Tsina dahil sa pamamalakad ng pamahalaan.  Ngunit, nagkaroon lamang ng malawakang pag-usbong na kilusan sa [[Panahon ng Kaliwanagan|Panahon ng Pagmumulat]] noong ika-17 na [[Dantaon|siglo]] sa mga Europeyong bansa, kung saan tinutulan nito ang pang-aalipin at monarkiya na siyang pangunahing sistema ng Europeo. Kinukunsidera na si William Godwin ang kauna-unahang anarkista sapagkat sa kanyang sulatin ay dinepensahan niya ang isang lipunan na walang gobyerno, na gumagamit ng pagrarason at prinsipyo upang magkaroon ng pagpapasiya at malayang pagtutulungan kahit na hindi niya tinawag ang sarili na anarkista. Sa ika-18 na siglo ay unti-unting lumaganap ito sa iba't ibang sulok ng daigdig at kasamang humubog ng iba't ibang ideyolohiya tulad ng [[Liberalismo]] at [[Komunismo]] na nais baguhin ang kasalukuyang pamamalakad ng lipunan. Ang isa sa tanyag na mga pilosopo ay si [[Pierre-Joseph Proudhon]] ng Pransiya na unang tumawag sa sarili na anarkista at naging sikat sa kanyang libro na &quot;What is Property?&quot; bilang pagpuna sa konsepto ng ari-arian. Itong libro ay isa sa mga humubog sa pananaw ni Karl Marx na tumalakay sa sistemang pinapairal ng mga makapangyarihan, ang kapitalismo. Kinalaunan, maraming anarkista ang lumapit at nagbasa sa katha ni Karl Marx upang pabagsakin ang sistemang ito. Isa sa mga karibal ni Marx, kumakatawan para sa mga anarkista, si Bakunin, ay pinuna ang ilan sa mga kaisipan niya dahil sa pagdududa. Nagkaroon sila ng malawak na alitan tungkol sa paggamit ng pamahalaan bilang daan papuntang komunismo, na siyang humantong sa paghihiwalayan ng dalawang ideyolohiya. Nagkaroon ng malawakang pagbuhay nito noong dekada '60 hanggang '70, ang kilusang post-structuralism, kung saan nagkaroon ng panibagong klaseng pag-iisip na kumwestyon, humamon, o tumalakay sa kahigpitan ng wika, pag-intindi ng kapangyarihan, at mga permanenteng katotohanan kasama na ang pagtalakay sa pamahalaan.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |author-mask=2 |date=2018 |title=Contemporary Anarchist and Anarchistic Movements |journal=Sociology Compass |publisher=Wiley |volume=12 |issue=6 |article-number=e12582 |doi=10.1111/soc4.12582 |issn=1751-9020|language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>stkv62kocf7dga62xnuubky1n1iqrpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215815</id>
      <parentid>2215791</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kasaysayan */</comment>
      <origin>2215815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81599" sha1="tj3l182iz9r5eq23ie7d5lv1pdglomk" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}}

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}}

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}}

== Kasaysayan ==

=== Sinaunang panahon at gitnang panahon ===
Ang mga pinakakilalang naunang tagapagpauna ng anarkismo sa sinaunang daigdig ay matatagpuan sa [[Tsina]] at [[Gresya]]. Sa Tsina, ang anarkismong pampilosopiya (ang pagtalakay sa pagiging lehitimo ng estado) ay inilahad ng mga pilosopong [[Taoismo|Taoista]] na sina Zhuang Zhou at [[Laozi]]. Kasama ng [[estoisismo]], sinasabing ang [[Taoismo]] ay nagtaglay ng mahahalagang paunang pahiwatig ng anarkismo.

Naipahayag din ang mga pananaw na anarkiko ng mga [[Mandudula|mandudulang]] [[trahedya]] at mga pilosopo sa Gresya. Ginamit nina [[Esquilo|Eskilo]] at [[Sopokles]] ang alamat ni Antigona upang ilarawan ang tunggalian sa pagitan ng mga batas na ipinapataw ng estado at ng pansariling awtonomiya. Patuloy namang kinuwestiyon ni Sokrates ang mga awtoridad sa [[Atenas]] at iginiit ang [[karapatan]] ng indibiduwal sa [[kalayaan]] ng budhi. Tinanggihan ng mga [[Siniko]] ang batas ng tao (''nomos'') at ang mga kaugnay na awtoridad, habang sinisikap nilang mamuhay ayon sa kalikasan (''physis''). Samantala, itinaguyod ng mga Estoiko ang isang lipunang nakabatay sa di-pormal at magiliw na ugnayan ng mga mamamayan nang walang pag-iral ng estado.

Sa [[Imperyong Sasanida]] (224–651 CE), nanawagan si [[Mazdak]] para sa isang lipunang may pagkakapantay-pantay at sa pag-aalis ng monarkiya, subalit hindi nagtagal ay ipinapatay siya ni Emperador Kavad I. Sa Basra, nangaral ang ilang sektang panrelihiyon laban sa estado. Sa [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] sa [[Europa]], walang naging malinaw na gawaing anarkista maliban sa ilang mapagkait sa sariling mga kilusang panrelihiyon. Nagkaroon ng mga tendensiyang kontra-estado at libertaryo ang iba't ibang sektang panrelihiyon sa Europa. Ang mga ito, kasama ng ilang kilusang [[Muslim]], ang kalauna'y nagbigay-daan sa pag-usbong ng panrelihiyong anarkismo.

Ang muling pagsigla ng interes sa sinaunang panahon noong [[Renasimiyento|Renasimyento]] at ang pagbibigay-diin sa sariling pagpapasya noong [[Repormasyon]] ay muling nagpasigla sa mga elementong sekular na kontra-awtoritaryo sa Europa, lalo na sa Pransiya. Ang mga hamon ng [[Panahon ng Kaliwanagan]] sa awtoridad na intelektuwal—maging sekular o panrelihiyon—at ang mga rebolusyon noong dekada 1790 at noong 1848 ay pawang nagpasigla sa pag-unlad ng ideolohiyang humantong sa panahon ng klasikong anarkismo.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |author-mask=2 |date=2018 |title=Contemporary Anarchist and Anarchistic Movements |journal=Sociology Compass |publisher=Wiley |volume=12 |issue=6 |article-number=e12582 |doi=10.1111/soc4.12582 |issn=1751-9020|language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>tj3l182iz9r5eq23ie7d5lv1pdglomk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215816</id>
      <parentid>2215815</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinaunang panahon at gitnang panahon */</comment>
      <origin>2215816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81680" sha1="6kwj8h508n7zh7sk5zi2a0skfqelq8w" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}}

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}}

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}}

== Kasaysayan ==

=== Sinaunang panahon at gitnang panahon ===
Ang mga pinakakilalang naunang tagapagpauna ng anarkismo sa sinaunang daigdig ay matatagpuan sa [[Tsina]] at [[Gresya]]. Sa Tsina, ang anarkismong pampilosopiya (ang pagtalakay sa pagiging lehitimo ng estado) ay inilahad ng mga pilosopong [[Taoismo|Taoista]] na sina Zhuang Zhou at [[Laozi]].{{Sfnm|1a1=Coutinho|1y=2016|2a1=Marshall|2y=1993|2p=54}} Kasama ng [[estoisismo]], sinasabing ang [[Taoismo]] ay nagtaglay ng mahahalagang paunang pahiwatig ng anarkismo.{{Sfn|Sylvan|2007|p=257}}

Naipahayag din ang mga pananaw na anarkiko ng mga [[Mandudula|mandudulang]] [[trahedya]] at mga pilosopo sa Gresya. Ginamit nina [[Esquilo|Eskilo]] at [[Sopokles]] ang alamat ni Antigona upang ilarawan ang tunggalian sa pagitan ng mga batas na ipinapataw ng estado at ng pansariling awtonomiya. Patuloy namang kinuwestiyon ni Sokrates ang mga awtoridad sa [[Atenas]] at iginiit ang [[karapatan]] ng indibiduwal sa [[kalayaan]] ng budhi. Tinanggihan ng mga [[Siniko]] ang batas ng tao (''nomos'') at ang mga kaugnay na awtoridad, habang sinisikap nilang mamuhay ayon sa kalikasan (''physis''). Samantala, itinaguyod ng mga Estoiko ang isang lipunang nakabatay sa di-pormal at magiliw na ugnayan ng mga mamamayan nang walang pag-iral ng estado.

Sa [[Imperyong Sasanida]] (224–651 CE), nanawagan si [[Mazdak]] para sa isang lipunang may pagkakapantay-pantay at sa pag-aalis ng monarkiya, subalit hindi nagtagal ay ipinapatay siya ni Emperador Kavad I. Sa Basra, nangaral ang ilang sektang panrelihiyon laban sa estado. Sa [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] sa [[Europa]], walang naging malinaw na gawaing anarkista maliban sa ilang mapagkait sa sariling mga kilusang panrelihiyon. Nagkaroon ng mga tendensiyang kontra-estado at libertaryo ang iba't ibang sektang panrelihiyon sa Europa. Ang mga ito, kasama ng ilang kilusang [[Muslim]], ang kalauna'y nagbigay-daan sa pag-usbong ng panrelihiyong anarkismo.

Ang muling pagsigla ng interes sa sinaunang panahon noong [[Renasimiyento|Renasimyento]] at ang pagbibigay-diin sa sariling pagpapasya noong [[Repormasyon]] ay muling nagpasigla sa mga elementong sekular na kontra-awtoritaryo sa Europa, lalo na sa Pransiya. Ang mga hamon ng [[Panahon ng Kaliwanagan]] sa awtoridad na intelektuwal—maging sekular o panrelihiyon—at ang mga rebolusyon noong dekada 1790 at noong 1848 ay pawang nagpasigla sa pag-unlad ng ideolohiyang humantong sa panahon ng klasikong anarkismo.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |author-mask=2 |date=2018 |title=Contemporary Anarchist and Anarchistic Movements |journal=Sociology Compass |publisher=Wiley |volume=12 |issue=6 |article-number=e12582 |doi=10.1111/soc4.12582 |issn=1751-9020|language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>6kwj8h508n7zh7sk5zi2a0skfqelq8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215817</id>
      <parentid>2215816</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga talababa */</comment>
      <origin>2215817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82013" sha1="qcyd849skit6g775du7ws193x0kuzjq" xml:space="preserve">{{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}}Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay &quot;talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapuwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado.&quot;{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} 

Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon.

Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo.

== Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan ==
[[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot;&gt;Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leier2&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.&lt;/ref&gt;]]
Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang &quot;walang pinuno&quot; o &quot;walang namumuno&quot;. Binubuo ito ng unlaping ''an-'' (&quot;walang&quot;) at ng salitang ''arkhos'' (&quot;pinuno&quot; o &quot;tagapamahala&quot;). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc=&quot;Anarchism&quot;|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}}

Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}&lt;ref name=&quot;Merriman2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Leier&quot;&gt;Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc=&quot;The Basic Ideas of Anarchism&quot;}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}}

Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}}

Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang &quot;pinakasukdulang kabaligtaran&quot; ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, &quot;sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina.&quot;{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, &quot;mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito&quot;—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—&quot;ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo.&quot; Dagdag pa niya, &quot;ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan.&quot;{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na &quot;ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito.&quot;{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na &quot;nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan&quot; ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}}

Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}}

== Simbolismo ==
{{multiple image
| total_width       = 320
| image1            = Anarchy-symbol.svg
| caption1          = Simbolong bilog na A
| image2            = Circle-A red.svg
| caption2          = Naka-istilong Bilog na A na punk
| align             = right
| header            = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}&lt;/ref&gt;
}}
Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].&lt;ref name=&quot;Baillargeon&quot;&gt;{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&amp;q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An Anarchist FAQ&quot;&gt;{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}&lt;/ref&gt; Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod.

Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A.

Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].&lt;ref name=&quot;revival&quot;&gt;{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gordon&quot;&gt;{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga paaralan ng kaisipan ==
Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc=&quot;Anarchism&quot;|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc=&quot;Anarchism&quot;}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}}

Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc=&quot;Critique of authoritarian socialism&quot;}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&amp;pg=PP15 xi]|1ps=, &quot;Usually considered to be an extreme left-wing ideology&quot;.}}&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}}

Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}}

Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}&lt;/ref&gt; Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}}

=== Klasiko ===
Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}}

Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang &quot;pagbuwag sa estado&quot;,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}&lt;/ref&gt; pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang &quot;ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari.&quot;{{Sfn|Pierson|2013|p=187}}

Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}}

Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong &quot;[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]].&quot;{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}}

Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}}

Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}}

=== Pos-klasiko at kontemporaryo ===
Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}}

Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga &quot;medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo,&quot; wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}}

Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}}

== Kasaysayan ==

=== Sinaunang panahon at gitnang panahon ===
Ang mga pinakakilalang naunang tagapagpauna ng anarkismo sa sinaunang daigdig ay matatagpuan sa [[Tsina]] at [[Gresya]]. Sa Tsina, ang anarkismong pampilosopiya (ang pagtalakay sa pagiging lehitimo ng estado) ay inilahad ng mga pilosopong [[Taoismo|Taoista]] na sina Zhuang Zhou at [[Laozi]].{{Sfnm|1a1=Coutinho|1y=2016|2a1=Marshall|2y=1993|2p=54}} Kasama ng [[estoisismo]], sinasabing ang [[Taoismo]] ay nagtaglay ng mahahalagang paunang pahiwatig ng anarkismo.{{Sfn|Sylvan|2007|p=257}}

Naipahayag din ang mga pananaw na anarkiko ng mga [[Mandudula|mandudulang]] [[trahedya]] at mga pilosopo sa Gresya. Ginamit nina [[Esquilo|Eskilo]] at [[Sopokles]] ang alamat ni Antigona upang ilarawan ang tunggalian sa pagitan ng mga batas na ipinapataw ng estado at ng pansariling awtonomiya. Patuloy namang kinuwestiyon ni Sokrates ang mga awtoridad sa [[Atenas]] at iginiit ang [[karapatan]] ng indibiduwal sa [[kalayaan]] ng budhi. Tinanggihan ng mga [[Siniko]] ang batas ng tao (''nomos'') at ang mga kaugnay na awtoridad, habang sinisikap nilang mamuhay ayon sa kalikasan (''physis''). Samantala, itinaguyod ng mga Estoiko ang isang lipunang nakabatay sa di-pormal at magiliw na ugnayan ng mga mamamayan nang walang pag-iral ng estado.

Sa [[Imperyong Sasanida]] (224–651 CE), nanawagan si [[Mazdak]] para sa isang lipunang may pagkakapantay-pantay at sa pag-aalis ng monarkiya, subalit hindi nagtagal ay ipinapatay siya ni Emperador Kavad I. Sa Basra, nangaral ang ilang sektang panrelihiyon laban sa estado. Sa [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] sa [[Europa]], walang naging malinaw na gawaing anarkista maliban sa ilang mapagkait sa sariling mga kilusang panrelihiyon. Nagkaroon ng mga tendensiyang kontra-estado at libertaryo ang iba't ibang sektang panrelihiyon sa Europa. Ang mga ito, kasama ng ilang kilusang [[Muslim]], ang kalauna'y nagbigay-daan sa pag-usbong ng panrelihiyong anarkismo.

Ang muling pagsigla ng interes sa sinaunang panahon noong [[Renasimiyento|Renasimyento]] at ang pagbibigay-diin sa sariling pagpapasya noong [[Repormasyon]] ay muling nagpasigla sa mga elementong sekular na kontra-awtoritaryo sa Europa, lalo na sa Pransiya. Ang mga hamon ng [[Panahon ng Kaliwanagan]] sa awtoridad na intelektuwal—maging sekular o panrelihiyon—at ang mga rebolusyon noong dekada 1790 at noong 1848 ay pawang nagpasigla sa pag-unlad ng ideolohiyang humantong sa panahon ng klasikong anarkismo.

== Anarkismo ni Rizal ==
Pinaniniwalaan na ang kaalaman ni Jose Rizal sa Anarkismo ay nagmula sa pag-aaral at pamamalagi niya sa Espanya kung saan namulat ang kaniyang mga mata sa kakaibang kultura na hindi niya naranasan sa pamahalaan ng Kolonyang Pilipinas. Malaki ang gampanin nito sa nobela niyang pinamagatang, &quot;[[El Filibusterismo]]&quot;.

Nakilala umano ni Rizal si [[Francisco Pi y Margall]], isang disipulo ni Proudhon, at naging mentor na nagturo ng pundasyon sa pang-ekonomiya at pulitkal na pananaw nito. Isa na rito ang konseptong pederalismo, [[Paghihiwalay ng simbahan at estado|paghihiwalay ng simbahan at gobyerno]], ang mapayapang paraan ng pagpapalit ng pamamahala, maging ang ekonomiyang pangkapwa ni Proudhon. Ngunit, pinagdedebatihan pa rin ngayon kung si Rizal nga ba ay anarkista.

=== La Liga Filipina ===
Ang [[La Liga Filipina]] ay naglalaman ng ekonomiyang  pangkapwa ni Proudhon kung saan makikita sa isa sa mga panukala nito ang pagaambagan na siyang gagamitin nila sa propaganda at pagtulong ng kanilang mga kamiyembro. Kinalaunan ay isinama ang ilan sa mga panukala nito sa paglathala ni [[Andres Bonifacio]] ng [[Katipunan]].

=== El Filibusterismo ===
''Salin ng salita:'' 

Ang Pagrerebelde | Ang Pag-aaklas

Pagsasalin ng akda sa Ingles: The Reign of Greed 

Inilarawan si [[El filibusterismo#Mga tauhan|Simoun]], ang pangunahing tauhan ng kwento, bilang isang mayamang negosyante na gumagamit ng marahas na pamamaraan upang labanan ang mga nanunungkulan. Sa unang kabanata ay  inilarawan niya ang ''Bapor Tabo'' bilang Barko ng Pamahalaan na sumisimbolo sa katayuan ng buhay ng mga tao,  ungasaan ng mga nasa ibabaw ng kubyerta ay puno ng pribilehiyo at kapangyarihan habang ang nasa ilalim ay itinuturing na mababang uri ng tao.  

Ang tanyag na Eksena sa pagsabog ng Bombang Lampara ang sumisimbolo sa karaniwang &quot;[[Propaganda ng Gawain]]&quot; ng mga Anarkista sa kapanahunan niya.    

Ang ilan sa mga kaisipan ni Isagani at ni Padre Florentino ay madalas masmalapit sa ideya ng anarkismo kaysa kay Simoun.  

&quot;''Ang bayan na galit sa pamahalaan ay walang ibang hinihiling kundi bitiwan ang pamamahala''&quot; 

&lt;small&gt;~Isagani&lt;/small&gt;


''&quot;-Espanya man o iba, hindi pa rin sila magbabago, at baka masmalala pa! Anong silbi ng ating kasarinlan kung ang mga alipin ngayon ang susunod na maniniil kinabukasan?&quot;'' 

&lt;small&gt;~Padre Florentino&lt;/small&gt;

== Paglaganap ng Anarkismo sa Pilipinas ==
Nagsalin si [[Isabelo de los Reyes]] ng mga akdang anarkismo upang palaganapin ang reporma at rebolusyon laban sa mga Espanyol. Isang mahalagang sulatin ay ang ''Fra Contadini'' ni Malatesta at isinalin sa Tagalog bilang ''Dalawang Magbubukid''. Ang madalas na ideyolohiyang nakakabit dito ay ang [[Anarcho-syndicalism|Anarkistang syndikalismo]] at pinalawak ang impluwensiya nito sa pamamagitan ng pagtatatag niya ng organisasyong [[Unión Obrera Democrática Filipina]]. Kasama dito ang tanyag na manunulat na si Lope K. Santos sa kanyang tanyag na librong pinamagatan na &quot;Banaag at Sikat&quot; na siyang nagpalaganap ng kaisipang Mapagpalayang Sosyalismo.

Napalitan ito ng [[Marxismo–Leninismo]] sa dekada '30 ng taong lipas 1900 at siyang naging pangunahing sandigan ng rebolusyong Pilipino sa kapanahunan ng pamamalakad ng Amerikano at Imperyong Hapon.

Nagbalik ang Anarkismo sa pamamalakad ng diktador na si [[Ferdinand Marcos]] kasama ang kulturang [[Punk]] noong dekada '70. Kaakibat nito ay ang kaganapan ng First Quarter Storm na nakilahok ang mga anarkista at hinihinala na ang Samahan ng Demokratikong Kabataan - Mendiola Chapter (SDKM) ng Komyun sa Diliman ay isang ekslusibong anarkistang grupo na tanyag sa katawagang &quot;utak pulbura&quot; na siyang tanyag sa paggamit ng &quot;pillbox&quot;. Ngunit, sa mga sulatin ni Jerry Araos, ang SDKM ay madalas may sentimyento para sa nasyonalismo at kontra-imperyalismo, at hindi pa sapat ang ebidensya at pag-aaral ukol sa paniniwala ng grupong ito para matawag itong anarkista.

Sa pag-usbong ng social media at teknolohiyang pagbabago, masnagkaroon ng access ang mga tao sa diskurso sa anarkismo. Si Gary Granada, isang tanyag na musikero ay ipinapakilala ang sarili bilang anarkista at gumawa ng mga kanta na saklaw ang mga pagpapahalaga nito.

Ang ilan sa mga iba pang anarkista sa Pilipinas ay si Bas Umali sa kayang libro na &quot;Pangayaw and Decolonizing Resistance in the Philippines&quot;. Si Simoun Magsalin, isang iskolar at intelektwal na naglathala ng mga gawa upang talakayin ang anarkismo at isa sa mga tagapangalaga ng distro na &quot;Bandilang itim&quot;. Ang propesor na si Erwin Rafael sa kanyang sulatin na &quot;The Promise of an Anarchist Sociological Imagination&quot;. At si Adrienne Cacatian na kilala sa kanyang pagpuna sa mga makakaliwang organisasyon, sa isinulat niyang &quot;Di ka naman tunay na aktibista: Reflections on Philippine Leftist Exclusionism&quot;.

Namataan ang ilan sa mga anarkista sa Luneta at Mendiola sa rally noong Setyembre 21, 2025. 

== Mga Konsepto ==

'''Propaganda ng Gawain (Propaganda by Deed)''' 

Ito ay tinatawag na propaganda ng gawain dahil ito mismo ay nagpapalaganap ng mensahe sa pagkilos at hindi sa pananalita. Ginagamit itong taktika ng mga anarkista upang hikayatin ang mga taong naghihirap na mag-alsa laban sa mga  makapangyarihan sa pamamagitan ng pamamaslang o pagbobomba o paninira ng mga imprastraktura. Bagamat may mga bayolenteng pamamaraan, mayroon ding mga mapayapang paraan tulad ng community pantry na sumikat noong 2019 Coronavirus Pandemic. 

'''Kapwa-Tulungan (Mutual Aid)''' 

Masnakasanayan ng Pilipino ang salitang bayanihan upang bigyang pakahulugan ang sistema ng pagtutulungan sa kapwa. Halos magkaparehas lamang ang konsepto nito sa bayanihan ngunit nag-iiba ito kapag isinakatuparan ang pahalang na pagsasaayos na hindi hinahaluan ng burukrasya o panukala, at ipamigay ang mga pangangailangan na walang halong kundisyon o kapalit. 


'''Hindi Mabawas-bawasang Pangangailangan (Irreducible Minimum)'''

Ito ay ang paniniwala o kamalayan na ang tao ay nararapat bigyan ng mga pangangailangan na walang halong kapalit o kontribusyon sa lipunan. Ayon kay Bookchin, ang mga sinaunang lipunan ay kahit na hindi naniniwala na pareho dapat ang ipinamimigay na pangangailangan, ay kapantay pa rin nito ang pagtrato sa mga tao. Itong perspektibo na ito ay hahantong sa perspektibo na iba-iba ang pangangailangan ng indibidwal ngunit dapat matugunan pa rin.

'''Pagwawakas ng Trabaho (Abolition of Work)''' 

Kasama din nito ang konsepto ng pagwawakas ng oras ng pagtulog, at pag-ooras. Kasalukuyang pinapaliwanag nito na kahit mawala ang mga trabaho na binibigay ng mga kumpanya at gobyerno ay hahantong sa natural na gawain ng tao ang mga makabuluhang mga bagay tulad ng paglilinis, pag-aaruga ng sanggol, paglikha ng sining, pagiimbento ng teknolohiya, at pagtulong sa kapwa. Pinupuna rin nito ang mga trabahong walang kwenta o maaaring nakasasama at sinasahuran lamang dahil kailangan siya sa mga kumpanya o gobyerno at hindi dahil kailangan ito upang magbigay benepisyo sa lipunan tulad ng mga trabahong call center, abogado, pamumulis, receptionist, mga manager, o kaya tagakolekta ng buwis.  

'''Pagkakaisa ng Gawain at Layunin (Unity Between Means and Ends)'''

Ito ang pangunahing puna ng mga anarkista sa mga nagsusulong ng pagbabago o pag-agaw sa pamahalaan, na upang maisakatuparan ang mga pagbabago ay dapat lamang sa tao mismo manggaling ang pagkukusa na magkaroon ng malayang lipunan. Sinasabi na ang mga rebolusyonaryo ay nasasanay mag-utos at kinakalimutan o binabago ang rebolusyonaryong adhikain sa tuwing maupo sila sa pwesto. Sa banggit ni Malatesta, 

&quot;Hindi sapat na gustuhin ang isang bagay; kung gusto talagang makamit ay kailangan gumamit ng sapat na pamamaraan upang makamit ito. At itong mga gawain ay hindi sapilitan, pero kumbaga hindi maiiwasang maipluwensyahan nito ang layunin na inaasam natin at ng mga pangyayari na kung saan nagaganap ang pagpupumiglas, dahil kung pinabayaan natin ang pagpili ng kilos ay maaaring humantong tayo sa ibang layunin, at maaaring maging kabaligtaran pa ang resulta, na hindi maiiwasan na epekto ng ating mga gawain. Kung sino man ang maglakbay at namali ng dinaanan ay hindi mapupunta sa kanyang pupuntahan, kundi sa kung saan siya dadalhin ng daanan.&quot;

'''Kontra-Pagmamakabansa (Anti-Nationalism)'''

Ang mga anarkista ay kadalasan hindi naniniwala sa pagmamakabansa o nasyonalismo dahil ito ay ginagamit na propaganda upang palakasin ang konsepto ng pamahalaan, at naniniwala na hindi dapat ikinukulong at binubukod ang mga tao sa pamamagitan ng teritoryo, dugo, o lugar ng kapanganakan. Bagamat, hindi nito ipinagbabawal ang pagkakaroon ng kinabibilangang pangkat, pagkakakilanlan, at damdaming paunlarin ang kapakanan ng bayan, ay tinututulan nito ang pagpapasimple na tayo ay may iisang kultura at pagkakakilanlan. Ang mga anarkista ay makamundo, at nais nitong wakasan ang mga harang, bakod, pag gegeneralize, pagkaekslusibo at pagbubuklod-buklod ng mga tao hindi lamang sa konteksto ng lupain at bansa, kundi sa mga aspeto ng pagkatao tulad ng pangkasarian, lahi, edad, relihiyon, trabaho at iba pa.

'''Lahat ng pulis ay tarantado''' (All Cops Are Bastards, a.k.a. '''ACAB''')

Bukod sa ideya na ang pulis ay hindi  tugma sa pagbibigay ng kalayaan sa mga tao sa pamamagitan ng pagtulong sa gobyerno na monopolyohin ang paggamit ng karahasan at ang mismong pagbibilanggo, ang mga pulis din ay sangkot sa pagprotekta ng mga kasama nitong pulis na abusado, nagiging tuta ng makapangyarihan, nasusuhulan at siyang unang umaabuso sa kapangyarihan at titulo nito sa pamamagitan ng pagsisinungaling, power-tripping, at pagmamanipula gamit ang mga batas at kautusan. Sa malalim na diskurso, ang konsepto ng pamumulis ay tutol sa konsepto ng kalayaan na siyang nagbabanta mga kilos ng tao sa pamamagitan ng panghuhusga.

'''Pagbuwag sa bilangguan (Prison Abolition)'''

Ang pagbuwag ng bilangguan ay isang sistematikong pagbuwag ng pagbibilanggo mula sa kapulisan, hukuman, at pagbabatas ng pagbibilanggo. Malaki ang pang-unawa na walang krimen sa anarkiya dahil walang batas na siyang nagdidikta kung ano ang hindi dapat gawin at kung ano ang tamang gawin, ngunit hindi ibig sabihin na wala nang alitan at wala nang pagkakasala na nangyayari, o pinababayaan lang. Kumbaga, ang mga problemang ito ay sinosolusyunan sa iba't ibang kaparaanan at aspeto na siyang direktang kakaharapin ng lipunan imbes na pinababayaan ang mga tao na mabulok sa kulungan, maparusahan o piliting magbago ang mga kaaway nila. Maaring sa pamamagitan ng masinsinang pag-babati, pakikipag-areglo, pagpapalayas, ekspropriyasyon, o minsan pagkitil depende sa kalubhaan ng paggamit ng kapangyarihan. Sinasabi na ang karamihan ng krimen tulad ng pagnanakaw ay nangyayari dahil sa sistema at istruktura na humihikayat upang pagtibayin ito, kaya nararapat lamang na baguhin o wakasan ang sistemang umiiral upang magkaroon ng malawak na pagbabago sa aspeto ng krimen.

'''Pagpapalaya sa Kabataan (Child Liberation)'''

Madalas ang talakayan sa aspeto ng kabataan ang naipatayong agwat ng kapangyarihan at ang pagkontrol sa kanila. Sinasabi na ang mga bata ay ang pinakamadaling mauto at pinakamadaling pagsamantalahan dahil sa kakulangan niya sa kamalayan at lakas. Bagkus, kailangan niya at umaasa siya sa mga nakatatanda na bumuhay at ipahiram ang kapangyarihan sa kanya. Maspopular ang tinatawag na mapagpalayang pagpapalaki sa kabataan kung saan binibigyan sila ng kalayaan na may kasamang paggagabay at matuto sa mga tama at kamalian sa pamamagitan ng karanasan at walang humpay na pananaliksik nang sa gayon ay madala niya ito sa pagtanda hanggang sa tuluyan siyang maging malaya. 

Kadalasan, ang buong sistema natin ngayon ay hindi pabor sa bata, mapaekonomikal o panlipunang sitwasyon. Ilan sa mga tampok na isyu ay tulad ng pagroromantisa ng child labor, pilit na pagpapakasal, pananamantala sa pagtatalik, maagang pagbuntis o pagbubuntis, kalayaan sa pagpili ng relihiyon, juvenile justice, paggamit ng po at opo, at ang utang na loob sa magulang o nagpalaki sa kanya.

'''Pagkakaiba-iba ng utak (Neurodivergence)'''

Mahalaga sa aspeto ng anarkismo na ang utak natin ay hindi magkakapareho at minsan ang iba ay talagang kakaiba mag-isip, o nahihirapang mag-isip, o walang interes imbes na hinuhusgahan bilang may sakit sa utak, may sayad, sinapian, walang alam, matanda na, o kaya tamad. Mahalaga sa kaisipan nito na ang mga kakaiba mag-isip lalong-lalo na ang mga may kapansanan ay masnahihirapang makipagsabayan sa kasalukuyang sistema ng pag-aaral at pagtratrabaho para magtagumpay. Sumasalamin din sa talakayan nito ang panghuhusga ng tao sa mga kapansanan na hindi nakikita sa labas ng katawan. Kadalasan, ang mga kakaibang mag-isip ay naaakit sa anarkismo dahil malawak ang pagtanggap nito sa mga itinuturing na abnormal, pasaway, at itinakwil ng lipunan. Binibigyang linaw na ang sanhi ng kanilang pagkabigo ay hindi dahil sa kanilang pansariling depekto at kamalian, kundi ang sistemang panlipunan na nagpapahirap sa kanila.

'''Anarkiyang Pagrerelasyon (Relationship Anarchy)'''

Kadalasan ang isang relasyon ay ikinukulong ang malalim na pagsasamahan sa mga kadugo, kapamilya, o kasintahan na tipong pati ang konsepto ng pagmamay-ari ay idinudugtong dito. Ang anarkiyang pagrerelasyon ay winawakasan ang ganitong kaayusan. Sinasabi nito na malaya dapat tayong gumawa ng istrukturang pamilya base sa mga relasyon natin sa ibang tao. Bukod sa malayang pumili ng iba't ibang kasintahan, at katalik gamit ang tapat na pagkakasunduan ng mga napapabilang sa relasyon, ay maaaring bigyan din nito ng extensyon ang mga kaibigan o kapwa na samahang hubugin ang mga anak sa pagpapalaki.

== Perspektibong Pangekonomiya ==

=== Komunismo (Communism) ===
Ang Komunismo ay isang pilosopiyang pangekonomiya kung saan gumagamit ng pag gugrupo-grupo upang maisaayos ang ekonomiya. Maraming klase ng komunismo, ngunit ang diwa ng komunismo ayon kay Karl Marx ay magkaroon ng mundo na hindi gumagamit ng pera, walang mahirap at mayaman, walang ekslusibong pagmamay-ari ng produksyon, at gobyernong nagkokontrol dito.

Ang Anarkistang Komunismo ay maaaring gawin sa maraming paraan, ngunit ang karaniwan na komunistang anarkismo ay kadalasan nagpapalaganap ng Syndikalismo, o ang pagtatag ng mga [[unyon ng mga manggagawa]] o trabahador at sila ang mismong mangangasiwa at magdedesisyon sa produksyon ng isang lipunan. Ang kaibahan nito sa Marxismo-Leninismo ay hindi ito gumagamit ng estado, ngunit binubuo ang malawakang kilusan sa pamamagitan ng desentralisadong organisasyon o ilalim-pataas na pag-oorganisa imbes na gumagamit ng partidong sentral.

=== Ekonomiyang Kapwaan (Mutualism) ===
Ang ekonomiyang kapwaan ay isa ring malawakang pilosopiyang pangekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay '''nagtutulungan''' para sa benepisyo ng isa't isa. Ayon sa isang tanyag na anarkistang si [[Peter Kropotkin]], ipinapaliwanag nito na likas makipagtulungan ang iba't ibang klase ng hayop at hindi lamang dahil mayroong isang species na nakalalamang sa iba pang uri ng hayop para makaligtas sa daloy ng kalikasan.

Sa ekonomiyang kapwaan ni Proudhon na hinahaluan ng merkadong pananaw, ito ay gumagamit ng konseptong '''patas na pakikipagpalitan''' at pagtatatag ng &quot;bangko ng mga tao&quot; kung saan nag-aambag ang mga miyembro nito para sa kolektibong kilusan. Tulad ng komunismo, ang konseptong ito ay tutol sa pagpaparami ng pera na hahantong sa panlalamang ng isa sa kanyang kapwa at ang pagkamkam ng ari-ariang ipinasasapribado na siyang dapat ilaan sa personal o pampublikong paggamit.

=== Regaluhang Ekonomiya (Gift Economy) ===
Ang regaluhang ekonomiya ay isang makalumang ekonomiya kung saan ang lahat ng tao ay libreng nagpapamigay ng kaniyang mga produkto o trabaho na walang halong kapalit. Ang ekonomiyang ito ay nakasalalay sa malawakang pag-unawa at pagsaasakatuparan ng mga kakailanganing '''birtud at mabuting pagrerelasyon''', nang sa gayon ay naiiwasan nito ang pag-aaksaya ng produkto at maipagpatuloy ang kaugalian na totoong pagbibigayan na hindi hinahaluan ng pangongontrata, o direktang pagpapalitan ng serbisyo o produkto. Kung tutuusin, ang Pilipinas ay sanay sa konsepto ng &quot;utang na loob&quot; na siyang isang mahalagang ikonteksto sa pagbibigayan. Madalas talakayin ang utang na loob sa kontekstong sapilitan imbes na natural na birtud na nabubuo kapag maayos ang relasyon ng mga tao sa isa't isa.

=== Aklatang Ekonomiya (Library Economy) ===
Kumpara sa regaluhang ekonomiya, ang aklatang ekonomiya ay isang paraan ng pamimigay kung saan hindi kailangang paigtingin ang relasyon ng mga tao at bagkus ginagamit ang konsepto ng aklatan upang ipamigay o ipahiram ang mga produkto. Sa panahon ng pandemya, itong klaseng ekonomiya ay naging talamak noong nauso ang mga &quot;community pantry&quot; na libreng nakabalandra ang mga produkto para sa kapakanan ng mga naghihirap at sa mga nag-aantay ng mga ayuda ng gobyerno o sweldo sa kumpanya.

=== Counter-Economics ===
Ayon kay Samuel Konkin III, ang Counter-Economics o &quot;Agorismo&quot; ay ang pag-aaral at pagsasapraktika ng mga hindi bayolenteng gawain lalong lalo na ang ipinagbabawal ng pamahalaan at bumuo ng malayang merkado na hindi nahahaluan ng pananamantala, pagnanakaw, at karahasan. Ilan sa mga diskurso na pumapalibot dito ay ang serbisyong pagtatalik, pagbebenta ng mga ipinagbabawal na droga at armas, pagsusugal, pagseserbisyo ng mga hindi lisensyadong trabahador, o pagbebenta ng diploma sa mga hindi nakapagtapos upang magkaroon ng maayos na pakikipagpalitan.

Kung tutuusin, ang pagsasapraktika nito ay maaari ding sumaklaw kasama ang ibang mga ipinagbabawal na gawain na nakaayon batay sa moralidad at pangangailangan ng tao o lipunan, tulad ng pagpapalaglag.

== Halimbawa ng Anarkistang Pamayanan ==

=== '''Rebolusyon sa Catalonia''' ===
Isa sa tinitingalang anarkistang pamayanan ay ang Rebolusyon sa Catalonia ng Espanya sa gitna ng digmaang sibil noong taong 1936 hanggang 1937. Sa pamayanang ito isinagawa ang pagkawala ng kontrol ng gobyerno, simbahan, at pribadong pagmamay-ari upang maisakatuparan ang Syndikalismong lipunan. Dito nagkaroon ng malawakang pagbabago sa ekonomiya at kulturang pananaw na pinamumunuan ng mga trabahador imbes na mga negosyante.

Ilan sa mga mahahalagang naisakatuparan ay ang purong libreng edukasyon na may kaakibat na malayang pagpili ng aaralin ng estudyante, ang purong libreng atensyong medikal, ang libreng pamimigay ng lupa at direktang kontrol nito sa merkado, o kaya naman ang kolektibong pag-oorganisa ng mga tao sa agrikultura, at industriya. Tinulungan ito ng iba pang sosyalista upang ipalaganap ito sa bansa. Ilan sa mga karatig nitong mga lugar na sumabay dito ay ang Andalusia, Barcelona, at Zaragoza.

Maaaring maraming kontrobersiya at problemang kinaharap nito tulad ng  kawalan ng maayos na militar upang labanan ang mga Pasista, at pagsali ng mga kasamahan sa gobyerno na siyang naging pangunahing rason ng alitan.

=== '''Komunidad sa Manchuria''' ===
Ang Manchuria ay matatagpuan sa hilagang silangang bahagi ng Tsina ngayon. Ang komunidad sa Manchuria ay binubuo ng iba't ibang lahi at tao, ngunit ang karamihan nito ay mga Koreanong dayo.  Pinamahalaan ito ng isang dakilang militar na lider na si Kim Chwa-Chin na siyang kasamang nagorganisa sa mga anarkistang koreano na tumakas mula sa Korea noong lumusob ang mga Hapon. Sa pamamahala ni Kim-Chwa Chin ay itinatag niya ang &quot;Shinmin Prefecture&quot; o maskilala bilang &quot;Korean People's Association in Manchuria&quot; (KPAM). Dahil sa palpak na pag-oorganisa ng mga nasyonalista ay napilitan silang magsanib-pwersa kasama ang mga anarkista upang tutulan ang mga Marxismo-Leninismo ng bansang USSR at mga Pasista ng Hapon. Sa kanilang pamamahala ay nagtatag sila ng mga konseho na gumagamit ng direktang demokrasya, nagpalaganap ng edukasyon at atensyong medikal gamit ang mga komunidad na tutuligsa sa mga Imperyalistang Hapon at mga Marxismo-Leninismo at paitingin ang relasyon ng mga Koreano at Intsik. Nasira ang eksperimentong ito noong namatay ang dakilang lider nito na siyang pinagawayan ng mga miyembro nito sa pamumuno ng militar hanggang sa magkawatak-watak at lusubin ng Imperyong Hapon.

=== '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' ===
Ang kilusang Makhno ay nagsimula sa Hulyaipole ng Ukraine at nagtatag ng kilusang anarkista upang labanan ang mga Rusong Puti at organisahin ang mga magsasaka upang labanan ang kilusang puti. Sa pamumuno ni Nestor Makhno ay napagtagumpayan nilang labanan ang mga Rusong Puti kasama ang mga Bolshevik noong kapanahunan nito. Ngunit, kinalaunan ay trinaydor sila ng mga Komunista sa abiso ni Leon Trotsky at pamumuno ni Vladimir Lenin. Natalo ang hukbo ni Makhno at tumakas siya papuntang Romania, Poland, hanggang mapadpad sa Pransiya.

=== Zomia ===

Bagamat hindi sadyang anarkista, ang Zomia ay isang malawak na bulubundukin sa Timog, Silangan, at Timog-Silangang Asya na saklaw ang iba't ibang bansa tulad ng Malaysia, Vietnam, Thailand, Tsina, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Laos, Cambodia, at Myanmar. Ayon kay James C. Scott, kadalasan ang mga naninirahan dito ay tinawag na barbaro ng mga pamahalaan, ngunit ipinaglaban niya na ito ay ang tanging natitirang espasyo para sa mga itinuring na tulisan ng pamahalaan, mga umiiwas sa buwis, biktima ng pangaalipin at dito bumuo ng pamayanan na pantay-pantay at magkakaibang pamayanan na tutuligsa sa impluwensiya ng estado. 

=== Exarcheia ng Greece ===

Isang maliit na lugar kung saan ang mga anarkista ay talamak. Makikita sa lugar na ito ang labis na graffiti at bandalismo na talamak sa lugar laban sa gentripikasyon o pagpapalayas ng mga naninirahan sa lugar. Isang grupo, ang Rouvikona na militanteng anarkistang grupo na tanyag sa paninira ng mga ari-arian.

== Oposisyon ng Anarkismo sa iba't ibang pulitikal na pananaw ==

=== Liberalismo ===
Bagamat may pagkakapareho sa liberal na pananaw nito, ang anarkismo ay pinupuna nito ang karamihan ng konsepto nito tulad ng paghahari ng batas, striktong indibidwalismo, eleksyon, at pribadong pagmamay-ari. Ngunit, parehong sang-ayon ito sa pagpapalawak ng kalayaan at mga karapatan upang pagandahin ang buhay ng mga ordinaryong tao, at minsan, ang paggamit ng merkado upang malayang makipagpalitan ang mga tao.

Magkaiba ang liberalismo na naipatayo noong panahon ng pagmumulat kumpara sa liberalismo na pinapalaganap ngayon. Maisasakonteksto ito kapag ikinumpara natin ito sa panahon ng mga kaharian ng mga hari at reyna na may lubos na kapangyarihan sa kanyang nasasakupan at may banal na karapatan upang pagtibayin ang pamumuno nila. Dahil sa hindi makataong pagtrato ng mga kaharian at ang hindi epektibo nitong pamumuno, naisip nitong gumawa ng demokratikong gobyerno na mayroong pagbabalanse ng kapangyarihan gamit ang tatlong sangay: ang tagapagpatupad, tagapagbatas, at tagapaghukom. Isinasaalang-alang nito ang karapatan hindi ng hari na mamuno kundi ang karapatan ng lahat ng tao na ibinigay sa atin ng Diyos. At ang pinakahuli ay ang pagsasagrado ng ari-arian bilang parte ng karapatan ng tao upang siya ay mamuhay nang may dignidad.

Ang kritisismo ng anarkismo ay kinekwestyon ang pagkaepektibo at praktikalidad ng mga ideya nito sa pagpapalawak ng kalayaan at pag-usbong ng malayang lipunan. Dahil kung tutuusin, ang karamihan sa paniniwala nito ay nalipasan na ng panahon. Ang ilan sa mga liberal ay inuusad ang kritisismo sa pamahalaan at matatawag na kalahating anarkista, dahil sa hindi nito mabitawang pagsasagrado ng pribadong ari-arian. Kadalasan, ang liberal ay yinayakap ang sistema ng kapitalismo na siyang tinututulan ng mga anarkista. Ngunit, mayroong mga liberal na may  anarkistang pananaw, kadalasan ang ilan sa mga indibidwalistang amerikano at mga nagsusulong ng ekonomiyang pangkapwa, ay may layon na magkaroon ng lubos na hustisyang pangekonomiya na siyang magpapanumbalik sa access ng publiko sa lugar ng produksyon, kasamang nagdedesisyon sa kanyang pinagtratrabahuhan, ang pagtutol sa mga oligarko, at ang iwasan ang paglawak ng agwat ng kayamanan ng mga tao.

=== Pasismo at Pagmamakabansa ===
Ang pasismo ay salungat sa kaisipan ng anarkismo sa maraming paraan. Ginagamit nito ang iba't ibang paraan upang kumamkam ng kapangyarihan at hikayatin na magkaroon ng mga angat at ideyal na klase ng tao, pagkakaroon ng kulto ng pagkakabayani, labis na pagmamakabansa, at kontrolin at pag-isahin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpapalakas sa pamahalaan. Ang pasismo ay ibinabaling ang sisi sa isang pangkat ng mga tao ang mga problema  ng lipunan. Minsan, pinapatay na walang awa maging ang mga inosente, sa kaso ng Nazi Germany ay pinagpapatay nito ang mga maiitim, matatanda, heswita, komunsita,  bakla, at mga may kapansanan, dahil itinuturing silang pabigat o kalaban ng pamahalaan o lipunan. 

Kilala din ang ilan sa mga awtoritaryang komunista bilang pulang pasista dahil sa kapareho nitong tendensiya na puksain ang mga kritiko ng pamahalaan, supilin ang kalayaan ng indibidwal, sambahin ang lider at bansa, pagsuporta sa mga awtoritaryang mga pinuno, pagpapalaganap ng imperyalismo, at kapalit nito ang pagpuksa sa mga kalaban nitong mga burgis at kabansaang kapitalista. Isang magandang halimbawa ng pulang pasistang bansa ngayon ay ang North Korea.

Mayroong imbensyon ang mga pasista na tinatawag na Pambansang Anarkismo (National-Anarchism) na siyang dalawang magkabaliktad na pananaw dahil binubukod ang mga tao batay sa lahi at nagpapaangatan kahit na itinatakwil nito ang pamahalaan, na siyang kabaliktaran na isinusulong na prinsipyo ng anarkismo. Ngunit, kaiba ito sa Makabansang Anarkista (Nationalist Anarchist) na talamak noong ika-19 at 20 na siglo na nagsusulong ng mga prinsipyo ng anarkismo, na siyang layunin na bumuo ng pambansang pagkakakilanlan na pantay-pantay ang paggalang sa lahat ng tao, pagpapausbong ng kalayaan, dekolonisasyon, pagkamit ng hustisya laban sa abusadong mga pamahalaan, pagtatatag ng mga pahalang o kaya naman ilalim-paangat na istrukturang panlipunan, at pagdepensa mula sa mga pananakop at pananamantala ng ibang bansa.

Kadalasan ang mga anarkista ay tinututulan ang konsepto ng pagmamakabansa (nationalismo) sa kadahilanan na ang pagmamakabansa ay kaakibat lagi nito ang pagtatatag ng pamahalaan at ikinukulong ang pag-unlad sa isang lugar o kabansaan imbes na magkaroon ng makamundong pananaw.

=== Sosyalistang Pamahalaan ===
Ang sosyalistang pamahalaan ay tinututulan ng mga anarkista dahil sa madalas na brutal na pamumuno lalong lalo na sa mga kritiko nito tulad ng Soviet Union, o kaya naman ang pagsasanay ng tao na sumalalay sa gobyerno. Bagkus, isa sa mga mahahalagang puna nito ay ang puna sa paglanta ng pamahalaan (withering state) dahil hindi mabubuwag ang pamahalaan sa pamamagitan ng pag-agaw ng kapangyarihan. Ibinabadya din ng anarkismo na ang mga kilos ng mga progresibo ay nababalisa sa tuwing nagpapaloko sila sa mga proseso ng gobyerno, at nababaling ang atensyon ng masa sa pagsamba ng mga pulitikong may plataporma sa paglaganap ng sosyalismo.

Sinasabi ng mga anarkista, sa daloy ng panahon, itinuturing ang Estado (o pamahalaan) na isang kontra-rebolusyonaryong istruktura na minomonopolyo ang desisyong panlipunan, at bigyan ng pribilehiyo ang mga nasa posisyon, na siyang pangunahing pakay ay panatilihin ang pag-iral ng pamamahala at ang kapangyarihan nito. Inaakit ang mga indibidwal na sakim sa kapangyarihan at kalaunan ay pupuksa sa rebolusyon.

=== Teokrasya ===
Tinututulan ng anarkismo ang paghahari ng mga paniniwala ng relihiyon at ang pamumuno ng pastor, prayle, pari, imam, dalai lama o anumang klase ng pinuno ng relihiyon sapagkat hindi lamang ito maaaring abusuhin ng pinuno ng relihiyon, kundi nagtataguyod ito ng pang-aalipin sa kamalayan ng tao. Nagsisilbing kasangkapan ng mga pinuno ang ispiritual na paniniwala upang palaganapin ang kamangmangan ng tao at magtago sa kurtina ng pananampalataya at sobrenatural (faith and supernatural) upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan, pribilehiyo, at pananamantala sa ibang tao. Ang mga teokrasyang bansa tulad ng mga Taliban sa Afghanistan, ang Republikang islam ng Iran, at ang dating pamumuno ng mga prayle sa Pilipinas ay halimbawa ng teokrasya. Kadalasan humahantong ang mga pamumuno na ito sa mga brutal na pagpaparusa at paghihirap ng mga tao na umunlad ang kalidad ng buhay lalong-lalo na para sa mga kababaihan.

=== Pangmaramihang Demokrasya ===
Bagamat naniniwala ang mga anarkista na hindi nararapat maghari ang kakaunting tao sa lipunan, ay hindi rin nito pinapayagang maghari ang marami sa kakaunting tao. Binibigyang diin nito ang prinsipyo ng malayang pakikisalamuha ng mga tao, kabuuang konsensus, at pakikipag-areglo upang makakuha ng masorganisadong pagkilos sa lipunan.

=== Kapitalismo at Merkadong Lipunan ===
Ang kapitalismo ay matagal nang tinututulan ng mga anarkista. Kahit ang mga anarkistang bersyon ng kapitalismo ay hindi katanggap-tanggap dahil pinapanatili nito ang hirarkiya sa pamamagitan ng boluntaryong pang-aalipin at pagpreserba ng pribadong pagmamay-ari ng produksyon na siyang lilikha ng mga taong alipin. Nakasalalay ang buhay sa mga may-ari ng negosyo lalong lalo na sa mga korporasyon at malalaking negosyo. Binansagan itong Makabagong Pyudalismo dahil sa pagkakapareho nitong tema sa pyudal na lipunan na pinamahalaan ng mga panginoong-maylupa. Tinututulan din nito ang pagpapalawak ng merkado na siyang hahantong sa pagbebenta ng bawat katiting ng aspeto ng buhay, kung saan ang pera ang magiging ultimo-sentro ng kapangyarihan sa lipunan.

=== Awtoritaryang Komunismo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) ===
Malaki ang pagkakaiba ng mga anarkista sa mga komunista. Unang una ay hindi ito sang-ayon sa paggamit ng estado upang makamit ang komunistang lipunan. Tinututulan din nito ang ilan pang mga konsepto tulad ng pagsesentro, diktadurya ng partido, pagmamakabansa, at ang pagsasagrado ng dayalektikong materyal. Sa kasaysayan ng awtoritaryang komunismo at anarkismo, matagal na ang hidwaan nito hindi lamang sa pananaw ngunit pati na sa totoong labanan, sinasabing tinatraydor ng mga komunista ang mga anarkista at pinipigilan ang mga rebolusyon ng mga komyun na kumawala sa pamumuno ng sentral na partido.

=== Meritokrasya at Kakistokrasya ===
Ang anarkismo ay hindi naniniwala sa konsepto ng meritokrasya, na dapat pamahalaan ng magagaling ang mga tao, dahil hindi rin pakasiguradong maibibigay nito ang pangakong pag-unlad at maaaring gamitin ang talino sa pagpapanatili sa kanilang pangaabuso sa posisyon at gamitin itong rason para pagtakpan ang korupsyon.

Sinasabi na ang paglaganap ng meritokrasyang sistema ay nangyayari sa mga kapitalistang bansa, na siyang sanhi ng lubos na pagod at pagbaba ng tingin ng mag-aaral at trabahador sa kanyang sarili para lang makamit ang karangalan o kita. Minsan nagiging sanhi pa ng malawakang pagpapatiwakal.

Sa kaakibat nitong sistema, ang kakistokrasya, ay minsan umuusbong ang realidad nito sa ating sistema na pamumunuan tayo ng mga pinuno na siyang nagpapanggap na magaling ngunit wala palang alam, o hindi marunong sa aspeto ng pamamahala. Minsan, hinahaluan ng iba't ibang klaseng pandurugas at pananamantala hanggang mabulok ang sistema sa pawang na kasinungalingan at ipagpatuloy ang bulok na sistemang ito sa pamamagitan ng pagmamana ng posisyon sa kamag-anak nila gamit ang panlilinlang na pati ang galing at talino nila ay namana o kaparehas din.

=== Minarkismo ===
Kahit na ang maliit na impluwensiya ng pamamahala ay tinututulan ng anarkismo sapagkat pinagdududahan nito ang pagkaepektibo nito upang makamit ang ninanais na anarkiya. Ngunit, maspinapaboran ito kaysa sa ibang klaseng pulitikang pananaw lalo na kung ito ay gumagamit ng mga konseptong anarkismo tulad ng Demokratikong Munisipalismo at Demokratikong Kumpederalismo na siyang gumagamit ng ilalim-paangat na pagoorganisa at desisyon. Isang halimbawa ay ang Zapatista ng Chiapas Mexico o kaya naman ang Rojava sa Syria. Ngunit, hindi sapat para sa mga anarkista na basta lamang magkaroon ng pamahalaan na konti ang impluwensiya o pangingielam sa lipunan dahil maaaring umusbong ang sentimyento na palakasin ang pamahalaan, o kaya naman ay magkaroon ng malawakang pagusbong ng panibagong mga abusado sa kapangyarihan na hindi saklaw sa miyembro ng pamahalaan tulad ng mga Mafia, Warlord, Kartel, Oligarko, at mga Gangster.

== Tingnan din ==

* [[Komunismo]]
* [[Mutualismo]]
* [[Sosyalismo]]

== Mga pananda ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga talababa ==
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}}
* {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}}
* {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}}
* {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}}
* {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&amp;pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}}}}
* {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip  |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}}
* {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}}
* {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey}}
* {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331|language=en}}
* {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}}
* {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism]] |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}}
* {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}}
* {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |publisher=AK Press|language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7}}
* {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}}
* {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |publisher=PM Press|language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}}
* {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger  |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}}
* {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute|language=en|url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&amp;pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription}}
* {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}}
* {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=385–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc|language=en}}
* {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}}
* {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011}}
* {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709|language=en}}
* {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing|language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&amp;pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}}
* {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}}
* {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}}
* {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}}
* {{Cite book |last=Marshall |first=Peter | language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2}}
* {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1|language=en}}
* {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 | language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204}}
* {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley|language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&amp;pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en|url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&amp;pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy  |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465|language=en |orig-date=1873}}
* {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&amp;q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&amp;pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal|language=en}}
* {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live|language=en}}
* {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}}
* {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl  |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}}
* {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en}}
* {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration|language=en}}
* {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |author-mask=2 |date=2018 |title=Contemporary Anarchist and Anarchistic Movements |journal=Sociology Compass |publisher=Wiley |volume=12 |issue=6 |article-number=e12582 |doi=10.1111/soc4.12582 |issn=1751-9020|language=en}}
* {{Cite web |last=Coutinho |first=Steve |date=3 Marso 2016 |title=Zhuangzi |url=http://www.iep.utm.edu/zhuangzi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175106/http://www.iep.utm.edu/zhuangzi |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=5 Marso 2019 |publisher=Internet Encyclopedia of Philosophy |language=en}}

[[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]]
[[Kategorya:Anarkismo|*]]
[[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]]</text>
      <sha1>qcyd849skit6g775du7ws193x0kuzjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tropiko ng Kanser</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102766</id>
    <revision>
      <id>2215772</id>
      <parentid>2215560</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215560 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="b0jpjezf03enxfcxg4yc3csbhyzw6o6" xml:space="preserve">[[Talaksan:World map with tropic of cancer.svg|350px|thumb|Mapa ng mundo na pinapakita ang Tropiko ng Kanser]]
Ang '''Tropiko ng Kanser''', o '''Hilagang Tropiko''', ay isa sa limang pangunahing panukat ng digri o pangunahing mga bilog ng [[latitud]] na minamarkahan ang mga mapa ng [[Daigdig]]. Ito ang pinakahilagang latitud kung saan maaaring magpakita ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ng diretso sa ibabaw sa tanghali.

==Heograpiya==
Ito ay nakapaloob sa [[Hilagang Emisperyo]] kung saan matatagpuan ang bahaging hilaga-itaas ng mundo ang mga kontinente ng [[Hilagang Amerika]], kalahati ng [[Mehiko]], [[Europa]], [[Rusya]], [[Kanlurang Asya]] at [[Silangang Asya]] na siyang dahilan mula sa [[Hilagang Polo]] sa [[Arktik]]. Ito ay kasalungat ng [[Tropiko ng Kaprikorn]] mula sa ibaba ng mundo.


{{stub|Heograpiya}}

[[Kategorya:Mga guhit ng latitud]]</text>
      <sha1>b0jpjezf03enxfcxg4yc3csbhyzw6o6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215797</id>
      <parentid>2215772</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T06:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="9axd688yqi3owzd4miaz5g0lvn17u8y" xml:space="preserve">[[Talaksan:World map with tropic of cancer.svg|350px|thumb|Mapa ng mundo na pinapakita ang Tropiko ng Kanser]]
Ang '''Tropiko ng Kanser''', o '''Hilagang Tropiko''', ay isa sa limang pangunahing panukat ng digri o pangunahing mga bilog ng [[latitud]] na minamarkahan ang mga mapa ng [[Daigdig]]. Ito ang pinakahilagang latitud kung saan maaaring magpakita ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ng diretso sa ibabaw sa tanghali.

==Heograpiya==
Ito ay nakapaloob sa [[Hilagang Emisperyo]] kung saan matatagpuan ang bahaging hilaga-itaas ng mundo ang mga kontinente ng [[Hilagang Amerika]], [[Pilipinas]][[Taiwan]]kalahati ng [[Mehiko]], [[Europa]], [[Rusya]], [[Kanlurang Asya]] at [[Silangang Asya]] na siyang dahilan mula sa [[Hilagang Polo]] sa [[Arktik]]. Ito ay kasalungat ng [[Tropiko ng Kaprikorn]] mula sa ibaba ng mundo.


{{stub|Heograpiya}}

[[Kategorya:Mga guhit ng latitud]]</text>
      <sha1>9axd688yqi3owzd4miaz5g0lvn17u8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215798</id>
      <parentid>2215797</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T06:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heograpiya */ Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="d43he6omjmxopjlmk94pvermkyj4b8g" xml:space="preserve">[[Talaksan:World map with tropic of cancer.svg|350px|thumb|Mapa ng mundo na pinapakita ang Tropiko ng Kanser]]
Ang '''Tropiko ng Kanser''', o '''Hilagang Tropiko''', ay isa sa limang pangunahing panukat ng digri o pangunahing mga bilog ng [[latitud]] na minamarkahan ang mga mapa ng [[Daigdig]]. Ito ang pinakahilagang latitud kung saan maaaring magpakita ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ng diretso sa ibabaw sa tanghali.

==Heograpiya==
Ito ay nakapaloob sa [[Hilagang Emisperyo]] kung saan matatagpuan ang bahaging hilaga-itaas ng mundo ang mga kontinente ng [[Hilagang Amerika]], [[Pilipinas]][[Taiwan]] kalahati ng [[Mehiko]], [[Europa]], [[Rusya]], [[Kanlurang Asya]] at [[Silangang Asya]] na siyang dahilan mula sa [[Hilagang Polo]] sa [[Arktik]]. Ito ay kasalungat ng [[Tropiko ng Kaprikorn]] mula sa ibaba ng mundo.


{{stub|Heograpiya}}

[[Kategorya:Mga guhit ng latitud]]</text>
      <sha1>d43he6omjmxopjlmk94pvermkyj4b8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126243</id>
    <revision>
      <id>2215801</id>
      <parentid>2084476</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T07:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>R. Henrik Nilsson</username>
        <id>148755</id>
      </contributor>
      <comment>Talaksan : Late 1990s splitting wedge 80608 by Fiskars Oyj Abp Finland.jpg | thumb | Kalso para sa pagbiyak ng kahoy</comment>
      <origin>2215801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1201" sha1="osv2ael7xypxwiakfpy08hxmgnaenjd" xml:space="preserve">[[Talaksan:Late 1990s splitting wedge 80608 by Fiskars Oyj Abp Finland.jpg|thumb|Kalso para sa pagbiyak ng kahoy]]
Ang '''kalso''' ay isang uri ng '''kunyas''', '''kalang''', '''sagka''', [[sabat]], '''sangkal''', '''singkal''', '''pangiwak''', o '''pasang''', (maaari ring '''pambiyak''' o '''[[sangkalan]]'''&lt;ref name=Bansa&gt;{{cite-Bansa|''Wedge'', kalso, sangkalan}}&lt;/ref&gt;) na hugis patulis ang dulo&lt;ref name=Gaboy&gt;{{cite-Gaboy|''Wedge''}}&lt;/ref&gt; o hugis tatsulok.  Madalas na ginagamit ang piyesang ito upang hatiin ang mga piraso ng kahoy upang maging mas maliliit pang mga piraso.  Isa rin itong bahagi ng isa pang payak na makitang kilala bilang [[nakahupay na lapya]] (''inclined plane'' sa Ingles).  Marami pang ibang kahulugan ang ''kalso''.  Ilan sa mga ito ang mga sumusunod:

*Sa larangan ng mekaniks, ang [[Kalso (mekaniks)|kalso]] na isang payak na makina.  Ginagamit ng mga tao ang makinang ito upang paghiwalayin ang dalawang mga bagay.  Minsan, ginagamit ng tao ang kalso upang hatiin sa dalawa ang isang bagay o mas marami pang mga bahagi, o upang kumpunihin ng bahagya ang mga bagay.
*[[Produktong kalso]], isang kataga sa matematika.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}} 

{{paglilinaw}}</text>
      <sha1>osv2ael7xypxwiakfpy08hxmgnaenjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Felix Manalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130845</id>
    <revision>
      <id>2215684</id>
      <parentid>2198474</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39219-70</username>
        <id>163967</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="csui5cy0pdff7tiq9d6rntvaf8q23xd" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata|name=OG FELIX INC-1914}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963 BOBO NAMATAY SA ULCER HAHA) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang may sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>csui5cy0pdff7tiq9d6rntvaf8q23xd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215686</id>
      <parentid>2215684</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39254-72</username>
        <id>163968</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="adurnax61mdsz57eo61ddeml28nlgs8" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata|name=OG FELIX INC-1914}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang may sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>adurnax61mdsz57eo61ddeml28nlgs8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215700</id>
      <parentid>2215686</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39294-73</username>
        <id>163975</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215686 ni [[Special:Contributions/~2026-39254-72|~2026-39254-72]] ([[User talk:~2026-39254-72|Usapan]])</comment>
      <origin>2215700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="csui5cy0pdff7tiq9d6rntvaf8q23xd" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata|name=OG FELIX INC-1914}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963 BOBO NAMATAY SA ULCER HAHA) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang may sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>csui5cy0pdff7tiq9d6rntvaf8q23xd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215701</id>
      <parentid>2215700</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39294-73</username>
        <id>163975</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215684 ni [[Special:Contributions/~2026-39219-70|~2026-39219-70]] ([[User talk:~2026-39219-70|Usapan]])</comment>
      <origin>2215701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="ez6v2lhczmcvn8h8101vvav3tq0zkhi" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang may sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>ez6v2lhczmcvn8h8101vvav3tq0zkhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215702</id>
      <parentid>2215701</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T15:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39294-73</username>
        <id>163975</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2198474 ni [[Special:Contributions/~2026-16259-18|~2026-16259-18]] ([[User talk:~2026-16259-18|Usapan]])</comment>
      <origin>2215702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang walang sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215718</id>
      <parentid>2215702</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T20:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CrispyUloMo25</username>
        <id>163996</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Fixed Typo</comment>
      <origin>2215718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="im83x4yqlslnzh9y0jsiba8o8kej9kb" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Felix Ysagun Natalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang walang sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>im83x4yqlslnzh9y0jsiba8o8kej9kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215738</id>
      <parentid>2215718</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GinawaSaHapon</username>
        <id>102500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2215738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang walang sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215770</id>
      <parentid>2215738</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected &quot;[[Felix Manalo]]&quot;: Pahinang may mataas na antas ng daloy (matrapik) ([Magbago=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (walang katiyakan) [Ilipat=Iharang ang mga hindi nakarehistrong mga tagagamit] (walang katiyakan))</comment>
      <origin>2215738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun" xml:space="preserve">{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Felix Ysagun Manalo''' (10 Mayo 1886&amp;nbsp;– 12 Abril 1963) kilala bilang '''Ka Felix''' ay ang tagapagtatag at unang Tagapamahalang Pangkalahatan ng [[Iglesia Ni Cristo]]. Nairehistro niya ang Iglesia Ni Cristo sa pamahalaan ng [[Pilipinas]] noong Hulyo 27, 1914 bilang korporasyon kaalinsabay ng pagsiklab ng unang digmaang pangdaigdig sa Punta Sta. Ana, Manila. Siya ang ama ni [[Eraño G. Manalo]] na sumunod sa kanya bilang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo nang siya ay pumanaw. Siya ang lolo ng kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan ng Iglesia Ni Cristo na si [[Eduardo V. Manalo]].

Ang tunay niyang pangalan ay Felix Manalo Ysagun nang siya ay binyagang Katoliko. Ngunit upang magbigay pugay sa pagkamatay ng kaniyang ina, mas pinili nitong gamitin ang apelyido ng ina na Manalo kaysa sa apilyedo ng kaniyang ama na Ysagun. Kaya't binago niya ang pagkakasunod ng pangalan niya at ginawang Felix Ysagun Manalo at ito na ang ginamit niya sa kaniyang mga rehistro, lisensiya at iba pang mga kasulatan, papeles at mga dokumento.

Inakusahan at nilitis si [[Felix Manalo]] dahil sa kasong isinampa ng tiwalag na si Rosita Trillanes. Sinampahan niya rin Si Rosita Trillanes dahil sa false accusation sa kanya. Napatunayan ng korte ang dinulog na sumbong ni Trillanes at nahatulang walang sala si Manalo sa nasabing kaso.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{BD|1886|1963|Manalo, Felix}}</text>
      <sha1>4iemgt4y0x1ow31a4i3yn3bzwg2mjun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FlipTop</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158558</id>
    <revision>
      <id>2215723</id>
      <parentid>2197281</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39350-45</username>
        <id>164001</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga Kilalang Emcees */</comment>
      <origin>2215723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26017" sha1="n1ik7wxa8iwsbm6cyleb0d12z50ubki" xml:space="preserve">
{{Infobox company
| name = FlipTop Battle League
| founder = Alaric Riam Yuson
| industry = [[Battle rap]]
| website = 
{{URL|http://www.fliptop.com.ph}}
| foundation = {{start date and age|2010}}
| area_served = Philippines
| location = Cifra Bldg, Boni Avenue, [[Mandaluyong]], [[Philippines]]
}}

Ang '''FlipTop Battle League''' (mas kilala sa tawag na fliptop) ay ang kauna-unahan at pinakamalaking rap battle conference sa Pilipinas. Itinatag ito ni Alaric Riam Yuson (Kilala bilang Anygma) &lt;ref&gt;http://www.redbull.com/my/en/music/stories/1331710307582/uncovering-battle-rap-with-fliptops-anygma&lt;/ref&gt; noong taong 2010. Ang liga ay layong mas itaguyod ang [[Pinoy hip hop]]. Ang Fliptop ay masasabing na-impluwensyahan ng mga orihanal na [[Battle rap|rap battle]] leagues sa kanluran na naitatag naman noong taong 2008 tulad ng - Grind Time Now, [[King of the Dot]] and [[Don't Flop]], na nagbigay inspirasyon sa pagkakatatag ng Fliptop at ng iba pang liga sa iba't-ibang sulok ng mundo.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title = &quot;Fliptop Mag-Ingay!&quot;: An Exploratory Study on Fliptop Battle|url = https://prezi.com/ojnyq1iomole/fliptop-mag-ingay-an-exploratory-study-on-fliptop-battle/|website = prezi.com|access-date = 2016-01-23}}&lt;/ref&gt;. Ang ligang ito ay nasa pamamahala ng FlipTop Kru Corp isang kumpanya na itinatag mismo ni Yuson.

== Laban ==
Karaniwang binubuo ng tatlong rounds ang paligsahan na mayroong time limit ang bawat kalahok na itinakda ng reperi o ng namamahala. Ang obertaym ay ipinapataw kung tabla ang laban. Ang unang sasalang ay napagpapasyahan sa pamamagitan ng toss coin o pagpahagis/pagpitik/pagpapaikot ng barya. Hindi pinagbabawal ang mga barang naisulat na bago ang laban pati na ang mga hindi pa naisusulat. Ang panunungayaw, malalang pamimintas, at panunukso ay hindi pinagbabawal sa laban, at nararapat na 'wag itong tanggapin na seryoso, totoo, at personal.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fliptop-battle.com/fliptop-battle-league-continues-grow/ |title=Archive copy |access-date=2016-07-13 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417163807/http://fliptop-battle.com/fliptop-battle-league-continues-grow/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news5.com.ph/top/9BDBFF288758411/1001/fliptop-rappers-nagkaka-pikunan-din-kaya |title=Archive copy |access-date=2016-07-13 |archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620171357/http://news5.com.ph/top/9BDBFF288758411/1001/fliptop-rappers-nagkaka-pikunan-din-kaya |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang magkabilang panig ay maaari ding magdala ng props para sa event. Filipino ang pangunahing wika na ginagamit sa laban bagamat may mga laban din na ginagamitan ng ibang wika at diyalekto o idyoma. Ang panalo sa laban ay pinagpapasyahan ng mga hurado. Ang batayan para sa paghatol ay maaaring sa paggamit ng mga salita, ang kakaibang epekto sa madla, at estilo sa pagra-rap.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Format ==
Mayroong tatlong battle format ang Fliptop. Written, Freestyle, at Old School na minsa'y ipinagsasama sa Freestyle.

'''Written''' - Ang sa ngayon ay karaniwang labanan sa Fliptop, wala itong background music. Maaring mayro'n o walang sukat ang mga rima.  

'''Freestyle''' - Noong simula ito ang madalas na format ng labanan sa Fliptop, may mga freestyle battle pa rin ngunit 'di na kasing dalas ng Written    format. Mayroon at wala itong background music, at wala ring sukat ang mga rima.

'''Old School''' - Madalas gamitin sa tryouts. Mayroon itong background music, at naipagsasama sa Freestyle.


May iba't-ibang variations ng rap competition sa Fliptop:

* '''Dos por Dos''' - Ito ay kampihan ng dalawa laban sa dalawang rap emcee o femcee, maaari itong Written o Freestyle.
* '''Five on Five''' - Ito ay kampihan ng lima laban sa limang rap emcee o femcee, maaari itong Written o Freestyle.
* '''Femcee Battle''' - Tanging mga kababaihan lamang ang maaaring lumaban dito na tinatawag na femcee.
* '''Intergender Battle''' - Kalalakihan laban sa mga kababaihan.
* '''Royal Rumble''' - Isang rap battle na binubuo ng tatlo o mahigit pang katao, na inaatake at matinding pinipintasan ang bawat isa.
* '''Secret Battle''' - Ito ay tulad rin ng iba, ngunit mapapanood lamang ng mga pili o limitadong manunuod. Minsan biglaan ang laban
*'''Won Minutes''' - Isang minutong lamang na bara kada round.

==Mga Kilalang Emcees==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Emcee Name
!Tunay na Pangalan
!Pinangalingan
!Kasapi
!Kilalang Istilo
|-
|-
|2khelle
|BOPOLS
|Betlog
|Alpha Taktika, Gapo Rappers Society, A-syan Records
|Katangahan
|-
|[[Abra (rapper)|Abra]]
|Raymond Abracosa
|Pasig
|Artifice Records, Flipmusic, Hiphop22, Ivory Music &amp; Video, Lyrically Deranged Poets
|Malapantig na rima, Maglaro ng salita, Speedrap, Susubo Si Aklas
|-
|AKT (akata/angkorito kalas turnilyo) formerly known as Nico
|Nathaniel Nicole Nachor 
|Olongapo, Zambales
|reppin himself,
|Psychoanalysis, Personals, Agresibo, Mapanira, Schematic, Pinaiyak si Apoc,Dating Baliw
|-
|Aklas
|Philip Ching
|Quezon City/Iloilo City, Iloilo/Las Piñas/Bacoor, Cavite
|Batch 1, True Death, AKLAS Ltd., LUMA, Murder Death Kill, Uprising
|Katatawanan, Agresibo, Mapanira, Unorthodox, Murder Death Kill Ang Hininga
|-
|Aelekz
|
|Cebu City, Cebu
|AMF Productions, Whutitdo, Rapollo
|Seryoso, Malalim, &quot;R&quot;
|-
|Andy G
|Andy Jamolin
|Parañaque
|DC Clan, Double Cross, The Real South Pride Production
|Katatawanan, Patula, Freestyle
|-
|Apekz
|Mark Anthony Cadiente
|Valenzuela
|Hustlin', Hiphop22
|Katatawanan, Magbalik by Callalily, Patola, Seryoso?, Maglaro ng salita, Malapantig na rima, Iyakin
|-
|Apoc
|Ralph Dela Fuente
|Pasig
|Raw, Dukes, Bilog Writer's Block, Sabertooth Academy, Uprising, Iyakin, Spokeperson.
|Seryosong mga liriko, Malalim na barado, Dance Moves, Pinakademonyo magrap teka
|-
|Asero
|
|Olongapo, Zambales
|True Pinoy Playaz, G.R.S., A-Syan Recordz
|
|-
|Asser
|Asser Ace Dilao
|Cebu City, Cebu
|NevaNevaNevaLand, 3GS, Outbox, Rapollo
|Speed Rap, Agresibo, Malapantig na rima, Katatawanan, iyakin hahaha, nagsisimula sa gitna
|-
|Badang
|Darwin Ferianeza
|Marikina/Baguio, Benguet
|All Star Productions, Tuesday Troop, Hahay Entertainment
|Sexual Humor, Katatawanan, Freestyle, Speed Rap, Kakain ng Tae, Nanghahawak ng kamay, 
|-
|[[Bassilyo]]
|Lordivino Ignacio
|Marikina
|[[Crazy as Pinoy]], Crazy Family, Badboys, MCA Music, Probinsyano
|Katatawanan, Singing, Seryosong mga liriko
|-
|Batas
|Mark Rodriguez
|Tahanan, Parañaque
|Wild Ones Tattoo, Illustrado, Uprising, Barangay Tibay, Sultans of Snap, Tha TVC Black, Kampo Teroritmo,Xeno Devata Project
|Seryosong mga liriko, Unorthodox, Maglaro ng salita, Agresibo, Hardcore sex
|-
|Batang Rebelde
|Marvin Arias
|Tanza, Cavite
|Baredibu, Ulikbangon, Zone 457, Exodus, AKZ
|Seryosong mga liriko, Katatawanan, halimaw sa rima
|-
|Blackleaf
|
|Kuiper Belt
|Uprising, Lifeline Zenith
|Seryosong mga bara, Maglaro ng salita, OA
|-
|BLKD
|Allen Enriquez
|Naic, Cavite
|Them Sent, The Pharm, Batch 1, 3LC, Uprising
|Maglaro ng salita, Malalim, Seryosong mga liriko, Pedo
|-
|Bogchick
|
|Lemery, Batangas
|NSC, Baliparo
|Seryosong mga bara, Agresibo, Part-Katatawanan
|-
|Cameltoe
|
|Parañaque
|AMPON
|Katatawanan
|-
|Cerberus
|
|Mabalacat, Pampanga
|Armaletra, Devoured, T.G.K
|Agresibo
|-
|Chaliz
|
|Labangon, Cebu City, Cebu
|BPL Records, Raprakan Battle League, TeamChaliz
|Seryoso, Agresibo, CHoke
|-
|Chris Ace
|Christopher John Celis
|Lapu-Lapu City, Cebu
|C.A.L., Calilahoo Crew, 032 Soldierz, Oponside,
|Seryoso, Maglaro ng salita, Flow, Freestyle, Magbalik, Katatawanan, Teatriko
|-
|Cool Kidd
|Ian Enjambre
|Davao City, Davao Del Sur
|K-Records, Karabineros
|
|-
|CrazyMix
|Romarico Superable
|Quezon City
|Crazy Family, Blind Rhyme Productions
|Speed Rap, Katatawanan
|-
|Cripli
|Arbheal Mancilla
|Naga, Camarines Sur
|Juan Dela Crew
|Katatawanan, Freestyle, Crowd Control, nagbabasa ng lyrics na nakalimutan
|-
|Daddy Joe D
|
|Pandacan, Maynila/San Pedro, Laguna
|Elegante / P3TRecords, RS Production, Bigkasang San Pedro
|Katatawanan
|-
|Damsa
|Raymond Abrenica
|San Pedro, Laguna
|Via Records, MusicPharm, Black Cat Pro, Inked Hustlaz, S.N.S
|Speed Rap, Flow, boxing
|-
|Dello
&lt;br /&gt;
|Wendell Gatmaitan
|Tondo, Maynila
|Skwaterhaws, Mongol Unit, Vertical Brew Music
|Magbalik, Katatawanan, Freestyle, rebuttals, multis
|-
|Dhictah
|
|Pasig
|Wild Ones Tattoo, Bomb Shelter, Yeah Yeah Boys, Dirt Bro, Titi
|Seryosong mga liriko
|-
|Dhuski
|
|Paombong/Malolos, Bulacan
|BF Pro, 3GS, Salbahe Music, Letmaku Entertainment
|Seryosong mga liriko, Katatawanan
|-
|Dilim
|
|San Pedro, Laguna
|Sundalo ni Sadam
|Katatawanan, Seryoso
|-
|Doc Pau
|
|Tanay, Rizal
|Alagad ng Musika, Tanay Hip-hop Underground
|Agresibo
|-
|Dopee
|Raymond Escurzon
|Davao City, Davao Del Sur
|Speech, Kalawakan Crew
|Katatawanan
|-
|Elbiz
|John Elvis Narisma
|Quezon City
|The Green House
|Katatawanan, religious
|-
|EJ Power
|Ejay Florentino
|Balanga, Bataan
|Danger Zone, Outbox, Troop A
|Katatawanan, Freestyle, Magbalik, Shock value, dark humor
|-
|Ejo
|
|Ibajay, Aklan
|Pothead Territory, Inajay Black Ninos, Lot 420
|Katatawanan, Maglaro ng salita
|-
|El D'no
|
|Olongapo, Zambales
|Alpha Taktikah, G.R.S. 047, G-Town, A-Syan Records
|Katatawanan
|-
|El Quiel
|
|Novaliches, Quezon City/Valenzuela
|E-Unit, 187 Mobstaz
|Freestyle, Katatawanan, trip ni Jonas
|-
|Fangs
|Karl Rallos
|Cebu City, Cebu
|EvolClowns, Rapollo, AMF, Whutitdo, Selda Kwarto
|Maglaro ng salita, gamu gamo ni Rizal
|-
|Flict-G
|Raymond Rivera
|Mandaluyong
|Repablikan Syndicate, Shockra
|Maglaro ng salita, Katatawanan, Speed Rap, Flow, rap skills
|-
|Fongger
|
|Cebu City, Cebu
|7Kings Production, Crazy Family, Shongkoi, 504 Records, Team Porkchop
|Katatawanan, Nangeestafa, takot kay shernan
|-
|Frooz
|Patrick Buratilya
|Binangonan, Rizal
|Crazy Family Badboys, BlindRhyme Productions, Alyansa ng Tugmang Bulag, Puyat Records, The Greenhouse
|Katatawanan, Freestyle, Flow, Malapantig na rima, Magbalik, Speed Rap, numerology, halimaw sa multi
|-
|Fukuda
|
|Cagayan De Oro City
|Mindanao Batch 2, Southdoggz, SLTG, Rap Batikos
|Agresibo, Seryosong mga bara, taga Mindanao sya
|-
|Fuego
|Roman Fugoso
|Paco, Maynila
|Mack-Town, Taft-Love, Vito Crew
|
|-
|Gap aka Mic Rahman
|Vito Cruz
|Makati/Pasay/Baguio, Benguet
|Vito Crew, TL, LD, People's Future, Yo Momma, Stocked UP, Bawal Clan
|&quot;Supot mo tol&quot;
|-
|Ghandi
|
|Quezon City
|Kalayaan, Moment Squad
|
|-
|G-Clown
|Kevin Dela Cruz
|Tanay, Rizal
|Lego Music, BTR Pro, KOK Clothing
|Seryosong mga liriko, Agresibo, paawa bars
|-
|Goriong Talas
|Gio De Leon
|Quezon City
|Illustrado, Uprising, Batch 1, Accenture
|Seryosong mga liriko, Maglaro ng salita, reference, pogi bars
|-
|G-Spot
|
|Davao City, Davao Del Sur
|Legis Dados, Half Moon Posse, Dice-M Ent.
|Gangster Liriko, Seryosong mga bara, john lloyd
|-
|Harlem
|Harlem Ty
|Pasig
|Schizophrenia
|Freestyle, Slant Rhyme, pabaya
|-
|Hazky
|
|Antipolo, Rizal
|RPN Records
|Katatawanan, Malalim, Teatriko
|-
|Hearty Tha Bomb
|Irene Ciriaco
|Bagumbong, Caloocan
|Martial Camp Records, Tuesday Troop, Konektado, X-Deal Vigilantes, Rap Divas, Mob Music Entertainment
|Hard Lines, Sexual Humor, Teatriko, Sexy Rap, puro hubad, pasulat sa jowa
|-
|Hizuka
|
|Digos, Davao Del Sur
|Supreme Blood, Rip Rhyjacck, Mindanao Batch 3
|Freestyle, Katatawanan, Slight Maglaro ng salita
|-
|Icaruz
|Michael Cania
|Noveleta, Cavite
|Themsent, El Grande Records
|Katatawanan, baby face
|-
|Icebergg
|
|Cebu City, Cebu
|6000 Goonz, 825, Whut It do, V-Boyz, Teamgreen
|Visayan Liriko, Bilingual
|-
|Icerocks
|Jason Marc Dimayuga
|Parañaque
|Takeover, Filipino Kingz
|Seryosong mga liriko, Personals, Maglaro ng salita, Taglish, Freestyle, Nagpapaulan
|-
|Ilaya
|
|
|Cartel, Uprising
|Patula, Seryoso
|-
|Invictus
|Patrick Bessara
|Olongapo, Zambales
|1kiao
|Malalim na bara, Flow, Hardcore, Agresibo
|-
|Jamal
|
|Puerto Princesa, Palawan
|Team Palawakan, 5'3 Records, Palawakan Rap Battle
|Seryosong mga liriko, Malalim na bara
|-
|J-King
|Julius Cenon
|Cabanatuan, Nueva Ecija
|Word War, 3GS, Nueva Ecija TV48, CMPRO, Devil Rhyme
|Magbalik, Katatawanan, Seryoso, magaspang
|-
|J-Skeelz
|Roberto Boy Paos Rodriguez
|Tondo, Maynila
|187 Mobstaz
|Katatawanan, Freestyle, sinulatan ni smug
|-
|Japormz
|
|Olongapo, Zambales
|Kosa Familia
|Mapanira, Katatawanan, Unorthodox, nandudura
|-
|JayTee
|
|Tagbilaran, Bohol
|Ghetto Rhymes, 5D Records
|Paninira, Freestyle
|-
|Jecoy
|
|Lapu-Lapu City, Cebu
|C.A.L., Grupo Yamuh, 032 Soldierz, Rapollo, Sevenwordz Productions
|Seryosong mga bara, Freestyle, Katatawanan
|-
|Jonas
|Jonas Dichoso
|Bulihan, Silang, Cavite
|Breezy Music, Beats by Foe, Anak ng Madre, 3GS
|Maglaro ng salita, Patula, Katatawanan, Magbalik, Flow, Crowd control, comedy, kengkoy
|-
|Josh G.
|Joshua Gurango
|Quezon City
|SNL Crew, Edub
|Katatawanan
|-
|Juan Lazy
|Christian Quiapon
|Parañaque/Makati
|Southern Villains/ Meks Familia, FlipMusic, Schizophrenia, Juan Tamad
|Katatawanan, Freestyle, kung anu ano sinasabi
|-
|K-Jah
|
|Camarin, Caloocan
|Uprising
|Patula, kanta, hindi pambattle
|-
|Kahir
|Marco Silvano
|Quezon City
|Them Sent, Batch-1, 3LC
|Patula, Katatawanan, Galit sa militar, pikon na
|-
|Kamandag
|Byron Saavedra
|Olongapo, Zambales
|Arma Letra, Barasuwail
|Patula, Agresibo, Freestyle, Maglaro ng salita, di pinagtanggol ang gf
|-
|Khen Magat
|King Marlon Magat
|Pasay
|Dongalo Wreckords, Serpientes, Delubyo Ng Pasay, AllStar Productions, Wowowin
|Speed Rap, Freestyle, Piyok
|-
|Kial
|Marco Alkadama
|Tondo, Maynila/Bulacan
|187 Mobstaz, Blind Rhyme Productions
|Patula, malalim
|-
|Krack
|
|Naic, Cavite
|Cavite's Most Dangerous
|Freestyle, Katatawanan, magkalat
|-
|Kregga
|Jboi Vasallo
|Cagayan De Oro
|BLK69, Gegay' Art, Uprising
|Seryosong mga liriko, Malalim na bara, Agresibo, class s na halimaw, basketball reference
|-
|Kris Delano
|Dan Christopher Garcia
|Maynila
|Takeover, Filipino Kingz, Shots Fired 
|Seryosong mga liriko, Personals, Taglish, kunyari magaling sa english
|-
|Lanzeta
|Lanz Jasper Picache
|Olongapo, Zambales
|1kiao
|Seryoso, Agresibo, Hardcore, pilit na rhymes
|-
|Left Eye Blind
|
|Taytay, Rizal
|Blind Rhyme, Armr-, 21st-Che
|Seryoso
|-
|Lhipkram
|Philmark Dominguez
|Las Piñas/Parañaque/Malabon
|Street2demic, Parañaque Rebels, 3GS, 25K
|Maglaro ng salita, Magbalik, Katatawanan, Freestyle, Di sisipot, Skwating, Iyakin, di nagbubuhos
|-
|Lil' John&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|Johnross Delos Santos
|Parañaque
|Parañaque Rebels, All-Star Pro, 3GS
|Magbalik, Katatawanan, Freestyle, Teatriko 
|-
|Lil' Sisa
|Jhayann Parreño
|Imus, Cavite
|Crazy Family
|Agresibo, Katatawanan, rebuttals
|-
|Lirikal
|
|Olongapo, Zambales
|Suwail na Anak ng Gapo
|Seryoso, Patula, Katatawanan
|-
|Loonie
|Marlon Peroramas
|Pasig/Cebu City/Mandaue, Cebu
|Hiphop22, Stick Figgas, Konektado, Barangay Tibay, Artifice, FMCC
|Patula, Maglaro ng salita, Malapantig na rima, Katatawanan, Teatriko, battle reviews
|-
|Mackata
|Darren Toting
|Cebu City, Cebu/Bacoor, Cavite
|032 Soldierz, 3GS, Wassazlife
|Agresibo, Seryoso
|-
|Makii
|
|Mandaue, Cebu
|032 Souldierz, 3GS, Goat Squad, SC2013, Project Ground Zero
|Katatawanan, Malapantig na rima, Maglaro ng salita
|-
|Marshall Bonifacio
|Joel Israel Mabayo
|Iligan City/Cebu
|dimokaya063, Rapollo, Outbox, Writer's Block
|Seryosong mga bara, Agresibo, Taglish, Mr. Battle of the Year, paulit-ulit sa Gods Must Be Crazy
|-
|Martin
|
|Iloilo City, Iloilo
|OIYS Republic, SYK, WTI, D.A., whack, skwating
|Katatawanan
|-
|Maxford
|Maxford Famitanco
|Davao City, Davao Del Sur
|K. Records, Mindanao Illest
|
|-
|M Zhayt
|Christian Paolo Gabriola
|Rosario, Pasig
|3GS, All Star, Rapskallion, Poema, Cursebox, 13 Kabalyero, Sunugan
|Magbalik, Freestyle, Seryoso, Skwating, halimaw, dedicated
|-
|Melchrist
|
|Santo Tomas, Batangas/Iligan City 
|Mongol Unit, Aki Rhyme State
|Freestyle, maganda boses
|-
|Mhot
|Thomas Lynmuel
|Dasmariñas, Cavite
|King G, Outbox, Area-1, Outright Production, Isabuhay Champion
|Maglaro ng salita, Katatawanan, Baliktaran
|-
|Mikidee
|Michael David
|Legazpi, Albay
|Crazy Family, Oragon Unit, BLK MRKT, Bikolano Rappers Org. ,Magjalu Movement
|Katatawanan, Bulol
|-
|Mocks Wun
|Jerome Payumo
|San Fernando, Pampanga
|URP, 045 Records, Diction United, Pisngi Lord
|Katatawanan, Freestyle
|-
|Negatibo
|Emmanuel Magantos
|Baesa, Quezon City
|Martial Camp, Tuesday Troop, Konektado, Super Pogi
|Speed rap, Malapantig na rima, Maglaro ng salita
|-
|Nikki
|Jonathan Vibas
|Digos, Davao Del Sur
|Supreme Blood, Heneral Luna, Digos Rap Project, PSB Records, Slickboats Prodz
|Katatawanan, Bilingual mga bara, Teatriko
|-
|Notorious
|Billy Lizano
|Añonas, Quezon City
|Kampo Teroritmo, Proyekto Dos Tres, P2 Hood, King G
|Seryoso, mahilig kumain
|-
|Omar Baliw
|Omar Manzano
|Pembo, Makati
|High Minds Clothing
|Flow, Malapantig na rima, Seryoso, Yes I, kalmado lang
|-
|Onaks
|James Kevin Asis
|Cainta, Rizal
|Yo Gang
|Freestyle always, Onaks to
|-
|Onlison
|Ran Online
|Tagum City
|Rhyme Ballistics, Minimalist crafts
|Bilingual na bara, Katatawanan, Slight Maglaro ng salita, Malapantig na rima
|-
|Papew
|
|Tanza, Cavite
|Mongol Unit, C.A.S.H., Street Love Rhythm, Shottas
|Katatawanan, rhyme scheme, reverse poetry
|-
|Pistolero
|Christian Carlo Cañares
|Tondo, Maynila
|Hush Musik, Jmekwar, Delubyong Anghel, 3GS, AllStar Production
|Magbalik, Freestyle, rebuttals, jokes, masakit magsalita
|-
|Poison13
|Marco Lacson
|Mariveles, Bataan
|Rhyming In Tandem, Beatpro, Home Made Studio, BCity Entertainment,3GS
|Speed Rap, Seryosong mga liriko, halimaw sa multi, Flow
|-
|Plazma
|Paulo Callangan
|Quezon City
|MDK, TCMF, Writer's Block, Sabretooth Academy, Uprising
|Maglaro ng salita, Horrorcore, Agresibo, Loyal sa Kasintahan, Nagchachat sa fan, Mahina sa sex appeal.
|-
|Pricetagg
|Jomari Espiritu
|San Fernando, La Union/Santa Mesa, Maynila
|Rep The Hood Ent., Shots Fired, Black Rose Tattoo, Fake Gangsta, Kontrabida
|Personals, Maglaro ng salita, Gangsta Rap, Gun bars, Head &amp; Shoulder, cybercrime law, chu pah sounds
|-
|Prosecutor Billy
|
|Laguna/Olongapo, Zambales
|Arma Letra, The Firing Squad, Locus Delicti, RPN Records
|Agresibo, Hardcore, Horrorcore
|-
|Raizen
|
|Cebu City, Cebu
|C.A.L, 032 Souldiers, Yamuh, Rapollo, Oponside
|Katatawanan, Freestyle
|-
|Range
|
|Boljoon, Cebu
|Seven Kings Production, 3GS, ThinkPostive Wear
|Katatawanan, Malapantig na rima, Bilingual
|-
|Rapido 
|Christian Raffy Guerrero
|Rosario, Cavite
|Elements, INC
|Speed Rap, Mapanira, Katatawanan. 3 Hrs 6 Pops
|-
|Rentao
|
|Cabanatuan, Nueva Ecija
|Lot#3, OldSkul
|Magbalik, Agresibo, Unorthodox, Katatawanan
|-
|Righteous One
|Joshua Berenguer
|Meycauayan, Bulacan
|Brown Radio, FMCC, Souljahs
|Seryoso, Freestyle, paawa
|-
|Rich Flo
|
|Villasis, Pangasinan
|Haftwayhouse, One Voice Productions, Rep The Hood, Debate Partida, Distriq 5
|Seryoso, Malalim
|-
|Rish
|
|Olongapo, Zambales
|Suwail na Anak ng Gapo, EastSide 727
|
|-
|Romano
|Romano Trinidad
|Cabanatuan, Nueva Ecija
|Rappscab Music, 3GS, Cursebox Production, Mark Beats 
|Freestyle, Magbalik, Agresibo, gaspangan
|-
|Rudic
|Joshua Lingating
|Quezon City/Pagadian
|DC Clan, Mindanao's Illest, Simbagsik, Bangsamoro Artist, MTM Brand
|Seryoso, Malalim, Bilingual
|-
|Sak Maestro
|Hansel Cabo
|Davao City, Davao Del Sur
|Uprising, Takeover
|Seryoso, Multilingual, Maglaro ng salita, Taglish, choke
|-
|Sayadd
|Ralph Lizano
|Añonas, Quezon City
|Illustrado, Oyog International, Uprising
|Seryoso, Hardcore, Agresibo, imagery, metal lyrics
|-
|Sayantipiko
|
|Balanga, Bataan
|Bataan Hip-hop Movement, Abakadaz
|Seryoso
|-
|Sev
|
|Pasig
|SMC
|
|-
|[[Shehyee]]
|Christopher John Ongkiko
|Mandaluyong
|BMG, Flipmusic, Flee Entertainment, Watawat, Game Streamer, DoTa boy, Dos Por Dos Champion
|Katatawanan, Mapanira, Magbalik, konyo
|-
|Shernan
|Shernan Roy Gaite
|Alabang, Muntinlupa
|Muntinlupas Most Wanted, 3GS, Senyor Mafias, AllStar Production, YouTube Vlogger
|Katatawanan, Costumes, Freestyle, Magbalik, Teatriko, Wack!, Skwating, Iyakin
|-
|Sibil
|Carlo Fullero
|Pasig/Laguna
|13Kabalyero, Repablikan, Poema, Marshall Brand Clothing
|Seryoso
|-
|Silencer
|Ric Laurino
|Parañaque
|Familia De Calibre, DC Clan Music, The Real South Pride Production
|Katatawanan, Flow, Kiddie Rap
|-
|Silent Effect
|
|Davao City, Davao Del Sur
|Lifelinez, Kalawakan Crew
|Katatawanan
|-
|Sinio
|Joseph Martin Cagasan
|Mabalacat, Pampanga
|Pampanga's Finest, 45 Battalion, Real Jokes, Copy Right, Benta Tshirt, Benta Vape Juice
|Katatawanan, Magbalik, Mapanira, Maglaro ng salita, Jejemon fans
|-
|Sixth Threat
|Fluvert Floy Cagampang
|Davao City, Davao Del Sur
|3Digitz, Fatal Sign Records
|Malapantig na rima, Katatawanan
|-
|Skarm
|Philip Pacheco
|Pasig
|Ampon, Talksic Ways
|
|-
|Smugglaz
|Bryan Lao
|Tondo, Maynila
|Hiphop22, 187 Mobstaz, Blind Rhyme Productions, Shockra, Vertical Brew Music
|Speed Rap, Katatawanan, Seryoso, personals
|-
|Sur Henyo
|Mark Merino
|Baguio, Benguet
|Familiarity Entertainment, PKC, Rep The Hood Entertainment, Mensaheros, Hukbong LiriKKKal
|Seryoso, Malalim, Freestyle, Katatawanan, gun bars, MMA reference
|-
|Target
|Renie Boy Palma
|Las Piñas
|Double Cross, DC Clan Music, The Real South Pride Production, TGP, Feeling Ryan Agoncillo
|Maglaro ng salita, Freestyle, matapang, pabango sa SM
|-
|Tatz Maven
|Jalil Macalangcom
|General Santos, South Cotabato
|Uprising, Pangkat Magat,OSD, Troop One, Digmaan
|Agresibo, Maglaro ng salita
|-
|Thike
|Jason Cruz
|Antipolo, Rizal
|RPN Records, Allstar Production, United Antipolo Empire
|Freestyle
|-
|Third D
|David Lubag III
|Balanga, Bataan
|Bataan Hiphop Movement, Abakadaz
|
|-
|Tipsy D
|Mark Kevin Andrade
|Balanga, Bataan 
|Bataan Hiphop Movement, Abakadaz, Outbox, Brixxology, LGBTQ+, PlayBoy
|Maglaro ng salita, Katatawanan, Malapantig na rima, Bilingual
|-
|Towpher
|Christopher Oquendo
|Naga, Camarines Sur
|Juan Dela Crew, Crazy Family, NCHC, Barrio De Bara
|Katatawanan, Freestyle, Sarcasm
|-
|Tweng
|
|Tagbilaran, Bohol/Cagayan De Oro 
|Six3Hundred Crew, Palma Doggz, Bohol Bee Farm, Leadership Frienship Service Zeta Beta Chapter, Uprising, Mental Hospital
|Gimmick, Katatawanan, Teatriko, Props
|-
|Wrathsol
|
|Arayat, Pampanga
|Armaletra
|
|-
|Zaito
|Pedro Canon Jr.
|Las Piñas/Bacoor/Dasmariñas 
 Cavite
|Vigilante Family, South Radical Production, Uprising, Ang Probinsyano
|Katatawanan, Patula, Freestyle, Onomatopoeic Rhyme, Taeng Binalot
|-
|Zaki
|Andrew Sultan Abdulrahman
|Pasig
|Morobeats, Explicit, Sunugan
|Agresibo, Slant rhyme, Seryoso, Mapanira, tunog lanzeta
|-
|Zero Hour
|
|Davao City, Davao Del Sur
|Down Loud Crew, The Takeover
|Bilingual Liriko, Seryoso, mahilig magbanggit ng pangalan ng mga idol niya
|-
|Zeus
|
|Cebu City, Cebu
|B32 Shoulders, Blankko, The Chill Camp, Pasingot Boys, Rapollo, GV6A
|Seryoso, Freestyle, Katatawanan
|
|}

==Kultural na epekto at kritisismo==

Sa unang pamamayagpag nito, ang Fliptop ay nagtamo ng maraming kritisismo dahil sa paggamit nito ng mga bulgar na salita, walang galang, masasakit na salita, panunukso, at panghahamak. Dahil dito, ang kinahinatnan ay pinagbawal ng pamahalaang lungsod ng Makati ang rap battle events sa kanilang nasasakupan.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manilalink.com/2015/06/fliptop-rap-events-banned-in-makati.html |title=Archive copy |access-date=2016-07-13 |archive-date=2016-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160716171010/http://www.manilalink.com/2015/06/fliptop-rap-events-banned-in-makati.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ngunit sa pagdaan ng panahon, natanggap na rin nila ito.&lt;ref&gt;http://lifestyle.inquirer.net/70820/fliptop-the-modern-balagtasan&lt;/ref&gt; Matapos makamit ng Fliptop ang reputasyon nito sa pamamagitan ng social media,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lifestyle.inquirer.net/158758/will-flip-hop-save-opm |title=Archive copy |access-date=2016-07-13 |archive-date=2018-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113203001/http://lifestyle.inquirer.net/158758/will-flip-hop-save-opm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; maraming amateur at minor rap battles ang nagsi-usbungan tulad ng Sunugan, Word War, Versus Verses, atbp. Dahil sa pagkakaroon nito ng Freestyle at mga nilalamang rima, may mga akademiko na nagsasabing ito ay modernong &quot;[[balagtasan]]&quot; bagamat may mga rap artist na pinapabulaanan ang ideyang ito.&lt;ref&gt;http://www.gmanetwork.com/news/story/350760/lifestyle/artandculture/is-fliptop-the-modern-day-balagtasan&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Get to know your modern-day Balagtasan stars|url = http://filipinotimes.ae/entertainment/2014/04/10/get-to-know-your-modern-day-balagtasan-stars/|website = filipinotimes.ae|access-date = 2016-01-23|archive-date = 2016-01-30|archive-url = https://web.archive.org/web/20160130231755/http://filipinotimes.ae/entertainment/2014/04/10/get-to-know-your-modern-day-balagtasan-stars/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Nakakuwa rin ito ng atensyon mula sa media, dahil dito ang mga emcees na kasama sa Fliptop ay sumikat at nakakamit ng ika nga'y &quot;commercial success&quot;.&lt;ref&gt;http://www.philstar.com/young-star/601869/rhyme-and-lots-reason-fliptop&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.juice.ph/kultura/features/the-real-emcees-the-new-vanguards-in-filipino-hip-hop |title=Archive copy |access-date=2016-07-13 |archive-date=2016-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128200227/http://www.juice.ph/kultura/features/the-real-emcees-the-new-vanguards-in-filipino-hip-hop |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://en.wikipilipinas.org/index.php/FlipTop:_The_First_Filipino_Rap_Battle_League|title=http://en.wikipilipinas.org/index.php/FlipTop:_The_First_Filipino_Rap_Battle_League|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=2016-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630002021/http://en.wikipilipinas.org/index.php/FlipTop:_The_First_Filipino_Rap_Battle_League|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Mapapanood ang mga iba't-ibang laban ng FlipTop Battle League sa kanilang mga {{YouTube|c=UCBdHwFIE4AJWSa3Wxdu7bAQ|}} , at mga updates sa kanilang page na nakatala bilang {{Facebook|fliptop.battleleague}}.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Category:Philippine hip hop| ]]</text>
      <sha1>n1ik7wxa8iwsbm6cyleb0d12z50ubki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Possibly empty category</title>
    <ns>10</ns>
    <id>162699</id>
    <revision>
      <id>2215788</id>
      <parentid>1961219</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2215788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="6qe7s8bg2bnkpagqm1w9xa97pnsysjy" xml:space="preserve">__EXPECTUNUSEDCATEGORY__{{#ifeq:{{{hide}}}|true||{{Cmbox
| type  = content
| style = text-align: left;
| text  = &lt;span style=&quot;font-size:15px;&quot;&gt;'''Mga tagapangasiwa: Huwag pong burahin ang kategoryang ito kahit na walang laman ito!'''&lt;/span&gt;&lt;br/&gt; Posibleng walang laman ang kategoryang ito paminsan-minsan o di kaya'y madalas. {{{1|}}}
}}}}&lt;includeonly&gt;{{#ifeq: {{lc:{{{nocat|false}}}}}|false|{{Single namespace|category}}|&lt;!-- Category suppressed --&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qe7s8bg2bnkpagqm1w9xa97pnsysjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alex Tinsay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269264</id>
    <revision>
      <id>2215706</id>
      <parentid>2215649</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T17:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A09</username>
        <id>112294</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-39020-41|~2026-39020-41]] ([[User talk:~2026-39020-41|talk]]) to last revision by Jojit fb (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>2215706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="fy23f8zgheamrwt2k9q72y5ya0xlcje" xml:space="preserve">Si '''Alex Tinsay''' ay isang tagpag-ulat ng [[balita]] at [[mamamahayag]] na mula sa [[Pilipinas]].  Kumandidato siya bilang [[Senado ng Pilipinas|senador]] noong [[halalan]] ng 2010 ngunit natalo siya.  Lumabas din siya bilang ''host'' ng palabas sa [[telebisyon]] na ''[[The 700 Club Asia]]''.

[[Kategorya:Mga mamamahayag]]</text>
      <sha1>fy23f8zgheamrwt2k9q72y5ya0xlcje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang kategorya:Mga Pilipino</title>
    <ns>15</ns>
    <id>280863</id>
    <revision>
      <id>2215733</id>
      <parentid>2215625</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T00:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2215733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40306" sha1="lujqix4lbsof1jgkrc7nai2kcwu09nx" xml:space="preserve">== Wala pang artikulo sa wikang Tagalog ==

'''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:'''

{{Wikidata list|sparql=

SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q5.
  ?item wdt:P27 wd:Q928.
  ?item wikibase:sitelinks ?linkcount .
  
    ?article_en schema:about ?item .
    ?article_en schema:inLanguage &quot;en&quot; .
    ?article_en schema:isPartOf &lt;https://en.wikipedia.org/&gt;
             
  FILTER (?linkcount &gt;= 1) .       # only include items with 1 or more sitelinks
  FILTER NOT EXISTS {
    ?article schema:about ?item .
    ?article schema:inLanguage &quot;tl&quot; .
    ?article schema:isPartOf &lt;https://tl.wikipedia.org/&gt;
  }
}
GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en
ORDER BY DESC(?linkcount)
LIMIT 100

|columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en
|section=
|min_section=
|sort=?linkcount
|links=red
|thumb=128
|autolist=
|references=all
}}
{| class='wikitable sortable'
! larawan
! Article
! hanapbuhay
! significant event
! magnum opus
! nahawakang pwesto
! ?article_en
|-
| [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]]
| [[Alodia Gosiengfiao]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[cosplayer]]
| 
| 
| 
| [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]]
|-
| [[Talaksan:Janine Tugonon, Miss Universe Philippines 2012.jpg|center|128px]]
| [[Janine Tugonon]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Janine_Tugonon|Janine Tugonon]]
|-
| [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]]
| [[Lav Diaz]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[editor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;br/&gt;[[direktor]]&lt;ref name=&quot;ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a&quot;&gt;https://cs.isabart.org/person/122314&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[film screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[musiko]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[kritiko ng sine]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]]
|-
| [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]]
| [[Paul Mulders]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]]
|-
| [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]]
| [[Neile Adams]]
| [[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[mang-aawit]]&lt;br/&gt;[[artista sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[artista sa teatro]]
| 
| 
| 
| [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]]
|-
| [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]]
| [[Ángel Guirado]]
| [[futbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f&quot;&gt;''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]]
|-
| 
| [[Junrey Balawing]]
| 
| 
| 
| 
| [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]]
|-
| [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]]
| [[James Younghusband]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]]
|-
| [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]]
| [[Chris Greatwich]]
| [[futbolista]]&lt;br/&gt;[[association football manager]]
| 
| 
| 
| [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]]
|-
| [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adolfo Tito Yllana]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Israel]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Cyprus]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Australia]]
| [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]]
|-
| [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]]
| [[Donnie Nietes]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]]
|-
| 
| [[Dioscoro S. Rabor]]
| [[soologo]]&lt;ref name=&quot;ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a&quot;&gt;''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[scientific collector]]&lt;ref name=&quot;ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27&quot;&gt;''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]]
|-
| 
| [[Rachel Grant]]
| [[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65&quot;&gt;''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[scuba diver]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]]
|-
| [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]]
| [[Andray Blatche]]
| [[basketbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05&quot;&gt;''[[:d:Q7300810|RealGM]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]]
|-
| 
| [[Oscar Cruz]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]]
| [[Angelo Reyes]]
| [[politiko]]&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Enerhiya]]&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]]
| [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]]
| [[Angel Lagdameo]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[archbishop of Jaro]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]]
|-
| [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]]
| [[Paciano Aniceto]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]
| [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]]
|-
| [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]]
| [[Ricardo Tito Jamin Vidal]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]]
|-
| [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]]
| [[Orlando Beltran Quevedo]]
| [[manunulat]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]]
|-
| 
| [[Angelito Lampon]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[vicar apostolic]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]]
|-
| [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Romulo Valles]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]]
|-
| 
| [[Antonio Ledesma]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;br/&gt;[[Arsobispo]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Catholic theologian]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor bishop]]&lt;br/&gt;[[bishop prelate]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]]
|-
| [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]]
| [[Antonio Realubin Tobias]]
| [[teologo]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]]
|-
| [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]]
| [[Albert del Rosario]]
| [[diplomata]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;br/&gt;[[negosyante]]
| 
| 
| [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]&lt;br/&gt;[[ambassador of the Philippines to the United States]]
| [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]]
|-
| [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]]
| [[Arnel Pineda]]
| [[mang-aawit]]&lt;br/&gt;[[manunulat ng awitin]]
| 
| 
| 
| [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]]
|-
| [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]]
| [[Chad Hugo]]
| [[record producer]]&lt;br/&gt;[[manunulat ng awitin]]&lt;br/&gt;[[musiko]]
| 
| 
| 
| [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]]
|-
| [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]]
| [[Arturo M. Bastes]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor bishop]]
| [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]]
|-
| [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]]
| [[Ernie Chan]]
| [[comics artist]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[ilustrador]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[graphic artist]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[disenyador]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[alagad ng sining biswal]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]]
|-
| [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]]
| [[Venus Raj]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]]
|-
| [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]]
| [[Brian Yuzna]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]]
|-
| 
| [[Leonardo Legaspi]]
| [[propesor ng unibersidad]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]]
|-
| [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]]
| [[Brillante Mendoza]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[cinematographer]]&lt;ref name=&quot;ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c&quot;&gt;http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa&quot;&gt;https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba&quot;&gt;http://www.timeout.com/london/film/captive-2012&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6&quot;&gt;''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[prodyuser ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331&quot;&gt;http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6&quot;&gt;''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[production designer]]&lt;br/&gt;[[direktor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]]
|-
| [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]]
| [[Pancho Villa]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]]
| [[Broderick Soncuaco Pabillo]]
| [[teologo]]&lt;br/&gt;[[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]]
|-
| [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]]
| [[Simeón Toribio]]
| [[politiko]]&lt;br/&gt;[[atleta]]
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]]
|-
| [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]]
| [[Julio Rosales]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]]
|-
| [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]]
| [[Jerry Lucena]]
| [[futbolista]]&lt;br/&gt;[[association football manager]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]]
|-
| 
| [[David William Valencia Antonio]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]
| [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]]
|-
| 
| [[Miguel White]]
| [[atleta]]
| 
| 
| 
| [[:en:Miguel_White|Miguel White]]
|-
| [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]]
| [[Fernando Capalla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[coadjutor archbishop]]&lt;br/&gt;[[territorial prelate]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]]
|-
| [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]]
| [[Rolando Crisostomo Santos]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]
| [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]]
| [[Gilbert Garcera]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Lipa]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]]
|-
| 
| [[Meiling Melançon]]
| [[artista]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[artista sa pelikula]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]]
| [[John F. Du]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Archbishop of Palo]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]
| [[:en:John_F._Du|John F. Du]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]]
| [[Jose Romeo Lazo]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]&lt;br/&gt;[[archbishop of Jaro]]
| [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]]
|-
| 
| [[Jose S. Palma]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Bishop of Calbayog]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Palo]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]]
|-
| 
| [[Mark Javier]]
| [[archer]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]]
|-
| 
| [[Osvaldo Padilla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Panama]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Nigeria]]&lt;br/&gt;[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to South Korea]]&lt;br/&gt;[[apostolic nuncio to Mongolia]]
| [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]]
| [[Pablo Virgilio Siongco David]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]&lt;br/&gt;[[cardinal priest]]
| [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]]
|-
| 
| [[Rodolfo Tan Cardoso]]
| [[ahedresista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]]
|-
| 
| [[Leopoldo Serantes]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]]
| [[Ramon Arguelles]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Archbishop of Lipa]]&lt;br/&gt;[[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]
| [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]]
| [[Reynaldo Evangelista]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[bishop of Imus]]
| [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]]
|-
| [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]]
| [[Honoria Acosta-Sison]]
| [[gynecologist]]&lt;ref name=&quot;ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7&quot;&gt;''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[propesor ng unibersidad]]&lt;ref name=&quot;ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7&quot;&gt;''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[obstetrician]]
| 
| 
| 
| [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]]
|-
| 
| [[Sergio Utleg]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]
| [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]]
|-
| [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]]
| [[Teófilo Yldefonso]]
| [[manlalangoy]]&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| 
| [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]]
|-
| 
| [[Gabriel Reyes]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[Catholic archbishop]]&lt;br/&gt;[[Arsobispo ng Maynila]]&lt;br/&gt;[[Archbishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[titular archbishop]]&lt;br/&gt;[[bishop of Cebu]]&lt;br/&gt;[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]]
|-
| 
| [[Wenceslao Selga Padilla]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic prefect]]&lt;br/&gt;[[superior]]
| [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]]
| [[Melissa de la Cruz]]
| [[manunulat]]&lt;br/&gt;[[children's writer]]&lt;br/&gt;[[nobelista]]&lt;br/&gt;[[editor]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[young adult author]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| [[Blue Bloods]]
| 
| [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]]
| [[Shamcey Supsup]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[arkitekto]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]]
|-
| [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Villanueva]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]]
|-
| 
| [[Roel Velasco]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]]
|-
| [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]]
| [[Mimi Miyagi]]
| [[artistang pornograpiko]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[erotic photography model]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
| 
| 
| 
| [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]]
|-
| 
| [[José Villanueva]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]]
|-
| 
| [[Isnilon Hapilon]]
| [[militant]]&lt;ref name=&quot;ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f&quot;&gt;http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[military personnel]]
| 
| 
| [[Emir]]
| [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]]
|-
| 
| [[Satoshi Otomo]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]]
|-
| [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]]
| [[Pedro Abad Santos]]
| [[politiko]]
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]]
|-
| [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
| [[Van Partible]]
| [[animator]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[direktor sa telebisyon]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[film screenwriter]]&lt;ref name=&quot;ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b&quot;&gt;''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Van_Partible|Van Partible]]
|-
| [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]]
| [[Satine Phoenix]]
| [[artista]]&lt;br/&gt;[[artistang pornograpiko]]&lt;br/&gt;[[pintor]]&lt;br/&gt;[[modelo]]&lt;br/&gt;[[online streamer]]
| 
| 
| 
| [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]]
|-
| 
| [[Rosalina Abejo]]
| [[Konduktor ng musika|konduktor]]&lt;br/&gt;[[kompositor]]&lt;ref name=&quot;ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac&quot;&gt;http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66&quot;&gt;http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]]
|-
| [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Carlie de Murga]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]]
|-
| 
| [[Gurdev Khush]]
| [[henetista]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[magsasaka]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[agronomo]]&lt;ref name=&quot;ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731&quot;&gt;''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]]
|-
| [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Perfecto R. Yasay, Jr.]]
| [[negosyante]]&lt;br/&gt;[[abogado]]&lt;ref name=&quot;ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30&quot;&gt;https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[politiko]]
| 
| 
| [[chairperson]]&lt;ref name=&quot;ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969&quot;&gt;https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]&lt;ref name=&quot;ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24&quot;&gt;https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay&lt;/ref&gt;
| [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]]
|-
| [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie del Carmen]]
| [[animator]]&lt;br/&gt;[[screenwriter]]&lt;br/&gt;[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]&lt;br/&gt;[[ilustrador]]&lt;br/&gt;[[comics artist]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;br/&gt;[[graphic artist]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[alagad ng sining]]&lt;ref name=&quot;ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f&quot;&gt;''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]]
|-
| [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Álvaro Silva]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ray Mendoza Hansen]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]]
|-
| 
| [[Natividad Almeda López]]
| [[abogado]]&lt;br/&gt;[[hukom]]
| 
| 
| 
| [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]]
|-
| [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]]
| [[Geena Rocero]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[LGBTQ rights activist]]&lt;br/&gt;[[Playmate]]
| 
| 
| 
| [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]]
|-
| [[Talaksan:Jamie Herrell (Miss Philippines Earth 2014 ).jpg|center|128px]]
| [[Jamie Herrell]]
| [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jamie_Herrell|Jamie Herrell]]
|-
| [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]]
| [[Victoria Tauli-Corpuz]]
| [[indigenous rights activist]]
| 
| 
| [[United Nations Special Rapporteur]]
| [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]]
|-
| [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]]
| [[Kiyomi Watanabe]]
| [[judoka]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kiyomi_Watanabe|Kiyomi Watanabe]]
|-
| [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]]
| [[Daisuke Sato]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bienvenido Marañón Morejón]]
| [[futbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f&quot;&gt;''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n|Bienvenido Mara%C3%B1%C3%B3n]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ingreso]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]]
|-
| 
| [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]]
| [[paring Katoliko]]&lt;ref name=&quot;ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56&quot;&gt;''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
| 
| 
| [[auxiliary bishop]]&lt;br/&gt;[[diocesan bishop]]&lt;br/&gt;[[titular bishop]]&lt;br/&gt;[[apostolic administrator]]
| [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]]
|-
| [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]]
| [[Geraldine Roman]]
| [[mamamahayag]]&lt;br/&gt;[[estadista]]&lt;br/&gt;[[politiko]]&lt;ref name=&quot;ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d&quot;&gt;http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb&quot;&gt;http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;
| 
| 
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb&quot;&gt;http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]&lt;ref name=&quot;ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d&quot;&gt;http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]]
|-
| [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kylie Verzosa]]
| [[modelo]]&lt;br/&gt;[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]&lt;br/&gt;[[artista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]]
|-
| 
| [[Tabinas Jefferson]]
| [[futbolista]]
| 
| 
| 
| [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]]
|-
| [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]]
| [[Eumir Marcial]]
| [[boksingero]]&lt;ref name=&quot;ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733&quot;&gt;''[[:d:Q895505|BoxRec]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]]
|-
| [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Manny Jacinto]]
| [[artista sa telebisyon]]&lt;br/&gt;[[mananayaw]]&lt;br/&gt;[[artista]]&lt;ref name=&quot;ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94&quot;&gt;''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]]
|-
| [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kayla Sanchez]]
| [[manlalangoy]]&lt;ref name=&quot;ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f&quot;&gt;''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]]
|-
| [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Karen Ibasco]]
| [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]&lt;br/&gt;[[pisiko]]
| 
| 
| 
| [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]]
|-
| [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]]
| [[Sarina Bolden]]
| [[futbolista]]&lt;ref name=&quot;ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962&quot;&gt;https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]]
|-
| [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Margielyn Didal]]
| [[skateboarder]]
| 
| 
| 
| [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]]
|-
| [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]]
| [[Louise Emmanuelle Mabulo]]
| [[cook]]&lt;br/&gt;[[environmentalist]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[magsasaka]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[entrepreneur]]&lt;ref name=&quot;ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991&quot;&gt;https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]]
|-
| [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]]
| [[Beabadoobe]]
| [[mang-aawit-manunulat]]&lt;ref name=&quot;ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df&quot;&gt;https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c&quot;&gt;https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092&lt;/ref&gt;
| 
| 
| 
| [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]]
|-
| 
| [[Marinel Sumook Ubaldo]]
| [[climate activist]]
| 
| 
| 
| [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]]
|-
| [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]]
| [[Bianca Bustamante]]
| [[racing driver]]&lt;br/&gt;[[racecar driver]]
| 
| 
| 
| [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]]
|-
| [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aira Villegas]]
| [[boksingero]]
| 
| 
| 
| [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>lujqix4lbsof1jgkrc7nai2kcwu09nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang kategorya:Mga siyentipiko</title>
    <ns>15</ns>
    <id>281597</id>
    <revision>
      <id>2215670</id>
      <parentid>2215626</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T13:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2215670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31668" sha1="rszhfygkwus1tgspjn884rvb734zfi4" xml:space="preserve">== Wala pang artikulo ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?linkcount  WHERE {
  ?item wdt:P106 ?occupation.
  ?occupation wdt:P279* wd:Q864503.
  ?item wikibase:sitelinks ?linkcount .
}
GROUP BY ?item ?linkcount
ORDER BY DESC(?linkcount)
LIMIT 200
|columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18
|section=
|min_section=
|sort=
|links=red_only
|thumb=128
|autolist=fallback
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! number
! item
! Article
! petsa ng kapanangakan
! petsa ng kamatayan
! field of work
! larawan
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q144535|Q144535]]
| [[Herbert Spencer]]
| data-sort-value=&quot;1820&quot; | 1820-04-27&lt;br/&gt;1820-04-28
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-08
| [[botanika]]
| [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q11826|Q11826]]
| [[Al-Biruni]]
| data-sort-value=&quot;973&quot; | 973-09-04
| data-sort-value=&quot;1048&quot; | 1048-12-09
| [[pisika]]&lt;br/&gt;[[matematika]]&lt;br/&gt;[[astronomiya]]&lt;br/&gt;[[likas na agham]]&lt;br/&gt;[[kasaysayan]]&lt;br/&gt;[[chronology]]&lt;br/&gt;[[laborer]]&lt;br/&gt;[[Indology]]&lt;br/&gt;[[agham pandaigdig]]&lt;br/&gt;[[heograpiya]]&lt;br/&gt;[[pilosopiya]]&lt;br/&gt;[[kartograpiya]]&lt;br/&gt;[[Antropolohiya|agham-tao]]&lt;br/&gt;[[astrolohiya]]&lt;br/&gt;[[kimika]]&lt;br/&gt;[[medisina]]&lt;br/&gt;[[sikolohiya]]&lt;br/&gt;[[teolohiya]]&lt;br/&gt;[[parmakolohiya]]&lt;br/&gt;[[history of religions]]&lt;br/&gt;[[mineralohiya]]
| [[Talaksan:Al-Biruni.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q131117|Q131117]]
| [[Maria Montessori]]
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-08-31
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-06
| [[pedagohiya]]
| [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q185007|Q185007]]
| [[Rita Levi-Montalcini]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-04-22
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-12-30
| [[neurobiology]]
| [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q7487|Q7487]]
| [[Dorothy Hodgkin]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-05-12
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-07-29
| [[X-ray crystallography]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[kimika]]&lt;br/&gt;[[kristalograpiya]]
| [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q160362|Q160362]]
| [[Theophrastus]]
| data-sort-value=&quot;-371&quot; | -371
| data-sort-value=&quot;-287&quot; | -287
| [[botanika]]
| [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q78496|Q78496]]
| [[Konrad Lorenz]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-07
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-02-27
| [[etolohiya]]&lt;br/&gt;[[pilosopiya]]
| [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q102034|Q102034]]
| [[Ronald Ross]]
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857-05-13
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-09-16
| [[parasitolohiya]]&lt;br/&gt;[[epidemiyolohiya]]
| [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q60059|Q60059]]
| [[Albertus Magnus]]
| data-sort-value=&quot;1200&quot; | 1200
| data-sort-value=&quot;1280&quot; | 1280-11-15
| [[pilosopiya]]
| [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q199654|Q199654]]
| [[Barbara McClintock]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-06-16
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-09-02
| [[henetika]]&lt;br/&gt;[[cytogenetics]]
| [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q462843|Q462843]]
| [[Tu Youyou]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-12-30
| 
| [[parmakolohiya]]&lt;br/&gt;[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]]
| [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q25820|Q25820]]
| [[Thomas Young]]
| data-sort-value=&quot;1773&quot; | 1773-06-13
| data-sort-value=&quot;1829&quot; | 1829-05-10
| [[pisika]]&lt;br/&gt;[[mekanika]]&lt;br/&gt;[[lingguwistika]]&lt;br/&gt;[[agham ng mga materyal]]
| [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q229264|Q229264]]
| [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]]
| data-sort-value=&quot;1707&quot; | 1707-09-07
| data-sort-value=&quot;1788&quot; | 1788-04-15
| [[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[heograpiya]]&lt;br/&gt;[[heolohiya]]&lt;br/&gt;[[political arithmetic]]
| [[Talaksan:François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q173441|Q173441]]
| [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]]
| data-sort-value=&quot;1110&quot; | 1110
| data-sort-value=&quot;1166&quot; | 1166&lt;br/&gt;1165
| [[kartograpiya]]&lt;br/&gt;[[heograpiya]]&lt;br/&gt;[[paglalakbay]]
| [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q70554|Q70554]]
| [[Hermann Emil Fischer]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-10-09
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-07-15
| [[kimika]]
| [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q7426|Q7426]]
| [[Ada Yonath]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-06-22
| 
| [[kristalograpiya]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[ribosoma]]&lt;br/&gt;[[biyolohiyang estruktural]]
| [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q204733|Q204733]]
| [[Gerty Cori]]
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-08-15
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-26
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[medisina]]
| [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q213195|Q213195]]
| [[B. F. Skinner]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-03-20
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-08-18
| [[sikolohiya]]&lt;br/&gt;[[behavioral analytics]]
| [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q151564|Q151564]]
| [[Frederick Sanger]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-13
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-11-19
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q35703|Q35703]]
| [[Gertrude B. Elion]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-01-23
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-21
| [[parmakolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q84405|Q84405]]
| [[Karl Landsteiner]]
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-06-14
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-26
| [[kimika]]
| [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q214565|Q214565]]
| [[Beatrix Potter]]
| data-sort-value=&quot;1866&quot; | 1866-07-28
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-12-22
| 
| [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q107402|Q107402]]
| [[Rosalyn Sussman Yalow]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-07-19
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-05-30
| [[biyopisika]]
| [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q318750|Q318750]]
| [[Stephen Hillenburg]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-21
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-11-26
| [[biyolohiyang pandagat]]&lt;br/&gt;[[animasyon]]&lt;br/&gt;[[komiks]]
| [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q60024|Q60024]]
| [[Hermann von Helmholtz]]
| data-sort-value=&quot;1821&quot; | 1821-08-31
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-09-08
| [[pisika]]&lt;br/&gt;[[medisina]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[sikolohiya]]
| [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q185777|Q185777]]
| [[Alexis Carrel]]
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-06-28
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-05
| [[Pag-oopera|pagtistis]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[pathophysiology]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[vascular surgery]]
| [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q103844|Q103844]]
| [[Françoise Barré-Sinoussi]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-30
| 
| [[birolohiya]]
| [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q180468|Q180468]]
| [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]]
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893-09-16
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-22
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]
| [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q154824|Q154824]]
| [[Norman Borlaug]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-03-25
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-09-12
| [[agronomiya]]
| [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q200136|Q200136]]
| [[Linda B. Buck]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-01-29
| 
| [[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[neurosiyensiya]]
| [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q43917|Q43917]]
| [[Eduard Buchner]]
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860-05-20
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-08-13
| [[kimika]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q150630|Q150630]]
| [[Camillo Golgi]]
| data-sort-value=&quot;1843&quot; | 1843-07-07
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-01-21
| [[malarya]]&lt;br/&gt;[[medisina]]&lt;br/&gt;[[histolohiya]]&lt;br/&gt;[[anatomiya]]&lt;br/&gt;[[patolohiya]]&lt;br/&gt;[[agham]]
| [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q17280087|Q17280087]]
| [[Emmanuelle Charpentier]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-12-11
| 
| [[mikrobiyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[henetika]]
| [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q80905|Q80905]]
| [[Donald Arthur Glaser]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-09-21
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-02-28
| [[pisika]]
| [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q102804|Q102804]]
| [[Henri Moissan]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-09-28
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-02-20
| [[kimika]]
| [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q177681|Q177681]]
| [[Thomas Hunt Morgan]]
| data-sort-value=&quot;1866&quot; | 1866-09-25
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-12-04
| [[henetika]]
| [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q26322|Q26322]]
| [[Carol Greider]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-04-15
| 
| [[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[henetika]]
| [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q26321|Q26321]]
| [[Elizabeth Blackburn]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-11-26
| 
| [[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[cytogenetics]]
| [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q153159|Q153159]]
| [[Elias Lönnrot]]
| data-sort-value=&quot;1802&quot; | 1802-04-09
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-03-19
| [[lingguwistika]]&lt;br/&gt;[[etnograpiya]]&lt;br/&gt;[[botanika]]&lt;br/&gt;[[medisina]]&lt;br/&gt;[[pilolohiya]]&lt;br/&gt;[[collecting]]&lt;br/&gt;[[panitikan]]
| [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q180350|Q180350]]
| [[Frederick Banting]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-11-14
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-21
| [[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[parmakolohiya]]
| [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q234224|Q234224]]
| [[Dian Fossey]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-16
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-12-26
| [[etolohiya]]
| [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q14279|Q14279]]
| [[Giovanni Domenico Cassini]]
| data-sort-value=&quot;1625&quot; | 1625-06-08
| data-sort-value=&quot;1712&quot; | 1712-09-14
| [[astronomiya]]
| [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q4273363|Q4273363]]
| [[Frances Arnold]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-25
| 
| [[inhinyeriyang pangkimika]]&lt;br/&gt;[[biocatalysis]]&lt;br/&gt;[[protein engineering]]&lt;br/&gt;[[synthetic biology]]
| [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q15118973|Q15118973]]
| [[Aziz Sancar]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-08
| 
| [[DNA repair]]&lt;br/&gt;[[Siklo ng selula|cell cycle]]&lt;br/&gt;[[circadian rhythm]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[DNA]]
| [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q107462|Q107462]]
| [[Har Gobind Khorana]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-01-09
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-11-09
| [[biyolohiyang molekular]]
| [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q189488|Q189488]]
| [[Willem Einthoven]]
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860-05-21
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-09-29
| [[pisyolohiya]]
| [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q231402|Q231402]]
| [[Jacques Monod]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-02-09
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-05-31
| [[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[kontrasepsiyon]]
| [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q60061|Q60061]]
| [[Venkatraman Ramakrishnan]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
| 
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[computational biology]]&lt;br/&gt;[[biyolohiyang molekular]]
| [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q16196017|Q16196017]]
| [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-03
| 
| [[community health]]&lt;br/&gt;[[kalusugang pampubliko]]&lt;br/&gt;[[international organization]]&lt;br/&gt;[[Pangangalagang pangkalusugan]]&lt;br/&gt;[[health administration]]&lt;br/&gt;[[mikrobiyolohiya]]&lt;br/&gt;[[politika]]&lt;br/&gt;[[Patakarang panlabas]]
| [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus September 2025.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q189006|Q189006]]
| [[Charles Louis Alphonse Laveran]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-06-18
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-05-18
| [[malarya]]&lt;br/&gt;[[medisina]]
| [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q104913|Q104913]]
| [[Robert Edwards]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-09-27
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-04-10
| [[reproductive medicine]]
| [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q8056214|Q8056214]]
| [[Yoshinori Ohsumi]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-09
| 
| [[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[autophagy]]
| [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q191026|Q191026]]
| [[Francis Galton]]
| data-sort-value=&quot;1822&quot; | 1822-02-16
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-01-17
| [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]&lt;br/&gt;[[Antropolohiya|agham-tao]]
| [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q214851|Q214851]]
| [[Charles Richet]]
| data-sort-value=&quot;1850&quot; | 1850-08-26
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-12-04
| [[medisina]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[allergology]]&lt;br/&gt;[[anapilaksis]]&lt;br/&gt;[[human physiology]]&lt;br/&gt;[[sikolohiya]]&lt;br/&gt;[[Esperanto]]&lt;br/&gt;[[ewhenesya]]&lt;br/&gt;[[Parasikolohiya]]&lt;br/&gt;[[creative and professional writing]]&lt;br/&gt;[[Tuluyan]]&lt;br/&gt;[[Drama]]
| [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q6796222|Q6796222]]
| [[May-Britt Moser]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-01-04
| 
| [[neurosiyensiya]]&lt;br/&gt;[[grid neuron]]
| [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q232308|Q232308]]
| [[Selman Abraham Waksman]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-07-22
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-08-16
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[mikrobiyolohiya]]
| [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q234463|Q234463]]
| [[Sydney Brenner]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-01-13
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-04-05
| [[biyolohiya]]
| [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q189564|Q189564]]
| [[Pierre Teilhard de Chardin]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-05-01
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-10
| [[pilosopiya]]&lt;br/&gt;[[teolohiya]]&lt;br/&gt;[[pastoral care]]&lt;br/&gt;[[Antropolohiya|agham-tao]]&lt;br/&gt;[[philosophical anthropology]]&lt;br/&gt;[[Christian philosophy]]&lt;br/&gt;[[heolohiya]]
| [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q5327|Q5327]]
| [[Adolf Butenandt]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-03-24
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-01-18
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[kimikang organiko]]
| [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q106399|Q106399]]
| [[John Howard Northrop]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-07-05
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-27
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q88608397|Q88608397]]
| [[Katalin Karikó]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-01-17
| 
| [[messenger RNA]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q12973|Q12973]]
| [[Leopold III of Belgium]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-03
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-09-25
| 
| [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q76727|Q76727]]
| [[Ernst Jünger]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-03-29
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-02-17
| [[pilosopiya]]&lt;br/&gt;[[Panitikang Aleman]]&lt;br/&gt;[[entomolohiya]]
| [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q55008046|Q55008046]]
| [[Albert I of Belgium]]
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875-04-08
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-02-17
| 
| [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q296047|Q296047]]
| [[Sam Harris]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-04-09
| 
| [[neurosiyensiya]]&lt;br/&gt;[[moralidad]]&lt;br/&gt;[[etika]]&lt;br/&gt;[[mindfulness]]&lt;br/&gt;[[pilosopiya]]&lt;br/&gt;[[creative and professional writing]]&lt;br/&gt;[[criticism of religion]]&lt;br/&gt;[[Blog]]&lt;br/&gt;[[podcast show]]&lt;br/&gt;[[Meditasyon|pagninilay]]
| [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q316371|Q316371]]
| [[Vladimir Vernadsky]]
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-02-28
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-01-06
| [[heolohiya]]&lt;br/&gt;[[kristalograpiya]]&lt;br/&gt;[[mineralohiya]]&lt;br/&gt;[[geochemistry]]&lt;br/&gt;[[radiogeology]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biogeochemistry]]&lt;br/&gt;[[pilosopiya]]&lt;br/&gt;[[history of geology]]
| [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q125057|Q125057]]
| [[Richard Francis Burton]]
| data-sort-value=&quot;1821&quot; | 1821-03-19
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-10-20
| 
| [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q211029|Q211029]]
| [[Edward O. Wilson]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-06-10
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-12-26
| [[myrmecology]]&lt;br/&gt;[[sociobiology]]&lt;br/&gt;[[natural science]]&lt;br/&gt;[[soolohiya]]&lt;br/&gt;[[entomolohiya]]&lt;br/&gt;[[Saribuhay|biodiversity]]&lt;br/&gt;[[animal ecology]]
| [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q92894|Q92894]]
| [[Geoffrey Hinton]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-12-06
| 
| [[deep learning]]&lt;br/&gt;[[pagkatuto ng makina]]&lt;br/&gt;[[neurosiyensiya]]&lt;br/&gt;[[artificial neural network]]&lt;br/&gt;[[applied psychology]]&lt;br/&gt;[[artipisyal na katalinuhan]]
| [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q154782|Q154782]]
| [[Adelbert von Chamisso]]
| data-sort-value=&quot;1781&quot; | 1781-01-30
| data-sort-value=&quot;1838&quot; | 1838-08-21
| [[botanika]]&lt;br/&gt;[[soolohiya]]
| [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q213504|Q213504]]
| [[Charles Scott Sherrington]]
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857-11-27
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-04
| [[neurobiology]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[histolohiya]]&lt;br/&gt;[[bakteryolohiya]]&lt;br/&gt;[[patolohiya]]
| [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q75847|Q75847]]
| [[Harald zur Hausen]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-03-11
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-05-29
| [[birolohiya]]
| [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q57192|Q57192]]
| [[Gerhard Domagk]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-10-30
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-04-24
| [[patolohiya]]
| [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q211787|Q211787]]
| [[Jules Bordet]]
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-06-13
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-04-06
| [[mikrobiyolohiya]]&lt;br/&gt;[[medisina]]&lt;br/&gt;[[bakteryolohiya]]&lt;br/&gt;[[immunology]]
| [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q233965|Q233965]]
| [[Charles Nicolle]]
| data-sort-value=&quot;1866&quot; | 1866-09-21
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-02-28
| [[bakteryolohiya]]
| [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q49347|Q49347]]
| [[Melvin Calvin]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-04-08
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-01-08
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q77174|Q77174]]
| [[Christiane Nüsslein-Volhard]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-10-20
| 
| [[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[genetic research]]&lt;br/&gt;[[developmental biology]]&lt;br/&gt;[[embriyolohiya]]
| [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q170342|Q170342]]
| [[Svante Pääbo]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-20
| 
| [[paleogenetics]]&lt;br/&gt;[[evolutionary anthropology]]&lt;br/&gt;[[human evolutionary genetics]]&lt;br/&gt;[[henetika]]&lt;br/&gt;[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[evolutionary genetics]]
| [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q115490|Q115490]]
| [[Tadeusz Reichstein]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-07-08
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-01
| 
| [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q58575|Q58575]]
| [[Friedrich Wöhler]]
| data-sort-value=&quot;1800&quot; | 1800-07-31
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-09-23
| [[kimika]]
| [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q157224|Q157224]]
| [[Kary Mullis]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-12-28
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-08-07
| [[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[kimika]]
| [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q157056|Q157056]]
| [[Samuel Hahnemann]]
| data-sort-value=&quot;1755&quot; | 1755-04-10
| data-sort-value=&quot;1843&quot; | 1843-07-02
| [[homeopatiya]]
| [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q78478|Q78478]]
| [[Robert Bárány]]
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-04-22
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-04-08
| [[otolaryngology]]
| [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q155764|Q155764]]
| [[Robert Brown]]
| data-sort-value=&quot;1773&quot; | 1773-12-21
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-06-10
| [[botanika]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya ng halaman]]&lt;br/&gt;[[:Kategorya:Lumot]]&lt;br/&gt;[[mikroskopiya]]
| [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q57191|Q57191]]
| [[Hans Krebs]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-08-25
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-11-22
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q170676|Q170676]]
| [[Roger D. Kornberg]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-04-24
| 
| [[biyolohiyang estruktural]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q102379|Q102379]]
| [[Paul Berg]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-06-30
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-02-15
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q205772|Q205772]]
| [[Jared Diamond]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-09-10
| 
| [[ekolohiya]]&lt;br/&gt;[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biogeography]]
| [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q218311|Q218311]]
| [[François Jacob]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-06-17
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-04-20
| [[mikrobiyolohiya]]
| [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q234590|Q234590]]
| [[Christian de Duve]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-10-02
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-04
| [[biyolohiyang pangselula]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q7442|Q7442]]
| [[Carolyn Bertozzi]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-10-10
| 
| [[kimika]]&lt;br/&gt;[[glycobiology]]
| [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q189803|Q189803]]
| [[Arthur Harden]]
| data-sort-value=&quot;1865&quot; | 1865-10-12
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-06-17
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q76600|Q76600]]
| [[Manfred Eigen]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-05-09
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-02-06
| [[biyopisika]]
| [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q105830|Q105830]]
| [[Baruch Samuel Blumberg]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-07-28
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-04-05
| [[birolohiya]]
| [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q104607|Q104607]]
| [[Andrew Huxley]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-11-22
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-05-30
| [[pisyolohiya]]
| [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q155375|Q155375]]
| [[Archibald Hill]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-09-26
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-06-03
| [[pisyolohiya]]
| [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q232024|Q232024]]
| [[John James Rickard Macleod]]
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-09-06
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-03-16
| [[pisyolohiya]]&lt;br/&gt;[[medisina]]
| [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q59478|Q59478]]
| [[George Gamow]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-03-04
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-08-19
| [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]&lt;br/&gt;[[astropisika]]&lt;br/&gt;[[pisikang nuklear]]&lt;br/&gt;[[physical cosmology]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[literary activity]]&lt;br/&gt;[[scientific non-fiction literature]]&lt;br/&gt;[[popular science literature]]&lt;br/&gt;[[children's and young adult literature]]
| [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q73093|Q73093]]
| [[Paul Karrer]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-04-21
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-06-18
| [[kimikang organiko]]
| [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q137106|Q137106]]
| [[Howard Florey]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-09-24
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-02-21
| 
| [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q157239|Q157239]]
| [[Artturi Ilmari Virtanen]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-01-15
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-11
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q158749|Q158749]]
| [[Albert François Lebrun]]
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-08-29
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-03-06
| [[politika]]
| [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q202136|Q202136]]
| [[Barry Marshall]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-09-30
| 
| [[mikrobiyolohiya]]
| [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q188668|Q188668]]
| [[Thom Yorke]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-10-07
| 
| 
| [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q155914|Q155914]]
| [[Peter Simon Pallas]]
| data-sort-value=&quot;1741&quot; | 1741-09-22
| data-sort-value=&quot;1811&quot; | 1811-09-08
| [[soolohiya]]&lt;br/&gt;[[botanika]]&lt;br/&gt;[[heograpiya]]&lt;br/&gt;[[heolohiya]]&lt;br/&gt;[[etnograpiya]]&lt;br/&gt;[[pilolohiya]]
| [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q234949|Q234949]]
| [[David Baltimore]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-07
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-09-06
| [[biyokimika]]&lt;br/&gt;[[biyolohiyang molekular]]&lt;br/&gt;[[birolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]&lt;br/&gt;[[henetika]]&lt;br/&gt;[[Inhenyeriyang henetiko]]
| [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q151593|Q151593]]
| [[Olivier Messiaen]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-12-10
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-04-27
| 
| [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q180619|Q180619]]
| [[Stephen Jay Gould]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-10
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-05-20
| [[paleontolohiya]]&lt;br/&gt;[[kasaysayan ng agham]]&lt;br/&gt;[[ebolusyon]]
| [[Talaksan:Stephen Jay Gould.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q115478|Q115478]]
| [[Emil Theodor Kocher]]
| data-sort-value=&quot;1841&quot; | 1841-08-25
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-07-27
| [[Pag-oopera|pagtistis]]
| [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q52878|Q52878]]
| [[Gustaf VI Adolf of Sweden]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-11-11
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-09-15
| [[arkeolohiya]]&lt;br/&gt;[[botanika]]
| [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q190626|Q190626]]
| [[Aaron Klug]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-11
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-11-20
| [[kimika]]&lt;br/&gt;[[biyokimika]]
| [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q216723|Q216723]]
| [[Ronald Fisher]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-02-17
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-07-29
| [[estadistika]]&lt;br/&gt;[[henetika]]
| [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q122972|Q122972]]
| [[Louis Agassiz]]
| data-sort-value=&quot;1807&quot; | 1807-05-28
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-12-14
| [[botanika]]&lt;br/&gt;[[heolohiya]]&lt;br/&gt;[[Glasyolohiya]]&lt;br/&gt;[[Iktiyolohiya]]&lt;br/&gt;[[biyolohiya]]
| [[Talaksan:Louis Agassiz H6.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q152187|Q152187]]
| [[August Krogh]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-11-15
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-09-13
| [[pisyolohiya]]
| [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]]
|}
----
&amp;sum; 114 items.
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>rszhfygkwus1tgspjn884rvb734zfi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Radyo sa Pilipinas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>289155</id>
    <revision>
      <id>2215705</id>
      <parentid>2215653</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T17:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A09</username>
        <id>112294</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-39020-41|~2026-39020-41]] ([[User talk:~2026-39020-41|talk]]) to last revision by WayKurat (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>2215705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5281" sha1="tbv38yyzaf1hetjk18jsmhd9smbven9" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Radyo sa Pilipinas
|title = {{flagicon|PHI}} [[Radyo sa Pilipinas|Mga network ng radyo sa &lt;span class = &quot;country-name&quot;&gt;Pilipinas&lt;/span&gt;]]
|state = {{{state|}}}
|listclass = hlist
|bodyclass = adr

|group1 = Komersyal
|list1 =
* [[Aliw Broadcasting Corporation|Aliw]]
** [[DWIZ]]
** [[DWQZ|Home Radio]]
* [[Audiovisual Communicators|ACI]]
** [[DWRX|Monster]]
* [[Bombo Radyo Philippines|Bombo Radyo]]
** [[DWSM|Star FM]]
* [[Brigada Mass Media Corporation|BMMC]]/[[Baycomms Broadcasting Corporation|Baycomms]]/[[Mareco Broadcasting Network|MBNI]]
** [[DXYM|Brigada News FM]]
* [[Capitol Broadcasting Center|CBC]]
** [[DZME]]
** Like Radio
* [[DCG Radio-TV Network|DCG]]
* [[Eagle Broadcasting Corporation|EBC]]
** [[DZEC-AM|Radyo Agila]]
** [[DWDM-FM|Eagle FM]]
* [[DYRK|Exodus (WRocK)]]
* [[FBS Radio Network|FBS]]
** [[DWBL]]
** [[DWLL|Mellow 94.7]]
* [[GMA Network (kompanya)|RGMA Network]]
** [[DWLS|Barangay LS]]
** [[DZBB-AM|Super Radyo]]
* [[MBC Media Group|MBC]]
** [[DZRH]]
** [[Love Radio]]
** Easy Rock
** Aksyon Radyo
** Yes FM
** [[Radyo Natin]]
* [[Mabuhay Broadcasting System|MBSI]]
** Win Radio
* [[Philippine Collective Media Corporation|PCMC]]
** [[DWPM|DZMM Radyo Patrol]]
** [[DWFM|FM Radio]]
* Prage
** [[DWSS-AM|Abante Radyo]]
* [[Progressive Broadcasting Corporation|PBC/BMPI]]
** [[DZXQ|Radyo La Verdad]]
** [[DWNU|Wish 107.5]]
* [[Quest Broadcasting|Quest]]
** [[DWTM|Magic 89.9]]
* [[Rajah Broadcasting Network|RBN]]
** [[DZRJ-FM|RJFM]]
** [[DZRJ-AM|DZRJ 810]]
* [[Radio Mindanao Network|RMN]]
** [[DWKC-FM|iFM]]
* [[TV5 Network|TV5]]/[[Nation Broadcasting Corporation|NBC]]
** [[DWLA|True FM]]
* [[Ultrasonic Broadcasting System|UBSI]]
** [[DWET-FM|Energy FM]]
* [[Y2H Broadcasting Network|Y2H]]/[[Southern Broadcasting Network|SBN]]
** XFM
** Solid FM

|group2 = [[:en:State media|Ahensya ng&lt;br&gt;Gobyerno]]
|list2 =
* [[Philippine Broadcasting Service|PBS]]
** [[Radyo Pilipinas]]
*** [[DZRB-AM|Radyo Publiko]]
*** [[DZRM|Radyo Magasin]]
*** [[DZSR|Sports Radio]]
** [[DWFO|The Capital]]
** [[DWFT|Republika ni Juan]]
* [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]
** [[DWAN-AM|DWAN]]

|group3 = [[Relihiyosong pagsasahimpapawid|Relihiyoso]]
|list3 =
* [[Catholic Media Network|CMN]]
** [[DZRV|Veritas]]
** Spirit FM
* [[:en:Cathedral of Praise|COP]]
** [[DZBR|Bible Radio]]
* [[Christian Era Broadcasting Service International|CEBSI]]
** [[DZEM|INC Radio]]
* [[Delta Broadcasting System|DBS]]
** [[DWXI-AM|DWXI]]
* [[End-Time Mission Broadcasting Service|EMBS]]
** Life Radio
* [[Far East Broadcasting Company|FEBC Philippines]]
* [[Notre Dame Broadcasting Corporation|NDBC]]
* [[Radio Maria Philippines|Radio Maria]]
* [[:en:United Christian Broadcasters|UCB Philippines]]
** The Edge
* [[ZOE Broadcasting Network|ZOE]]
** [[DZJV]]

|group4 = Rehiyonal
|list4 =
* [[Beta Broadcasting System|BBSI]]
** K-Lite
* [[Central Luzon Television|CLBC Pampanga]]
* [[Century Broadcasting Network|CCMCI]]
** Magik FM
* [[EMedia Productions|eMedia Zamboanga]]
* [[Filipinas Broadcasting Network|FBN]]
* [[Apollo Broadcast Investors]]
** [[Allied Broadcasting Center|Allied]]
** GV Radios
* [[Kaissar Broadcasting Network|KBNI]]
* [[DYSR|NCCP]]
* [[Palawan Broadcasting Corporation|PBC Palawan]]/[[Bandera News Philippines|Bandera]]
** Radyo Bandera
* [[PBN Broadcasting Network|PBN Bicol]]
** OKFM
* [[PEC Broadcasting Corporation|PECBC]]
** Real Radio
* [[Primax Broadcasting Network|Primax]]
** MemoRies
* [[Prime Broadcasting Network|Prime FM]]
* [[Radyo Pilipino Corporation|RadioCorp]]
** Radyo Pilipino
** One FM
* [[Radio Philippines Network|RPN]]
** Radyo Ronda
* [[Rizal Memorial Colleges Broadcasting Corporation|RMCBC]]
* RSV/Malindang
** Juander Radyo
* [[Subic Broadcasting Corporation|SBC Zambales]]
* [[Times Broadcasting Network Corporation|TBNC]]
** Radyo BisDak
* [[UM Broadcasting Network|UMBN]]
** [[DXUM|News &amp; Public Affairs]]
** [[DXKR-FM|Retro]]
** [[DXWT|Wild FM]]
* [[Vanguard Radio Network|VRN]]
** Big Sound FM
* [[Vimcontu Broadcasting Corporation|Vimcontu]]
* [[Viva Entertainment|Viva/Ultimate]]
** [[DXUR|Halo Halo Radio]]

|group5 = [[Radyong pampaaralan|Pampaaralan]]
|list5 =
* [[Adamson University]]
** Falcon Radio
* [[Ateneo de Manila University]]
** Magis Radio
** [[Radyo Katipunan]]
* [[Colegio de San Juan de Letran]]
** Arriba Campus Radio
* [[De La Salle University]]
** [[Green Giant FM]]
** [[DWSU-FM|DWSU Green FM]]
** [[DWDS|DWDS Animo! FM]]
* [[Silliman University]]
** Silliman NetRadio
* [[University of the Philippines]]
** [[DZUP]]
** UP-FM/Maroon FM
* [[University of Santo Tomas]]
** [[DZST (defunct)|UST Tiger Radio]]
** [[DWAQ]]

|group6 = Internet
|list6 =
* [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]]
** [[MOR Entertainment]]
* [[Radio Pilipinas]]
* [[WXB 102]]

|group7 = Shortwave
|list7 =
* [[Radio Veritas]]
* [[Philippine Broadcasting Service|PBS]]
** [[Radyo Pilipinas Worldwide]]

|group8 = Hindi Aktibo
|list8 =
* [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]]
** [[MOR Entertainment|My Only Radio]]
* [[Hot FM (Philippine radio network)|Hot FM]]
* [[Inquirer Group of Companies|Trans-Radio]]
** [[DZIQ|Radyo Inquirer]]
* [[Sonshine Media Network International|SMNI]]
** [[DZAR|Sonshine Radio]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Kategorya:Padron ng mga kumpanyang pagsasahimpapawid]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbv38yyzaf1hetjk18jsmhd9smbven9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hilagang Luzon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308131</id>
    <revision>
      <id>2215660</id>
      <parentid>2215074</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T12:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Johndeo333</username>
        <id>163610</id>
      </contributor>
      <comment>Inayos ang baybay</comment>
      <origin>2215660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23572" sha1="j6i8eft08z8wifixtr86fsk0iykum2l" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name =    Hilagang Luzon
|native_name = ''Northern Luzon''
|official_name = North Luzon
| other_name    = 
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Church of Saint Augustine of Ilocos Norte Philippines.JPG{{!}}Paoay Church
| photo1b = Sunset in Ilocos windmills.jpg{{!}}Windmill, Ilocos Norte
| photo2a = Batanes Island of Winds.jpg{{!}}Batanes Rocky cliffs
| photo2b = The forested edge of the Mt. Cagua volcanic crater - ZooKeys-266-001-g009.jpg{{!}}Mt. Cagua
| photo3a = Burnham Park - lake (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg{{!}}Burnham Park Lake
| photo3b = Banaue-terrace.JPG{{!}}Banaue Rice Terraces
| size = 270
| position = center
| spacing = 2
| color = transparent
| border = 0
| foot_montage = From left-to-right, top-to-bottom: Paoay Chruch, Ilocos Norte Windmills, Batanes Rocky cliffs, Mt. Cagua, Burnham Park Lake; Baguio &amp; Banaue Rice Terraces
}}
| settlement_type = [[Rehiyon ng Pilipinas|Kauuluhang rehiyon]] 
| pushpin_map = &lt;!-- Philippines --&gt;
| pushpin_map_caption = Location of North Luzon within the Philippines 
|coordinates       = 
| subdivision_type  = [[Kontinente]]
| subdivision_name  = [[Timog Silangang Asya]]
| subdivision_type1 = [[Bansa]]
| subdivision_name1 = [[Pilipinas]]
| subdivision_type2 = [[Estado]]
| subdivision_name2 =   [[Luzon]]
| subdivision_type3 =   [[Rehiyon]]
| subdivision_name3 =  [[Cordillera Administrative Region|CAR]]&lt;br&gt;[[Rehiyon ng Ilocos]]&lt;br&gt;[[Lambak ng Cagayan]]
| subdivision_type4 = Punong kabisera
| subdivision_name4 = [[San Fernando, La Union|San Fernando]]''&lt;br&gt;''[[Tuguegarao]]''
| subdivision_type5 =  Punong sentro &amp; [[Lungsod|Mataas na lungsod]]
| subdivision_name5 =   [[Baguio]]&lt;br&gt;[[Dagupan]]
| subdivision_type6    = [[Lungsod|Nagsasariling lungsod]]
| subdivision_name6    =  [[Santiago, Isabela]]
| population_total = [[To be announced|TBA]]
| population_as_of =  2015
| blank_name_sec1    =  Wika
| blank_info_sec1    =   '''''[[Wikang Filipino|Filipino]]'''''&lt;br&gt;{{hlist|'''[[Wikang Iloko|Iloko]]'''| [[Wikang Ibatan|Ibatan]]|[[Wikang Ibanag|Ibanag]]}}
| area_land_km2     = 
}} &lt;!-- Infobox ends --&gt;

Ang '''Hilagang Luzon''' o Northern Luzon ay isang Kauuluhang rehiyon na matatagpuan sa hilagang bahaging rehiyon ng Luzon, ito ay binubuo ng tatlong rehiyon mula sa Kanlurang Hilagang Luzon: '''Ilokos''', '''Cordillera Administrative Region''' at Silangang Hilagang Luzon: '''Lambak ng Cagayan''', ay tanyag sa tawag na Norte ng Luzon o ang iba ay Cordilleras, Ilocandias at Sierra Valley Ito ay tinatawag na mga: Sub-rehiyon sa isla ng Hilagang Pilipinas o Luzon na hinati sa tatlong pangkat, rito matatagpuan ang ilan pang mga kilalang pang turismo: [[Sierra Madre]], [[Banaue Rice Terraces]], Strawberry Land at Summer Capital sa Pilipinas. Minsan, kabilang ang [[gitnang Luzon|Central Luzon o Gitnang Luzon]] sa rehiyong ito.

Ang lalawigan ng [[Cagayan]] ay isa sa mga kilalang probinsya sa Pilipinas, marahil sa katagang [[Lambak ng Cagayan]] at rito matatagpuan ang pinakamahabang ilog sa [[Pilipinas]] at malabunduking rehiyon sa Pilipinas sa Hilagang Luzon ang [[Sierra Madre]] na matatagpuan sa lalawigan ng [[Isabela]]

== Mga rehiyon ==
{{multiple image
|direction = horizontal
|align = center
|header =
|total_width =
|image1 = Ph cordillera.png
|caption1 = Cordillera Administrative Region
|width1 = 111
|image2 = Ph ilocos.png
|caption2 = Rehiyong Ilokos
|width2 = 129
|image3 = Ph cagayan valley.png
|caption3 = Lambak ng Cagayan
|width3 = 105
|image4= Ph central luzon.png
|caption4= Gitnang Luzon
|width4= 270
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! Rehiyon !! Rehiyong sentro !! Populasyon (2015) !! Basin
|-
! [[Cordillera Administrative Region]]
| [[Baguio]]
| 1,722,006
| ---
|-
! [[Rehiyon ng Ilokos|Ilokos]]
| [[San Fernando, La Union|San Fernando]]
| 5,026,128
| [[Dagat Luzon]]
|-
! [[Lambak ng Cagayan]]
| [[Tuguegarao]]
| 3,451,410
| [[Dagat Pilipinas]]
|-
! [[Gitnang Luzon]]
|[[San Fernando, Pampanga]]
|11,218,177	
|Dagat Luzon (''west''), Dagat Pilipinas (''east'')
|}

== Mga lalawigan ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! [[Lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]]/[[mga lungsod ng Pilipinas|Lungsod]] !! Kabisera !! [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]] !! Populasyon&lt;br /&gt;([[2010]])&lt;ref name='2010 Census of Population'&gt;{{cite web | url = http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | title = 2010 Census of Population | publisher = Philippine National Statistics Office | accessdate = 2012-04-21 | archive-date = 2012-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; !! Sukat&lt;br /&gt;([[Kilometro Kwadrado|km²]]) !! Densidad&lt;br /&gt;(bawat km²)
|-
|[[Abra]]
|[[Bangued]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Itneg|Itneg]]
|247,802
|
|
|-
|[[Apayao]]
|[[Kabugao]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Isnag|Isnag]]
|123,848
|
|
|-
|[[Batanes]]
|[[Basco]]
|[[Wikang Ivatan]]
|17,875
|
|
|-
|[[Benguet]]
|[[La Trinidad]]
|[[Wikang Kankanaey]]
|846,552
|
|
|-
|[[Cagayan]]
|[[Tuguegarao]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Ibanag|Ibanag]]
|1,273,219
|
|
|-
|[[Ifugao]]
|[[Lagawe]]
|[[Wikang Ipugaw]]
|210,669
|
|
|-
|[[Ilocos Norte]]
|[[Laoag, Ilocos Norte|Laoag]]
|[[Wikang Iloko]]
|593,081
|
|
|-
|[[Ilocos Sur]]
|[[Vigan, Ilocos Sur|Vigan]]
|[[Wikang Iloko]]
|689,668
|
|
|-
|[[Isabela]]
|[[Ilagan, Isabela|Ilagan]]
|[[Wikang Iloko]]/Ibanag
|1,685,138
|
|
|-
|[[Kalinga]]
|[[Tabuk]]
|[[Wikang Kalinga]]
|220,229	
|
|
|-
|[[La Union]]
|[[San Fernando, La Union|San Fernando]]
|[[Wikang Iloko]]
|786,653	
|
|
|-
|[[Mountain Province]]
|[[Bontoc]]
|[[Wikang Iloko]]/[[Wikang Kankanaey]]
|156,988
|
|
|-
|[[Nueva Vizcaya]]
|[[Bayombong]]
|[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Pangasinan|Pangasinan]]
|482,893
|
|
|-
|[[Quirino]]
|[[Cabarroguis]]
|[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Ipugaw|Ipugaw]]/[[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]
|197,918
|
|
|-
|[[Pangasinan]]
|[[Lingayen]]
|[[Wikang Pangasinan]]/Iloko
|2,956,726
|
|
|-
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
|-
|''[[Baguio]]''
|—
| [[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
|
|
|
|-
|''[[Dagupan]]''
|—
|Wikang Pangasinan/Iloko
|171,271
|
|
|}

{{Largest cities
| province = Hilagang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Hilagang Luzon
| div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon
| city_1 = Baguio{{!}}''Baguio''
| div_1 = Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR
| pop_1 = 345,366
| img_1 = Baguio skyline - Harrison Road with cathedral (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg
| city_2 = San Carlos, Pangasinan{{!}}San Carlos
| div_2 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_2 = 188,571
| img_2 = San Carlos Pangasinan 3.JPG
| city_3 = Dagupan, Pangasinan{{!}}Dagupan
| div_3 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_3 =  171,271
| img_3 = Dagupan Downtown - AB Fernandez Ave. (westbound) (Dagupan, Pangasinan)(2018-02-25).jpg
| city_4 = Tuguegarao{{!}}'''Tuguegarao'''
| div_4 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_4 = 153,502
| img_4 = Central Business District Tuguegarao Bonifacio.jpeg
| city_5 = Ilagan{{!}}'''Ilagan'''
| div_5 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_5 = 145,568	

| city_6 =  Santiago, Isabela{{!}}Santiago
| div_6 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_6 =  134,830

| city_7 = Urdaneta, Pangasinan{{!}}Urdaneta
| div_7 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_7 =  132,940	

| city_8 = Cauayan, Isabela{{!}}Cauayan
| div_8 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_8 =  129,523	
 
| city_9 = San Fernando, La Union{{!}}'''San Fernando'''
| div_9 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_9 =  121,812	

| city_10 = Tabuk, Kalinga{{!}}'''Tabuk'''
| div_10 =  Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR
| pop_10 = 110,642
}}

Kung kabilang minsan ang Central Luzon:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kabisera
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]]
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Sukat&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Mga lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Barangay|Mga barangay}}
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | /sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Baler]]
| [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&lt;ref&gt;Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].&lt;/ref&gt;/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 8
| [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bataan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Balanga]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 11
| 237
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bulacan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Malolos]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]
| {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 3
| 21
| 569
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]}}
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan
| {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 5
| 27
| 849
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Pampanga]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}}
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]]
| {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Angeles --&gt;
| {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 2
| 19
| 505
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Tarlac]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 17
| [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Zambales]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Iba, Zambales|Iba]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Olongapo --&gt;
| {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 13
| 230
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]]
| {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 33
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]]
| {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 17
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=4 style=&quot;text-align:left;&quot; | Kabuoan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 11,218,177
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 22,014.63
! scope=&quot;col&quot; | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}}
! scope=&quot;col&quot; | 14
! scope=&quot;col&quot; | 116
! scope=&quot;col&quot; | 3,102
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;&quot;
| colspan=13 style=&quot;padding-left:1em;&quot; |
{{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales.
|}

=== Mga Lungsod ===
May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon.

{{unbulleted list
| {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}}
}}

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible collapsed&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Lawak&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Uri ng lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kaurian sa kita
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|/sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 411,634
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Balanga]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 96,061
| {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bataan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Cabanatuan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 302,231
| {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Gapan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 110,303
| {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Mabalacat]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 250,799
| {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Malolos]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 252,074
| {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Meycauayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 209,083
| {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Muñoz]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 81,483
| {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 233,040
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Zambales]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 41,041
| {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalima
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;&quot; |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 306,659
| {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 139,738
| {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalawa
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose del Monte]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 574,089
| {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 342,493
| {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Tarlac]]
|}

{{Largest cities
| province = Gitnang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Gitnang Luzon
| div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan
| city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte
| div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_1 =651,813	
| img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg
| city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles''
| div_2 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_2 =  462,928
| img_2 = Angeles City 2021.jpg
| city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City'''
| div_3 =  Tarlac{{!}}Tarlac
| pop_3 = 385,398	
| img_3 = Tarlac City 2.JPG
| city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando'''
| div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_4 = 354,666
| img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG
| city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan
| div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_5 = 327,325
| city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat
| div_6 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_6 =  293,244

| city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos'''
| div_7 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_7 =  261,189

| city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo''
| div_8 =  Zambales{{!}}Zambales
| pop_8 =  260,317
 
| city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan
| div_9 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_9 =  225,673	

| city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose
| div_10 =  Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_10 =  150,917
}}

==Tingnan rin==
* [[Timog Luzon]]
* [[Gitnang Luzon]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

===Tropiko Kancer Climate===
*Related Tropiko Kancer Climate 
*Tropiko Moonson Climate 
*Tropiko Sabana climate 

{{Rehiyon ng Pilipinas}}
[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]
{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>j6i8eft08z8wifixtr86fsk0iykum2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215769</id>
      <parentid>2215660</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39205-73</username>
        <id>164012</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2215660 ni [[Special:Contributions/Johndeo333|Johndeo333]] ([[User talk:Johndeo333|Usapan]])</comment>
      <origin>2215769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23458" sha1="ql05g2kkjvlnf5k2uhd90iocol2a2jq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name =    Hilagang Luzon
|native_name = ''Northern Luzon''
|official_name = North Luzon
| other_name    = 
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Church of Saint Augustine of Ilocos Norte Philippines.JPG{{!}}Paoay Church
| photo1b = Sunset in Ilocos windmills.jpg{{!}}Windmill, Ilocos Norte
| photo2a = Batanes Island of Winds.jpg{{!}}Batanes Rocky cliffs
| photo2b = The forested edge of the Mt. Cagua volcanic crater - ZooKeys-266-001-g009.jpg{{!}}Mt. Cagua
| photo3a = Burnham Park - lake (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg{{!}}Burnham Park Lake
| photo3b = Banaue-terrace.JPG{{!}}Banaue Rice Terraces
| size = 270
| position = center
| spacing = 2
| color = transparent
| border = 0
| foot_montage = From left-to-right, top-to-bottom: Paoay Chruch, Ilocos Norte Windmills, Batanes Rocky cliffs, Mt. Cagua, Burnham Park Lake; Baguio &amp; Banaue Rice Terraces
}}
| settlement_type = [[Rehiyon ng Pilipinas|Kauuluhang rehiyon]] 
| pushpin_map = &lt;!-- Philippines --&gt;
| pushpin_map_caption = Location of North Luzon within the Philippines 
|coordinates       = 
| subdivision_type  = [[Kontinente]]
| subdivision_name  = [[Timog Silangang Asya]]
| subdivision_type1 = [[Bansa]]
| subdivision_name1 = [[Pilipinas]]
| subdivision_type2 = [[Estado]]
| subdivision_name2 =   [[Luzon]]
| subdivision_type3 =   [[Rehiyon]]
| subdivision_name3 =  [[Cordillera Administrative Region|CAR]]&lt;br&gt;[[Rehiyon ng Ilocos]]&lt;br&gt;[[Lambak ng Cagayan]]
| subdivision_type4 = Punong kabisera
| subdivision_name4 = [[San Fernando, La Union|San Fernando]]''&lt;br&gt;''[[Tuguegarao]]''
| subdivision_type5 =  Punong sentro &amp; [[Lungsod|Mataas na lungsod]]
| subdivision_name5 =   [[Baguio]]&lt;br&gt;[[Dagupan]]
| subdivision_type6    = [[Lungsod|Nagsasariling lungsod]]
| subdivision_name6    =  [[Santiago, Isabela]]
| population_total = [[To be announced|TBA]]
| population_as_of =  2015
| blank_name_sec1    =  Wika
| blank_info_sec1    =   '''''[[Wikang Filipino|Filipino]]'''''&lt;br&gt;{{hlist|'''[[Wikang Iloko|Iloko]]'''| [[Wikang Ibatan|Ibatan]]|[[Wikang Ibanag|Ibanag]]}}
| area_land_km2     = 
}} &lt;!-- Infobox ends --&gt;

Ang '''Hilagang Luzon''' o Northern Luzon ay isang Kauuluhang rehiyon na matatagpuan sa hilagang bahaging rehiyon ng Luzon, ito ay binubuo ng tatlong rehiyon mula sa Kanlurang Hilagang Luzon: '''Ilokos''', '''Cordillera Administrative Region''' at Silangang Hilagang Luzon: '''Lambak ng Cagayan''', ay tanyag sa tawag na Norte ng Luzon o ang iba ay Cordilleras, Ilocandias at Sierra Valley Ito ay tinatawag na mga: Sub-rehiyon sa isla ng Hilagang Pilipinas o Luzon na hinati sa tatlong pangkat, rito matatagpuan ang ilan pang mga kilalang pang turismo: [[Sierra Madre]], [[Banaue Rice Terraces]], Strawberry Land at Summer Capital sa Pilipinas. Minsan, kabilang ang [[gitnang Luzon|Central Luzon o Gitnang Luzon]] sa rehiyong ito.

Ang lalawigan ng [[Cagayan]] ay isa sa mga kilalang probinsya sa Pilipinas, marahil sa katagang [[Lambak ng Cagayan]] at rito matatagpuan ang pinakamahabang ilog sa [[Pilipinas]] at malabunduking rehiyon sa Pilipinas sa Hilagang Luzon ang [[Sierra Madre]] na matatagpuan sa lalawigan ng [[Isabela]]

== Mga rehiyon ==
{{multiple image
|direction = horizontal
|align = center
|header =
|total_width =
|image1 = Ph cordillera.png
|caption1 = Cordillera Administrative Region
|width1 = 111
|image2 = Ph ilocos.png
|caption2 = Rehiyong Ilokos
|width2 = 129
|image3 = Ph cagayan valley.png
|caption3 = Lambak ng Cagayan
|width3 = 105
|image4= Ph central luzon.png
|caption4= Gitnang Luzon
|width4= 270
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! Rehiyon !! Rehiyong sentro !! Populasyon (2015) !! Basin
|-
! [[Cordillera Administrative Region]]
| [[Baguio]]
| 1,722,006
| ---
|-
! [[Rehiyon ng Ilokos|Ilokos]]
| [[San Fernando, La Union|San Fernando]]
| 5,026,128
| [[Dagat Luzon]]
|-
! [[Lambak ng Cagayan]]
| [[Tuguegarao]]
| 3,451,410
| [[Dagat Pilipinas]]
|-
! [[Gitnang Luzon]]
|[[San Fernando, Pampanga]]
|11,218,177	
|Dagat Luzon (''west''), Dagat Pilipinas (''east'')
|}

== Mga lalawigan ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=#cccccc
! [[Lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]]/[[mga lungsod ng Pilipinas|Lungsod]] !! Kabisera !! [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]] !! Populasyon&lt;br /&gt;([[2010]])&lt;ref name='2010 Census of Population'&gt;{{cite web | url = http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | title = 2010 Census of Population | publisher = Philippine National Statistics Office | accessdate = 2012-04-21 | archive-date = 2012-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; !! Sukat&lt;br /&gt;([[Kilometro Kwadrado|km²]]) !! Densidad&lt;br /&gt;(bawat km²)
|-
|[[Abra]]
|[[Bangued]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Itneg|Itneg]]
|247,802
|
|
|-
|[[Apayao]]
|[[Kabugao]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Isnag|Isnag]]
|123,848
|
|
|-
|[[Batanes]]
|[[Basco]]
|[[Wikang Ivatan]]
|17,875
|
|
|-
|[[Benguet]]
|[[La Trinidad]]
|[[Wikang Kankanaey]]
|846,552
|
|
|-
|[[Cagayan]]
|[[Tuguegarao]]
|[[Wikang Iloko]]/[[wikang Ibanag|Ibanag]]
|1,273,219
|
|
|-
|[[Ifugao]]
|[[Lagawe]]
|[[Wikang Ipugaw]]
|210,669
|
|
|-
|[[Ilocos Norte]]
|[[Laoag, Ilocos Norte|Laoag]]
|[[Wikang Iloko]]
|593,081
|
|
|-
|[[Ilocos Sur]]
|[[Vigan, Ilocos Sur|Vigan]]
|[[Wikang Iloko]]
|689,668
|
|
|-
|[[Isabela]]
|[[Ilagan, Isabela|Ilagan]]
|[[Wikang Iloko]]/Ibanag
|1,685,138
|
|
|-
|[[Kalinga]]
|[[Tabuk]]
|[[Wikang Kalinga]]
|220,229	
|
|
|-
|[[La Union]]
|[[San Fernando, La Union|San Fernando]]
|[[Wikang Iloko]]
|786,653	
|
|
|-
|[[Mountain Province]]
|[[Bontoc]]
|[[Wikang Iloko]]/[[Wikang Kankanaey]]
|156,988
|
|
|-
|[[Nueva Vizcaya]]
|[[Bayombong]]
|[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Pangasinan|Pangasinan]]
|482,893
|
|
|-
|[[Quirino]]
|[[Cabarroguis]]
|[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Ipugaw|Ipugaw]]/[[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]
|197,918
|
|
|-
|[[Pangasinan]]
|[[Lingayen]]
|[[Wikang Pangasinan]]/Iloko
|2,956,726
|
|
|-
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
! style=&quot;background: gray&quot; |
|-
|''[[Baguio]]''
|—
| [[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
|
|
|
|-
|''[[Dagupan]]''
|—
|Wikang Pangasinan/Iloko
|171,271
|
|
|}

{{Largest cities
| province = Hilagang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Hilagang Luzon
| div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon
| city_1 = Baguio{{!}}''Baguio''
| div_1 = Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR
| pop_1 = 345,366
| img_1 = Baguio skyline - Harrison Road with cathedral (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg
| city_2 = San Carlos, Pangasinan{{!}}San Carlos
| div_2 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_2 = 188,571
| img_2 = San Carlos Pangasinan 3.JPG
| city_3 = Dagupan, Pangasinan{{!}}Dagupan
| div_3 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_3 =  171,271
| img_3 = Dagupan Downtown - AB Fernandez Ave. (westbound) (Dagupan, Pangasinan)(2018-02-25).jpg
| city_4 = Tuguegarao{{!}}'''Tuguegarao'''
| div_4 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_4 = 153,502
| img_4 = Central Business District Tuguegarao Bonifacio.jpeg
| city_5 = Ilagan{{!}}'''Ilagan'''
| div_5 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_5 = 145,568	

| city_6 =  Santiago, Isabela{{!}}Santiago
| div_6 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_6 =  134,830

| city_7 = Urdaneta, Pangasinan{{!}}Urdaneta
| div_7 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_7 =  132,940	

| city_8 = Cauayan, Isabela{{!}}Cauayan
| div_8 =  Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley
| pop_8 =  129,523	
 
| city_9 = San Fernando, La Union{{!}}'''San Fernando'''
| div_9 =  Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos 
| pop_9 =  121,812	

| city_10 = Tabuk, Kalinga{{!}}'''Tabuk'''
| div_10 =  Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR
| pop_10 = 110,642
}}

Kung kabilang minsan ang Central Luzon:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kabisera
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]]
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Sukat&lt;ref name=&quot;PSA-NSCB-ProvinceList&quot;&gt;{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Mga lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|Barangay|Mga barangay}}
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; colspan=2 |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none none solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | /sq mi
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Baler]]
| [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]&lt;ref&gt;Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].&lt;/ref&gt;/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 8
| [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bataan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Balanga]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 11
| 237
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Bulacan]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Malolos]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]
| {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 3
| 21
| 569
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]}}
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan
| {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 5
| 27
| 849
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Pampanga]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}}
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]]
| {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Angeles --&gt;
| {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 2
| 19
| 505
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Tarlac]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]
| {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 1
| 17
| [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; colspan=2 | [[Zambales]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Iba, Zambales|Iba]]
| [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]
| {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}&lt;!-- excluding Olongapo --&gt;
| {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| 0
| 13
| 230
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]]
| {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 33
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;border-left:0;&quot; | †
| —
| [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]]
| {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}}
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| —
| —
| 17
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=4 style=&quot;text-align:left;&quot; | Kabuoan
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 11,218,177
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | 22,014.63
! scope=&quot;col&quot; | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right;&quot; | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}}
! scope=&quot;col&quot; | 14
! scope=&quot;col&quot; | 116
! scope=&quot;col&quot; | 3,102
|-class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;&quot;
| colspan=13 style=&quot;padding-left:1em;&quot; |
{{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales.
|}

=== Mga Lungsod ===
May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon.

{{unbulleted list
| {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}}
}}

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible collapsed&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Lawak&lt;ref name=&quot;PSA-CitiesList&quot;&gt;{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; colspan=2 | Kapal ng&lt;br&gt;populasyon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Uri ng lungsod
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Kaurian sa kita
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-bottom:none;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Lalawigan
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden hidden solid solid;&quot; | /km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-style:hidden solid solid hidden;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{nowrap|/sq mi}}
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;border-top:none;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Angeles]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 411,634
| {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Balanga]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 96,061
| {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bataan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Cabanatuan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 302,231
| {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Gapan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 110,303
| {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Mabalacat]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 250,799
| {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Malolos]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 252,074
| {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Meycauayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 209,083
| {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Muñoz]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 81,483
| {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ika-apat
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Olongapo]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 233,040
| {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Mataas na Urbanisado
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Zambales]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 41,041
| {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalima
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;&quot; |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 306,659
| {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Pampanga]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 139,738
| {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Ikalawa
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Nueva Ecija]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[San Jose del Monte]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 574,089
| {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bulacan]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left;background-color:initial;&quot; | [[Lungsod ng Tarlac]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 342,493
| {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}}
| {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Nakapaloob
| style=&quot;text-align:center;&quot; | Una
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Tarlac]]
|}

{{Largest cities
| province = Gitnang Luzon
| stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate
| list_by_pop = Pilipinas
| div_name = Gitnang Luzon
| div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan
| city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte
| div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_1 =651,813	
| img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg
| city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles''
| div_2 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_2 =  462,928
| img_2 = Angeles City 2021.jpg
| city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City'''
| div_3 =  Tarlac{{!}}Tarlac
| pop_3 = 385,398	
| img_3 = Tarlac City 2.JPG
| city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando'''
| div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_4 = 354,666
| img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG
| city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan
| div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_5 = 327,325
| city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat
| div_6 =  Pampanga{{!}}Pampanga
| pop_6 =  293,244

| city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos'''
| div_7 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_7 =  261,189

| city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo''
| div_8 =  Zambales{{!}}Zambales
| pop_8 =  260,317
 
| city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan
| div_9 =  Bulacan{{!}}Bulacan
| pop_9 =  225,673	

| city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose
| div_10 =  Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija
| pop_10 =  150,917
}}

==Tingnan rin==
* [[Timog Luzon]]
* [[Gitnang Luzon]]

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{Rehiyon ng Pilipinas}}
[[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]]
{{pilipinas-stub}}</text>
      <sha1>ql05g2kkjvlnf5k2uhd90iocol2a2jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MrBeast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323664</id>
    <revision>
      <id>2215810</id>
      <parentid>2192290</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39414-05</username>
        <id>164028</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Out of all and clear. Bumalik din sana sayo yan</comment>
      <origin>2215810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5022" sha1="imjlnhbuc78n6ij23rx9t7iuq5vpoch" xml:space="preserve">== Pilantropiya ==
=== Mga Puno ng Koponan ===
[[File:Team_Trees_logo.svg|thumb|Ang ginamit na Logo para sa # Team Trees, 2019]]
Noong Oktubre 25, 2019, inilunsad nina Donaldson at ng kapwa YouTuber na si Mark Rober ang #TeamTrees sa YouTube upang makalikom ng $20 milyon para sa Arbor Day Foundation pagsapit ng Enero 1, 2020, upang ang grupo ay makapagtanim ng isang puno sa bawat dolyar na naibigay pagsapit ng Disyembre 2022. &lt;ref name=&quot;theverge20926852&quot;&gt;{{Cite web |last=Alexander |first=Julia |date=October 25, 2019 |title=MrBeast partners with more than 600 YouTubers, including PewDiePie and MKBHD, to plant 20 million trees |url=https://www.theverge.com/2019/10/25/20926852/mrbeast-teamtrees-charity-donations-pewdiepie-mkbhd-youtube-trending-tree-planting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028221715/https://www.theverge.com/2019/10/25/20926852/mrbeast-teamtrees-charity-donations-pewdiepie-mkbhd-youtube-trending-tree-planting |archive-date=October 28, 2019 |access-date=October 30, 2019 |website=[[The Verge]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;insider&quot;&gt;{{Cite web |last=Tenbarge |first=Ken |date=October 27, 2019 |title=Here's why the top YouTubers from all corners of the platform are talking about planting 20 million trees for #TeamTrees |url=https://www.insider.com/why-top-youtubers-talking-about-planting-20-million-team-trees-2019-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416215304/https://www.insider.com/why-top-youtubers-talking-about-planting-20-million-team-trees-2019-10 |archive-date=April 16, 2023 |access-date=October 30, 2019 |website=[[Insider Inc.]]}}&lt;/ref&gt; Pinalakas ng mga tagalikha kabilang sina Rhett &amp; Link, Marshmello, iJustine, Marques Brownlee, The Slow Mo Guys, Ninja, Simone Giertz, [[Jacksepticeye]], at si Smarter Every Day ang pagsisikap, at sinimulan ng pundasyon ang pagtatanim sa mga pambansang parke ng [[Estados Unidos]] Unidos Unang buwan ding iyon. &lt;ref name=&quot;theverge20926852&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;insider&quot; /&gt;

Nag-ambag ang mga kilalang donor tulad sina Jack Dorsey, Susan Wojcicki, [[Elon Musk]], at Tobias Lütke, kasama ang mga kumpanyang kabilang ang Discovery, Verizon, at [[PopCap]] . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Williams |first=David |date=October 30, 2019 |title=YouTube star MrBeast wants to plant 20 million trees. Elon Musk, Jack Dorsey, and more are helping him do it. |url=https://edition.cnn.com/2019/10/30/us/youtube-mrbeast-trees-trnd/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030234714/https://edition.cnn.com/2019/10/30/us/youtube-mrbeast-trees-trnd/ |archive-date=October 30, 2019 |access-date=October 31, 2019 |website=CNN}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |date=November 10, 2019 |title=A YouTuber launched a viral campaign to plant 20 million trees by 2020. Here's the list of prominent people who have donated, including Elon Musk, Jeffree Star, and other tech CEOs and YouTube personalities |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-pewdiepie-jeffree-star-donate-mrbeast-youtube-tree-planting-2019-10?r=US&amp;IR=T |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015121018/https://www.businessinsider.com.au/elon-musk-pewdiepie-jeffree-star-donate-mrbeast-youtube-tree-planting-2019-10?r=US&amp;IR=T |archive-date=October 15, 2020 |access-date=November 19, 2019 |website=Business Insider}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |title=Help Us Plant 20 Million Trees – Join #TeamTrees |url=https://teamtrees.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517210957/https://teamtrees.org/ |archive-date=May 17, 2020 |access-date=May 17, 2020 |website=teamtrees.org}}&lt;/ref&gt; si Tobias Lütke, ang Shopify CEO ang nagbigay ng pinakamalaking pangako sa 1,000,001 puno. &lt;ref name=&quot;auto4&quot;&gt;{{Cite web |title=Team Trees leaderboard |url=https://teamtrees.org// |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211125910/https://teamtrees.org/ |archive-date=February 11, 2023 |access-date=February 11, 2023 |website=teamseas}}&lt;/ref&gt;

=== Koponan ng Dagat ===
Noong Oktubre 29, 2021, ipinakilala nina Donaldson at Rober ang #TeamSeas upang makalikom ng $30 milyon pagsapit ng Enero 1, 2022, para sa Ocean Conservancy at The Ocean Cleanup, na may layuning alisin {{Convert|30|e6lb|e6kg|abbr=off}} ng mga kalat mula sa mga karagatan, ilog, at mga dalampasigan. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=October 29, 2021 |title=YouTubers MrBeast, Mark Rober Reteam for 'TeamSeas' Charity Fundraiser to Clean Up Trash From Marine Environments |url=https://variety.com/2021/digital/news/mrbeast-mark-rober-teamseas-1235100310/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029204012/https://variety.com/2021/digital/news/mrbeast-mark-rober-teamseas-1235100310/ |archive-date=October 29, 2021 |access-date=October 29, 2021 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{Reflist|group=Note}}
{{notelist-ua}}
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Ipinanganak noong 1998]]
[[Kategorya:Mga YouTuber]]</text>
      <sha1>imjlnhbuc78n6ij23rx9t7iuq5vpoch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Himno Nacional Paraguayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326435</id>
    <revision>
      <id>2215806</id>
      <parentid>2136664</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38803-97</username>
        <id>164026</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga Tulang Pang-awit o Liriko */</comment>
      <origin>2215806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="8u3h6jhbi0e27w31epm4r0czu6q5tmn" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{more citations needed|date=Disyembre 2023}}
{{MOS|date=Disyembre 2023}}
{{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangang isalin din ang mga banyagang salita. }}
}}
{{Infobox anthem
| title         = Pambansang Himnong Paraguayo
| image         = Paraguayan national anthem, page 1.png{{!}}border
| image_size    = 
| caption       = 
| prefix        = National
| country       = {{PRY}}
| author        = [[Francisco Acuña de Figueroa]]
| lyrics_date   = 1846
| composer      = Francesco Casale
| music_date    = 1850s (inayos ng [[Remberto Giménez]], 1933)
| adopted       = 1846
| sound         = Paraguayan National Anthem.oga
| sound_title   = Instrumental na bersyon ng ^^U.S. Navy Bandçç (intro, isang taludtod at koro)
}}

Ang &quot;'''Pambansang Himnong Paraguayo'''&quot; ({{lang-es|Himno Nacional Paraguayo}}, {{lang-gn|Tetã Paraguái Momorãhéi}}) ay ang [[pambansang awit]] ng [[Paraguay]]. Ang mga liriko ay isinulat ni [[Francisco Acuña de Figueroa]] (na sumulat din ng &quot;[[Orientales, la Patria o la tumba]]&quot;, ang pambansang awit ng [[Uruguay]]) sa ilalim ng pamumuno ni [[Carlos Antonio López] ]], na noong panahong iyon ay nagtalaga kina Bernardo Jovellanos at Anastasio González na hilingin kay Figueroa na isulat ang awit (Si Jovellanos at González ay mga komisyoner ng pamahalaang Paraguayan sa Uruguay).

==Kasaysayan==
Ang lyrics ng kanta ay opisyal na natapos ni Francisco Acuña de Figueroa noong Mayo 20, 1846.

Hindi pa rin malinaw kung sino ang responsable sa paglikha ng musika. Sinasabi ng ilang mga mapagkukunan na ang Pranses [[Francisco Sauvageot de Dupuis]] ang kompositor, habang ang iba ay nagsasabing ito ay gawa ng ipinanganak sa Hungarian [[Francisco José Debali]] (Debály Ferenc József), na bumuo ng musika para sa [ [Pambansang Awit ng Uruguay|Pambansang awit ng Uruguay]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.com.py/edicion-impresa/suplementos/escolar/francisco-sauvageot-de-dupuis- y-el-himno-nacional-590701.html|title=Francisco Sauvageot de Dupuis y el Himno Nacional|work=ABC Color|language=Spanish|date=1 Hulyo 2013}}{{Dead link|date=Enero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Ang tiyak na alam nito ay na ito ay ang Paraguayan na kompositor [[Remberto Giménez]] na noong 1933 ay nag-ayos at bumuo ng bersyon ng pambansang awit na nananatiling ginagamit ng Paraguay ngayon.

== Mga Tulang Pang-awit o Liriko ==
Bagama't maraming taludtod ang pambansang awit, kadalasan ang unang taludtod lamang na sinusundan ng koro ang inaawit sa karamihan ng mga okasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-05-20 |title=Poder Ejecutivo recuerda el Día del Himno Nacional |url=https://vicepresidencia.gov.py/index.php/noticias/poder-ejecutivo-recuerda-el-dia-del-himno-nacional |access-date=2022-05-04 |website=[[Vice President of Paraguay|Vicepresidencia de la República del Paraguay]] |archive-date=2022-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814100923/https://vicepresidencia.gov.py/index.php/noticias/poder-ejecutivo-recuerda-el-dia-del-himno-nacional |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dahil sa haba ng kanta, ang walang salita na panimulang seksyon at ang huling kalahati ng unang taludtod ay madalas na inaalis para sa maikli kapag ang pambansang awit ay tinutugtog bago ang isang palakasan, gaya ng larong soccer.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=AApn8tp28Ds |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/{{Dead link|date=Enero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} AApn8tp28Ds |archive-date=2021-12-21 |url-status=live|title=Argentina Vs Paraguay (Copa América 2015) Himnos - National Anthems|last=Heronumberone|date=18 June 2015|publisher=|via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

===Mga Tulang Pang-awit o Liriko sa Wikang [[Wikang Espanyol|Espanyol]]===
A los pueblos de América, infausto&lt;br&gt;
tres centurias un cetro oprimió,&lt;br&gt;
mas un día soberbia surgiendo,&lt;br&gt;
&quot;¡Basta!&quot; —dijo, y el cetro rompió.&lt;br&gt;
Nuestros padres, lidiando grandiosos,&lt;br&gt;
ilustraron su gloria marcial;&lt;br&gt;
y trozada la augusta diadema,&lt;br&gt;
enalzaron el gorro triunfal.

Paraguayos, ¡República o Muerte!&lt;br&gt;
nuestro brío nos dio libertad;&lt;br&gt;
ni opresores, ni siervos alientan&lt;br&gt;
donde reinan unión e igualdad.

== References ==
{{reflist}}

[[Kaurian:Pambansang awit]]
[[Kaurian:Paragway]]</text>
      <sha1>8u3h6jhbi0e27w31epm4r0czu6q5tmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konseho ng Pederasyon ng Rusya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326890</id>
    <revision>
      <id>2215803</id>
      <parentid>2210102</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T08:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wiz KDDI</username>
        <id>164022</id>
      </contributor>
      <comment>logo</comment>
      <origin>2215803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18442" sha1="84awxa2fvxf78gzsayc7ljh28p60j7o" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{MOS|date=Enero 2024}}
{{cleanup|date=Enero 2024|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan isalin din ang mga banyagang salita.}}
}}{{Infobox legislature
|name = Federation Council
|native_name = Совет Федерации
|transcription_name = ''{{small|Sovet Federatsii}}''
|legislature = [[Federal Assembly of Russia]]
|coa_pic = Logo of the Federation Council (Russia, 2026).svg
|image =
| background_color = #363C3B
|house_type = [[Federal Assembly of Russia|Upper house]]
|foundation = {{start date and age|df=yes|1993}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iacis.ru/eng/parliaments/parlamenty_uchastniki/rossiyskaya_federatsiya/ |title=Federal Assembly of the Russian Federation |access-date=2020-04-30 |archive-date=2020-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503054703/https://iacis.ru/eng/parliaments/parlamenty_uchastniki/rossiyskaya_federatsiya/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|preceded_by = [[Soviet of Nationalities (Supreme Soviet of Russia)|Soviet of Nationalities]]&lt;br/&gt;[[Constitutional Conference of Russia]]
|leader1_type = [[Chairman of the Federation Council (Russia)|Chairwoman]]
|leader1 = [[Valentina Matviyenko]]
|party1 = [[United Russia]]
|election1 = 21 September 2011
|leader2_type = [[List of Deputy Chairmen of the Federation Council of Russia|First Deputy Chairman]]
|leader2 = [[Andrey Turchak]]
|party2 = [[United Russia]]
|election2 = 23 September 2020
|leader3_type = [[List of Deputy Chairmen of the Federation Council of Russia|Deputy Chairman]]
|leader3 = [[Andrey Yatskin]]
|party3 =
|election3 = 23 September 2020
|members = 178{{efn|The federal subjects of Russia include several not internationally recognized as part of Russia. The [[Republic of Crimea]] and [[Sevastopol]] were annexed in 2014, and [[Donetsk People's Republic]], [[Luhansk People's Republic]], [[Zaporizhzhia Oblast]] and [[Kherson Oblast]] in 2022.}} 
|house1 =
|house2 =
|structure1 = Russia Federation Council 2023.svg
| structure1_res    = 250px
|political_groups1 =
*{{nowrap|{{Color box|{{party color|United Russia}}|border=silver}} [[United Russia]] (136)}}
* {{Color box|{{party color|Communist Party of the Russian Federation}}|border=silver}} [[Communist Party of the Russian Federation|Communist]] (4)
* {{Color box|{{party color|A Just Russia}}|border=silver}} [[A Just Russia — Patriots — For Truth| A Just Russia — For Truth]] (3)
* {{Color box|{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}}|border=silver}} [[Liberal Democratic Party of Russia|LDPR]] (3)
* {{Color box|{{party color|Donetsk Republic (political party)}}|border=silver}} [[Donetsk Republic (movement)|Donetsk Republic]] (2)
*{{Color box|silver|border=silver}} [[Independent candidate|Independent]] (27)
*{{Color box|transparent|border=silver}} Vacant seats (3)
|committees1=
|voting_system1= 
|last_election1= [[1993 Russian legislative election|12 December 1993]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(Formation process changed since December 1995, abolishing the elections)''&lt;/small&gt;
| term_length = 5 years
|next_election1=
|session_room = [[File:Meeting of the Federation Council (2018-12-11).jpg|250px]]
|session_res = 
|meeting_place = 26 Bol'shaya Dmitrovka, Moscow
|website=[http://council.gov.ru/en/ www.council.gov.ru]
|footnotes=
}}

Ang '''Konseho ng Pederasyon''' ({{lang-ru|Сове́т Федера́ции|translit=Sovet Federacii}}), o '''Senado''' (opisyal, simula 1 Hulyo 2020) ({{lang-ru|Сенат| translit=Senat}}), ay ang mataas na kapulungan ng [[Asembleyang Pederal ng Rusya]] (ang [[parlamento]] ng [[Russia|Russian Federation]]), ayon sa 1993 [[Konstitusyon ng Russian Federation]].

Bawat isa sa 89 [[pederal na paksa ng Russia]] (kabilang ang [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|dalawang isinama noong 2014]] at [[Russian annexation ng Donetsk, Kherson, Luhansk at Zaporizhzhia oblast|apat pa noong 2022] ], na hindi kinikilala ng internasyonal na komunidad) – binubuo ng 24 [[republika ng Russia|republika]], 48 [[oblast ng Russia|oblast]], siyam [[krais ng Russia|krais]], tatlo [[ mga pederal na lungsod ng Russia|pederal na lungsod]], apat na [[autonomous okrug ng Russia|autonomous okrug]], at isang [[autonomous oblast ng Russia|autonomous oblast]] – nagpapadala ng dalawang [[senador]] sa Konseho, para kabuuang kasapian ng 178 Senador. Bilang karagdagan, ang Saligang Batas ay nagtatakda din para sa mga senador mula sa Russian Federation, na maaaring hindi hihigit sa 30 (hanggang pito sa kanila habang buhay), pati na rin (opsyonal) ang mga dating pangulo bilang mga senador sa buhay ({{as of | 2020 | lc = on}} walang ganyang mga senador sa buhay).

Ang konseho ay nagdaraos ng mga sesyon nito sa loob ng Pangunahing Gusali sa Bolshaya Dmitrovka Street sa [[Moscow]], ang dating tahanan ng Soviet State Building Agency ([[Gosstroy]]), na may karagdagang mga tanggapan at silid ng komite na matatagpuan sa Novy Arbat Street. Ang dalawang bahay ng Federal Assembly ay pisikal na nakahiwalay, kung saan ang [[State Duma]] ay naninirahan sa ibang bahagi ng Moscow sa [[Okhotny Ryad (kalye)|Okhotny Ryad]] Street. Ang mga sesyon ng Federation Council ay nagaganap sa Moscow mula Enero 25 hanggang Hulyo 15 at mula Setyembre 16 hanggang Disyembre 31. Ang mga sesyon ay bukas sa publiko, bagama't ang lokasyon ng mga sesyon ay maaaring magbago kung nais ng Federation Council, at ang mga secure na closed session ay maaaring isagawa.

Para sa layunin ng [[pagkakasunod-sunod|pagsusunod]], ang [[tagapangulo ng Federation Council]] ay ang ikatlong pinakamataas na posisyon sa Russian Federation, pagkatapos ng pangulo at punong ministro. Sa kaso ng kawalan ng kakayahan ng Pangulo at Punong Ministro, ang chairman ng Federation Council ay magiging [[Acting President of Russia|Acting President of the Russian Federation]].&lt;ref&gt;[http://ria.ru/analytics/ 20110518/376470939.html &quot;Пост Председателя Совета Федерации РФ – это трептий пост в стране. В случае недеоспостимь нно председатель верхней палаты парламента должен возглавить государство.&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newstube.ru/media/sergej-shaxraj-konstituciya-nachalas-s-tryox-listov-bumagi |title=рация, он не распускается, он действует постоянно.&quot; - Сергей Шахрай |access-date=2024-01-14 |archive-date=2014-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726064830/http://www.newstube.ru/media/sergej-shaxraj-konstituciya-nachalas-s-tryox-listov-bumagi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Vladimir Putin 21 May 2002-3.jpg|thumb|250px|left|[[President of Russia|President]] [[Vladimir Putin]] sa Federation Council. Mayo 21, 2002.]]

Ang modernong kasaysayan ng Federation Council ay nagsimula sa panahon ng [[krisis sa konstitusyon ng Russia noong 1993|Krisis sa Konstitusyonal ng 1993]] na pinaglabanan ang hindi popular na [[neoliberal]] ni Presidente [[Boris Yeltsin|Boris Yeltsin]] at mga reporma sa istruktura ng pamahalaan laban sa lalong radikal [ [Congress of People's Deputies of Russia|Congress of People's Deputies]], ang lehislatura ng bansa. Sa buong taon, ang kongreso ay lalong hindi nasisiyahan kay Yeltsin at sa pamamahala ng kanyang gabinete sa nagugulo [[Economy of Russia|Ekonomyang Ruso]], gayundin sa mga plano nito para sa isang bagong konstitusyon para sa [[Russian Federation]] na palitan. ang [[Soviet Union|Soviet]]-panahon 1978 [[Russian SFSR]] [[Russian Constitution of 1978|Constitution]] ay may bisa pa rin. Sa gitna ng lalong tensyon na krisis, noong 21 Setyembre, inilabas ni Yeltsin ang [[Decree of the President of Russia|Presidential Decree]] No.1400. Ang kautusan ay epektibong binasura ang reporma sa konstitusyon na kasalukuyang tinatalakay, gayundin ang legal na paglusaw sa Kongreso ng mga Deputies ng Bayan, pag-uutos na palitan ito ng isang ganap na bagong [[Federal|pederal]] na istrukturang lehislatibo, at pagbibigay sa pangulo ng mas mataas na kapangyarihang ehekutibo. Kasunod ng digmaan ng mga salita at pagkilos ng pagsuway mula sa magkabilang panig, biglang tinapos ni Pangulong Yeltsin ang pakikibaka sa kapangyarihan ng pamahalaan sa pamamagitan ng pag-utos sa [[Russian Ground Forces|Russian army]] na bombahin at salakayin ang [[Russian White House|White House of Russia] ], ang legislative building, sa pagitan ng 2–4 Oktubre 1993.

Kasunod ng pagdurog sa Congress of People's Deputies at iba pang miyembro ng [[Federation|federal]] at mga teritoryal na pamahalaan na sa simula ay sumuporta sa kanyang tinitingnan bilang isang mapanghimagsik na lehislatura, nagharap si Yeltsin ng isang bagong konstitusyon. Sa labis na pag-iisip ng mga kaganapan noong 1993, bumalangkas si Yeltsin ng isang konstitusyon na humihiling ng mas mataas na kapangyarihan ng sangay ng ehekutibo sa mga appointment ng [[Punong Ministro ng Russia|prime ministerial]], pag-override sa veto, at isang mas malakas na executive security council. Nanawagan din ang konstitusyon para sa paglikha ng isang [[bicameral legislature|bicameral]] Federal Assembly, na binubuo ng isang [[State Duma]] at isang Federation Council. Bagama't lumikha si Yeltsin ng Federation Council noong Hulyo 1993 upang tipunin ang mga kinatawan ng rehiyon (maliban sa [[Chechnya]]) upang suportahan ang isang naunang draft ng isang kapalit na konstitusyon sa 1978 na dokumento, ang Federation Council na ito ay magiging permanenteng bahagi ng lehislatura.

Ang pamamaraan ng pagbuo ng Federation Council sa pamamagitan ng mga halalan na ginanap ayon sa sistema ng karamihan ay tinukoy ng Presidential [[Decree]]s No. 1626 mula 11 Oktubre 1993 &quot;Sa Mga Halalan sa Konseho ng Federation ng Federal Assembly ng Russian Federation&quot; at No. 1846 mula 6 Nobyembre 1993 &quot;Sa Pagtutukoy sa Resolusyon sa mga Halalan ng mga Deputies sa Estado Duma at Resolusyon sa mga Halalan ng mga Deputy sa Konseho ng Federation ng Federal Assembly ng Russian Federation noong 1993&quot;.

Katulad ng [[Senado ng Estados Unidos]], ang Federation Council ay bubuuin ng dalawang kinatawan mula sa bawat isa sa [[Federal na paksa ng Russia|mga pederal na paksa ng Russia]]. Hindi tulad ng State Duma, na binubuo ng daan-daang mga distrito sa buong bansa, ang Federation Council ay dapat kumilos bilang higit pa o mas kaunti ang boses ng mga federated subdivision ng Russia. Ang maagang debate sa paglikha nito ay nakasentro sa kung ang Federation Council ay dapat na ihalal sa lahat. Upang malutas ang ilang problema sa unang nakatakdang halalan ng Konseho noong Disyembre, naglabas si Yeltsin ng Presidential Decree No. 1628 noong 11 Oktubre, na nagsasaad na ang mga kandidato para sa unang halalan ay nangangailangan ng hindi bababa sa dalawang porsyento, o 25,000 pirma—alinman ang pinakamataas—sa kanilang oblast, republika. , krai, autonomous okrug, o populasyon ng pederal na lungsod. Nakatulong ito sa mga nakaraang elite ng teritoryo na manatili sa loob ng pambansang pulitika. Itinakda din ng atas ang isang solong termino ng dalawang taon bago ang bagong halalan noong 1995.
[[File:Boris Yeltsin 1993.jpg|thumb|195px|left|Nakatulong si Presidente [[Boris Yeltsin]] sa paglikha ng Federation Council noong 1993.]]

Ang mga unang halalan ng Konseho ay ginanap noong 12 Disyembre 1993, kasabay ng mga halalan ng Estado Duma at isang reperendum sa bagong [[Konstitusyon ng Russian Federation]]. Dahil may bisa na ngayon ang konstitusyon pagkatapos nitong matagumpay na pagpasa, ang mga halalan para sa Konseho ay dapat i-franchise lamang sa mga awtoridad sa teritoryo, na may isang senador na inihalal mula sa lehislatura ng paksa, at ang isa ay sa pamamagitan ng sangay na tagapagpaganap ng paksa. Ito ay kalaunan ay na-codify noong 1995 nang mag-expire ang unang termino ng Konseho.

Gayunpaman, hindi tinukoy ng konstitusyon ang ''paano'' ihahalal ang mga senador. Pagsapit ng 1995, gamit ang anomalyang konstitusyonal na ito, ang mga regional executive ay maaaring umupo sa ''ex officio'' sa parehong kanilang mga regional executive posts ''at'' sa loob ng Federation Council. Habang ang State Duma ay gumawa ng karamihan sa mga seryosong debate sa patakarang Ruso sa panahong ito, ang Konseho ay naging lobby para sa mga interes sa rehiyon, na nakikipagkumpitensya para sa [[Federation|federal]] atensyon.

Ang pag-akyat ng Pangulo [[Vladimir Putin]] kasunod ng pagbibitiw ni Yeltsin noong 31 Disyembre 1999 ay nagdala ng maraming bagong pagbabago sa Federation Council. Bilang bahagi ng kanyang nangungunang mga layunin sa pulitika sa kanyang mga unang buwan ng panunungkulan noong 2000, iminungkahi ni Putin ang isang repormang batas upang baguhin ang ayos ng Konseho, na magpapahintulot sa mga gobernador ng rehiyon na magtalaga ng mga konsehal ngunit hindi umupo sa Konseho mismo, na pinalaya ito mula sa kung ano ang Putin nakita bilang tahasang personal na [[nepotismo|cronyism]] sa bahagi ng mga pinuno ng rehiyon. Galit na nilabanan ng Konseho ang plano ni Putin, mulat na ang kanilang papel sa pederal na pulitika, ang kanilang kakayahang tamasahin ang mga bunga ng pamumuhay sa loob ng [[Moscow]], at ang kanilang [[parliamentary immunity]] ay magwawakas. Sa pagbabanta ng State Duma na i-override ang isang veto ng Konseho, at ang mga banta ni Putin na buksan ang mga pederal na pagsisiyasat ng kriminal sa mga gobernador ng rehiyon, ang Konseho ay umatras at mabigat na sinuportahan ang batas noong Hulyo 2000. Sa kanilang lugar, isang alon ng mga bagong Kremlin-friendly na senador ang kinuha ang bakanteng upuan, kumpleto sa buong suporta ni Putin. Ang huli sa dalawang senador-gobernador na ito ay inilipat sa pwesto noong unang bahagi ng 2002.

Kasunod ng [[krisis ng hostage ng paaralan sa Beslan]] noong Setyembre 2004, sinimulan ni Pangulong Putin ang isang radikal na pag-iiba ng [[Pederalismo|pederal na sistema]], na nagmumungkahi na ang direktang halalan ng mga gobernador sa rehiyon ay palitan ng mga appointment mula sa [[Pangulo ng Russia. |presidente]] mismo. Ang mga appointment na ito ay maaaring kumpirmahin o tanggihan ng mga lehislatura ng rehiyon. Ang hakbang ay naglagay ng higit na kontrol sa Konseho ng sangay ng ehekutibo dahil sa mga batas na nagsasaad na ang mga regional executive ay may say sa pagpili ng mga delegado sa Federation Council.

Mula noong 2000, ang Federation Council ay higit na nananatiling isang matatag na katawan. Gayunpaman, sinisingil ng mga kritiko na ang mga taktika ni Putin sa pagreporma sa Konseho ay tahasang hindi demokratiko at kontra-pederal, na nangangatwiran na ang mga reporma ay lumikha ng isang [[rubber stamp (pulitika)|rubber stamp body]] para sa [[eksekutibong sangay]] at ang naghaharing [[United Russia|United Russia party]], katulad ng kung ano ang [[Soviet of Nationalities]] noong panahon ng Sobyet.

==Mga opisyal at miyembro ==
{{Tingnan din|Listahan ng mga miyembro ng Federation Council (Russia)}}
Gaya ng itinakda sa Artikulo 101 ng [[Konstitusyon ng Russian Federation|Konstitusyon ng Russia]], ang Federation Council ay &quot;maghahalal sa mga kinatawan nito ng chairman ng Konseho.&quot; Ang ilan sa mga opisyal na tungkulin ng Tagapangulo ay kinabibilangan ng pamumuno sa mga sesyon, pagbabalangkas at pagpapakilala ng mga draft na agenda, pag-isyu ng mga kautusan at pagkonsulta sa iba't ibang komite ng Konseho, kumikilos bilang opisyal na kinatawan ng Konseho sa [[Federal Assembly of Russia|Federal Assembly]], at pagpirma ng mga resolusyon na ipapasa sa [[Pangulo ng Russia|presidente]] o sa [[State Duma]].

Ang kasalukuyang tagapangulo ay [[Valentina Matviyenko]].

Maaaring mapanatili ng mga senador ang pagiging kasapi sa kani-kanilang partido. Gayunpaman, hinihiling sa kanila na huwag dalhin ang paksyunalismo ng partido sa sahig mismo. Mula noong mga reporma noong 2000, ang Konseho ay nagtamasa ng isang makabuluhang malapit na kaugnayan sa [[Pangulo ng Russia|Kremlin]], na tumutulong na maipasa ang pangunahing batas na ninanais ng Kremlin.

Ayon sa Artikulo 98, lahat ng miyembro ng Konseho ay nagtatamasa ng [[parliamentary immunity|immunity]] mula sa pag-aresto, pagkulong, at mga paghahanap. Noong 2007 ang batas sa Federation Council ay binago, at ngayon ang isang senador ay dapat na nanirahan nang hindi bababa sa sampung taon sa teritoryong kanyang kinakatawan.

Ang Pederal na Batas ay tumutukoy sa katayuan ng mga miyembro ng Federation Council: &quot;Sa Katayuan ng mga Miyembro ng Konseho ng Federation at Katayuan ng Deputy ng Estado Duma ng Federal Assembly ng Russian Federation&quot;.

=== Presidium ===
Ang [[presidium]] ay binubuo ng isang [[chairman]], apat na [[deputy chairmen]] at isang [[pangkalahatang kalihim]].

===Political affiliation===
Hindi tulad ng [[State Duma]], kasama ang dibisyon nito ng mga partido at pinuno, noong 2002 [[parliamentaryong grupo]] ay ipinagbawal kasunod ng pagkahalal ni Mironov sa pagkapangulo at ang [[parlamentaryong pamamaraan]] upang buwagin ang lahat ng mga paksyon sa pulitika kahit na ang ang mga miyembro ay kaanib sa ilang pangunahing partidong pampulitika ng Russia.

==Eleksiyon==
Hindi tulad ng State Duma at ng [[Regional parliaments of Russia|provincial legislatures sa buong Russia]], ang Konseho ay hindi direktang inihahalal ngunit sa halip ay pinili ng mga teritoryal na politiko, na kahawig sa ilang aspeto ng istruktura ng [[U.S. Senado]] bago ang [[Ikalabinpitong Susog sa Konstitusyon ng Estados Unidos|Ika-labingpitong Susog]] noong 1913. Ang tanging pagbubukod ay ang unang Federation council (1994–1996), na inihalal noong 12 Disyembre 1993.

Ayon sa Artikulo&amp;nbsp;95, ang Konseho ay binubuo ng mga kinatawan ng bawat pederal na paksa ng Russia—dalawa mula sa bawat isa. Ang lehislatura ng probinsiya ay naghahalal ng isang senador, at ang isa ay hinirang ng gobernador ng probinsiya at kinumpirma ng lehislatura. Bago ang 2000, lahat ng [[gobernador]] ng probinsiya at pinuno ng mga lehislatura ng probinsiya ay miyembro din ng Konseho. Sa pag-akyat ni Pangulong Putin sa pagkapangulo ng Russia, ang pagsasanay na ito ay itinigil sa ilalim ng presyon mula sa [[Kremlin]], na nagbabawal sa mga gobernador na humawak ng dalawahang posisyon.

Ang mga tuntunin sa Konseho ay hindi rin nakatakda sa bansa, dahil sa patuloy na katangian ng teritoryo ng kamara. Ang mga tuntunin sa halip ay tinutukoy ayon sa mga panrehiyong katawan na kanilang kinakatawan.

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

{{uncategorized}}</text>
      <sha1>84awxa2fvxf78gzsayc7ljh28p60j7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>PewDiePie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329523</id>
    <revision>
      <id>2215808</id>
      <parentid>2192424</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39414-05</username>
        <id>164028</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Out of all and clear, sana bumalik sayo yan</comment>
      <origin>2215808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17816" sha1="1a7qschvac9srhx167n89lazv12hx0j" xml:space="preserve">== Pilmograpiya ==

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! Pelikula
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! Network
! scope=&quot;col&quot; | Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| 2014
| ''[[South Park]]''
| Siya mismo
| Komedya Central
| Cameo ; 2 episodes
| &lt;ref name=&quot;VarietySouthPark&quot;&gt;{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=2 December 2014 |title=South Park' to Feature Cameo by YouTube Star PewDiePie |url=https://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224214827/http://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/ |archive-date=24 December 2014 |access-date=1 January 2015 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Web ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!(mga) taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! Mga episode
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2013
| ''Epic Rap Labanan ng Kasaysayan''
| [[Mikhail Baryshnikov]]
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;GutelleApril2013&quot;&gt;{{Cite web |last=Gutelle |first=Sam |date=23 April 2013 |title='Epic Rap Battles of History' Posts Russian Showdown To End Season 2 |url=http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227073319/http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/ |archive-date=27 December 2014 |access-date=11 February 2015 |website=[[Tubefilter]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Icon ng Internet''
| Siya mismo
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| 2013, 2015
| ''Smosh Mga Sanggol''
| Baby Pewds
| 2
| style=&quot;text-align:center&quot; | {{Efn|Voice acted in &quot;Ian's Lost Love&quot; and &quot;The New Teacher&quot;.&lt;ref&gt;{{cite AV media|title=IAN'S LOST LOVE [Ft. PewDiePie] (Smosh Babies #9)|url=https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|via=[[YouTube]]|work=Smosh Babies!|publisher=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|date=7 October 2013|access-date=1 February 2017|archive-date=27 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527195949/https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media|title=THE NEW TEACHER [Ft. Shane Dawson] (Smosh Babies #31)|url=https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|via=[[YouTube]]|work=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|publisher=[[Shut Up! Cartoons]]|date=12 June 2015|access-date=1 February 2017|archive-date=9 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209130010/https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
| 2013–2016, 2019
| ''YouTube Rewind''
| Siya mismo
| 5
| style=&quot;text-align:center&quot; | {{Efn|Appeared in 2013–2016, and again in [[YouTube Rewind 2019: For the Record|''2019: For the Record'']].&lt;ref name=&quot;Hester2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DOnfro2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Addady2015&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Weiss2016b&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wood2019&quot; /&gt;}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2014
| ''Magandang Mythical Morning''
| Siya mismo
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| ''asdfmovie''
| Lonely Guy / Magician
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
| ''Oscar's Hotel for Fantastical Creatures''
| Brock
| 6
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Jarvey2015&quot;&gt;{{Cite web |last=Jarvey |first=Natalie |date=21 July 2015 |title=Patrick Stewart, PewDiePie to Voice Characters in 'Oscar's Hotel' on Vimeo |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150727104746/http://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197 |archive-date=27 July 2015 |access-date=23 July 2015 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Pugatoryo''
| Edgar
| 6
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rody-Mantha |first=Bree |date=28 October 2015 |title=New series Pugatory features the voice talent of PewDiePie |url=http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423091425/http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/ |archive-date=23 April 2016 |access-date=11 April 2016 |website=StreamDaily}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016
| ''takutin ang PewDiePie''
| Siya mismo
| 10 (Lahat)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kleckner |first=Stephen |date=21 October 2015 |title='Scare PewDiePie' is YouTube Red's exclusive reality show |url=https://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120133845/http://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/ |archive-date=20 November 2015 |access-date=19 November 2015 |website=[[VentureBeat]]}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Mga bidyong pang-musika ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | (mga) artist
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | 
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2017
| &quot; Asian Jake Paul &quot;
| iDubbbz na nagtatampok ng Boyinaband
| Siya mismo
| 
|}

=== Mga larong bidyo ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2017
| ''Pinstripe''
| Siya mismo
| Cameo
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Szliselman |first=Łukasz |date=25 April 2017 |title=Pinstripe released on Steam with cameos from PewDiePie, Jacksepticeye and more |url=https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614021033/https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480 |archive-date=14 June 2019 |access-date=14 June 2019 |website=Gamepressure.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2021
| ''Buhay ng mga YouTuber 2''
| Siya mismo
| Cameo
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brown |first=Andy |date=14 September 2021 |title='Youtubers Life 2' will star PewDiePie, Vegetta777 and more |url=https://www.nme.com/news/gaming-news/youtubers-life-2-will-star-pewdiepie-vegetta777-and-more-3045269 |access-date=31 December 2021 |website=[[NME]]}}&lt;/ref&gt;
|}

== Gameography ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! Laro
! Uri
! (mga) platform
! Developer
! style=&quot;width: 12%&quot; | Tungkulin / Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| 2015
| ''PewDiePie: Alamat ng Brofist''
| Laro sa platform
| [[iOS]], [[Android]], [[Microsoft Windows]], [[macOS]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Outminds Inc.
| rowspan=&quot;2&quot; | Mismo (boses)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;MatulefApr2015&quot;&gt;{{Cite web |last=Matulef |first=Jeffrey |date=13 April 2015 |title=PewDiePie is starring in his own game |url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414051923/http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game |archive-date=14 April 2015 |access-date=14 April 2015 |website=[[Eurogamer]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016
| ''Tuber Simulator ng PewDiePie''
| Simulation laro
| [[iOS]], [[Android]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Spangler092016&quot;&gt;{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=30 September 2016 |title='PewDiePie's Tuber Simulator' Game Servers Crash as It Hits No. 1 on Apple's App Store Chart |url=https://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007235326/http://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/ |archive-date=7 October 2016 |access-date=7 October 2016 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018
| ''Super Squad ng Hayop''
| Larong palaisipan sa pisika
| [[Microsoft Windows]], [[iOS]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[Xbox One]]
| Mga Larong Doublemoose
| Tungkulin ng boses
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Hernandez2017-oct&quot;&gt;{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=31 October 2017 |title=Ex-''Goat Simulator'' Dev Teams Up With Pewdiepie To Make Bonkers Physics Game |url=https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004138/https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428 |archive-date=1 August 2018 |access-date=31 July 2018 |website=[[Kotaku]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''Mga Pixelings ng PewDiePie''
| Larong diskarte
| [[Android]], [[iOS]]
| Outminds Inc.
| Mismo (boses)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;GregsonWood2019&quot;&gt;{{Cite web |last=Gregson-Wood |first=Stephen |date=5 November 2019 |title=PewDiePie's Pixelings is a new creature-collecting game that's heading for iOS and Android in November |url=https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052111/https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/ |archive-date=8 June 2021 |access-date=24 February 2021 |website=Pocket Gamer |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Poopdie''
| Dungeon crawler
| [[Android]], [[iOS]], [[Nintendo Switch]]
| Bulbware
| Tungkulin ng boses
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Hernandez2019c&quot;&gt;{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=12 December 2019 |title=PewDiePie says his new poop game got rejected by Apple for being disgusting |url=https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052109/https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube |archive-date=8 June 2021 |access-date=24 February 2021 |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Bibliograpiya ==

* ''This Book Loves You'' (15 October 2015)

== Mga parangal at nominasyon ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |Year
!Ceremony
! scope=&quot;col&quot; |Category
! scope=&quot;col&quot; |Result
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
| rowspan=&quot;2&quot; |Starcount Social Star Awards
|Most Popular Social Show
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;SS1&quot;&gt;{{Cite news |last=AFP Relax |date=21 May 2013 |title=Social media aggregator to host inaugural awards |publisher=[[Yahoo! News]] |url=http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html |url-status=live |access-date=29 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031064029/http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html |archive-date=31 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SS2&quot;&gt;{{Cite web |last=Jones |first=Steve |date=23 May 2013 |title=Social Star Awards recognise Bieber, One Direction |url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524202410/http://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/ |archive-date=24 May 2013 |access-date=23 May 2013 |website=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|Sweden Social Star Award
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;SS3&quot;&gt;{{Cite web |last=Lee |first=Jan |date=25 May 2013 |title=Aaron Aziz more popular in social media than Fann Wong and Jeanette Aw |url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621164402/http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html |archive-date=21 June 2013 |access-date=27 May 2013 |publisher=[[AsiaOne]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|5th Shorty Awards
|#Gaming
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ngak |first=Chenda |date=9 April 2013 |title=Shorty Awards 2013 honors Michelle Obama, Jimmy Kimmel |url=https://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412140523/http://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel |archive-date=12 April 2013 |access-date=15 April 2013 |website=[[CBS News]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2014
|2014 Teen Choice Awards
|Web Star: Gaming
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vulpo |first=Mike |date=10 August 2014 |title=2014 Teen Choice Awards: The Fault in Our Stars Win Big, Maid in Manhattan Reunion &amp; More Highlights |url=http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812060928/http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights |archive-date=12 August 2014 |access-date=11 August 2014 |website=[[E! Online]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|4th Streamy Awards
|Best Gaming Channel, Show, or Series
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=4th Annual Streamy Awards Nominees |url=http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924123852/http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/ |archive-date=24 September 2014 |access-date=20 September 2014 |publisher=[[Streamy Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2014 Golden Joystick Awards
|Gaming Personality
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arce |first=Nicole |date=28 October 2014 |title=Golden Joystick Awards 2014: The winners are... |url=http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213170441/http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm |archive-date=13 February 2017 |access-date=13 February 2017 |website=Tech Times}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2015
|2015 Teen Choice Awards
|Choice Web Star: Male
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite magazine|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |5th Streamy Awards
|Best First-Person Channel, Show, or Series
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;5thStreamys&quot;&gt;{{Cite web |title=5th Annual Nominees |url=http://www.streamys.org/nominees-winners/5th-annual-nominees-winners/ |access-date=17 August 2015 |publisher=[[Streamy Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|Best Gaming Channel, Show, or Series
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;5thStreamys&quot; /&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2015 Golden Joystick Awards
|Gaming Personality
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hurley |first=Leon |date=30 October 2015 |title=The Golden Joystick Awards: all the winners this year |url=https://www.gamesradar.com/golden-joysticks-all-winners-year/ |access-date=13 February 2017 |website=[[GamesRadar+]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2016
|8th Shorty Awards
|YouTuber of the Year
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;8th Shorty Awards&quot;&gt;{{Cite web |title=YouTuber of The Year |url=http://shortyawards.com/category/8th/youtuber-of-the-year |access-date=15 January 2017 |website=shortyawards |publisher=[[Shorty Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2017
|43rd People's Choice Awards
|Favorite YouTube Star
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=People's Choice Awards 2017: Full List of Nominees |url=http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/ |archive-date=17 November 2016 |access-date=15 January 2017 |publisher=[[People's Choice Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2019
|2019 Teen Choice Awards
|Choice Gamer
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crist |first=Allison |last2=Nordyke |first2=Kimberly |date=11 August 2019 |title=Choice Action Movie Actor – Teen Choice Awards: Full List of Winners |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2019-winners-list-updating-live-1229486/item/choice-action-movie-actor-1229383 |access-date=12 August 2019 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==

=== Mga pagsipi ===
{{Reflist}}

== Karagdagang pagbabasa at pagtingin ==
* {{Cite book |last=Parment |first=Anders |url=https://books.google.com/books?id=5_u3BgAAQBAJ |title=Marketing to the 90s Generation: Global Data on Society, Consumption, and Identity |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2014 |isbn=9781137444295 |access-date=23 March 2015}}

== Mga panlabas na link ==
* {{YouTube|{{PAGENAMEBASE}}}}
* {{YouTube|Pewdie}} (original YouTube channel)
* {{IMDb name|5579304}}
* Sveriges Radio&amp;nbsp;– [http://sverigesradio.se/pewdiepie/ Felix &quot;PewDiePie&quot; Kjellberg]

{{Authority control}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1989]]
[[Kategorya:Mga YouTuber]]
[[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]]</text>
      <sha1>1a7qschvac9srhx167n89lazv12hx0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215809</id>
      <parentid>2215808</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>USSR-Slav</username>
        <id>137780</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-39414-05|~2026-39414-05]] ([[User talk:~2026-39414-05|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:AsianStuff03|AsianStuff03]]</comment>
      <origin>2192424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24320" sha1="jvpk4w5ui8kuelrzk6nt28xrwiltb58" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Hunyo 2024|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasalin at balarila. Kailangan din na isalin ang mga banyagang salita.}}
{{Infobox person
|name=PewDiePie
|image=Pewdiepie head shot.jpg
|image_upright=1.15
|caption=Kjellberg noong July 2019
|other_names=Pewds
|birth_name=Felix Arvid Ulf Kjellberg
|birth_date={{Birth date and age|1989|10|24|df=yes}}
|birth_place=[[Gothenburg]], Sweden
|occupation=[[YouTuber]]
|spouse={{marriage|[[Marzia Kjellberg]]|19 August 2019}}
|children=1
|website={{URL|https://pewdiepie.com}}
|module={{Infobox youtube personality
|subbox=yes
| channel_name       = PewDiePie
| years_active       = 2010–present
| genre              = {{flatlist|
* [[Let's Play]]
* [[vlog]]
* [[comedy]]
* [[criticism|commentary]]
* [[satire]]
}}
| subscribers        = 111 million &lt;!--please update date in stats_update field when you update this--&gt;
| views              = 29.3 billion &lt;!--please update date in stats_update field when you update this--&gt;
| network            = {{ubl|Re6l ({{circa|2019}}–present)|[[Machinima, Inc.|Machinima]] ({{circa|2011}}–2012)|[[Maker Studios]] (2012–2017)}}
| associated_acts    = {{flatlist|
* [[Marzia Kjellberg]]
* [[jacksepticeye]]
* [[jacksfilms]]
* [[Markiplier]]
* [[PJ Liguori]]
* [[MrBeast]]
* [[Joel Berghult|Roomie]]
* [[Boyinaband]]
* [[Party In Backyard]]
* [[The Anime Man]]
* [[Emma Blackery]]
}}
| silver_button      = yes
| silver_year        = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Silver Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.&lt;ref group=&quot;‡&quot; name=&quot;Playbutton&quot;&gt;{{cite AV media|title=I WAITED 4 YEARS FOR THIS!!!!|url=https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=24 November 2016|access-date=26 November 2016|archive-date=25 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125003035/https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| gold_button        = yes
| gold_year          = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Gold Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.&lt;ref group=&quot;‡&quot; name=&quot;Playbutton&quot;/&gt;}}
| diamond_button     = yes
| diamond_year       = 2013&lt;ref group=&quot;‡&quot;&gt;{{cite AV media|title=THE DIAMOND PLAYBUTTON (Part 3)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=11 June 2016|access-date=11 June 2016|archive-date=12 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612163108/https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ruby_button        = yes
| ruby_year          = 2016&lt;ref name=&quot;Cohen2016&quot;&gt;{{cite web|title=YouTube Sends PewDiePie Custom Ruby Play Button To Commemorate 50 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|work=[[Tubefilter]]|last=Cohen|first=Joshua|date=19 December 2016|access-date=1 August 2018|archive-date=28 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728215537/https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| red_diamond_button = yes
| red_diamond_year   = 2019&lt;ref name=&quot;Weiss2019&quot;&gt;{{cite web|title=YouTube Forges New 'Red Diamond Creator Award' For Channels With 100 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|work=[[Tubefilter]]|last=Weiss|first=Geoff|date=9 September 2019|access-date=27 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327085657/https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| stats_update       = 5 June 2024
}}
|module2={{Listen|pos=center|embed=yes|filename=PewDiePie Explains his Tattoos.ogg|title=Kjellberg's voice|type=speech|description=Describing one of his [[tattoos]] on the Cold Ones podcast&lt;br /&gt;Recorded July 2019}}
|signature=Felix Arvid Ulf Kjellberg Signature.svg|
signature_size=200px
}}

Si '''Felix Arvid Ulf Kjellberg''' (/ˈʃɛlbɜːrɡ/; ''SHEL-burg'', ; ipinanganak noong 24 Oktubre 1989), mas kilala bilang '''PewDiePie''' (/ˈpjuːdiːpaɪ/; ''PEW-dee-py''), ay isang Suwekong [[YouTuber]] na kilala sa kanyang mga komediyang mga video. Ang kasikatan ni Kjellberg sa YouTube at ang malawak na pag-uulat sa media ay nagdulot sa kanya na maging isa sa pinakakilalang personalidad at mga lumikha ng nilalaman online. Siya ay itinuturing ng media bilang simbolo ng YouTube, lalo na sa larangan ng gaming.{{cn}}

Ipinanganak at lumaki sa Gothenburg, si Kjellberg ay nagparehistro ng kanyang channel sa YouTube na &quot;PewDiePie&quot; noong 2010. Pangunahing nagpo-post siya ng mga video ng Let's Play ng mga horror at action na video game. Nakakuha ang kanyang channel ng maraming tagasubaybay at naging isa sa pinakamabilis na lumalagong channel noong 2012 at 2013, bago maging pinakamaraming naka-subscribe sa YouTube noong 15 Agosto 2013. Mula Disyembre 29, 2014 hanggang Pebrero 14, 2017, ang kanyang channel ay naging pinakapinanood din sa platform. Sa panahong ito, binago ng kanyang content ang focus mula sa Let's Plays at nagdagdag ng mga vlog, comedy shorts, naka-format na palabas, at music video.{{cn}}

Ang nilalaman ni Kjellberg ay kilala dahil sa polarizing na pagtanggap nito sa online na pamayanan, ngunit noong huling bahagi ng 2010s, naging mas kontrobersyal ito at umakit ng mas mataas na pagsisiyasat ng media. Noong 2019, sa pagkatapos ng pampublikong kumpetisyon sa Indian record label na T-Series, naabutan si Kjellberg bilang ang pinaka-naka-subscribe na channel sa YouTube. Naging mas pribado rin si Kjellberg online, hindi gaanong aktibo sa pag-u-upload at madalas na nagpapahinga mula sa paggamit ng Internet. Sa huli, nag-semi-retire na siya mula sa YouTube, pinipili na mag-upload nang hindi gaanong madalas para sa kanyang kasiyahan kaysa bilang isang karera. Samantala, sa kanyang personal na buhay, lumipat siya sa [[Japan]] kasama ang kanyang asawa, ang Italian Internet personality na si Marzia.{{cn}}

Sa mahigit 111 milyong subscriber at 29.3 bilyong panonood, patuloy na nangunguna ang kanyang channel bilang isa sa pinakamaraming naka-subscribe at napanood sa YouTube. Ang kanyang katanyagan online ay kilala sa pagpapalakas ng benta para sa mga video game na kanyang nilalaro, at nagbibigay-daan sa kanya na makalikom ng suporta para sa mga fundraising drive para sa charity. Noong 2016, iginawad sa kanya ng ''[[Time]]'' magazine ang pagiging isa sa 100 pinaka-maimpluwensyang tao sa mundo.{{cn}}

== Pilmograpiya ==

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! Pelikula
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! Network
! scope=&quot;col&quot; | Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| 2014
| ''[[South Park]]''
| Siya mismo
| Komedya Central
| Cameo ; 2 episodes
| &lt;ref name=&quot;VarietySouthPark&quot;&gt;{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=2 December 2014 |title=South Park' to Feature Cameo by YouTube Star PewDiePie |url=https://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224214827/http://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/ |archive-date=24 December 2014 |access-date=1 January 2015 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Web ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!(mga) taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! Mga episode
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2013
| ''Epic Rap Labanan ng Kasaysayan''
| [[Mikhail Baryshnikov]]
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;GutelleApril2013&quot;&gt;{{Cite web |last=Gutelle |first=Sam |date=23 April 2013 |title='Epic Rap Battles of History' Posts Russian Showdown To End Season 2 |url=http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227073319/http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/ |archive-date=27 December 2014 |access-date=11 February 2015 |website=[[Tubefilter]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Icon ng Internet''
| Siya mismo
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| 2013, 2015
| ''Smosh Mga Sanggol''
| Baby Pewds
| 2
| style=&quot;text-align:center&quot; | {{Efn|Voice acted in &quot;Ian's Lost Love&quot; and &quot;The New Teacher&quot;.&lt;ref&gt;{{cite AV media|title=IAN'S LOST LOVE [Ft. PewDiePie] (Smosh Babies #9)|url=https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|via=[[YouTube]]|work=Smosh Babies!|publisher=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|date=7 October 2013|access-date=1 February 2017|archive-date=27 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527195949/https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media|title=THE NEW TEACHER [Ft. Shane Dawson] (Smosh Babies #31)|url=https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|via=[[YouTube]]|work=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|publisher=[[Shut Up! Cartoons]]|date=12 June 2015|access-date=1 February 2017|archive-date=9 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209130010/https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
| 2013–2016, 2019
| ''YouTube Rewind''
| Siya mismo
| 5
| style=&quot;text-align:center&quot; | {{Efn|Appeared in 2013–2016, and again in [[YouTube Rewind 2019: For the Record|''2019: For the Record'']].&lt;ref name=&quot;Hester2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DOnfro2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Addady2015&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Weiss2016b&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wood2019&quot; /&gt;}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2014
| ''Magandang Mythical Morning''
| Siya mismo
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| ''asdfmovie''
| Lonely Guy / Magician
| 1
| style=&quot;text-align:center&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
| ''Oscar's Hotel for Fantastical Creatures''
| Brock
| 6
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Jarvey2015&quot;&gt;{{Cite web |last=Jarvey |first=Natalie |date=21 July 2015 |title=Patrick Stewart, PewDiePie to Voice Characters in 'Oscar's Hotel' on Vimeo |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150727104746/http://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197 |archive-date=27 July 2015 |access-date=23 July 2015 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Pugatoryo''
| Edgar
| 6
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rody-Mantha |first=Bree |date=28 October 2015 |title=New series Pugatory features the voice talent of PewDiePie |url=http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423091425/http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/ |archive-date=23 April 2016 |access-date=11 April 2016 |website=StreamDaily}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016
| ''takutin ang PewDiePie''
| Siya mismo
| 10 (Lahat)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kleckner |first=Stephen |date=21 October 2015 |title='Scare PewDiePie' is YouTube Red's exclusive reality show |url=https://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120133845/http://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/ |archive-date=20 November 2015 |access-date=19 November 2015 |website=[[VentureBeat]]}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Mga bidyong pang-musika ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | (mga) artist
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | 
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2017
| &quot; Asian Jake Paul &quot;
| iDubbbz na nagtatampok ng Boyinaband
| Siya mismo
| 
|}

=== Mga larong bidyo ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | Tungkulin
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2017
| ''Pinstripe''
| Siya mismo
| Cameo
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Szliselman |first=Łukasz |date=25 April 2017 |title=Pinstripe released on Steam with cameos from PewDiePie, Jacksepticeye and more |url=https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614021033/https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480 |archive-date=14 June 2019 |access-date=14 June 2019 |website=Gamepressure.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2021
| ''Buhay ng mga YouTuber 2''
| Siya mismo
| Cameo
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brown |first=Andy |date=14 September 2021 |title='Youtubers Life 2' will star PewDiePie, Vegetta777 and more |url=https://www.nme.com/news/gaming-news/youtubers-life-2-will-star-pewdiepie-vegetta777-and-more-3045269 |access-date=31 December 2021 |website=[[NME]]}}&lt;/ref&gt;
|}

== Gameography ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |taon
! Laro
! Uri
! (mga) platform
! Developer
! style=&quot;width: 12%&quot; | Tungkulin / Mga Tala
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| 2015
| ''PewDiePie: Alamat ng Brofist''
| Laro sa platform
| [[iOS]], [[Android]], [[Microsoft Windows]], [[macOS]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Outminds Inc.
| rowspan=&quot;2&quot; | Mismo (boses)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;MatulefApr2015&quot;&gt;{{Cite web |last=Matulef |first=Jeffrey |date=13 April 2015 |title=PewDiePie is starring in his own game |url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414051923/http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game |archive-date=14 April 2015 |access-date=14 April 2015 |website=[[Eurogamer]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016
| ''Tuber Simulator ng PewDiePie''
| Simulation laro
| [[iOS]], [[Android]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Spangler092016&quot;&gt;{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=30 September 2016 |title='PewDiePie's Tuber Simulator' Game Servers Crash as It Hits No. 1 on Apple's App Store Chart |url=https://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007235326/http://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/ |archive-date=7 October 2016 |access-date=7 October 2016 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018
| ''Super Squad ng Hayop''
| Larong palaisipan sa pisika
| [[Microsoft Windows]], [[iOS]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[Nintendo Switch]], [[Xbox One]]
| Mga Larong Doublemoose
| Tungkulin ng boses
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Hernandez2017-oct&quot;&gt;{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=31 October 2017 |title=Ex-''Goat Simulator'' Dev Teams Up With Pewdiepie To Make Bonkers Physics Game |url=https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004138/https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428 |archive-date=1 August 2018 |access-date=31 July 2018 |website=[[Kotaku]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''Mga Pixelings ng PewDiePie''
| Larong diskarte
| [[Android]], [[iOS]]
| Outminds Inc.
| Mismo (boses)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;GregsonWood2019&quot;&gt;{{Cite web |last=Gregson-Wood |first=Stephen |date=5 November 2019 |title=PewDiePie's Pixelings is a new creature-collecting game that's heading for iOS and Android in November |url=https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052111/https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/ |archive-date=8 June 2021 |access-date=24 February 2021 |website=Pocket Gamer |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Poopdie''
| Dungeon crawler
| [[Android]], [[iOS]], [[Nintendo Switch]]
| Bulbware
| Tungkulin ng boses
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;Hernandez2019c&quot;&gt;{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=12 December 2019 |title=PewDiePie says his new poop game got rejected by Apple for being disgusting |url=https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052109/https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube |archive-date=8 June 2021 |access-date=24 February 2021 |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Bibliograpiya ==

* ''This Book Loves You'' (15 October 2015)

== Mga parangal at nominasyon ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |Year
!Ceremony
! scope=&quot;col&quot; |Category
! scope=&quot;col&quot; |Result
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
| rowspan=&quot;2&quot; |Starcount Social Star Awards
|Most Popular Social Show
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;SS1&quot;&gt;{{Cite news |last=AFP Relax |date=21 May 2013 |title=Social media aggregator to host inaugural awards |publisher=[[Yahoo! News]] |url=http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html |url-status=live |access-date=29 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031064029/http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html |archive-date=31 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SS2&quot;&gt;{{Cite web |last=Jones |first=Steve |date=23 May 2013 |title=Social Star Awards recognise Bieber, One Direction |url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524202410/http://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/ |archive-date=24 May 2013 |access-date=23 May 2013 |website=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|Sweden Social Star Award
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;SS3&quot;&gt;{{Cite web |last=Lee |first=Jan |date=25 May 2013 |title=Aaron Aziz more popular in social media than Fann Wong and Jeanette Aw |url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621164402/http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html |archive-date=21 June 2013 |access-date=27 May 2013 |publisher=[[AsiaOne]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|5th Shorty Awards
|#Gaming
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ngak |first=Chenda |date=9 April 2013 |title=Shorty Awards 2013 honors Michelle Obama, Jimmy Kimmel |url=https://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412140523/http://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel |archive-date=12 April 2013 |access-date=15 April 2013 |website=[[CBS News]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2014
|2014 Teen Choice Awards
|Web Star: Gaming
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vulpo |first=Mike |date=10 August 2014 |title=2014 Teen Choice Awards: The Fault in Our Stars Win Big, Maid in Manhattan Reunion &amp; More Highlights |url=http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812060928/http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights |archive-date=12 August 2014 |access-date=11 August 2014 |website=[[E! Online]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|4th Streamy Awards
|Best Gaming Channel, Show, or Series
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=4th Annual Streamy Awards Nominees |url=http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924123852/http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/ |archive-date=24 September 2014 |access-date=20 September 2014 |publisher=[[Streamy Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2014 Golden Joystick Awards
|Gaming Personality
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arce |first=Nicole |date=28 October 2014 |title=Golden Joystick Awards 2014: The winners are... |url=http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213170441/http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm |archive-date=13 February 2017 |access-date=13 February 2017 |website=Tech Times}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2015
|2015 Teen Choice Awards
|Choice Web Star: Male
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite magazine|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |5th Streamy Awards
|Best First-Person Channel, Show, or Series
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;5thStreamys&quot;&gt;{{Cite web |title=5th Annual Nominees |url=http://www.streamys.org/nominees-winners/5th-annual-nominees-winners/ |access-date=17 August 2015 |publisher=[[Streamy Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|Best Gaming Channel, Show, or Series
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;5thStreamys&quot; /&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2015 Golden Joystick Awards
|Gaming Personality
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hurley |first=Leon |date=30 October 2015 |title=The Golden Joystick Awards: all the winners this year |url=https://www.gamesradar.com/golden-joysticks-all-winners-year/ |access-date=13 February 2017 |website=[[GamesRadar+]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2016
|8th Shorty Awards
|YouTuber of the Year
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref name=&quot;8th Shorty Awards&quot;&gt;{{Cite web |title=YouTuber of The Year |url=http://shortyawards.com/category/8th/youtuber-of-the-year |access-date=15 January 2017 |website=shortyawards |publisher=[[Shorty Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2017
|43rd People's Choice Awards
|Favorite YouTube Star
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=People's Choice Awards 2017: Full List of Nominees |url=http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/ |archive-date=17 November 2016 |access-date=15 January 2017 |publisher=[[People's Choice Awards]]}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|2019
|2019 Teen Choice Awards
|Choice Gamer
| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crist |first=Allison |last2=Nordyke |first2=Kimberly |date=11 August 2019 |title=Choice Action Movie Actor – Teen Choice Awards: Full List of Winners |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2019-winners-list-updating-live-1229486/item/choice-action-movie-actor-1229383 |access-date=12 August 2019 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==

=== Mga pagsipi ===
{{Reflist}}

== Karagdagang pagbabasa at pagtingin ==
* {{Cite book |last=Parment |first=Anders |url=https://books.google.com/books?id=5_u3BgAAQBAJ |title=Marketing to the 90s Generation: Global Data on Society, Consumption, and Identity |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2014 |isbn=9781137444295 |access-date=23 March 2015}}

== Mga panlabas na link ==
* {{YouTube|{{PAGENAMEBASE}}}}
* {{YouTube|Pewdie}} (original YouTube channel)
* {{IMDb name|5579304}}
* Sveriges Radio&amp;nbsp;– [http://sverigesradio.se/pewdiepie/ Felix &quot;PewDiePie&quot; Kjellberg]

{{Authority control}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1989]]
[[Kategorya:Mga YouTuber]]
[[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]]</text>
      <sha1>jvpk4w5ui8kuelrzk6nt28xrwiltb58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333168</id>
    <revision>
      <id>2215776</id>
      <parentid>2214717</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2215776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168871" sha1="nkv221lcqcodlhrv8l6jciv27eoyh5l" xml:space="preserve">{{Infobox beauty pageant
|name=Miss World 2025
|image=Opal Suchata Miss World 2025.jpg
|caption=Suchata Chuangsri
|venue=HITEX Exhibition Centre, [[Hyderabad]], [[Telangana]], Indiya
|date=31 Mayo 2025
|broadcaster={{Hlist|Miss World|SonyLIV&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Gupta|first=Muskan|date=9 Mayo 2025|title=Miss World 2025: How, when and where to grab entry pass of 72nd edition beauty pageant in Hyderabad|url=https://www.indiatvnews.com/lifestyle/news/miss-world-2025-how-when-and-where-to-grab-entry-pass-of-72nd-edition-beauty-pageant-in-hyderabad-2025-05-09-989487|access-date=15 Mayo 2025|website=[[India TV News]]|language=en|archive-date=10 Mayo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510045135/https://www.indiatvnews.com/lifestyle/news/miss-world-2025-how-when-and-where-to-grab-entry-pass-of-72nd-edition-beauty-pageant-in-hyderabad-2025-05-09-989487|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|presenters={{Hlist|Sachiin Khumbar|[[Stephanie Del Valle]]}}
|entrants=108
|placements=40
|debuts=
|withdrawals={{Hlist|Eslobakya|Guniya-Bissaw|Irak|Kosta Rika|Lesoto|Liberya|Makaw|Maruekos|Noruwega|Tansaniya|Timog Korea|Urugway}}
|returns={{Hlist|Albanya|Armenya|Gineang Ekwatoriyal|Hilagang Masedonya|Kirgistan|Letonya|Sambia|Suriname}}
|before=[[Miss World 2023|2023]]
|next=[[Miss World 2026|2026]]|winner='''[[Suchata Chuangsri]]'''|represented={{flagu|Taylandiya}}}}

Ang '''Miss World 2025''' ay ang ika-72 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa HITEX Exhibition Centre, [[Hyderabad, India|Hyderabad]], [[Telangana]], Indiya noong 31 Mayo 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2025 |title=Miss World Pageant 2025: Date, venue and other things to know |url=https://www.cnbctv18.com/travel/lifestyle/miss-world-pageant-2025-date-venue-and-other-things-to-know-19599725.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506151959/https://www.cnbctv18.com/travel/lifestyle/miss-world-pageant-2025-date-venue-and-other-things-to-know-19599725.htm/ |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=CNBC TV18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=23 Pebrero 2025 |title=Miss World 2025 to be held in India |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/02/23/2423603/miss-world-2025-be-held-india |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223030221/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/02/23/2423603/miss-world-2025-be-held-india |archive-date=23 Pebrero 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Finale: Hyderabad to Crown Global Beauty Queen on May 31 |url=https://www.deccanherald.com/india/telangana/miss-world-2025-set-for-grand-finale-on-may-31-after-a-month-long-rigorous-challenges-3559262 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530124424/https://www.deccanherald.com/india/telangana/miss-world-2025-set-for-grand-finale-on-may-31-after-a-month-long-rigorous-challenges-3559262 |archive-date=30 Mayo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Krystyna Pyszková]] ng Republikang Tseko si [[Suchata Chuangsri]] ng Taylandiya bilang Miss World 2025. Ito ang unang beses na nanalo ang Taylandiya sa Miss World.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=1 Hunyo 2025 |title=Suchata Chuangsri of Thailand crowned Miss World 2025 in India |url=https://entertainment.inquirer.net/612612/suchata-chuangsri-of-thailand-crowned-miss-world-2025-in-india |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602115637/https://entertainment.inquirer.net/612612/suchata-chuangsri-of-thailand-crowned-miss-world-2025-in-india |archive-date=2 Hunyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Mayo 2025 |title=Miss Thailand Opal Suchata Crowned Miss World 2025 In Hyderabad |url=https://www.ndtv.com/world-news/miss-thailand-opal-suchata-crowned-miss-world-2025-after-grand-finale-in-hyderabad-8556174 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604150145/https://www.ndtv.com/world-news/miss-thailand-opal-suchata-crowned-miss-world-2025-after-grand-finale-in-hyderabad-8556174 |archive-date=4 Hunyo 2025 |access-date=1 Hunyo 2025 |website=NDTV |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagtapos bilang first runner-up si Hasset Dereje Admassu ng Etiyopiya, habang nagtapos bilang second runner-up si Maja Klajda ng Polonya.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Hunyo 2025 |title=Miss World Africa: How Admassu took Ethiopia to height of global pageantry |url=https://trt.global/afrika-english/article/1b5ed6c9a465 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615153908/https://trt.global/afrika-english/article/1b5ed6c9a465 |archive-date=15 Hunyo 2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=TRT Global |language=en-af}}&lt;/ref&gt;

Mga kandidata mula sa 108 mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=29 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: What to expect at the coronation show in India |url=https://entertainment.inquirer.net/612353/what-to-expect-at-the-miss-world-2025-coronation-show-in-india |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610072014/https://entertainment.inquirer.net/612353/what-to-expect-at-the-miss-world-2025-coronation-show-in-india |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Pinangunahan nina Sachiin Khumbar, [[Miss World 2016]] [[Stephanie del Valle|Stephanie Del Valle]] ang kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mallick |first=Gyanisha |date=30 Mayo 2025 |title=The 72nd Miss World Grand Final Set to Happen in Telangana. Here is all you need to know about it |language=en |website=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/cinema/the-72nd-miss-world-grand-final-set-to-happen-in-telangana-here-is-all-you-need-to-know-about-it-975614 |access-date=31 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531214941/https://www.thehansindia.com/cinema/the-72nd-miss-world-grand-final-set-to-happen-in-telangana-here-is-all-you-need-to-know-about-it-975614 |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Nagtanghal sila Jacqueline Fernandez, at Ishaan Khatter sa edisyong ito.

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:HitexIcon.jpg|thumb|HITEX Exhibition Centre, ang lokasyon ng Miss World 2025]]

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
Noong 19 Pebrero 2025, inihayag ng Miss World Organization sa kanilang mga ''social media account'' na magaganap ang edisyong ito sa [[Hyderabad, India|Hyderabad]], [[Telangana]], Indiya mula 7 Mayo hanggang 31 Mayo 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Pebrero 2025 |title=Miss World returns to India, this time in Telangana! |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-returns-to-india-this-time-in-telangana/articleshow/151196484.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219184649/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-returns-to-india-this-time-in-telangana/articleshow/151196484.cms |archive-date=19 Pebrero 2025 |access-date=19 Pebrero 2025 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mohammed |first=Syed |date=19 Pebrero 2025 |title=Telangana to host Miss World Pageant-2025 from May 4 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/telangana-to-host-miss-world-pageant-2025-from-may-4/article69239159.ece |access-date=19 Pebrero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219184833/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/telangana-to-host-miss-world-pageant-2025-from-may-4/article69239159.ece |archive-date=19 Pebrero 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eaty |first=Neelima |date=7 Mayo 2025 |title=51 contestants, including Miss Ukraine, arrive in Hyderabad for 72nd Miss World festival |url=https://hyderabadmail.com/miss-world-2025-hyderabad-arrivals-2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515131706/https://hyderabadmail.com/miss-world-2025-hyderabad-arrivals-2/ |archive-date=15 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Hyderabad Mail |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; Sa isang ''press conference'' na naganap sa Tourism Plaza Hotel, Hyderabad noong 20 Marso 2025, inihayag ng Miss World Organization na magaganap ang kompetisyon sa HITEX Exhibition Centre sa Telangana.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=22 Marso 2025 |title=What to expect in the 72nd Miss World Festival in Telangana, India |url=https://entertainment.inquirer.net/602542/what-to-expect-in-the-72nd-miss-world-festival-in-telangana-india |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411013726/https://entertainment.inquirer.net/602542/what-to-expect-in-the-72nd-miss-world-festival-in-telangana-india |archive-date=11 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=21 Marso 2025 |title=Telangana, India, to beef up security for Miss World 2025 pageant in May |url=https://entertainment.inquirer.net/602446/telangana-india-to-beef-up-security-for-miss-world-2025-pageant-in-may |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407104217/https://entertainment.inquirer.net/602446/telangana-india-to-beef-up-security-for-miss-world-2025-pageant-in-may |archive-date=7 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Lilibutin din ng mga kandidata ang Telangana para sa iba't-ibang mga ''fast-track event''.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Singh |first=Siddharth Kumar |date=20 Marso 2025 |title=Miss World 2025 in Telangana to cost ₹54 crore, to be split between State and Miss World Limited |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/miss-world-2025-in-telangana-to-cost-54-crore-to-be-split-between-state-and-miss-world-limited/article69352529.ece |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421141201/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/miss-world-2025-in-telangana-to-cost-54-crore-to-be-split-between-state-and-miss-world-limited/article69352529.ece |archive-date=21 Abril 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

Noong Abril 2025, inihayag ng Miss World Organization na walang ilalabas na mga tiket para sa publiko, at ang kaganapan ay magiging isang kaganapang imbitasyon lamang.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Singh |first=Siddharth Kumar |date=9 Abril 2025 |title=‘Miss World 2025 in Telangana to be an invitation-only event, not ticketed’ |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/miss-world-2025-in-telangana-to-be-an-invitation-only-event-not-ticketed/article69430798.ece |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419140534/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/miss-world-2025-in-telangana-to-be-an-invitation-only-event-not-ticketed/article69430798.ece |archive-date=19 Abril 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kalahok ===
Ang mga kalahok mula sa 108 bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Walong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata, at tatlo ang nailuklok dahil lumagpas na sa panunungkulan ng orihinal na kalahok ang petsa ng kompetisyon.

==== Mga pagpalit ====
Pinalitan ni Miss Czech Republic 2024 Adéla Štroffeková si Miss Czech Republic 2023 Justýna Zedníková bilang kandidata ng Republikang Tseko matapos maging runner-up si Zedníková sa [[Miss Supranational 2024]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Vodičková |first=Lucie |date=31 Mayo 2023 |title=Nejkrásnější dívka ČR Justýna Zedníková se „missí nemoci“ a bulváru nebojí |language=Czech |trans-title=The most beautiful girl in the Czech Republic, Justýna Zedníková, is not afraid of &quot;missing illness&quot; and the tabloids |website=Jičínský deník |url=https://jicinsky.denik.cz/spolecnost/miss-world-justyna-zednikova.html |url-status=live |access-date=21 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531103428/https://jicinsky.denik.cz/spolecnost/miss-world-justyna-zednikova.html |archive-date=31 Mayo 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Hulyo 2024 |title=Indonesia wins Miss Supranational 2024; PH in Top 12 |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/7/6/indonesia-wins-miss-supranational-2024-ph-in-top-12-718 |url-status=live |access-date=21 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215142727/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2024/7/6/indonesia-wins-miss-supranational-2024-ph-in-top-12-718 |archive-date=15 Disyembre 2024}}&lt;/ref&gt; Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World Belize 2024 na si Shayari Morataya upang kumatawan sa kaniyang bansa matapos bumitiw si Miss World Belize 2024 Noelia Hernandez dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Marso 2024 |title=Noelia Hernandez crowned Miss World Belize |url=https://caribbean.loopnews.com/content/noelia-hernandez-crowned-miss-world-belize |archive-url=https://archive.today/20250428040543/https://www.loopnews.com/content/noelia-hernandez-crowned-miss-world-belize/ |archive-date=28 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=Loop News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=24 Marso 2024 |title=Miss World Belize |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-belize |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220211900/https://www.missworld.com/news/miss-world-belize |archive-date=20 Disyembre 2024 |access-date=8 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Dapat sanang lalahok si Ismeli Jarquín ng Nikaragwa sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Marso 2024 |title=Jinotega se lleva la corona de Miss Mundo Nicaragua 2024 |trans-title=Miss World Nicaragua 2024 is Ismeli Jarquín from Jinotega |url=https://nicaraguaactual.tv/nacionales/93943-miss-mundo-nicaragua-2024-jinotegana-ismeli-jarquin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205131651/https://nicaraguaactual.tv/nacionales/93943-miss-mundo-nicaragua-2024-jinotegana-ismeli-jarquin |archive-date=5 Disyembre 2024 |access-date=23 Marso 2024 |website=Nicaragua Actual |language=es-CR}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa mga personal na kadahilanan, binitawan ni Jarquín ang kanyang titulo, at siya ay pinalitan ng kanyang ''first runner-up'' na si Julia Aguilar.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Acosta |first=Gloria |date=31 Mayo 2024 |title=Julia Aguilar asume la corona de Miss Mundo Nicaragua 2024 |trans-title=Julia Aguilar assumes the crown of Miss World Nicaragua 2024 |url=http://www.vostv.com.ni/farandula/36056-angela-aguilar-asume-la-corona-de-miss-mundo-nicar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807130053/https://www.vostv.com.ni/farandula/36056-angela-aguilar-asume-la-corona-de-miss-mundo-nicar/ |archive-date=7 Agosto 2024 |access-date=1 Hunyo 2024 |website=Vos TV |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Hunyo 2024 |title=Người đẹp Hoa hậu Thế giới bị nhận xét già nua so với tuổi 20 |trans-title=Miss World beauty queen is commented to look older than her 20 years old. |url=https://tienphong.vn/post-1643591.tpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210222444/https://tienphong.vn/nguoi-dep-hoa-hau-the-gioi-bi-nhan-xet-gia-nua-so-voi-tuoi-20-post1643591.tpo |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}&lt;/ref&gt; Kalaunan ay napagdesisyunan ni Aguilar na hindi lumahok sa Miss World,&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=14 Pebrero 2025 |title=Hoa hậu bỏ thi, từ chối làm đối thủ của Ý Nhi |trans-title=Miss dropped out of the competition, refusing to be Y Nhi's opponent. |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/hoa-hau-bo-thi-tu-choi-lam-doi-thu-cua-y-nhi-202502140656178566.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417133150/https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/hoa-hau-bo-thi-tu-choi-lam-doi-thu-cua-y-nhi-202502140656178566.html |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=8 Abril 2025 |website=Saostar.vn |language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Pebrero 2025 |title=Người đẹp Nicaragua bỏ thi Hoa hậu Thế giới 2025 |trans-title=Nicaraguan beauty drops out of Miss World 2025 |url=https://tienphong.vn/nguoi-dep-nicaragua-bo-thi-hoa-hau-the-gioi-2025-post1717362.tpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415014952/https://tienphong.vn/nguoi-dep-nicaragua-bo-thi-hoa-hau-the-gioi-2025-post1717362.tpo |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=8 Abril 2025 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}&lt;/ref&gt; at isang bagong kompetisyon ang isinagawa upang piliin ang bagong kinatawan ng Nikaragwa sa Miss World. Nagwagi si Virmania Rodríguez bilang Miss Mundo Nicaragua 2025.&lt;ref name=&quot;Nicaragua&quot;&gt;{{Cite web |date=24 March 2025 |title=Estas son las cuatro reinas de belleza que representarán a Nicaragua en certámenes internacionales |trans-title=These are the four beauty queens who will represent Nicaragua in international pageants. |url=https://www.laprensani.com/2025/03/24/vida/3451413-estas-son-las-cuatro-reinas-de-belleza-que-representaran-a-nicaragua-en-certamenes-internacionales |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416235429/https://www.laprensani.com/2025/03/24/vida/3451413-estas-son-las-cuatro-reinas-de-belleza-que-representaran-a-nicaragua-en-certamenes-internacionales |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=8 Abril 2025 |website=La Prensa |language=es}}&lt;/ref&gt; 

Pinalitan ni Miss World Japan 2024 Kiana Tomita si Miss World Japan 2023 Maya Negishi bilang kandidata ng Hapon dahil sa lumagpas na sa panunungkulan ni Negishi ang petsa ng kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=14 Enero 2025 |title=Miss World Japan 2024 |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-japan-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416143341/https://www.missworld.com/news/miss-world-japan-2024 |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Japan&quot;&gt;{{cite news |date=2 Oktubre 2024 |title=日本代表に冨田キアナさん ミス・ワールド世界大会へ |language=ja |trans-title=Kiana Tomita to represent Japan at Miss World competition |work=Fukui Shimbun |url=https://www.fukuishimbun.co.jp/articles/-/2143742 |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425191751/https://www.fukuishimbun.co.jp/articles/-/2143742 |archive-date=25 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Oktubre 2023 |title=ミス・ワールド：日本代表に26歳のバレエダンサー、根岸茉矢さん 2021年に審査員特別賞を受賞 「応援されるよう精進したい」 |language=ja |trans-title=Miss World: Maya Negishi, a 26-year-old ballet dancer who will represent Japan, will receive the special jury award in 2021. ``I want to work hard so that I can be cheered on.'' |work=Mainichi Kirei |url=https://mainichikirei.jp/article/20231017dog00m100007000c.html |url-status=live |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030181742/https://mainichikirei.jp/article/20231017dog00m100007000c.html |archive-date=30 Oktubre 2023}}&lt;/ref&gt; Pinalitan ni Miss Polonia 2024 Maja Klajda si Ewa Jakubiec&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nawrocki |first=Dariusz |date=27 Nobyembre 2023 |title=Ewa Jakubiec - Miss Polonia 2023. Kamery TVP pokazały wnętrza jej mieszkania |trans-title=Ewa Jakubiec - Miss Polonia 2023. TVP cameras showed the interior of her apartment |url=https://pomorska.pl/ewa-jakubiec-miss-polonia-2023-kamery-tvp-pokazaly-wnetrza-jej-mieszkania/ar/c9-17838421 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205132606/https://pomorska.pl/ewa-jakubiec-miss-polonia-2023-kamery-tvp-pokazaly-wnetrza-jej-mieszkania/ar/c9-17838421 |archive-date=5 Disyembre 2024 |access-date=23 Marso 2024 |website=Gazeta Pomorska |language=pl}}&lt;/ref&gt; bilang kandidata ng Polonya dahil sa lumagpas na rin sa panunungkulan ni Jakubiec ang petsa ng kompetisyon.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Polonia 2024 wybrana. Jury było jednogłośne |trans-title=Miss Polonia 2024 chosen. The jury was unanimous |url=https://plejada.pl/newsy/miss-polonia-2024-wybrana-zostala-nia-maja-klajda-kim-jest/6r20sq0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926033952/https://plejada.pl/newsy/miss-polonia-2024-wybrana-zostala-nia-maja-klajda-kim-jest/6r20sq0 |archive-date=26 Setyembre 2024 |access-date=29 Hunyo 2024 |website=Plejada |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dragon |first=Mirosław |date=30 Hunyo 2024 |title=Tak wyglądała gala finałowa Miss Polonia 2024. Maja Klajda najpiękniejszą Polką. Pochodząca z Kluczborka Emily Reng również zdobyła tytuł |trans-title=This is what the Miss Polonia 2024 final gala looked like. Maja Klajda is the most beautiful Polish woman. Emily Reng from Kluczbork also won the title |url=https://nto.pl/tak-wygladala-gala-finalowa-miss-polonia-2024-maja-klajda-najpiekniejsza-polka-pochodzaca-z-kluczborka-emily-reng-rowniez/ar/c6-18643579 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415015739/https://nto.pl/tak-wygladala-gala-finalowa-miss-polonia-2024-maja-klajda-najpiekniejsza-polka-pochodzaca-z-kluczborka-emily-reng-rowniez/ar/c6-18643579 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=8 Abril 2025 |website=Nowa Trybuna Opolska |language=pl-PL}}&lt;/ref&gt; Pinalitan din ni Miss Tunisie 2025 Lamis Redissi si Miss Tunisie 2023 Amira Afli bilang kandidata ng Tunisya dahil sa lumagpas na sa panunungkulan ni Afli ang petsa ng kompetisyon.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 Pebrero 2023 |title=Amira Afli élue Miss Tunisie 2023 |language=fr |trans-title=Amira Afli elected Miss Tunisia 2023 |website=Mosaique FM |url=https://www.mosaiquefm.net/fr/national-tunisie/1134953/amira-afli-elue-miss-tunisie-2023 |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101135607/https://www.mosaiquefm.net/fr/national-tunisie/1134953/amira-afli-elue-miss-tunisie-2023 |archive-date=1 Enero 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Pebrero 2023 |title=Miss Centre élue Miss Tunisie pour l'année 2023. |trans-title=Miss Centre elected Miss Tunisia for the year 2023. |url=https://www.femmesmaghrebines.com/news/miss-centre-elue-miss-tunisie-pour-lannee-2023/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418094307/https://www.femmesmaghrebines.com/news/miss-centre-elue-miss-tunisie-pour-lannee-2023/ |archive-date=18 Abril 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Femmes Maghrebines |language=fr}}&lt;/ref&gt;

Dapat sanang lalahok si Elvira Yordanova ng Bulgarya sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 Oktubre 2024 |title=33-годишната Елена Виан стана &quot;Мис Свят България&quot; |url=https://www.24chasa.bg/index.php/ozhivlenie/article/19111659 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220031957/https://www.24chasa.bg/index.php/ozhivlenie/article/19111659 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=14 Oktubre 2024 |work=24chasa |language=bg}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ilang araw matapos ang kanyang koronasyon, pumirma si Yordanova ng isang kontratang may bisa sa isang organisasyon na walang kaakibat sa Miss World Bulgaria Organization, dahilan upang siya ay bumitiw bilang Miss World Bulgaria. Siya ay pinalitan ni Teodora Miltenova.&lt;ref name=&quot;BGR25&quot;&gt;{{cite web |date=25 Abril 2025 |title=Introducing the new Miss World Bulgaria 2025 |url=https://www.missworld.com/news/introducing-the-new-miss-world-bulgaria-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425161108/https://www.missworld.com/news/introducing-the-new-miss-world-bulgaria-2025 |archive-date=25 Abril 2025 |access-date=28 Abril 2025 |work=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Dapat sanang lalahok si Manita Hang ng Kambodya sa edisyong ito. Gayunpaman, dahil sa kanyang mga personal na tungkulin sa Estados Unidos, siya ay pinalitan ni Julia Russell.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=26 Marso 2025 |title=Cambodian Beauty announces reasons for withdrawal from Miss World 2025 competition |url=https://www.khmertimeskh.com/501660189/cambodian-beauty-announces-reasons-for-withdrawal-from-miss-world-2025-competition/ |archive-url=https://archive.today/20250428040904/https://www.khmertimeskh.com/501660189/cambodian-beauty-announces-reasons-for-withdrawal-from-miss-world-2025-competition/ |archive-date=28 Abril 2025 |access-date=31 Marso 2025 |website=Khmer Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1 Abril 2025 |title=Miss World Cambodia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-cambodia-2025#:~:text=Julia%20Russell,%20an%2018-year,her%20dedication%20to%20social%20change. |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415015815/https://www.missworld.com/news/miss-world-cambodia-2025#:~:text=Julia%20Russell,%20an%2018-year,her%20dedication%20to%20social%20change. |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Dapat sanang lalahok si Latecia Bush ng Kapuluang Cayman sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Abril 2025 |title=Miss World Cayman Islands title revoked ahead of global pageant to be held in India |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/others/miss-world-cayman-islands-title-revoked-ahead-of-global-pageant-to-be-held-in-india/articleshow/151342979.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415020547/https://www.femina.in/beauty-pageants/others/miss-world-cayman-islands-title-revoked-ahead-of-global-pageant-to-be-held-in-india/articleshow/151342979.cms |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=12 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa hindi isiniwalat na dahilan, siya ay pinalitan ng kanyang na si Jada Ramoon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gallego |first=Shanda |date=29 Oktubre 2024 |title=One night, three queens at Miss World Cayman Islands pageant |url=https://www.caymancompass.com/2024/10/29/one-night-three-queens-at-miss-world-cayman-islands-pageant/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416183947/https://www.caymancompass.com/2024/10/29/one-night-three-queens-at-miss-world-cayman-islands-pageant/ |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=9 Disyembre 2024 |website=Cayman Compass |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gallego |first=Shanda |date=1 Abril 2025 |title=Latecia Bush stripped of Miss World Cayman Islands title |url=https://www.caymancompass.com/2025/04/01/latecia-bush-stripped-of-miss-world-cayman-islands-title/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426062130/https://www.caymancompass.com/2025/04/01/latecia-bush-stripped-of-miss-world-cayman-islands-title/ |archive-date=26 Abril 2025 |access-date=2 Abril 2025 |website=Cayman Compass |language=en}}&lt;/ref&gt; Dapat sanang lalahok si Ariet Sanjarova ng Kirgistan sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Hulyo 2024 |title=Сразу 3 девушки стали «Мисс Кыргызстан 2024». Фото |trans-title=Three girls became &quot;Miss Kyrgyzstan 2024&quot; at once. Photo |url=https://culture.akipress.org/news:2138412 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205132756/https://culture.akipress.org/news:2138412 |archive-date=5 Disyembre 2024 |access-date=27 Hulyo 2024 |website=AKIpress}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=26 Marso 2025 |title=7 Potret Ariet Sanjarova Miss World Kyrgyzstan 2024, Penuh Pesona! |trans-title=7 Portraits of Ariet Sanjarova Miss World Kyrgyzstan 2024, Full of Charm! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-ariet-sanjarova-miss-world-kyrgyzstan-2024-c1c2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415020459/https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-ariet-sanjarova-miss-world-kyrgyzstan-2024-c1c2 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=11 Abril 2025 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagpalit ng organisasyong may hawak ng prangkisa para sa Miss World sa Kirgistan, iniluklok ng bagong may-hawak ng prangkisa si Aizhan Chanacheva bilang kinatawan ng Kirgistan. Iniluklok si Wenna Rumnah upang kumatawan sa Mawrisyo matapos bumitiw si Miss Mauritius 2023 Kimberly Joseph dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Nobyembre 2023 |title=Miss Mauritius 2023 : le sacre de Kimberley Joseph |language=fr |trans-title=Miss Mauritius 2023: the coronation of Kimberley Joseph |work=Le Mauricien |url=https://www.lemauricien.com/le-mauricien/miss-mauritius-2023-le-sacre-de-kimberley-joseph/614955/ |url-status=live |access-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230111630/https://www.lemauricien.com/le-mauricien/miss-mauritius-2023-le-sacre-de-kimberley-joseph/614955/ |archive-date=30 Disyembre 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khôi |first=Minh |date=27 Abril 2025 |title=Một hoa hậu bị tước quyền thi Miss World vì cáo buộc cầm vũ khí đe dọa hàng xóm |trans-title=A beauty queen was stripped of her right to compete in Miss World for allegedly holding a weapon and threatening her neighbors |url=https://www.vietnam.vn/en/mot-hoa-hau-bi-tuoc-quyen-thi-miss-world-vi-cao-buoc-cam-vu-khi-de-doa-hang-xom |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710023852/https://www.vietnam.vn/en/mot-hoa-hau-bi-tuoc-quyen-thi-miss-world-vi-cao-buoc-cam-vu-khi-de-doa-hang-xom |archive-date=10 Hulyo 2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=VietNamNet |language=vi |via=Vietnam.vn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chatigan |first=Jonathan André |date=26 Abril 2025 |title=Kimberly Joseph sur la touche |trans-title=Kimberly Joseph on the sidelines |url=https://lexpress.mu/s/kimberly-joseph-sur-la-touche-544672 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426213609/https://lexpress.mu/s/kimberly-joseph-sur-la-touche-544672 |archive-date=26 Abril 2025 |access-date=28 Abril 2025 |website=L'Express |language=fr}}&lt;/ref&gt; Sa kalagtinaan ng kompetisyon, bumitiw si Milla Magee ng Inglatera dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Johnston |first=Jenny |date=26 Mayo 2024 |title=How Milla became the first plus-size Miss England |url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-13459403/Milla-beat-fat-shaming-bullies-plus-size-Miss-England.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024936/https://www.dailymail.co.uk/femail/article-13459403/Milla-beat-fat-shaming-bullies-plus-size-Miss-England.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=29 Mayo 2024 |website=Mail Online |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author1=Adam Dutton |author2=Shannon Brown |date=19 Mayo 2025 |title=Cornwall's Miss England pulls out of Miss World pageant for 'personal reasons' |language=en |work=Cornwall Live |url=https://www.cornwalllive.com/news/cornwall-news/cornwalls-miss-england-pulls-out-10195091 |url-status=live |access-date=20 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519193307/https://www.cornwalllive.com/web/20250519193307/https://www.cornwalllive.com/news/cornwall-news/cornwalls-miss-england-pulls-out-10195091 |archive-date=19 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Siya ay pinalitan ni Charlotte Grant.

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hilagang Masedonya na huling sumali noong [[Miss World 2015|2015]] (bilang Masedonya);&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |date=8 Mayo 2025 |title=Чарна Невзати ќе ја претставува Македонија на Мис на светот |language=mk |trans-title=Charna Nevzati will represent Macedonia at Miss World |work=Kajgana |url=https://kajgana.com/magazin/stil/charna-nevzati-ke-ja-pretstavuva-makedonija-na-mis-na-svetot |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250511205313/https://kajgana.com/magazin/stil/charna-nevzati-ke-ja-pretstavuva-makedonija-na-mis-na-svetot |archive-date=11 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Rumanya na huling sumali noong [[Miss World 2017|2017]]; Letonya at Sambia na huling sumali noong [[Miss World 2018|2018]];&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 Abril 2025 |title=Latvia 2025 |language=English |work=[[Miss World]] |url=https://www.missworld.com/contestants/72ndmissworld/latvia-2025 |access-date=11 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416204709/https://www.missworld.com/contestants/72ndmissworld/latvia-2025 |archive-date=16 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 Abril 2025 |title=Kalulushi produces a Miss Universe Zambia |language=en |website=The Zambian Observer |url=https://zambianobserver.com/kalulushi-produces-a-miss-universe-zambia/ |access-date=21 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424194536/https://zambianobserver.com/kalulushi-produces-a-miss-universe-zambia/ |archive-date=24 Abril 2025}}&lt;/ref&gt; Kirgistan, Laos, at Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss World 2019|2019]]; at Albanya, Armenya at Gineang Ekwatoriyal na huling sumali noong [[Miss World 2021|2021]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Marso 2024 |title=What happened? The participation of Albania's representative in Miss World 2024 is postponed by one year |url=https://sot.com.al/lifestyle/fare-ndodhi-shtyhet-me-nje-vit-pjesemarrja-e-perfaqesueses-se-shqiperi-i648232 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235831/https://sot.com.al/lifestyle/fare-ndodhi-shtyhet-me-nje-vit-pjesemarrja-e-perfaqesueses-se-shqiperi-i648232/ |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=9 Hunyo 2024 |website=Gazeta SOT |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aghi |first=Charu |date=2 Mayo 2025 |title=19-year-old Adrine Atshemyan became Miss World Armenia 2025, will represent her country in Telangana (India) |url=https://24jobraatimes.com/show-post/304 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515140624/https://24jobraatimes.com/show-post/304 |archive-date=15 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=24 Jobraa Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Hindi sumali si Daniela Vojtasová ng Eslobakya upang pagtuunan-pansin ang kaniyang pag-aaral.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pavelek |first=Martin |date=18 Hulyo 2023 |title=Miss Daniela Vojtasová chce búrať predsudky spájané so súťažami krásy |language=sk |trans-title=Miss Daniela Vojtasová wants to destroy prejudices associated with beauty contests |work=SME |url=https://myorava.sme.sk/c/23195108/miss-daniela-vojtasova-chce-burat-predsudky-spajane-so-sutazami-krasy.html |url-status=live |access-date=10 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230819174445/https://myorava.sme.sk/c/23195108/miss-daniela-vojtasova-chce-burat-predsudky-spajane-so-sutazami-krasy.html |archive-date=19 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Tracy Nabukeera ng Tansaniya&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 Agosto 2023 |title=Tracy's inspiring story: From commercial modelling to Miss Tanzania |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/woman/tracy-s-inspiring-story-from-commercial-modelling-to-miss-tanzania-4327136 |url-status=live |access-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824224020/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/woman/tracy-s-inspiring-story-from-commercial-modelling-to-miss-tanzania-4327136 |archive-date=24 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt; dahil sa kakulangan sa kalangbahala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Materu |first=Beatrice |date=15 Abril 2025 |title=Crowned but grounded: Miss Tanzania bows out of Miss World 2025 |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/crowned-but-grounded-miss-tanzania-bows-out-of-miss-world-2025-5003598#story |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416034146/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/crowned-but-grounded-miss-tanzania-bows-out-of-miss-world-2025-5003598#story |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=16 Abril 2025 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Serem |first=Queen |date=15 Abril 2025 |title=Shock Announcement: Miss Tanzania Tracy Nabukeera Sadly Pulls Out of Miss World 2025 |language=English |website=Mpasho |url=https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2025-04-14-miss-tanzania-steps-down-from-miss-world-competition |access-date=15 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418185839/https://www.mpasho.co.ke/entertainment/2025-04-14-miss-tanzania-steps-down-from-miss-world-competition |archive-date=18 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mithika |first=Boniface |date=15 April 2025 |title=Tracy Nabukeera: Tanzanian beauty withdraws from Miss World 2025 contest, cites lack of support |language=English |website=TNX Africa |url=https://www.tnx.africa/entertainment/article/2001516493/tracy-nabukeera-tanzanian-beauty-withdraws-from-miss-world-2025-contest-cites-lack-of-support |access-date=15 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418072459/https://www.tnx.africa/entertainment/article/2001516493/tracy-nabukeera-tanzanian-beauty-withdraws-from-miss-world-2025-contest-cites-lack-of-support |archive-date=18 Abril 2025}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Min Jung ng Timog Korea dahil sa isang kapinsalaan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=27 Marso 2025 |title=Miss World Korea 2025 |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-korea-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415121344/https://www.missworld.com/news/miss-world-korea-2025 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Mayo 2025 |title=Miss World Korea withdrew from the competition, Missosology exposed Y Nhi's name, related to boyfriend? |url=https://vgt.vn/miss-world-han-quoc-bo-thi-missosology-beu-ten-y-nhi-lien-quan-ban-trai-ihyes-20250515t7442526/?lang=en#google_vignette |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515142116/https://vgt.vn/miss-world-han-quoc-bo-thi-missosology-beu-ten-y-nhi-lien-quan-ban-trai-ihyes-20250515t7442526/?lang=en |archive-date=15 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=VGT |language=en}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Fabiola Vindas ng Kosta Rika dahil natanggalan ng prangkisa ng Miss World ang organisasyon na kinabibilangan niya, at lalahok na lamang sa [[Miss Supranational 2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Randall |date=3 Pebrero 2024 |title=Fabiola Vindas es la nueva Srta. Costa Rica 2024 |trans-title=Fabiola Vindas is the new Miss Costa Rica 2024 |url=https://contactocr.com/concursos-belleza/fabiola-vindas-es-la-nueva-srta-costa-rica-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324063342/https://contactocr.com/concursos-belleza/fabiola-vindas-es-la-nueva-srta-costa-rica-2024/ |archive-date=24 Marso 2025 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=ContactoCR |language=es}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali si Nikoline Andersen ng Noruwega dahil sa salungatan sa iskedyul at lalahok na lamang sa [[Miss International 2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Olsen |first=Randi Iren |date=12 Agosto 2024 |title=Aila rakk ikke opp |trans-title=Aila did not reach up |url=https://www.finnmarksposten.no/aila-rakk-ikke-opp/s/5-94-270082 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324112318/https://www.finnmarksposten.no/aila-rakk-ikke-opp/s/5-94-270082 |archive-date=24 Marso 2025 |access-date=27 Agosto 2024 |website=Finnmarksposten |language=Norwegian}}&lt;/ref&gt; Hindi sumali ang mga bansang Guniya-Bissaw, Irak, Lesoto, Liberya, Makaw, Maruekos, at Urugway matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata.

== Mga resulta ==

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Miss World 2025'''
|
* '''{{flagicon|THA}} [[Taylandiya]]''' – '''[[Suchata Chuangsri]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hunyo 2025 |title=Opal Suchata Chuangsri of Thailand is Miss World 2025! |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947980/opal-suchata-chuangsri-of-thailand-is-miss-world-2025/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071957/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947980/opal-suchata-chuangsri-of-thailand-is-miss-world-2025/story/ |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=31 Mayo 2025 |title=Meet the 4 Continental Queens of Miss World 2025 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-2025-continental-queens/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602071207/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-2025-continental-queens/ |archive-date=2 Hunyo 2025 |access-date=1 Hunyo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|1st runner-up
|
* {{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] – Hasset Dereje Admassu&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Mathur |first=Abhimanyu |date=31 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: Miss Thailand Opal Suchata Chuangsri crowned winner, Hasset Dereje Admassu of Ethiopia is the runner-up |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-thailand-opal-suchata-chuangsri-crowned-miss-world-2025-hasset-dereje-admassu-of-ethiopia-runner-up-nandini-gupta-101748710117589.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531235903/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-thailand-opal-suchata-chuangsri-crowned-miss-world-2025-hasset-dereje-admassu-of-ethiopia-runner-up-nandini-gupta-101748710117589.html |archive-date=31 Mayo 2025 |access-date=1 Hunyo 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2nd runner-up
|
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Maja Klajda&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
|-
|3rd runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] – Aurélie Joachim&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;
|-
|Top 8
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jéssica Pedroso&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=PH's Krishnah Gravidez in Top 8 of 72nd Miss World |language=en |website=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/31/ph-s-krishnah-gravidez-in-top-8-of-72nd-miss-world-2313 |access-date=1 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531151657/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/31/ph-s-krishnah-gravidez-in-top-8-of-72nd-miss-world-2313 |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ujwal |first=B. |date=1 Hunyo 2025 |title=Winning for my continent is not just a title: Miss World Americas Jessica Pedroso |url=https://www.ptinews.com/story/national/winning-for-my-continent-is-not-just-a-title-miss-world-americas-jessica-pedroso/2608114 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721021909/https://www.ptinews.com/story/national/winning-for-my-continent-is-not-just-a-title-miss-world-americas-jessica-pedroso/2608114 |archive-date=21 Hulyo 2025 |access-date=21 Hulyo 2025 |website=Press Trust of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] – Selma Kamanya&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Siririka |first=Paheja |date=2 Hunyo 2025 |title=From 108 to Top 8: Selma Kamanya stuns at Miss World pageant |url=https://neweralive.na/from-108-to-top-8-selma-kamanya-stuns-at-miss-world-pageant/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617014322/https://neweralive.na/from-108-to-top-8-selma-kamanya-stuns-at-miss-world-pageant/ |archive-date=17 Hunyo 2025 |access-date=21 Hulyo 2025 |website=New Era Live |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[:en:Krishnah_Gravidez|Krishnah Gravidez]]&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=1 Hunyo 2025 |title=Thailand wins Miss World 2025 crown, Philippines in Top 8 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/06/01/2447413/thailand-wins-miss-world-2025-crown-philippines-top-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614130537/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/06/01/2447413/thailand-wins-miss-world-2025-crown-philippines-top-8 |archive-date=14 Hunyo 2025 |access-date=1 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
* {{Flagicon|Ukraine}} [[Ukranya]] – Maria Melnychenko&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=31 Mayo 2025 |title=Thailand's representative won the Miss World competition in India: Ukrainian Maria Melnychenko made it to the top 8 |url=https://unn.ua/en/news/thailands-representative-won-the-miss-world-competition-in-india-ukrainian-maria-melnychenko-made-it-to-the-top-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602110930/https://unn.ua/en/news/thailands-representative-won-the-miss-world-competition-in-india-ukrainian-maria-melnychenko-made-it-to-the-top-8 |archive-date=2 Hunyo 2025 |access-date=21 Hulyo 2025 |website=Ukrainian National News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Top 20
|
* {{Flagicon|Argentina}} [[Arhentina]] – Guadalupe Alomar&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez makes it to Top 20 of Miss World 2025 |language=en |website=[[GMA Network]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947973/krishnah-gravidez-makes-it-to-top-20-of-miss-world-2025/story/ |url-status=live |access-date=1 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531145706/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947973/krishnah-gravidez-makes-it-to-top-20-of-miss-world-2025/story/ |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|AUS}} [[Australya]] – Jasmine Stringer&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Athenna Crosby&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – Millie-Mae Adams&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Nandini Gupta&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Jasmine Gerhardt&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Chiara Esposito&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] – Issie Princesse&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|LBN}} [[Lebanon|Libano]] – Nada Koussa&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] – Raimi Mojisola&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Valeria Pérez&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
* {{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] – Lamis Redissi&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;
|-
|Top 40
|
* {{Flagdeco|BEL}} [[Belhika]] – Karen Jansen&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez enters Top 40 of Miss World 2025 |language=en |website=[[GMA Network]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947972/krishnah-gravidez-enters-top-40-of-miss-world-2025/story/ |url-status=live |access-date=1 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531144058/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947972/krishnah-gravidez-enters-top-40-of-miss-world-2025/story/ |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Huỳnh Trần Ý Nhi&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Anicia Gaothusi&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] – Eliise Randmaa&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TOP4SPC&quot;&gt;{{cite news |date=17 Mayo 2025 |title=Miss Estonia bags gold at Miss World 2025 sports challenge in Hyderabad |language=en |website=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/miss-estonia-bags-gold-at-miss-world-2025-sports-challenge-in-hyderabad/article69586920.ece |url-status=live |access-date=18 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517172129/https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/miss-estonia-bags-gold-at-miss-world-2025-sports-challenge-in-hyderabad/article69586920.ece |archive-date=17 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Tahje Bennett&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]] – Christee Guirand&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Hannah Johns&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]] – Monica Kezia Sembiring&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] – Saroop Roshi&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]] – Andrea Nikolić&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Samantha Poole&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Karol Rodríguez&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Mayra Delgado&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] – Faith Bwalya&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] – Aleksandra Rutović&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] – Zainab Jama&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|TRI}} [[Trinidad at Tobago]] – Anna-Lise Nanton&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] – İdil Bilgen&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;
* {{flagicon|UGA}} [[Uganda]]  – Natasha Nyonyozi&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=31 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: Who are the 16 ladies already in the Top 40? |url=https://entertainment.inquirer.net/612668/miss-world-2025-who-are-the-16-ladies-already-in-the-top-40 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071934/https://entertainment.inquirer.net/612668/miss-world-2025-who-are-the-16-ladies-already-in-the-top-40 |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=1 Hunyo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Mga ''Continental Queen'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Rehiyong Kontinental
!Kandidata
|-
|Aprika
|
* {{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] – Hasset Dereje Admassu&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web |last=Acebuche |first=Yoniel |date=1 Hunyo 2025 |title=Here are the continental queens of Miss World 2025 |url=https://philstarlife.com/celebrity/823055-miss-world-2025-continental-queens? |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629105911/https://philstarlife.com/celebrity/823055-miss-world-2025-continental-queens |archive-date=29 Hunyo 2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Asya
|
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[:en:Krishnah_Gravidez|Krishnah Gravidez]]&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|-
|Europa
|
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Maja Klajda&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|-
|Kaamerikahan
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jéssica Pedroso&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|-
|Karibe
|
* {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] – Aurélie Joachim&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|-
|Oseaniya
|
* {{Flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] – Jasmine Stringer&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;
|}

== Mga ''Challenge Event'' ==

=== Hamon sa Palakasan ===
Naganap ang ''pangwakas'' ng Hamon sa Palakasan noong 17 Mayo 2025 sa Gachibowli Stadium kung saan ang tatlumpu't-dalawang kandidata ang napili para lumahok sa ''final round''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gour |first=Deeksha |date=8 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 In Hyderabad Begins: Grand Finale On May 31, Here's How You Can Get Free Passes via Telangana Tourism Site |url=https://english.jagran.com/telangana/miss-world-2025-in-hyderabad-begins-grand-finale-on-may-31-heres-how-you-can-get-free-passes-via-telangana-tourism-site-10236013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517060857/https://english.jagran.com/telangana/miss-world-2025-in-hyderabad-begins-grand-finale-on-may-31-heres-how-you-can-get-free-passes-via-telangana-tourism-site-10236013 |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=17 Mayo 2025 |website=English Jagran |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: Contestants indulge in sports after temples and bazaar visits in Telangana |url=https://www.cnbctv18.com/travel/lifestyle/miss-world-2025-contestants-indulge-in-sports-after-temples-and-bazaar-visits-in-telangana-19606007.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518042808/https://www.cnbctv18.com/travel/lifestyle/miss-world-2025-contestants-indulge-in-sports-after-temples-and-bazaar-visits-in-telangana-19606007.htm |archive-date=18 Mayo 2025 |access-date=17 Mayo 2025 |website=CNBC TV18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Veronica |first=Shreya |date=18 Mayo 2025 |title=Glam meets grit as Miss World hopefuls get sporty in Hyderabad |url=https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2025/May/18/glam-meets-grit-as-miss-world-hopefuls-get-sporty-in-hyderabad |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519041031/https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2025/May/18/glam-meets-grit-as-miss-world-hopefuls-get-sporty-in-hyderabad |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=19 Mayo 2025 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=17 Mayo 2025 |title=PH’s Krishnah Gravidez in Top 32 of Miss World 2025 Sports Challenge |url=https://entertainment.inquirer.net/610850/phs-krishnah-gravidez-in-top-32-of-miss-world-2025-sports-challenge |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517061600/https://entertainment.inquirer.net/610850/phs-krishnah-gravidez-in-top-32-of-miss-world-2025-sports-challenge |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=17 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Mayo 2025 |title=Fun and frolic mark sports day meant for Miss World contestants |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/health/fun-and-frolic-mark-sports-day-meant-for-miss-world-contestants-101747469332356.html |url-status=live |access-date=17 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517084814/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/health/fun-and-frolic-mark-sports-day-meant-for-miss-world-contestants-101747469332356.html |archive-date=17 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Nagwagi si Eliise Randmaa ng Estonya sa hamong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=18 Mayo 2025 |title=Eliise Randmaa breaks Estonia’s 26-year-old Miss World jinx |url=https://www.thehansindia.com/telangana/eliise-randmaa-breaks-estonias-26-year-old-miss-world-jinx-971986 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518042039/https://www.thehansindia.com/telangana/eliise-randmaa-breaks-estonias-26-year-old-miss-world-jinx-971986 |archive-date=18 Mayo 2025 |access-date=18 Mayo 2025 |website=The Hans India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=17 Mayo 2025 |title=Vietnam’s Y Nhi misses out as software engineer wins Miss World sports round |url=https://vietnamnet.vn/en/vietnam-s-y-nhi-misses-out-as-software-engineer-wins-miss-world-sports-round-2402254.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517172740/https://vietnamnet.vn/en/vietnam-s-y-nhi-misses-out-as-software-engineer-wins-miss-world-sports-round-2402254.html |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=18 Mayo 2025 |website=Báo VietnamNet |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Banerjee |first=Mrittika |date=18 Mayo 2025 |title=Miss World Contestants Rejoice Sporting Events, Go Nostalgic |url=https://www.deccanchronicle.com/southern-states/telangana/miss-world-contestants-rejoice-sporting-events-go-nostalgic-1879603 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519041441/https://www.deccanchronicle.com/southern-states/telangana/miss-world-contestants-rejoice-sporting-events-go-nostalgic-1879603 |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=19 Mayo 2025 |website=Deccan Chronicle |language=en}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Palakasan.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Pagkakalagay
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |'''Nagwagi'''
|
* {{flagicon|EST}} '''[[Estonya]]''' – '''Eliise Randmaa'''&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=Acebuche |first=Yoniel |date=18 Mayo 2025 |title=Miss World Organization releases official format, running order |url=https://philstarlife.com/news-and-views/598844-miss-world-organization-official-format-running-order |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519042610/https://philstarlife.com/news-and-views/598844-miss-world-organization-official-format-running-order |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=19 Mayo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |1st runner-up
|
* {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] – Aurélie Joachim&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |2nd runner-up
|
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Emma Morrison&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 32
|Aprika
(Pangkat Dilaw)
|
* {{flagicon|Angola}} Anggola – Nuria Assis&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=17 Mayo 2025 |title=Top 32 announced for Miss World Sports Challenge at 72nd Festival |url=https://tribune.net.ph/2025/05/17/top-32-announced-for-miss-world-sports-challenge-at-72nd-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517060333/https://tribune.net.ph/2025/05/17/top-32-announced-for-miss-world-sports-challenge-at-72nd-festival |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=17 Mayo 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Anicia Gaothusi&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] – Hasset Dereje&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{Flagicon|KEN}} [[Kenya]] – Grace Ramtu&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] – Selma Kamanya&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] – Raimi Mojisola&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] – Zainab Jama&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|Asya at Oseaniya
(Pangkat Pula)
|
* {{flagicon|AUS}} [[Australya]] – Jasmine Stringer&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Kiata Tomita&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]] – Monica Kezia Sembiring&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|MGL}} [[Mongolya]] – Erdenesuvd Batyabar&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Samantha Poole&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[Krishnah Gravidez]]&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
* {{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] – Katerina Delvina&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] – İdil Bilgen&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|Europa
(Pangkat Bughaw)
|
* {{Flagdeco|BEL}} [[Belhika]] – Karen Jansen&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] – Teodora Miltenova&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] – Alida Tomanič&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Hannah Johns&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Jasmine Gerhardt&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Jane Knoester&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Agathe Cauet&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|Kaamerikahan at Karibe
(Pangkat Luntian)
|
* {{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] – Shubrainy Dams&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] – Sofía Estupinián&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] – Jeymi Escobedo&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Maryely Leal&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] – Virmania Rodríguez&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* {{flagicon|TRI}} [[Trinidad at Tobago]] – Anna-Lise Nanton&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|}

=== Hamon sa Talento ===
Inihayag noong 19 Mayo 2025 ang Top 48 para sa Hamon sa Talento.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=19 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez secures a spot in Miss World talent competition quarterfinals |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/beauty/122616/krishnah-gravidez-secures-a-spot-in-miss-world-talent-competition-quarterfinals/story?ref=mostpopular |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519044304/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/beauty/122616/krishnah-gravidez-secures-a-spot-in-miss-world-talent-competition-quarterfinals/story?ref=mostpopular |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=19 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Devi |first=Uma |date=20 Mayo 2025 |title=Miss World Continental Finale Kicks Off Today |language=en |website=The Munsif Daily |url=https://munsifdaily.com/miss-world-continental-finale-kicks-off/ |url-status=live |access-date=21 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520150806/https://munsifdaily.com/miss-world-continental-finale-kicks-off/ |archive-date=20 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Magaganap ang pangwakas ng Hamon sa Talento sa Shilpakala Vedika, Hyderabad, Telangana sa 22 Mayo 2025 kung saan dalawampu't-apat sa apatnapu't-walong mga ''qualifiers'' ang napili upang magtanghal.&lt;ref name=&quot;TIE90525&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Mayo 2025 |title=Miss World Pageant 2025: Over 100 contestants reach Hyderabad; opening ceremony to be held at Gachibowli Indoor Stadium on May 10 |language=en |website=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/cities/hyderabad/miss-world-pageant-2025-over-100-contestants-reach-hyderabad-opening-ceremony-to-be-held-at-gachibowli-indoor-stadium-on-may-10-9991669/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512220100/https://indianexpress.com/article/cities/hyderabad/miss-world-pageant-2025-over-100-contestants-reach-hyderabad-opening-ceremony-to-be-held-at-gachibowli-indoor-stadium-on-may-10-9991669/ |archive-date=12 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Naaz |first=Fareha |date=6 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 full schedule: From opening ceremony, tours, heritage walk to grand finale. Check all details here |url=https://www.livemint.com/news/miss-world-2025-full-schedule-from-opening-ceremony-tours-heritage-walk-to-grand-finale-check-all-details-here-11746512849794.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507161040/https://www.livemint.com/news/miss-world-2025-full-schedule-from-opening-ceremony-tours-heritage-walk-to-grand-finale-check-all-details-here-11746512849794.html |archive-date=7 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Mint |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental.&lt;ref name=&quot;TOP48TLCASIAABSCBN&quot;&gt;{{cite news |date=19 Mayo 2025 |title=PH's Krishnah Gravidez advances to quarterfinals of Miss World talent competition |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/19/-ph-s-krishnah-gravidez-advances-to-quarterfinals-of-miss-world-talent-competition-1505 |url-status=live |access-date=19 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519094207/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/19/-ph-s-krishnah-gravidez-advances-to-quarterfinals-of-miss-world-talent-competition-1505 |archive-date=19 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Nagwagi si Monica Kezia Sembiring ng Indonesya sa hamong ito.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |last=Singh |first=Siddharth Kumar |date=22 Mayo 2025 |title=Miss Indonesia Monica Kezia Sembiring wins talent finale at Miss World 2025 in Hyderabad |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/miss-indonesia-monica-kezia-sembiring-wins-talent-finale-at-miss-world-2025-in-hyderabad/article69607605.ece |access-date=23 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616045156/https://www.thehindu.com/life-and-style/fashion/miss-indonesia-monica-kezia-sembiring-wins-talent-finale-at-miss-world-2025-in-hyderabad/article69607605.ece |archive-date=16 Hunyo 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Veronica |first=Shreya |date=23 Mayo 2025 |title=Miss Indonesia wins talent round in Miss World 2025 |url=https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2025/May/23/miss-indonesia-wins-talent-round-in-miss-world-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250613110629/https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2025/May/23/miss-indonesia-wins-talent-round-in-miss-world-2025 |archive-date=13 Hunyo 2025 |access-date=23 Mayo 2025 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Talento.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Pagkakalagay
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |'''Mga nagwagi'''
|
* {{flagicon|INA}} [[Indonesia|'''Indonesya''']] – '''Monica Kezia Sembiring&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; |1st runner-up
|
* {{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] – Ndoun Issie Princesse&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |2nd runner-up
|
* {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Chiara Esposito&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Top 24
|
* {{flagicon|Alemanya}} [[Alemanya]] – Silvia Dörre Sanchez&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot;&gt;{{cite news |last=Eaty |first=Neelima |date=20 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Head to Head Challenge begins at T-Hub in Hyderabad |language=en |website=Hyderabad Mail |url=https://hyderabadmail.com/miss-world-2025-head-to-head-hyderabad/ |url-status=live |access-date=21 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520152226/https://hyderabadmail.com/miss-world-2025-head-to-head-hyderabad/ |archive-date=20 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{Flagicon|Argentina}} [[Arhentina]] – Guadalupe Alomar&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|AUS}} [[Australya]] – Jasmine Stringer&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jéssica Pedroso&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Athenna Crosby&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] – Eliise Randmaa&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] – Hasset Dereje&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot;&gt;{{cite news |date=20 Mayo 2025 |title=Gaothusi advances in multiple Miss World 2025 Categories |language=en |website=Mmegi Online |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/gaothusi-advances-in-multiple-miss-world-2025-categories/news |url-status=live |access-date=21 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520142232/https://www.mmegi.bw/lifestyle/gaothusi-advances-in-multiple-miss-world-2025-categories/news |archive-date=20 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – Millie-Mae Adams&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Tahje Bennett&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Nandini Gupta&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Jasmine Gerhardt&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] – Jada Ramoon&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{Flagicon|KEN}} [[Kenya]] – Grace Ramtu&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|MLT}} [[Malta]] – Martine Cutajar&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] – Raimi Mojisola&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Jane Knoester&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[Krishnah Gravidez]]&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Maja Klajda&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Adéla Štroffeková&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] – Anudi Gunasekara&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|TRI}} [[Trinidad at Tobago]] – Anna-Lise Nanton&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 48
|Aprika
|
* {{flagicon|Angola}} [[Angola|Anggola]] – Nuria Assis&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Anicia Gaothusi&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] – Estela Nguema&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] – Faith Bwalya&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
* {{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] – Lamis Redissi&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAFRICAMMEGI&quot; /&gt;
|-
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|ARM}} [[Armenya]] – Adrine Achemyan&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] – Aklima Atika Konika&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Huỳnh Trần Ý Nhi&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|CAM}} [[Kambodya]] – Julia Russell&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] – Sabina Idrissova&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] – Saroop Roshi&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] – Khisa Khin&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Wanting Liu&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
|-
|Europa
|
* {{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] – Alida Tomanič&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{Flagicon|GRC}} [[Gresya]] – Stella Michialidou&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] – Shania Ballester&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|LAT}} [[Letonya]] – Marija Mišurova&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|MDA}} [[Moldabya]] – Anghelina Chitaica&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]] – Andrea Nikolić&lt;ref&gt;{{cite news |date=19 Mayo 2025 |title=She showed her talent through verses inspired by Njegoš. |language=en |website=Vijesti |url=https://en.vijesti.me/fun/showbiz/759073/through-verses-inspired-by-him--she-showed-her-talent |url-status=live |access-date=19 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519095152/https://en.vijesti.me/fun/showbiz/759073/through-verses-inspired-by-him--she-showed-her-talent |archive-date=19 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] – Aleksandra Rutović&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
|-
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] – Aurélie Joachim&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Yanina Gómez&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Valeria Pérez&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
* {{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] – Chenella Rozendaal&lt;ref name=&quot;TOP48TLCAM&amp;EU&quot; /&gt;
|}

=== Hamong ''Head-to-Head'' ===
Naganap ang mga pagtatanghal ng lahat ng kandidata noong 20 at 21 Mayo sa T-Hub, Hyderabad,&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=21 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Participants Take 'Head To Head Challenge' At Hyderabad's T-Hub |url=https://www.etvbharat.com/en/!bharat/miss-world-2025-participants-take-head-to-head-challenge-at-hyderabads-t-hub-enn25052105113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531035016/https://www.etvbharat.com/en/!bharat/miss-world-2025-participants-take-head-to-head-challenge-at-hyderabads-t-hub-enn25052105113 |archive-date=31 Mayo 2025 |access-date=22 Mayo 2025 |website=ETV Bharat News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=22 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez pushes for safe spaces in Miss World 2025 Head-to-Head prelims |url=https://entertainment.inquirer.net/611498/krishnah-gravidez-pushes-for-safe-spaces-in-miss-world-2025-head-to-head-prelims |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071903/https://entertainment.inquirer.net/611498/krishnah-gravidez-pushes-for-safe-spaces-in-miss-world-2025-head-to-head-prelims |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=22 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=22 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez spotlights children-focused advocacy for Miss World 2025 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/946978/krishnah-gravidez-spotlights-children-focused-advocacy-for-miss-world-2025/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071907/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/946978/krishnah-gravidez-spotlights-children-focused-advocacy-for-miss-world-2025/story/ |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=22 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt; kung saan ipinakilala nila isa-isa ang kanilang sarili at tinalakay ang mga pandaigdigang isyu. Limang kandidata sa bawat rehiyong kontinental ang bubuo sa Top 20 na lalahok sa ''final round'' na magaganap sa Hotel Trident.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Keval |first=Varun |date=20 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Head-to-Head Challenge Begins at T-Hub |language=en |website=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-head-to-head-challenge-begins-at-t-hub-972677 |access-date=22 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615232037/https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-head-to-head-challenge-begins-at-t-hub-972677 |archive-date=15 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Mayo 2025 |title=“Bleed with dignity”: Anudi Gunasekara among finalists of Head-to-Head challenge at Miss World 2025 |url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108790 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610172603/https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108790 |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=23 Mayo 2025 |website=Ada Derana |language=en}}&lt;/ref&gt; Mula sa dalawampu, apat ang magwawagi sa hamon kung saan isang kandidata bawat rehiyong kontinental ang magwawagi at makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental.

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong Head-to-Head.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Pagkakalagay
!Kontinente
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; |'''Mga nagwagi'''
|Aprika
|
* {{flagicon|ZAM}} [[Zambia|'''Sambia''']] – '''Faith Bwalya&lt;ref name=&quot;TOP4H2HC&quot;&gt;{{cite news |last=Keval |first=Varun |date=23 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Head-to-Head Challenge Finale: Four Finalists Advance to Top 10 in their respective continents |language=en |website=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-head-to-head-challenge-finale-four-finalists-advance-to-top-10-in-their-respective-continents-973539 |url-status=live |access-date=24 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523081641/https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-head-to-head-challenge-finale-four-finalists-advance-to-top-10-in-their-respective-continents-973539 |archive-date=23 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|TUR}} '''[[Turkiya]]''' – '''İdil Bilgen&lt;ref name=&quot;TOP4H2HC&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Europa
|
* {{flagicon|WAL}} [[Wales|'''Gales''']] – '''Millie-Mae Adams&lt;ref name=&quot;TOP4H2HC&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|TRI}} [[Trinidad at Tobago|'''Trinidad at Tobago''']] – '''Anna-Lise Nanton&lt;ref name=&quot;TOP4H2HC&quot; /&gt;'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 8
|Aprika
|
* {{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] – Selma Kamanya&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{cite news |date=21 May 2025 |title=โชนแสง! “โอปอล สุชาตา” สปีชจับใจแฟนนางงามโลก ลุ้นให้ถึงชัยชนะ |language=th |trans-title=Shining! Opal Suchata's speech captured the hearts of Miss Universe fans, rooting for her to win |website=Manager Daily |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000047680 |url-status=live |access-date=22 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521195516/https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000047680 |archive-date=21 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|THA}} [[Taylandiya]] – Suchata Chuangsri&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|-
|Europa
|
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Jasmine Gerhardt&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|-
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brasil]] – Jéssica Pedroso&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 20
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Aprika
|
* {{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] – Zainab Jama&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Zoalize Jansen van Rensburg&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|UGA}} [[Uganda]] – Natasha Nyonyozi&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Kiana Tomita&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|LBN}} [[Lebanon|Libano]] – Nada Koussa&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] – Anudi Gunasekara&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Mayo 2025 |title=Anudi advances to Miss World 2025 Head-to-Head challenge |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Anudi-advances-to-Miss-World-2025-Head-to-Head-challenge/108-309596 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071926/https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Anudi-advances-to-Miss-World-2025-Head-to-Head-challenge/108-309596 |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=23 Mayo 2025 |website=Daily Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Europa
|
* {{flagicon|Alemanya}} [[Alemanya]] – Silvia Dörre Sánchez&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Corina Mrazek&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Agathe Cauet&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Kaamerikahan at Karibe
|
* {{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]] – Zalika Samuels&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] – Jada Ramoon&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
* {{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] – Chenella Rozendaal&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;
|}

=== Hamong ''Top Model'' ===
Ginanap ang Hamong ''Top Model'' noong 24 Mayo 2025 sa Trident Hyderabad kung saan nirampa ng lahat ng 108 kandidata ang mga disenyo na gawa ng taga-disenyong Indiyano na si Archana Kochhar at ang mga disenyo mula sa mga lokal na taga-disenyo ng bawat bansang kinakatawan.&lt;ref name=&quot;TIE90525&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acebuche |first=Yoniel |date=25 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez dazzles in Palawan peacock-inspired jumpsuit at Miss World 2025 Top Model Competition |url=https://philstarlife.com/news-and-views/608685-krishnah-gravidez-palawan-peacock-inspired-jumpsuit-miss-world-2025-top-model?page=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610072021/https://philstarlife.com/news-and-views/608685-krishnah-gravidez-palawan-peacock-inspired-jumpsuit-miss-world-2025-top-model?page=2 |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt; Dalawang kandidata sa bawat rehiyong kontinental ang pinili upang mabuo ang Top 8 sa hamong ito. Mula sa walo, apat ang magwawagi sa hamon kung saan isang kandidata bawat rehiyong kontinental ang magwawagi at makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental. Bukod pa rito, isang kandidata sa bawat rehiyong kontinental ang magwawagi ng parangal na World Fashion Designer Award.'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot;&gt;{{cite news |date=24 Mayo 2025 |title=Namibia’s Selma Kamanya Wins Continental Title &amp; Takes Her Place in Miss World Quarterfinals |language=en |website=BellaNaija |url=https://www.bellanaija.com/2025/05/miss-namibia-selma-kamanya-world-top-model/ |url-status=live |access-date=31 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250524202651/https://www.bellanaija.com/2025/05/miss-namibia-selma-kamanya-world-top-model/ |archive-date=24 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Makhura |first=Kamogelo |date=28 Mayo 2025 |title=Zoalize Jansen van Rensburg wins World Designer Award for Africa at Miss World 2025 |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/fashion/2025-05-28-zoalize-jansen-van-rensburg-wins-world-designer-award-for-africa-at-miss-world-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071901/https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/fashion/2025-05-28-zoalize-jansen-van-rensburg-wins-world-designer-award-for-africa-at-miss-world-2025/ |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=Independent Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Top Model''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Pagkakalagay
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; |'''Mga nagwagi'''
|Aprika
|
* {{flagicon|Namibia}} [[Namibia|'''Namibya''']] – '''Selma Kamanya&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|IND}} '''[[Indiya]]''' – '''Nandini Gupta'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Singh |first=Siddharth Kumar |date=24 Mayo 2025 |title=Miss India Nandini Gupta among four continental winners in Miss World 2025 top model challenge |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/miss-india-nandini-gupta-among-four-continental-winners-in-miss-world-2025-top-model-challenge/article69615408.ece |access-date=31 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616045152/https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/miss-india-nandini-gupta-among-four-continental-winners-in-miss-world-2025-top-model-challenge/article69615408.ece |archive-date=16 Hunyo 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Europa
|
* {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|'''Irlanda''']] – '''Jasmine Gerhardt&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} '''[[Martinika]]''' – '''Aurélie Joachim&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 8
|Aprika
|
* {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Fatoumata Coulibaly'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Samantha Poole'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
|Europa
|
* {{Flagdeco|BEL}} [[Belhika]] – Karen Jansen'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{Flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Valeria Cannavò'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|}

==== Gawad ''World Fashion Designer'' ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Rehiyong Kontinental
!Kandidata
|-
|Aprika
|
* {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Zoalize Jansen van Rensburg&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ramalepe |first=Phumi |date=30 Mayo 2025 |title=Miss World SA Zoalize Jansen van Rensburg’s ‘breathtaking’ protea dress awarded in India |url=https://www.news24.com/life/lifestyle-trends/protea-inspired-dress-gains-miss-world-sa-2025-zoalize-jansen-van-rensburg-big-win-20250530-0894 |archive-url=https://archive.today/20250710033844/https://www.news24.com/life/lifestyle-trends/protea-inspired-dress-gains-miss-world-sa-2025-zoalize-jansen-van-rensburg-big-win-20250530-0894 |archive-date=10 Hulyo 2025 |access-date=31 Mayo 2025 |website=News24 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Samantha Poole'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
|Europa
|
* {{Flagicon|Ukraine}} [[Ukranya]] – Maria Melnychenko'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|-
|Kaamerikahan
|
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Valeria Pérez'''&lt;ref name=&quot;TOPMODEL&quot; /&gt;'''
|}

=== ''Beauty With a Purpose'' ===
Naganap ang pangwakas ng ''Beauty With a Purpose'' sa ''Beauty With a Purpose Dinner Gala'' noong 26 Mayo 2025.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 Mayo 2025 |title=Culture meets compassion at Miss World 2025 ‘Beauty with a Purpose’ gala in Hyderabad |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/culture-meets-compassion-at-miss-world-2025-beauty-with-a-purpose-gala-in-hyderabad/article69622532.ece |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616045151/https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/culture-meets-compassion-at-miss-world-2025-beauty-with-a-purpose-gala-in-hyderabad/article69622532.ece |archive-date=16 Hunyo 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; Dalawang kandidata mula sa bawat rehiyong kontinental na bubuo sa Top 8 sa hamong ito ang napili upang itanghal ang kanilang mga proyekto.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web |date=27 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: Beauty With A Purpose Gala Concludes With Puerto Rico, Uganda, Wales And Indonesia In Quarterfinals |url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/miss-world-2025-beauty-with-a-purpose-gala-concludes-with-puerto-rico-uganda-wales-and-indonesia-in-quarterfinals-enn25052702191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710034506/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/miss-world-2025-beauty-with-a-purpose-gala-concludes-with-puerto-rico-uganda-wales-and-indonesia-in-quarterfinals-enn25052702191 |archive-date=10 Hulyo 2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=ETV Bharat News |language=en}}&lt;/ref&gt; Mula sa walo, apat ang magwawagi sa hamon kung saan isang kandidata bawat rehiyong kontinental ang magwawagi at makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BWAP&quot;&gt;{{cite news |last=Keval |first=Varun |date=27 May 2025 |title=Miss World 2025 Celebrates Beauty With a Purpose Gala in Hyderabad |language=en |website=The Hans India |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-celebrates-beauty-with-a-purpose-gala-in-hyderabad-974600 |access-date=27 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531035124/https://www.thehansindia.com/news/cities/hyderabad/miss-world-2025-celebrates-beauty-with-a-purpose-gala-in-hyderabad-974600 |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Bukod pa rito, isang sa apat na nagwagi ang tatanghaling panalo sa hamon sa pangwakas na kompetisyon. Nagwagi si Monica Kezia Sembiring ng Indonesya sa hamong ito.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web |date=27 Mayo 2025 |title=Miss World 2025: Miss Indonesia also wins Beauty With a Purpose |url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108909 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528122606/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=108909 |archive-date=28 Mayo 2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Ada Derana |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sukardi |first=Muhammad |last2=Heryani |first2=Wiwie |date=1 Hunyo 2025 |title=Deretan Prestasi Monica Kezia Sembiring di Miss World 2025, Sangat Membanggakan! |language=id |trans-title=Monica Kezia Sembiring's Achievements at Miss World 2025, Very Proud! |work=iNews |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/deretan-prestasi-monica-kezia-sembiring-di-miss-world-2025-sangat-membanggakan |access-date=3 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703063952/https://www.inews.id/lifestyle/seleb/deretan-prestasi-monica-kezia-sembiring-di-miss-world-2025-sangat-membanggakan |archive-date=3 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng ''Beauty With a Purpose''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Pagkakalagay
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|'''Nagwagi'''
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|INA}} [[Indonesia|'''Indonesya''']] – '''Monica Kezia Sembiring&lt;ref name=&quot;BWAP&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; |Top 4
|Aprika
|
* {{flagicon|UGA}} [[Uganda]] – Natasha Nyonyozi&lt;ref name=&quot;BWAP&quot; /&gt;
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Europa
|
* {{flagu|Wales}} – Millie-Mae Adams&lt;ref name=&quot;BWAP&quot; /&gt;
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Valeria Pérez&lt;ref name=&quot;BWAP&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 8
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Aprika
|
* {{flagicon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] – Lachaeveh Davies&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Huỳnh Trần Ý Nhi&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Europa
|
* {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Corina Mrazek González&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Yanina Gómez&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Mayo 2025 |title=Miss Mundo: Paraguay quedó fuera del Top 40, pero se destacó por proyecto social |trans-title=Miss World: Paraguay was left out of the Top 40, but stood out for its social project |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/05/31/miss-mundo-paraguay-quedo-fuera-del-top-40-pero-se-destaco-por-proyecto-social/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531220226/https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/05/31/miss-mundo-paraguay-quedo-fuera-del-top-40-pero-se-destaco-por-proyecto-social/ |archive-date=31 Mayo 2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=La Nación |language=es}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Hamong ''Multimedia'' ===
Inanunsyo ang Top 20 para sa hamong ''Multimedia'' noong 28 Mayo 2025 na napili mula sa kanilang mga gawain mula sa ''Instagram'', sa opisyal na ''application'' ng Miss World, sa kanilang mga pahina sa ''Facebook''.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=29 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez makes it to Miss World 2025 Multimedia Challenge finals |url=https://entertainment.inquirer.net/612367/krishnah-gravidez-makes-it-to-miss-world-2025-multimedia-challenge-finals |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703063952/https://entertainment.inquirer.net/612367/krishnah-gravidez-makes-it-to-miss-world-2025-multimedia-challenge-finals |archive-date=3 Hulyo 2025 |access-date=3 Hulyo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Mula sa dalawampu, apat ang magwawagi sa hamon kung saan isang kandidata bawat rehiyong kontinental ang magwawagi at makakapasok sa Top 10 ng kaniyang rehiyong kontinental.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;

* {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Multimedia''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Pagkakalagay
!Kandidata
|- style=&quot;background:gold;&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; |'''Mga nagwagi'''
|Aprika
|
* {{flagicon|CMR}} '''[[Kamerun]]''' – '''Issie Princesse'''&lt;ref name=&quot;multimedia&quot;&gt;{{cite news |date=29 May 2025 |title=Miss World 2025 Heats Up As Multimedia Challenge Winners Earn Spot In Top 40 |language=en |website=[[ETV Network|ETV Bharat]] |url=https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/miss-world-2025-heats-up-as-multimedia-challenge-winners-earn-spot-in-top-40-enn25052901652 |url-status=live |access-date=29 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529130845/https://www.etvbharat.com/en/!entertainment/miss-world-2025-heats-up-as-multimedia-challenge-winners-earn-spot-in-top-40-enn25052901652 |archive-date=29 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|THA}} '''[[Taylandiya]]''' – [[Suchata Chuangsri|'''Suchata Chuangsri''']]&lt;ref name=&quot;multimedia&quot; /&gt;
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Europa
|
* {{flagicon|Montenegro}} '''[[Montenegro]]''' – '''Andrea Nikolić&lt;ref name=&quot;multimedia&quot; /&gt;'''
|- style=&quot;background:gold;&quot;
|Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano|'''Republikang Dominikano''']] – '''Mayra Delgado&lt;ref name=&quot;multimedia&quot; /&gt;'''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 8
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Aprika
|
* {{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] – Zoalize Jansen van Rensburg&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{cite news |date=28 May 2025 |title=Sri Lanka's Anudi among top 20 finalists in Miss World Multimedia Challenge |language=en |website=[[Ada Derana]] |url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=108967 |url-status=live |access-date=28 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528164414/https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108967 |archive-date=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] – Anudi Gunasekara&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Europa
|
* {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Hannah Johns&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Kaamerikahan at Karibe
|
* {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jéssica Pedroso&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Top 20
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Aprika
|
* {{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] – Selma Kamanya&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|UGA}} [[Uganda]] – Natasha Nyonyozi&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Asya at Oseaniya
|
* {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Huỳnh Trần Ý Nhi&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Samantha Poole&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[Krishnah Gravidez]]&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Europa
|
* {{Flagicon|GRC}} [[Gresya]] – Stella Michailidou&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Maja Klajda&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Agathe Cauet&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |Kaamerikahan at Karibe
|
* {{Flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Valeria Cannavò&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Emma Morrison&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
* {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Maryely Leal&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;
|}

== Kompetisyon ==

=== Pormat ng kompetisyon ===
Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Tulad sa nakaraang dalawang edisyon, ang bilang ng mga ''quarter-finalist'' sa edisyong ito ay apatnapu. Sampung kandidata mula sa apat na rehiyong kontinental—Aprika, Asya at Oseaniya, Europa, at Kaamerikahan at Karibe—ang bubuo sa Top 40, kasama na ang mga nagwagi sa mga ''Fast-track event'' na pakusang makakapasok sa Top 40.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Singh |first=Siddharth Kumar |date=20 Mayo 2025 |title=Road ahead to the crown: Miss World 2025 heads to grand finale with continental showdown |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/road-ahead-to-the-crown-miss-world-2025-heads-to-grand-finale-with-continental-showdown/article69598451.ece |access-date=22 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616045154/https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/road-ahead-to-the-crown-miss-world-2025-heads-to-grand-finale-with-continental-showdown/article69598451.ece |archive-date=16 Hunyo 2025 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; Mula sa apatnapu, lima sa bawat rehiyong kontinental ang pipiliin na bubuo sa Top 20, at mula dalawampu, dalawa sa bawat rehiyong kontinental ang pipiliin na bubuo sa Top 8. Pagkatapos nito, isang kandidata mula sa apat na rehiyong kontinental ang hihiranging ''Continental Winner'' at mapapabilang sa Top 4, kung saan ang tatlong mga ''runner-up'' at ang bagong Miss World ay hihirangin.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Phương |first=Hoài |date=17 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 công bố luật chơi mới, có đến 3 á hậu |language=vi |trans-title=Miss World 2025 announced new rules, with up to 3 runners-up |website=Báo Tuổi Trẻ |url=https://tuoitre.vn/miss-world-2025-cong-bo-luat-choi-moi-co-den-3-a-hau-20250517200901383.htm |url-status=live |access-date=18 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517170836/https://tuoitre.vn/miss-world-2025-cong-bo-luat-choi-moi-co-den-3-a-hau-20250517200901383.htm |archive-date=17 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=18 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 announces official pageant format |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/946527/miss-world-2025-pageant-format/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615232037/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/946527/miss-world-2025-pageant-format/story/ |archive-date=15 Hunyo 2025 |access-date=19 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acebuche |first=Yoniel |date=22 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez shares advocacy in creating safe spaces for kids in Miss World 2025 Head-to-Head Challenge |url=https://philstarlife.com/celebrity/989673-krishnah-gravidez-miss-world-2025-head-to-head-challenge?page=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610071911/https://philstarlife.com/celebrity/989673-krishnah-gravidez-miss-world-2025-head-to-head-challenge?page=2 |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=22 Mayo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Komite sa pagpili ===

* [[Manushi Chhillar]] – [[Miss World 2017]] mula sa Indiya&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 Mayo 2025 |title=Everything Ready for Miss World 2025 Finale; Special Award for Sonu Sood |language=en |website=AP7AM |url=https://www.ap7am.com/en/101890/everything-ready-for-miss-world-2025-finale-special-award-for-sonu-sood |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530145648/https://www.ap7am.com/en/101890/everything-ready-for-miss-world-2025-finale-special-award-for-sonu-sood |archive-date=30 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* Rana Daggubati – Indiyanong aktor, prodyuser, at negosyante&lt;ref name=&quot;AP7AMJ2&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Finals Shine in Hyderabad with Celebrity Glamour |language=en |website=AP7AM |url=https://www.ap7am.com/en/102000/miss-world-2025-finals-shine-in-hyderabad-with-celebrity-glamour |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531151208/https://www.ap7am.com/en/102000/miss-world-2025-finals-shine-in-hyderabad-with-celebrity-glamour |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* Shri Jayesh Ranjan Ias – ''Special Indian chief secretary government'' ng Telangana&lt;ref name=&quot;TOP3MW2025&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Hyderabad: Opal Suchata Chuangsri from Thailand crowned Miss World 2025 |language=en |website=Telangana Today |url=https://telanganatoday.com/hyderabad-opal-suchata-chuangsri-from-thailand-crowned-miss-world-2025 |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531180617/https://telanganatoday.com/hyderabad-opal-suchata-chuangsri-from-thailand-crowned-miss-world-2025 |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* Julia Morley, CBE – Tagapangulo at CEO ng Miss World Organization&lt;ref name=&quot;AP7AMJ&quot;&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Miss World 2025 Finals Shine in Hyderabad with Celebrity Glamour |language=en |website=AP7AM |url=https://www.ap7am.com/en/102000/miss-world-2025-finals-shine-in-hyderabad-with-celebrity-glamour |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531151208/https://www.ap7am.com/en/102000/miss-world-2025-finals-shine-in-hyderabad-with-celebrity-glamour |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* Sudha Reddy – Indiyanong negosyante at pilantropo
* Namrata Shirodkar – Indiyanong aktres, Miss India 1993&lt;ref name=&quot;AP7AMJ2&quot; /&gt;
* Sonu Sood – Indiyanong aktor, prodyuser ng pelikula, modelo, at pilantropo&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kumar Singh |first=Siddharth |date=7 Mayo 2025 |title=It is about changing lives, not just glamour: Sonu Sood on being a judge for Miss World 2025 |language=en |website=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/it-is-about-changing-lives-not-just-glamour-sonu-sood-on-being-a-judge-for-miss-world-2025/article69549283.ece |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508164725/https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/it-is-about-changing-lives-not-just-glamour-sonu-sood-on-being-a-judge-for-miss-world-2025/article69549283.ece |archive-date=8 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
* Dr. Carina Tyrrell – Manggagamot, pilantropo, mamumuhunan, kapanalig sa University of Cambridge, Miss England 2014
* Donna Walsh – Opisyal na ''stage director'' para sa ika-72 Miss World&lt;ref name=&quot;TOP3MW2025&quot; /&gt;

== Mga kandidata ==
108 kandidata ang lumahok para sa titulo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Miss Monde 2025 : voici les candidates qui défileront le 31 mai 2025 en Inde |trans-title=Miss World 2025: Here are the candidates who will parade on May 31, 2025 in India |url=https://photo.programme-tv.net/miss-monde-2025-voici-les-candidates-qui-defileront-le-31-mai-2025-en-inde-65487 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515110758/https://photo.programme-tv.net/miss-monde-2025-voici-les-candidates-qui-defileront-le-31-mai-2025-en-inde-65487#l-armenie-est-representee-par-adrine-atshemyan-2qnsr |archive-date=15 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Télé Loisirs |language=fr}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Elona|Ndrecaj|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Marso 2024 |title=What happened? The participation of Albania's representative in Miss World 2024 is postponed by one year |url=https://sot.com.al/lifestyle/fare-ndodhi-shtyhet-me-nje-vit-pjesemarrja-e-perfaqesueses-se-shqiperi-i648232 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235831/https://sot.com.al/lifestyle/fare-ndodhi-shtyhet-me-nje-vit-pjesemarrja-e-perfaqesueses-se-shqiperi-i648232/ |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=9 Hunyo 2024 |website=Gazeta SOT |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Tirana]]
|-
|{{flagicon|Alemanya}} [[Alemanya]]
|{{sortname|Silvia Dörre |Sanchez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=11 Abril 2025 |title=Introducing Miss World Germany 2025 |url=https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-germany-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417023857/https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-germany-2025 |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=12 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Leipzig]]
|-
|{{flagicon|Angola}} [[Angola|Anggola]]
|{{sortname|Nuria|Assis|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Abril 2025 |title=Filha do músico Eddy Tussa é a representante de Angola no concurso Miss Mundo |language=pt |trans-title=Daughter of musician Eddy Tussa is Angola's representative in the Miss World contest |work=O Pais |url=https://www.opais.ao/sociedade/filha-do-musico-eddy-tussa-e-a-representante-de-angola-no-concurso-miss-mundo/ |url-status=live |access-date=28 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425190018/https://www.opais.ao/sociedade/filha-do-musico-eddy-tussa-e-a-representante-de-angola-no-concurso-miss-mundo/ |archive-date=25 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Luanda]]
|-
|{{Flagicon|Argentina}} [[Arhentina]]
|{{sortname|Guadalupe |Alomar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zamora |first=Agustin |date=8 Disyembre 2024 |title=Miss Word Argentina: Celeste Richter terminó cuarta y Santa Fe coronó a su reina |trans-title=Miss World Argentina: Celeste Richter finished fourth and Santa Fe crowned its queen |url=https://diariondi.com/miss-universo-argentina-celeste-richter-termino-4-y-santa-fe-corono-a-su-reina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220041110/https://diariondi.com/miss-world-argentina-celeste-richter-termino-tercer-finalista-y-santa-fe-corono-a-su-reina/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=9 Disyembre 2024 |website=Diario NDI |language=es-AR}}&lt;/ref&gt;
|20
|Santa Fe
|-
|{{flagicon|ARM}} [[Armenya]]
|{{sortname|Adrine|Atshemyan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Abril 2025 |title=Գեղեցկուհին պետք է լինի նաեւ տաղանդավոր. «Միսս աշխարհ-2025» -ի Հայաստանի մասնակից |language=ar |trans-title=A beauty must also be talented: Armenia's participant in &quot;Miss World-2025&quot; |work=Aravot |url=https://www.aravot.am/2025/04/29/1484666/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430024524/https://www.aravot.am/2025/04/29/1484666/ |archive-date=30 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Ereban]]
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Australya]]
|{{sortname|Jasmine|Stringer|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gold Coast teacher crowned Miss World Australia 2023 |language=en |work=The Courier-Mail |url=https://www.couriermail.com.au/entertainment/gold-coast-teacher-jasmine-stringer-crowned-miss-world-australia-2023/news-story/7ed9efa0ad2e1af0f98c1025a5afe67e |access-date=6 Marso 2024 |archive-url=https://archive.today/20230819235831/https://www.couriermail.com.au/entertainment/gold-coast-teacher-jasmine-stringer-crowned-miss-world-australia-2023/news-story/7ed9efa0ad2e1af0f98c1025a5afe67e?amp&amp;nk=e8e824929c5ec91a6a8fa0e424ee62ec-1692489520 |archive-date=19 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|27
|Gold Coast
|-
|{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]]
|{{sortname|Aklima Atika|Konika|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Mayo 2025 |title=Azra Mahmood secures Miss World Bangladesh 2025 license |language=en |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/life-living/fashion-beauty/news/azra-mahmood-secures-miss-world-bangladesh-2025-license-3888986 |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508072503/https://www.thedailystar.net/life-living/fashion-beauty/news/azra-mahmood-secures-miss-world-bangladesh-2025-license-3888986 |archive-date=8 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dhaka]]
|-
|{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]
|{{sortname|Fatoumata|Coulibaly|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teye |first=Abigail |date=1 Abril 2025 |title=Fatoumata Coulibaly crowned Miss World Côte d'Ivoire 2025 |url=https://www.asaaseradio.com/fatoumata-coulibaly-crowned-miss-world-cote-divoire-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417084626/https://www.asaaseradio.com/fatoumata-coulibaly-crowned-miss-world-cote-divoire-2025/ |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=Asaase Radio |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|21
|Gontougo
|-
|{{Flagdeco|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Karen|Jansen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Pebrero 2025 |title=Qui est Karen Jansen, Miss Belgique 2025 ? (photo) |trans-title=Who is Karen Jansen, Miss Belgium 2025? (photo) |url=https://soirmag.lesoir.be/655708/article/2025-02-16/qui-est-karen-jansen-miss-belgique-2025-photo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321104526/https://soirmag.lesoir.be/655708/article/2025-02-16/qui-est-karen-jansen-miss-belgique-2025-photo |archive-date=21 Marso 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=Soirmag |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|Limburg
|-
|{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]]
|{{sortname|Shayari|Morataya|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=20 Pebrero 2025 |title=Miss World Belize at the 72nd Miss World Festival |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-belize-at-the-72nd-miss-world-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415152009/https://www.missworld.com/news/miss-world-belize-at-the-72nd-miss-world-festival |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Lungsod ng Belis
|-
|{{Flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|Valeria Cannavò&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Nobyembre 2024 |title=Venezuela tiene dos nuevas soberanas de la belleza: Miss Venezuela World, Valeria Cannavo y Miss International Venezuela, Alessandra Guillén |trans-title=Venezuela has two new beauty queens: Miss Venezuela World, Valeria Cannavo and Miss International Venezuela, Alessandra Guillén |url=https://noticiasvenevision.com/noticias/entretenimiento/venezuela-tiene-dos-nuevas-soberanas-de-la-belleza-miss-venezuela-world-valeria-cannavo-y-miss-international-venezuela-alessandra-guillen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220005553/https://noticiasvenevision.com/noticias/entretenimiento/venezuela-tiene-dos-nuevas-soberanas-de-la-belleza-miss-venezuela-world-valeria-cannavo-y-miss-international-venezuela-alessandra-guillen |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=29 Nobyembre 2024 |website=Noticias Venevisión |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Maracay
|-
|{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{sortname|Huỳnh Trần|Ý Nhi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=24 Hulyo 2023 |title=Thời trang đời thường tựa nàng thơ của nàng hậu Huỳnh Trần Ý Nhi |trans-title=Everyday fashion is like the muse of Queen Huynh Tran Y Nhi |url=https://thanhnien.vn/thoi-trang-tre/thoi-trang-doi-thuong-tua-nang-tho-cua-nang-hau-huynh-tran-y-nhi-185230724001530784.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220013012/https://thanhnien.vn/thoi-trang-tre/thoi-trang-doi-thuong-tua-nang-tho-cua-nang-hau-huynh-tran-y-nhi-185230724001530784.htm |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=7 Marso 2024 |website=Thanh Nien |language=vi}}&lt;/ref&gt;
|22
|Bình Định
|-
|{{flagicon|BIH}} [[Bosniya at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]]
|{{sortname|Ena|Adrović|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Abril 2025 |title=Nova Miss BiH je Ena Adrović iz Živinica |trans-title=The Miss Bosnia and Herzegovina competition for Miss World was held tonight in Živinice. |url=https://tuzlanski.ba/lifestyle/moda-i-ljepota/nova-miss-bih-je-ena-adrovic-iz-zivinica/990273 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417082909/https://tuzlanski.ba/lifestyle/moda-i-ljepota/nova-miss-bih-je-ena-adrovic-iz-zivinica/990273 |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=14 Abril 2025 |website=Tuzlanski.ba |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|21
|Živinice
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Anicia|Gaothusi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kgweetsi |first=Otlarongwa |date=31 Marso 2024 |title=Gaothusi: A Beacon of Hope for Botswana |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/gaothusi-a-beacon-of-hope-for-botswana/news |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220020129/https://www.mmegi.bw/lifestyle/gaothusi-a-beacon-of-hope-for-botswana/news |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=7 Abril 2024 |website=Mmegi Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Tutume
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Jéssica|Pedroso|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Setyembre 2024 |title=De faixa a coroa: Jéssica Pedroso, de São Paulo, vence Miss Brasil Mundo 2024; concurso homenageou Silvio Santos |trans-title=Jéssica Pedroso, from São Paulo, wins Miss Brazil World 2024; contest honored Silvio Santos |url=https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/de-faixa-a-coroa/2024/09/jessica-pedroso-de-sao-paulo-vence-miss-brasil-mundo-2024-concurso-homenageou-silvio-santos.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220005927/https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/de-faixa-a-coroa/2024/09/jessica-pedroso-de-sao-paulo-vence-miss-brasil-mundo-2024-concurso-homenageou-silvio-santos.shtml |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=4 Setyembre 2024 |website=Folha de S.Paulo |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[São Paulo]]
|-
|{{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]]
|{{sortname|Teodora|Miltenova|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;BGR252&quot;&gt;{{Cite news |date=30 Abril 2025 |title=Експерт по киберсигурност и танцьорка стана &quot;Мис Свят България&quot; 2025 (СНИМКИ) |language=Bulgarian |trans-title=Cybersecurity expert and dancer becomes &quot;Miss World Bulgaria 2025&quot; (PHOTOS) |work=Actualno |url=https://www.actualno.com/showbusiness/ekspert-po-kibersigurnost-i-tanciorka-stana-mis-svjat-bylgarija-2025-snimki-news_2440480.html |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430131356/https://www.actualno.com/showbusiness/ekspert-po-kibersigurnost-i-tanciorka-stana-mis-svjat-bylgarija-2025-snimki-news_2440480.html |archive-date=30 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Petrich
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Olga|Chavez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Verduguez |first=Alejandra |date=29 Hunyo 2024 |title=La cruceña Olga Chávez es la nueva Miss Bolivia Mundo 2024 |trans-title=Olga Chávez from Santa Cruz is the new Miss Bolivia World 2024 |url=https://www.reduno.com.bo/tendencias/la-crucena-olga-chavez-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2024-2024629223627 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024813/https://www.reduno.com.bo/tendencias/la-crucena-olga-chavez-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2024-2024629223627 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=Red Uno |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Santa Cruz de la Sierra]]
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Shubrainy|Dams|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=19 Hunyo 2023 |title=Shubrainy Dams gekroond tot 'Miss World Curaçao 2023' |trans-title=Shubrainy Dams crowned 'Miss World Curaçao 2023' |url=https://curacao.nu/shubrainy-dams-gekroond-tot-miss-world-curacao-2023/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220002759/https://curacao.nu/shubrainy-dams-gekroond-tot-miss-world-curacao-2023/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=10 Marso 2024 |website=Curacao.nu |language=nl}}&lt;/ref&gt;
|23
|Willemstad
|-
|{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Emma|Heyst|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nielsen |first=Soren |date=7 Setyembre 2024 |title=Mundlam bondepige i chok - kan blive Miss World |trans-title=Mundlam farmer girl in shock - could become Miss World |url=https://www.tv2nord.dk/frederikshavn/mundlam-bondepige-i-chok-kan-blive-miss-world |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411030202/https://www.tv2nord.dk/frederikshavn/mundlam-bondepige-i-chok-kan-blive-miss-world |archive-date=11 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=TV2 Nord |language=da}}&lt;/ref&gt;
|22
|Sæby
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{sortname|Sandra|Alvarado|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Balseca |first=Ingrid |date=3 Hulyo 2023 |title=Sandra Alvarado: &quot;Crecí en una familia en la que no se escucha lo urbano&quot; |language=es |trans-title=Sandra Alvarado: “I grew up in a family in which urban things were not heard” |work=Diario Expreso |url=https://www.expreso.ec/ocio/sandra-alvarado-creci-familia-escucha-urbano-165637.html |url-status=live |access-date=10 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812040349/https://www.expreso.ec/ocio/sandra-alvarado-creci-familia-escucha-urbano-165637.html |archive-date=12 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|24
|Santo Domingo
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|{{sortname|Sofía|Estupinián|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Barrera |first=J. |date=28 Marso 2025 |title=Experiodista de “4 Visión” representará a El Salvador en Miss Mundo |trans-title=No se permite copiar contenido de esta página. |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/espectaculos/experiodista-4-vision-representara-el-salvador-en-miss-mundo/1209223/2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418203349/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/espectaculos/experiodista-4-vision-representara-el-salvador-en-miss-mundo/1209223/2025/ |archive-date=18 Abril 2025 |access-date=31 Marso 2025 |website=Noticias de El Salvador |language=es}}&lt;/ref&gt;
|25
|Santa Ana
|-
|{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]]
|{{sortname|Amy|Scott|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mitchell |first=Robert |date=14 Abril 2025 |title=Miss Scotland Amy Scott made her catwalk debut in New York City |language=en |website=Daily Record |url=https://pocoscom.com/miss-portugal-passa-ferias-em-pocos-de-caldas/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416102504/https://www.dailyrecord.co.uk/in-your-area/lanarkshire/miss-scotland-amy-scott-made-35046838 |archive-date=16 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Strathaven
|-
|{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]]
|{{sortname|Alida|Tomanič|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Setyembre 2023 |title=Miss Slovenije 2023 je 19-letna Alida Tomanič |trans-title=Miss Slovenia 2023 is 19-year-old Alida Tomanič |url=https://www.24ur.com/popin/domaca-scena/kdo-bo-miss-slovenije-2023.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220010926/https://www.24ur.com/popin/domaca-scena/kdo-bo-miss-slovenije-2023.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=10 Marso 2024 |website=24UR |language=sl}}&lt;/ref&gt;
|20
|Ptuj
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Corina|Mrazek|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Quiles |first=Raúl Sánchez |date=7 Mayo 2023 |title=Una tinerfeña es la más guapa de España y aspira a convertirse en Miss Mundo |trans-title=A woman from Tenerife is the most beautiful in Spain and aspires to become Miss World |url=https://www.eldia.es/tenerife/2023/05/07/tinerfena-guapa-espana-aspira-convertirse-87028813.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220040440/https://www.eldia.es/tenerife/2023/05/07/tinerfena-guapa-espana-aspira-convertirse-87028813.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=14 Marso 2024 |website=El Dia |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|Los Realejos
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|{{sortname|Athenna |Crosby|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sadosh |first=Raj |date=19 Nobyembre 2024 |title=Athenna Crosby crowned Miss World America at beauty pageant organised by Punjab-origin couple in US |url=https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/athenna-crosby-crowned-miss-world-america-at-beauty-pageant-organised-by-punjab-origin-couple-in-us/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416161931/https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/athenna-crosby-crowned-miss-world-america-at-beauty-pageant-organised-by-punjab-origin-couple-in-us/ |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=22 Nobyembre 2024 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Talaan ng mga lungsod at bayan sa California|San Jose]]
|-
|{{flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]]
|{{sortname|Eliise|Randmaa|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Veidemann-Makko |first=Anna-Maria |date=23 Agosto 2023 |title=Kadrioru loss täitus missiiluga! Miss World Estonia 2023 on tegus IT-spetsialist Eliise Randmaa: &quot;Tahan tõestada, et miss ei ole kõndiv riidepuu!&quot; |language=ee |trans-title=Kadrioru Castle was filled with missiles! Miss World Estonia 2023 is a busy IT specialist Eliise Randmaa: &quot;I want to prove that Miss is not a walking hanger!&quot; |work=Õhtuleht |url=https://www.ohtuleht.ee/elu/1090949/ol-video-ja-uhke-galerii-kadrioru-loss-taitus-missiiluga-miss-world-estonia-2023-on-tegus-it-spetsialist-eliise-randmaa-tahan-toestada-et-miss-ei-ole-kondiv-riidepuu |url-status=live |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827103535/https://www.ohtuleht.ee/elu/1090949/ol-video-ja-uhke-galerii-kadrioru-loss-taitus-missiiluga-miss-world-estonia-2023-on-tegus-it-spetsialist-eliise-randmaa-tahan-toestada-et-miss-ei-ole-kondiv-riidepuu |archive-date=27 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|24
|Türi
|-
|{{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]]
|{{sortname|Hasset |Dereje|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rifai |date=18 Pebrero 2025 |title=7 Potret Hasset Dereje Miss World Ethiopia 2025, Sweet Abis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/potret-hasset-dereje-miss-world-ethiopia-2025-c1c2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416093915/https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/potret-hasset-dereje-miss-world-ethiopia-2025-c1c2 |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Adis Abeba]]
|-
|{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]
|{{sortname|Millie-Mae|Adams|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jones |first=John |date=19 Abril 2023 |title=Woman whose alopecia made her afraid to leave her house is crowned Miss Wales |language=en |work=Wales Online |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/woman-alopecia-cardiff-miss-wales-26721252 |url-status=live |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811203017/https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/woman-alopecia-cardiff-miss-wales-26721252 |archive-date=11 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Cardiff]]
|-
|{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{sortname|Jutta|Pokuah|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arthur |first=Portia |date=30 Marso 2025 |title=UPSA Student Jutta Pokuah Addo Beats GMB's Naa Ayeley To Win Miss Ghana 2025 |url=https://yen.com.gh/entertainment/style/280491-upsa-student-jutta-pokuah-addo-beats-gmbs-naa-ayeley-win-ghana-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331014648/https://yen.com.gh/entertainment/style/280491-upsa-student-jutta-pokuah-addo-beats-gmbs-naa-ayeley-win-ghana-2025/ |archive-date=31 Marso 2025 |access-date=31 Marso 2025 |website=YEN News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Accra]]
|-
|{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]]
|{{sortname|Estela|Nguema|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite news |last=Elugu |first=Rubén Darío Ndumu Bengono |title=La belleza de Akurenam representará a Guinea Ecuatorial en Miss Mundo 2024 |language=es |trans-title=The beauty from Akurenam will represent Equatorial Guinea in Miss World 2024 |work=Ahora EG |url=https://ahoraeg.com/cultura/2023/09/04/la-belleza-de-akurenam-representara-a-guinea-ecuatorial-en-miss-mundo-2024/ |url-status=live |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905093420/https://ahoraeg.com/cultura/2023/09/04/la-belleza-de-akurenam-representara-a-guinea-ecuatorial-en-miss-mundo-2024/amp/ |archive-date=5 Setyembre 2023}}&lt;/ref&gt;
|23
|Acurenam
|-
|{{Flagicon|GRC}} [[Gresya]]
|Stella Michialidou&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 Disyembre 2024 |title=Καλλιστεία 2024: Ποιες πήραν τους τίτλους Star &amp; Miss Hellas, Miss Young |url=https://www.star.gr/lifestyle/celebrities/676401/kallisteia-2024-aytes-einai-oi-star-miss-hellas-miss-young |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214024446/https://www.star.gr/lifestyle/celebrities/676401/kallisteia-2024-aytes-einai-oi-star-miss-hellas-miss-young |archive-date=14 Disyembre 2024 |access-date=23 Marso 2025 |work=Star.Gr |language=el}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Tesalonica]]
|-
|{{flagicon|GLP|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Noémie|Milne|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Disyembre 2024 |title=Noëmie Milne, candidate à Miss World 2025 |trans-title=Noëmie Milne, Miss World 2025 candidate |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/noemie-milne-candidate-a-miss-world-2025-1014239.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235806/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/noemie-milne-candidate-a-miss-world-2025-1014239.php |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=France-Antilles |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|26
|Baie Mahault
|-
|{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]]
|{{sortname|Kadiatou|Savané|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Setyembre 2024 |title=Kadiatou Savané élue Miss Guinée Ghana 2024 |language=fr |trans-title=Kadiatou Savané elected Miss Guinea Ghana |work=Tabouleinfos |url=https://tabouleinfos.com/index.php/kadiatou-savane-elue-miss-guinee-ghana-2024/ |url-status=live |access-date=29 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120213046/https://tabouleinfos.com/index.php/kadiatou-savane-elue-miss-guinee-ghana-2024/ |archive-date=20 Enero 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Conakry]]
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Jeymi|Escobedo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Martínez |first=Belinda S. |date=1 Mayo 2024 |title=En vivo: Coronan a las representantes de Miss Mundo, Miss Grand International, Miss International y Reina Hispanoamérica |trans-title=Live: The representatives of Miss World, Miss Grand International, Miss International and Reina Hispanoamérica are crowned |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/en-vivo-comienza-el-miss-guatemala-contest-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225002457/https://www.prensalibre.com/vida/escenario/en-vivo-comienza-el-miss-guatemala-contest-2024/ |archive-date=25 Pebrero 2025 |access-date=6 Mayo 2024 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}&lt;/ref&gt;
|18
|Suchitepéquez
|-
|{{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]]
|{{sortname|Zalika |Samuels|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Enero 2025 |title=Zalika Samuels Crowned Miss World Guyana 2024 |url=https://ncnguyana.com/2023/zalika-samuels-crowned-miss-world-guyana-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415020847/https://ncnguyana.com/2023/zalika-samuels-crowned-miss-world-guyana-2024/ |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=NCN Guyana |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|21
|Linden
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{sortname|Tahje|Bennett|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Setyembre 2024 |title=Tahje Bennett triumphs in second shot at Miss Ja World title |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20240907/tahje-bennett-triumphs-second-shot-miss-ja-world-title#google_vignette |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907105035/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20240907/tahje-bennett-triumphs-second-shot-miss-ja-world-title#google_vignette |archive-date=7 Setyembre 2024 |access-date=8 Setyembre 2024 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[:en:Kingston|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Kiata|Tomita|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 Oktubre 2024 |title=世界最大規模ミスコン『ミス・ワールド』日本代表に冨田キアナさん ケンブリッジ大学大学院→現京都大学大学院生の才色兼備 |language=ja |trans-title=Kiana Tomita, a graduate student at the University of Cambridge and currently a graduate student at Kyoto University, will represent Japan in the world’s largest beauty pageant, Miss World |work=Oricon News |url=https://www.oricon.co.jp/news/2347444/full/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002105936/https://www.oricon.co.jp/news/2347444/full/ |archive-date=2 Oktubre 2024}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Tokyo]]
|-
|{{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
|{{sortname|Christee|Guirand|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bazile |first=Esther Kimberly |date=9 Setyembre 2024 |title=Christee Guirand couronnée Miss World Haïti 2024, Shaika Cadet élue Miss Supra Global |trans-title=Christee Guirand crowned Miss World Haiti 2024, Shaika Cadet elected Miss Supra Global |url=https://lenouvelliste.com/article/250132/christee-guirand-couronnee-miss-world-haiti-2024-shaika-cadet-elue-miss-supra-global |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619192358/https://lenouvelliste.com/article/250132/christee-guirand-couronnee-miss-world-haiti-2024-shaika-cadet-elue-miss-supra-global |archive-date=19 Hunyo 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=Le Nouvelliste |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Puerto Principe|Port-au-Prince]]
|-
|{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|{{sortname|Shania|Ballester|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Marso 2024 |title=Shania Ballester crowned Miss Gibraltar 2024 |url=https://www.gbc.gi/news/shania-ballester-crowned-miss-gibraltar-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506053450/https://www.gbc.gi/news/shania-ballester-crowned-miss-gibraltar-2024 |archive-date=6 Mayo 2025 |access-date=24 Marso 2024 |website=GBC |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|Hibraltar
|-
|{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]]
|{{sortname|Hannah|Johns|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rice |first=Jessica |date=28 Mayo 2024 |title=Belfast nurse crowned Miss Northern Ireland 2024 |language=en-GB |work=Belfast Telegraph |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/belfast-nurse-crowned-miss-northern-ireland-2024/a1333445370.html |access-date=29 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220011357/https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/belfast-nurse-crowned-miss-northern-ireland-2024/a1333445370.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Lisburn]]
|-
|{{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya]]
|{{sortname|Charna |Nevzati|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
|20
|[[Skopje]]
|-
|{{Flagicon|HON}} [[Honduras]]
|{{sortname|Izza |Sevilla|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=5 Nobyembre 2024 |title=Izza Sevilla ceibena alista para conquistar miss mundo |language=es |trans-title=Izza Sevilla, the Ceibeña who is preparing to conquer Miss World |work=La Prensa |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/izza-sevilla-ceibena-alista-para-conquistar-miss-mundo-EC22462655 |access-date=22 Nobyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220025034/https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/izza-sevilla-ceibena-alista-para-conquistar-miss-mundo-EC22462655#image-1 |archive-date=20 Pebrero 2025}}&lt;/ref&gt;
|18
|La Ceiba
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{sortname|Nandini|Gupta|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Abril 2023 |title=Your background doesn't matter, it is who you become: Miss India World 2023 Nandini Gupta |language=en |work=Deccan Herald |url=https://www.deccanherald.com/india/your-background-doesnt-matter-it-is-who-you-become-miss-india-world-2023-nandini-gupta-1211112.html |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127083318/https://www.deccanherald.com/india/your-background-doesnt-matter-it-is-who-you-become-miss-india-world-2023-nandini-gupta-1211112.html |archive-date=27 Nobyembre 2024}}&lt;/ref&gt;
|20
|Kota
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]]
|{{sortname|Monica Kezia|Sembiring|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Faizin |first=Eco |date=30 Mayo 2024 |title=Sosok Monica Sembiring, Putri Sumut Juara Miss Indonesia 2024 |trans-title=The figure of Monica Sembiring, Princess of North Sumatra, Miss Indonesia 2024 Champion |url=https://www.suara.com/news/2024/05/30/071242/sosok-monica-sembiring-putri-sumut-juara-miss-indonesia-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220021805/https://www.suara.com/news/2024/05/30/071242/sosok-monica-sembiring-putri-sumut-juara-miss-indonesia-2024 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=30 Mayo 2024 |website=Suara |language=id}}&lt;/ref&gt;
|22
|Karo
|-
|{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]
|{{sortname|Charlotte|Grant|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Mayo 2025 |title=Miss England withdraws from Miss World 2025 |url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108754 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615232036/https://www.adaderana.lk/news.php?nid=108754 |archive-date=15 Hunyo 2025 |access-date=22 Mayo 2025 |website=Ada Derana |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Liverpool]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Jasmine|Gerhardt|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Becker |first=Kendra |date=5 Nobyembre 2023 |title=Miss Dublin Jasmine Gerhardt crowned the winner of Miss Ireland 2023 |url=https://goss.ie/showbiz/miss-dublin-jasmine-gerhardt-crowned-the-winner-of-miss-ireland-2023-357794 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110185548/https://goss.ie/showbiz/miss-dublin-jasmine-gerhardt-crowned-the-winner-of-miss-ireland-2023-357794 |archive-date=10 Nobyembre 2023 |access-date=14 Marso 2024 |website=Goss.ie}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|{{sortname|Chiara|Esposito|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Miss Mondo Italia è campana: Chiara Esposito, 20 anni, di Curti, in provincia di Caserta |language=it |trans-title=Miss World Italy is from Campania: Chiara Esposito, 20 years old, from Curti, in the province of Caserta |work=Corriere della Sera |url=https://napoli.corriere.it/notizie/cronaca/23_giugno_12/miss-mondo-italia-e-campana-chiara-esposito-20-anni-di-curti-in-provincia-di-caserta-e54f52d2-3295-4605-9b1d-883e76723xlk.shtml |url-status=live |access-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812020830/https://napoli.corriere.it/notizie/cronaca/23_giugno_12/miss-mondo-italia-e-campana-chiara-esposito-20-anni-di-curti-in-provincia-di-caserta-e54f52d2-3295-4605-9b1d-883e76723xlk.shtml |archive-date=12 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Curti, Campania|Curti]]
|-
|{{flagicon|CAM}} [[Kambodya]]
|{{sortname|Julia |Russell|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;JuliaRussel&quot;&gt;{{cite news |date=31 Marso 2025 |title=(វីដេអូ) អបអរ! កូនខ្មែរកាត់អង់គ្លេស រ៉ូសស្យែល ហ្សូលីយ៉ា ក្លាយជាម្ចាស់មកុដថ្មី Miss World Cambodia 2025 ស័ក្ដិសមទាំងសម្រស់ និង សមត្ថភាព |language=Khmer |trans-title=(Video) Congratulations! Khmer-English girl, Russell Julia, becomes the new Miss World Cambodia 2025 crown holder, worthy of both beauty and ability |work=Popular |url=https://www.popular.com.kh/វីដេអូ-អបអរ-កូនខ្មែរកាត/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404184224/https://www.popular.com.kh/%E1%9E%9C%E1%9E%B8%E1%9E%8A%E1%9F%81%E1%9E%A2%E1%9E%BC-%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%80%E1%9E%BC%E1%9E%93%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%8F/ |archive-date=4 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Nom Pen]]
|-
|{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]]
|{{sortname|Ndoun Issie|Princesse|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ama |first=Emile |date=15 Agosto 2024 |title=Princesse Issie, à la conquête de la couronne de Miss Monde |language=fr |trans-title=Princess Issie, in search of the Miss World crown |website=Le Bled Parle |url=https://www.lebledparle.com/princesse-issie-a-la-conquete-de-la-couronne-de-miss-monde/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416092543/https://www.lebledparle.com/princesse-issie-a-la-conquete-de-la-couronne-de-miss-monde/ |archive-date=16 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Littoral
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Emma|Morrison|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Benchetrit |first=Jenna |date=18 Nobyembre 2025 |orig-date=16 Nobyembre 2025 |title=Emma Morrison is the first Indigenous woman to win Miss World Canada |language=en |work=CBC |url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/emma-morrison-miss-world-canada-1.6654132 |url-status=live |access-date=19 Disyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211193827/https://www.cbc.ca/news/entertainment/emma-morrison-miss-world-canada-1.6654132 |archive-date=11 Disyembre 2022}}&lt;/ref&gt;
|24
|Chapleau
|-
|{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Jada |Ramoon|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gallego |first=Shanda |date=5 Abril 2025 |title=Ousted pageant contestant speaks out on Miss World Cayman fallout |url=https://www.caymancompass.com/2025/04/05/ousted-pageant-contestant-speaks-out-on-miss-world-cayman-fallout/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422085252/https://www.caymancompass.com/2025/04/05/ousted-pageant-contestant-speaks-out-on-miss-world-cayman-fallout/ |archive-date=22 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=Cayman Compass |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Bodden Town
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Sabina|Idrissova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Disyembre 2023 |title=&quot;Мисс Казахстан-2023&quot; Сабина Идрисова: что известно о первой красавице страны? Фото |trans-title=&quot;Miss Kazakhstan 2023&quot; Sabina Idrisova: what is known about the country's first beauty? Photo |url=https://ru.sputnik.kz/20231215/miss-kazakhstan-2023-sabina-idrisova-chto-izvestno-o-pervoy-krasavitse-strany-foto-40959463.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220010153/https://ru.sputnik.kz/20231215/miss-kazakhstan-2023-sabina-idrisova-chto-izvestno-o-pervoy-krasavitse-strany-foto-40959463.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=29 Mayo 2024 |website=Sputnik Казахстан |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Astana]]
|-
|{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Grace|Ramtu|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chebet |first=Molly |date=12 Agosto 2024 |title=Grace Ramtu: The story behind Kenya's Miss World winner |url=https://www.standardmedia.co.ke/sports/fashion-beauty/article/2001500775/grace-ramtu-the-story-behind-kenyas-miss-world-winner |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220030706/http://www.standardmedia.co.ke/sports/fashion-beauty/article/2001500775/grace-ramtu-the-story-behind-kenyas-miss-world-winner |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=24 Agosto 2024 |website=The Standard |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Nairobi]]
|-
|{{Flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstan|Kirgistan]]
|{{sortname|Aizhan |Chanacheva|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Osmonalieva |first=Baktygul |date=6 Mayo 2025 |title=Miss Kyrgyzstan 2025 to represent country at Miss World 2025 pageant |url=https://24.kg/english/328316_Miss_Kyrgyzstan_2025_to_represent_country_at_Miss_World_2025_pageant/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507182413/https://24.kg/english/328316_Miss_Kyrgyzstan_2025_to_represent_country_at_Miss_World_2025_pageant/ |archive-date=7 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=24.kg |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|26
|Naryn
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|{{sortname|Catalina|Quintero|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=15 Agosto 2023 |title=Norte de Santander, princesa Miss Mundo Colombia |trans-title=Norte de Santander, princess Miss World Colombia |url=https://www.laopinion.com.co/la-o/norte-de-santander-princesa-miss-mundo-colombia |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220023629/https://www.laopinion.co/la-o/norte-de-santander-princesa-miss-mundo-colombia |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=23 Marso 2024 |website=La Opinión |language=es-co}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Bogotá]]
|-
|{{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]]
|{{sortname|Tomislava|Dukić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Nobyembre 2023 |title=Miss Hrvatske je Tomislava Dukić iz Tomislavgrada: Fitness i putovanja njena su strast, a posebno je vezana i za Split |language=hr |trans-title=Miss Croatia is Tomislava Dukić from Tomislavgrad: Fitness and traveling are her passion, and she is especially connected to Split |work=Slobodna Dalmacija |url=https://slobodnadalmacija.hr/scena/showbiz/nova-miss-hrvatske-je-tomislava-dukic-iz-tomislavgrada-zavrsila-je-kinezioloski-fakultet-u-splitu-a-obozava-putovati-1342682 |url-status=live |access-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221052647/https://slobodnadalmacija.hr/scena/showbiz/nova-miss-hrvatske-je-tomislava-dukic-iz-tomislavgrada-zavrsila-je-kinezioloski-fakultet-u-splitu-a-obozava-putovati-1342682 |archive-date=21 Disyembre 2023}}&lt;/ref&gt;
|26
|Tomislavgrad
|-
|{{flagicon|LAT}} [[Letonya]]
|{{sortname|Marija|Mišurova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 Abril 2025 |title=Vai Latvijas Skaistule var sasniegt karikatūras kaķa popularitāti |language=Latvian |trans-title=Can the Latvian Beauty reach the popularity of the cartoon cat? |website=Pravda |url=https://latvia.news-pravda.com/world/2025/04/18/38641.html |url-status=live |access-date=28 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423025226/https://latvia.news-pravda.com/world/2025/04/18/38641.html |archive-date=23 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|17
|[[Riga]]
|-
|{{flagicon|LBN}} [[Lebanon|Libano]]
|{{sortname|Nada|Koussa|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 Hulyo 2024 |title=Lebanon crowns Nada Koussa as Miss Lebanon 2024 |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024006/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=28 Hulyo 2024 |website=LBCI |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Rahbeh
|-
|{{flagicon|MAD}} [[Madagascar|Madagaskar]]
|{{sortname|Cyria|Temagnombe|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rakotoarivelo |first=Julian |date=30 Setyembre 2024 |title=Concours de beauté : Cyria Olivine Temagnombe sacrée Miss Madagascar 2024 |trans-title=Beauty contest: Cyria Olivine Temagnombe crowned Miss Madagascar 2024 |url=https://midi-madagasikara.mg/concours-de-beaute-cyria-olivine-temagnombe-sacree-miss-madagascar-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220023512/https://midi-madagasikara.mg/concours-de-beaute-cyria-olivine-temagnombe-sacree-miss-madagascar-2024/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=1 Oktubre 2024 |website=Midi Madagasikara |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|22
|Androy
|-
|{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]
|{{sortname|Saroop|Roshi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Unto |first=Ricardo |date=26 Agosto 2023 |title=Perak's Saroop wins Miss World Malaysia 2023 |language=en |work=Daily Express Malaysia |url=https://www.dailyexpress.com.my/news/218855/perak-s-saroop-wins-miss-world-malaysia-2023/ |url-status=live |access-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902132437/https://www.dailyexpress.com.my/news/218855/perak-s-saroop-wins-miss-world-malaysia-2023/ |archive-date=2 Setyembre 2023}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Perak]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Martine|Cutajar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Calleja |first=Laura |date=23 Agosto 2023 |title=Martine Cutajar: 'My biggest challenge has definitely been building my confidence and believing that I am not inferior to others' |url=https://www.maltatoday.com.mt/lifestyle/question_and_answer/124542/martine_cutajar_my_biggest_challenge_has_definitely_been_building_my_confidence_and_believing_that_i_am_not_inferior_to_others |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220005020/https://www.maltatoday.com.mt/lifestyle/question_and_answer/124542/martine_cutajar_my_biggest_challenge_has_definitely_been_building_my_confidence_and_believing_that_i_am_not_inferior_to_others |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=23 Marso 2024 |website=Malta Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|Attard
|-
|{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]]
|{{sortname|Aurélie |Joachim|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 Abril 2025 |title=Aurélie Joachim en route pour Miss Monde |language=fr |trans-title=Aurélie Joachim on her way to Miss World |website=ATV - C’est ma Télé! |url=https://viaatv.tv/aurelie-joachim-en-route-pour-miss-monde/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401230200/https://viaatv.tv/aurelie-joachim-en-route-pour-miss-monde/ |archive-date=1 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|Ducos
|-
|{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]]
|{{sortname|Wenna|Rumnah|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;KIMJOS&quot;&gt;{{Cite news |last=Seetamonee |first=Rajmeela |date=23 Abril 2025 |title=Miss World Mauritius : Wenna Rumnah remplace Kimberley Joseph |language=fr |trans-title=Miss World Mauritius: Wenna Rumnah replaces Kimberley Joseph |website=Le Défi Media Group |url=https://defimedia.info/miss-world-mauritius-wenna-rumnah-remplace-kimberley-joseph |access-date=28 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424054605/https://defimedia.info/miss-world-mauritius-wenna-rumnah-remplace-kimberley-joseph |archive-date=24 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Port Louis]]
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{sortname|Maryely|Leal|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Espinoza |first=Fernando |date=3 Agosto 2024 |title=La sinaloense Maryely Leal es la nueva Miss Mundo México |trans-title=Sinaloa native Maryely Leal is the new Miss World Mexico |url=https://www.noroeste.com.mx/entretenimiento/espectaculos/la-sinaloense-maryely-leal-es-la-nueva-miss-mundo-mexico-AF8160277 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220030232/https://www.noroeste.com.mx/entretenimiento/espectaculos/la-sinaloense-maryely-leal-es-la-nueva-miss-mundo-mexico-AF8160277 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=4 Agosto 2024 |website=Noroeste |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;
|28
|Guasave
|-
|{{flagicon|MDA}} [[Moldabya]]
|{{sortname|Anghelina|Chitaica|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 Marso 2025 |title=Angelina Chitaica va reprezenta Republica Moldova la Miss World 2025 |trans-title=Angelina Chitaica will represent the Republic of Moldova at Miss World 2025 |url=https://ziuadeazi.md/stiri/angelina-chitaica-va-reprezenta-republica-moldova-la-miss-world-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415022716/https://ziuadeazi.md/stiri/angelina-chitaica-va-reprezenta-republica-moldova-la-miss-world-2025/ |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=Ziuadeazi |language=ro-ro}}&lt;/ref&gt;
|22
|Tiraspol
|-
|{{flagicon|MGL}} [[Mongolya]]
|{{sortname|Erdenesuvd |Batyabar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Abril 2025 |title=&quot;Miss World-Mongolia&quot; тэмцээний үндэсний ялагчаар Б.Эрдэнэсувд тодорчээ |trans-title=B. Erdenesuvd was declared the national winner of the &quot;Miss World-Mongolia&quot; competition. |url=https://chig.mn/news/3/single/11567 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415021521/https://chig.mn/news/3/single/11567 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=4 Abril 2025 |website=Chig.mn |language=mn}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Ulan Bator]]
|-
|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Andrea |Nikolić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Marso 2025 |title=Podgoričanka Andrea Nikolić je nova mis Crne Gore |trans-title=Andrea Nikolić from Podgorica is the new Miss Montenegro |url=https://www.cdm.me/zabava/showbiz/podgoricanka-andrea-nikolic-je-nova-mis-crne-gore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331205656/https://www.cdm.me/zabava/showbiz/podgoricanka-andrea-nikolic-je-nova-mis-crne-gore/ |archive-date=31 Marso 2025 |access-date=1 Abril 2025 |website=Cafe del Montenegro |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Podgorica]]
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|Khisa|Khin|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Marso 2025 |title=Khisa Khin wins Miss World Myanmar 2025 Crown |url=https://www.gnlm.com.mm/khisa-khin-wins-miss-world-myanmar-2025-crown/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417000526/https://www.gnlm.com.mm/khisa-khin-wins-miss-world-myanmar-2025-crown/ |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=12 Marso 2025 |website=Global New Light Of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|17
|Kyauktaga
|-
|{{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Selma|Kamanya|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;Namibia&quot;&gt;{{cite news |author=Michael Kayunde |date=14 Abril 2024 |title=Selma Kamanya, Miss Namibia 2018, to Represent Country at Miss World Pageant in India in May |language=en |work=Namibian Sun |url=https://www.namibiansun.com/art-and-entertainment/selma-kamanya-miss-namibia-2018-to-represent-country-at-miss-world-pageant-in-india-in-may2025-04-14 |access-date=15 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422130347/https://www.namibiansun.com/art-and-entertainment/selma-kamanya-miss-namibia-2018-to-represent-country-at-miss-world-pageant-in-india-in-may2025-04-14 |archive-date=22 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Windhoek]]
|-
|{{NPL}}
|{{sortname|Srichchha|Pradhan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 Mayo 2023 |title=Srichchha Pradhan crowned Miss Nepal 2023 |language=en |work=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/national/2023/05/27/srichchha-pradhan-crowned-miss-nepal-2023 |url-status=live |access-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605063617/https://kathmandupost.com/national/2023/05/27/srichchha-pradhan-crowned-miss-nepal-2023 |archive-date=5 Hunyo 2023}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Katmandu|Kathmandu]]
|-
|{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|{{sortname|Raimi |Mojisola|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Olarinre |first=Akinyemi |date=5 Abril 2025 |title=PHOTOS: Miss Osun emerges winner of Miss World Nigeria 2025 |url=https://www.pulse.ng/articles/lifestyle/photos-miss-osun-emerges-winner-of-miss-world-nigeria-2025-2025040514563221798 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420184650/https://www.pulse.ng/articles/lifestyle/photos-miss-osun-emerges-winner-of-miss-world-nigeria-2025-2025040514563221798 |archive-date=20 Abril 2025 |access-date=5 Abril 2025 |website=Pulse Nigeria |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Osun
|-
|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]]
|{{sortname|Virmania|Rodríguez|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;Nicaragua&quot; /&gt;
|23
|El Jicaral
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Samantha|Poole|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Mayo 2025 |title=Đối thủ cũ của Thanh Thủy gây chú ý ở Hoa hậu Thế giớ |language=vi |trans-title=Thanh Thuy's old rival attracts attention at Miss World |website=Báo điện tử Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/doi-thu-cu-cua-thanh-thuy-gay-chu-y-o-hoa-hau-the-gioi-post1740779.tpo |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512225052/https://tienphong.vn/doi-thu-cu-cua-thanh-thuy-gay-chu-y-o-hoa-hau-the-gioi-post1740779.tpo |archive-date=12 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Whangārei
|-
|{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]]
|{{sortname|Jane|Knoester|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mizero |first=Brenda |date=16 Abril 2024 |title=Byinshi kuri Jane Knoester w’imyaka 18 uzahagararira u Buholandi muri Miss World 2025 |url=https://inyarwanda.com/inkuru/141946/byinshi-kuri-jane-knoester-wimyaka-18-uzahagararira-u-buholandi-muri-miss-world-2025-amafo-141946.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220034417/https://inyarwanda.com/inkuru/141946/byinshi-kuri-jane-knoester-wimyaka-18-uzahagararira-u-buholandi-muri-miss-world-2025-amafo-141946.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=18 Hulyo 2024 |website=Inyarwanda.com |language=rw}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Ang Haya]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|{{sortname|Karol|Rodríguez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chan |first=Lau |date=13 Disyembre 2023 |title=Miss Mundo Panamá 2024: Karol Rodríguez es la nueva representante |trans-title=Miss World Panama 2024: Karol Rodríguez is the new representative |url=https://www.telemetro.com/entretenimiento/miss-mundo-panama-2024-karol-rodriguez-es-la-nueva-representante-n5950007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323031056/https://www.telemetro.com/entretenimiento/miss-mundo-panama-2024-karol-rodriguez-es-la-nueva-representante-n5950007 |archive-date=23 Marso 2024 |access-date=23 Marso 2024 |website=Telemetro |language=es-PA}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Panama]]
|- 
|{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{sortname|Yanina|Gómez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Hunyo 2023 |title=¡Elicena Andrada es la nueva Miss Universo Paraguay! |trans-title=Elicena Andrada is the new Miss Universe Paraguay! |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2023/06/25/elicena-andrada-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220022003/https://www.lanacion.com.py/lnpop/2023/06/25/elicena-andrada-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=27 Hunyo 2023 |website=La Nación |language=es}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Asuncion|Asunción]]
|-
|{{flagicon|PER}} [[Peru]]
|{{sortname|Staisy|Huamansisa|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 Marso 2025 |title=Miss World Perú viajará a la India al certamen internacional |language=es |trans-title=Miss World Peru will travel to India for the international pageant. |work=Co Nuestro Peru |url=https://connuestroperu.com/miscelanea/miss-world-peru-viajara-a-la-india-al-certamen-internacional/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501162649/https://connuestroperu.com/miscelanea/miss-world-peru-viajara-a-la-india-al-certamen-internacional/ |archive-date=1 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{flagicon|PHI}} [[Miss World Philippines|Pilipinas]]
|{{sortname|Krishnah|Gravidez}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=19 Hulyo 2024 |title=Baguio's Krishnah Marie Gravidez is Miss World Philippines 2024 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/baguio-krishnah-gravidez-winner-miss-world-philippines-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220020028/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/baguio-krishnah-gravidez-winner-miss-world-philippines-2024/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=10 Hulyo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Baguio]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|{{sortname|Sofía Bree |Singh|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Aghi |first=Charu |date=30 Abril 2025 |title=Miss World Finland 2025 बनीं Sofia Singh — भारतवंशी सुंदरता की वैश्विक मंच पर चमक |language=Hindi |trans-title=Sofia Singh crowned Miss World Finland 2025 — A New Era of Cultural Harmony and Purposeful Representation |work=24 Jobraa Times |url=https://www.24jobraatimes.com/show-post/280 |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510220804/https://www.24jobraatimes.com/show-post/280 |archive-date=10 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|29
|[[Helsinki]]
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|{{sortname|Maja|Klajda|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paszkowska |first=Anna |date=7 Hulyo 2024 |title=Maja Klajda z woj. lubelskiego nową Miss Polonia 2024 |trans-title=Maja Klajda from the Lublin province is the new Miss Polonia 2024 |url=https://lubelskie.naszemiasto.pl/maja-klajda-z-woj-lubelskiego-nowa-miss-polonia-2024/ar/c1-9747207 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210215540/https://lubelskie.naszemiasto.pl/maja-klajda-z-woj-lubelskiego-nowa-miss-polonia-2024/ar/c1-9747207 |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=28 Hulyo 2024 |website=Lubelskie Naszemiasto |language=pl}}&lt;/ref&gt;
|21
|Łęczna
|-
|{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Valeria|Pérez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=7 Abril 2024 |title=Las primeras expresiones de Valeria Nicole Pérez como Miss Mundo Puerto Rico 2024 |trans-title=The first expressions of Valeria Nicole Pérez as Miss World Puerto Rico 2024 |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/las-primeras-expresiones-de-valeria-nicole-perez-como-miss-mundo-puerto-rico-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220031225/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/las-primeras-expresiones-de-valeria-nicole-perez-como-miss-mundo-puerto-rico-2024/ |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=7 Abril 2024 |website=El Nuevo Día |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Manati
|-
|{{flagicon|POR}} [[Portugal]]
|{{sortname|Maria Amélia|Baptista|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Varela |first=Felipe Eduardo |date=20 Abril 2025 |title=Maria Amélia Baptista leva Portugal ao Miss Mundo com beleza e propósito |trans-title=Maria Amélia Baptista takes Portugal to Miss World with beauty and purpose |url=https://www.publico.pt/2025/04/20/publico-brasil/noticia/maria-amelia-baptista-leva-portugal-miss-mundo-beleza-proposito-2130343 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421050518/https://www.publico.pt/2025/04/20/publico-brasil/noticia/maria-amelia-baptista-leva-portugal-miss-mundo-beleza-proposito-2130343 |archive-date=21 Abril 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Público |language=pt}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lisboa]]
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|{{sortname|Agathe |Cauet|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rodriguez |first=Clément |date=10 Marso 2025 |title=Agathe Cauet représentante de la France à Miss Monde 2025 : &quot;Je suis encore sous le coup de l'émotion&quot; |trans-title=Agathe Cauet, France's representative at Miss World 2025: &quot;I'm still emotional&quot; |url=https://www.programme-tv.net/news/evenement/miss-france-miss-france/373274-agathe-cauet-representante-de-la-france-a-miss-monde-2025-je-suis-encore-sous-le-coup-de-l-emotion/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312081335/https://www.programme-tv.net/news/evenement/miss-france-miss-france/373274-agathe-cauet-representante-de-la-france-a-miss-monde-2025-je-suis-encore-sous-le-coup-de-l-emotion/ |archive-date=12 Marso 2025 |access-date=12 Marso 2025 |work=Télé-Loisirs |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lille]]
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Mayra |Delgado|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 Nobyembre 2024 |title=Candidata del Distrito Nacional gana Miss Mundo Dominicana |url=https://ntelemicro.com/candidata-del-distrito-nacional-gana-miss-mundo-dominicana-2/ |access-date=22 Nobyembre 2024 |work=Noticias Telemicro |language=es |archive-date=2024-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110151912/https://ntelemicro.com/candidata-del-distrito-nacional-gana-miss-mundo-dominicana-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Adéla|Štroffeková|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Miss Czech Republic 2024 se stala studentka Adéla Štroffeková z Prahy |trans-title=Miss Czech Republic 2024 is student Adéla Štroffeková from Prague |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2024-adela-stroffekova-finale.A240511_173019_missamodelky_nh |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416184423/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2024-adela-stroffekova-finale.A240511_173019_missamodelky_nh |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=12 Mayo 2024 |website=iDNES.cz |language=Tseko}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ROM}} [[Rumanya]]
|{{sortname|Alexandra-Beatrice|Cătălin|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Mayo 2025 |title=Introducing Miss World Romania 2025 |url=https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-romania-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503204307/https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-romania-2025 |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Bukarest]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Faith |Bwalya|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=25 Abril 2025 |title=Faith Bwalya wins Miss World Zambia |url=https://www.heraldonline.co.zw/faith-bwalya-wins-miss-world-zambia/ |archive-url=https://archive.today/20250428041600/https://www.heraldonline.co.zw/faith-bwalya-wins-miss-world-zambia/ |archive-date=28 Abril 2025 |access-date=28 Abril 2025 |website=The Herald Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|24
|Kitwe
|-
|{{flagicon|SEN}} [[Senegal]]
|{{sortname|Mame Fama|Gaye|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Diouf |first=Mouhamed |date=13 Hulyo 2024 |title=Election Miss Sénégal: Mame Fama Gaye de Fatick remporte la couronne |trans-title=Miss Senegal Election: Mame Fama Gaye from Fatick wins the crown |url=https://senego.com/election-miss-senegal-mame-faye-gaye-de-fatick-remporte-la-couronne-senego-tv_1723005.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220004718/https://senego.com/election-miss-senegal-mame-faye-gaye-de-fatick-remporte-la-couronne-senego-tv_1723005.html |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=13 Hulyo 2024 |website=Senego |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|24
|Fatick
|-
|{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]]
|{{sortname|Aleksandra|Rutović|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dojkić |first=Aleksandar |date=19 Hunyo 2024 |title=ALEKSANDRA RUTOVIĆ JE POBEDNICA MIS SRBIJE Ćerka čoveka koji je osuđen zbog ranjavanja Peconija osvojila titulu najlepše devojke |trans-title=ALEKSANDRA RUTOVIĆ IS THE WINNER OF MISS SERBIA The daughter of the man who was convicted for wounding Peconi won the title of the most beautiful girl |url=https://www.blic.rs/zabava/aleksandra-rutovic-je-pobednica-mis-srbije-cerka-coveka-koji-je-osuden-zbog/dvygwvf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220015826/https://www.blic.rs/zabava/aleksandra-rutovic-je-pobednica-mis-srbije-cerka-coveka-koji-je-osudjen-zbog/dvygwvf |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=20 Hunyo 2024 |website=Blic |language=sr}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Belgrado|Belgrade]]
|-
|{{flagicon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]]
|{{sortname|Lachaveh |Davies|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Abril 2025 |title=Lachaeveh A. K. Davies Crowned Miss Sierra Leone 2025 |url=https://www.sierraleonemonitor.com/lachaeveh-davies-crowned-miss-sierra-leone/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515131035/https://www.sierraleonemonitor.com/lachaeveh-davies-crowned-miss-sierra-leone/ |archive-date=15 Mayo 2025 |access-date=2 Mayo 2025 |website=Sierra Leone Monitor |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Freetown]]
|-
|{{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Courtney |Jongwe|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Disyembre 2024 |title=Meet new Miss Zim World |url=https://www.herald.co.zw/meet-new-miss-zim-world/ |access-date=9 Disyembre 2024 |website=The Herald |language=en |archive-date=1 Disyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201152010/https://www.herald.co.zw/meet-new-miss-zim-world/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|23
|Mutare
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|{{sortname|Katerina|Delvina|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 Abril 2025 |title=Nhan sắc “hội chị em” Đông Nam Á tại Miss World 2025, đại diện Thái Lan nổi bật |trans-title=The beauty of Southeast Asian &quot;sisterhood&quot; at Miss World 2025, Thailand's representative stands out |url=https://hoahoctro.tienphong.vn/nhan-sac-hoi-chi-em-dong-nam-a-tai-miss-world-2025-dai-dien-thai-lan-noi-bat-post1737437.tpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504104445/https://hoahoctro.tienphong.vn/nhan-sac-hoi-chi-em-dong-nam-a-tai-miss-world-2025-dai-dien-thai-lan-noi-bat-post1737437.tpo |archive-date=4 Mayo 2025 |access-date=15 Mayo 2025 |website=Hoa học trò |language=vi}}&lt;/ref&gt;
|28
|Singapura
|-
|{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]]
|{{sortname|Zainab|Jama|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=24 Marso 2025 |title=Miss World Somalia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/miss-world-somalia-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409202555/https://www.missworld.com/news/miss-world-somalia-2025 |archive-date=9 Abril 2025 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Mogadishu]]
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Anudi|Gunasekara|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Agosto 2024 |title=Mr. and Miss World Sri Lanka 2024 |url=https://www.dailymirror.lk/life/Mr-and-Miss-World-Sri-Lanka-2024/243-288964 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119111404/https://www.dailymirror.lk/life/Mr-and-Miss-World-Sri-Lanka-2024/243-288964 |archive-date=19 Enero 2025 |access-date=24 Agosto 2024 |website=Daily Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]]
|{{sortname|Chenella|Rozendaal|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 Abril 2025 |title=Miss Suriname 2025 en Miss World Suriname 2025 bezoeken president |language=Dutch |trans-title=Miss Suriname 2025 and Miss World Suriname 2025 visit president |website=Times of Suriname |url=https://www.surinametimes.com/artikel/miss-suriname-2025-en-miss-world-suriname-2025-bezoeken-president |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416133106/https://www.surinametimes.com/artikel/miss-suriname-2025-en-miss-world-suriname-2025-bezoeken-president |archive-date=16 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Paramaribo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]]
|{{sortname|Isabelle |Åhs|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Mayo 2025 |title=Isabelle, 20, vill bli präst – och skönhetsdrottning |language=sw |trans-title=Isabelle, 20, wants to be a priest – and a beauty queen |work=Expressen |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/isabelle-20-vill-bli-prast-och-skonhetsdrottning/ |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509030235/https://www.expressen.se/nyheter/varlden/isabelle-20-vill-bli-prast-och-skonhetsdrottning/ |archive-date=9 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|Malmo
|-
|{{flagicon|THA}} [[Taylandiya]]
|{{sortname|Suchata|Chuangsri|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=23 Abril 2025 |title=Thai queen stripped of Miss Universe placement after coronation as Miss World rep |url=https://entertainment.inquirer.net/607081/thai-queen-stripped-of-miss-universe-placement-after-coronation-as-miss-world-rep |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424043553/https://web.archive.org/web/20250424043553/https://entertainment.inquirer.net/607081/thai-queen-stripped-of-miss-universe-placement-after-coronation-as-miss-world-rep |archive-date=24 Abril 2025 |access-date=28 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Bangkok]]
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{sortname|Zoalize|Jansen van Rensburg|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mashamaite |first=Modiegi |date=6 Oktubre 2024 |title=18-year-old Zoalize Jansen van Rensburg is Miss World South Africa |url=https://www.timeslive.co.za/lifestyle/2024-10-06-18-year-old-zolalize-van-rensburg-is-miss-world-south-africa/#google_vignette |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235745/https://www.timeslive.co.za/lifestyle/2024-10-06-18-year-old-zolalize-van-rensburg-is-miss-world-south-africa/#google_vignette |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=24 Oktubre 2024 |work=Times Live |language=en}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Johannesburgo]]
|-
|{{flagicon|South Sudan}} [[Timog Sudan]]
|{{sortname|Ayom Tito|Mathiech|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 April 2025 |title=Introducing Miss World South Sudan 2025 |url=https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-south-sudan-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424052547/https://www.missworld.com/news/introducing-miss-world-south-sudan-2025 |archive-date=24 April 2025 |access-date=24 April 2025 |work=[[Miss World]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Gogrial East County
|-
|{{flagicon|TOG}} [[Togo]]
|{{sortname|Nathalie|Yao-Amuama|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 Disyembre 2023 |title=University Student crowned Miss Togo 2024 |language=en |agency=PanAfrican News Agency |url=https://www.panapress.com/University-Student-crowned-Miss--a_630758417-lang2.html |url-access=subscription |access-date=29 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024006/https://www.panapress.com/University-Student-crowned-Miss--a_630758417-lang2.html |archive-date=20 Pebrero 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Lomé]]
|-
|{{flagicon|TRI}} [[Trinidad at Tobago]]
|{{sortname|Anna-Lise|Nanton|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ghouralal |first=Darlisa |date=24 Hunyo 2024 |title=Anna-Lise Nanton is T&amp;T's new Miss World representative |url=https://tt.loopnews.com/content/anna-lise-nanton-tts-new-miss-world-representative |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907105018/https://tt.loopnews.com/content/anna-lise-nanton-tts-new-miss-world-representative |archive-date=7 Setyembre 2024 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=Loop News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Santa Cruz
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Francisca|Lavandero|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Poblete |first=Valentina Espinoza |date=20 Oktubre 2024 |title=La modelo y piloto, Francisca Lavandero, es la nueva Miss Mundo Chile 2024: &quot;El cielo no es el límite&quot; |trans-title=Model and pilot Francisca Lavandero is the new Miss World Chile 2024: &quot;The sky is not the limit&quot; |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/notas-espectaculos-tv/2024/10/20/la-modelo-y-piloto-francisca-lavandero-es-la-nueva-miss-mundo-chile-2024-el-cielo-no-es-el-limite.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220015705/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/notas-espectaculos-tv/2024/10/20/la-modelo-y-piloto-francisca-lavandero-es-la-nueva-miss-mundo-chile-2024-el-cielo-no-es-el-limite.shtml |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=24 Oktubre 2024 |website=BioBioChile |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Los Ángeles
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Wanting|Liu|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 Mayo 2023 |title=世界小姐中国区总决赛:厦门20岁女生摘冠冠 |language=zh |trans-title=20-year old from Xiamen wins |work=Xiamen Daily |url=https://epaper.xmnn.cn/xmrb/20230525/202305/t20230525_5561904.htm |url-status=live |access-date=15 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811204035/https://epaper.xmnn.cn/xmrb/20230525/202305/t20230525_5561904.htm |archive-date=11 Agosto 2023}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Weifang]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]]
|{{sortname|Lamis|Redissi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 Pebrero 2025 |title=Miss Tunisie 2025 : Qui est Lamis Rdissi, la nouvelle étoile de Djerba ? |trans-title=Miss Tunisia 2025: Who is Lamis Rdissi, the new star of Djerba? |url=https://www.tuniscope.com/ar/article/401314/tunisie/actualites/lamis-rdissi-460910 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415024024/https://www.tuniscope.com/ar/article/401314/tunisie/actualites/lamis-rdissi-460910 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=12 Marso 2025 |work=Tuniscope |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|Djerba
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|{{sortname|İdil|Bilgen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 Setyembre 2024 |title=İdil Bilgen kimdir, nereli? Miss Turkey 1.'si İdil Bilgen'in ailesi ve hayatı |trans-title=Who is İdil Bilgen, where is she from? The family and life of 2024 Miss Turkey winner İdil Bilgen |url=https://www.milliyet.com.tr/galeri/idil-bilgen-kimdir-nereli-miss-turkey-1-si-idil-bilgenin-ailesi-ve-hayati-7188712/1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220031227/https://www.milliyet.com.tr/galeri/idil-bilgen-kimdir-nereli-miss-turkey-1-si-idil-bilgenin-ailesi-ve-hayati-7188712/1 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=13 Setyembre 2024 |website=Milliyet |language=tr}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Natasha|Nyonyozi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Asingwire |first=Mzee |date=4 Agosto 2024 |title=Who is Natasha Nyonyozi, Miss Uganda 2024/25? |url=https://www.pulse.ug/entertainment/celebrities/miss-uganda-natasha-nyonyozi/146g8bk |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220040113/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/celebrities/miss-uganda-natasha-nyonyozi-names-favourite-ugandan-singer-2024102821410996942 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=4 Agosto 2024 |website=Pulse Uganda |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|Kabale
|-
|{{Flagicon|Ukraine}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Maria |Melnychenko|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=6 Disyembre 2024 |title=20-year-old model won the title of &quot;Miss Ukraine 2024&quot; |url=https://unn.ua/en/news/20-year-old-model-maria-melnichenko-won-the-title-of-miss-ukraine-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220010031/https://unn.ua/en/news/20-year-old-model-maria-melnichenko-won-the-title-of-miss-ukraine-2024 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=9 Disyembre 2024 |website=Ukrainian News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Kyiv]]
|-
|{{flagicon|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Andrea|Katzenbach|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Knap |first=Zoltán |date=23 Hunyo 2024 |title=Így ünnepelt a Magyarország Szépe nyertese |trans-title=This is how the winner of Hungary's Szépe celebrated |url=https://www.blikk.hu/galeria/magyarorszag-szepe-nyertes-fotok/rzh2qs5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220013006/https://www.blikk.hu/galeria/magyarorszag-szepe-nyertes-fotok/rzh2qs5 |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=24 Hunyo 2024 |website=Blikk |language=hu}}&lt;/ref&gt;
|23
|Kiskőrös
|}

== Mga tala ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|https://www.missworld.com/}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>nkv221lcqcodlhrv8l6jciv27eoyh5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexandra Eala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334071</id>
    <revision>
      <id>2215736</id>
      <parentid>2215511</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T01:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tabilay</username>
        <id>153890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2215736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46063" sha1="f4435vfvhj5r6nfol59ismaux87y0xa" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]2,235,123
|singlesrecord           = {{tennis record|won=221|lost=134}}
|singlestitles           = 2 WTA 125, 5 ITF 
|highestsinglesranking   = Blg. 29 (ika  16 ng Marso, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 32  (ika 29 ng Hunyo, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=49|lost=48}}
|doublestitles           = 3 ITF
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 126 (ika 29 ng Hunyo, 2026)
|updated                 = ika 29 ng Hunyo, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025,2026)
|Wimbledonresult         = 4R (2026)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025, 2026)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|1=**Pagbigkas sa Ingles:** /iːˈɑːlɑː/  
- /iː/ = **ii** gaya sa *sisiw*  
- /ˈɑː/ = **ah** na may diin, gaya sa *ama*  
- /l/ = **l** gaya sa *lupa*  
- /ɑː/ = **ah** na mahaba, gaya sa *asa*  
- Binibigkas bilang **ii-AH-lah**

**Pagbigkas sa Filipino:** /ɛˈjalɐ/  
- /ɛ/ = **eh** gaya sa *ehersisyo*  
- /ˈja/ = **ya** na may diin, gaya sa *yakap*  
- /l/ = **l** gaya sa *liwanag*  
- /ɐ/ = **uh/ah** na maikli, gaya sa hulíng tunog ng *bata*  
- Binibigkas bilang **eh-YA-lah**}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA.

Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022.

Mayroon siyang limang pangisahan at tatlong pangdalawahan na titulo sa circuitong ITF, at mula 2025 hanggang 2026 ay nagtala ng mahahalagang tagumpay kabilang ang semifinal sa WTA 1000 Miami Open, final sa WTA 250 Eastbourne Open, at dalawang WTA 125 na kampeonato sa Guadalajara Open 2025 at Birmingham Open 2026.

Nagsimula si Eala sa Grand Slam noong 2023. Sa isahan, nag-qualify siya noong 2023–2024, at nakapasok sa main draw noong 2025–2026. Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ikaapat na rawnd ng Wimbledon noong 2026. Sa dalawahan, umabot siya sa ikalawang rawnd ng French Open noong 2025.

== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}&lt;/ref&gt; at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PEP2&quot;&gt;{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Estilo ng paglalaro ==
Si  Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt; habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay.

Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga tagapagsanay ===
Si Eala ay nakipagtrabaho sa ilang mga tagapagsanay sa kanyang karera, marami sa kanila ay kaugnay ng Rafa Nadal Academy.  

Si Daniel Gomez ang nag-tagapagsanay kay Eala noong kanyang mga unang taon. Ang kanyang pagtuturo ay nakatuon sa konsistensi, mental na pokus, at pisikal na kondisyon, na nagsilbing pundasyon para sa paglipat niya sa propesyonal na sirkito.&lt;ref name=&quot;coach0&quot;&gt;{{Cite web |last=Kapoor |first=Tanisha |date=March 23, 2025 |title=Sino ang tagapagsanay ni Alexandra Eala? Lahat ng Dapat Mong Malaman Tungkol sa Mentor ng WTA Icon |url=https://www.essentiallysports.com/atp-wta-tennis-news-who-is-alexandra-ealas-tagapagsanay-everything-you-need-to-know-about-the-wta-icons-mentor/ |access-date=March 23, 2025 |website=EssentiallySports |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Si Joan Bosch ay kabilang sa kanyang mga unang mentor sa akademya. Sinamahan niya si Eala sa kanyang pag-abot sa semifinals ng 2025 Miami Open at kalaunan sa Wimbledon 2026, kung saan binigyang-diin niya ang kahalagahan ng disiplina at tuloy-tuloy na pagsasanay sa Grand Slam competition.&lt;ref name=&quot;coach1&quot;&gt;{{Cite web |last=Montejo |first=Mark Rey |date=June 28, 2025 |title=Mga banyagang tagapagsanay sa likod ng paglago ni Eala |url=https://mb.com.ph//2025/06/28/foreign-tagapagsanayes-behind-ealas-growth |access-date=June 28, 2025 |website=Manila Bulletin |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;coach2&quot;&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 4, 2026 |title=‘Work never stops’ habang naghahanda si Alex Eala para kay Iga Swiatek |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/4/-work-never-stops-as-alex-eala-braces-for-iga-swiatek-1740 |access-date=July 4, 2026 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;  

Si Alexandro &quot;Sandro&quot; Viaene ang naging pangunahing tagapagsanay niya bago ang 2025 season. Siya ang namahala sa kanyang pre‑season training at gumabay sa kanyang pagsubok na makapasok sa Australian Open, na may metodolohiyang nakatuon sa istrukturadong paghahanda at kondisyon para sa mga pangangailangan ng WTA Tour.&lt;ref name=&quot;coach1&quot; /&gt;  

Sumali si Toni Nadal sa kanyang koponan noong 2025 Miami Open. Inilarawan ni Eala ang kanyang partisipasyon bilang isang &quot;biyaya,&quot; binanggit ang kanyang karanasan sa pag-tagapagsanay kay Rafael Nadal bilang mahalaga sa kanyang pag-unlad, lalo na sa disiplina at kakayahang umangkop.&lt;ref name=&quot;coach0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 7, 2026 |title=Ibinahagi ni Alex Eala kung ano ang naging karanasan niya na ma-tagapagsanay ni Toni Nadal kamakailan bago ang clay court season |url=https://tennishead.net/alex-eala-shares-what-its-been-like-to-be-tagapagsanayed-by-toni-nadal-recently-ahead-of-the-clay-court-season/ |access-date=April 7, 2026 |website=Tennishead |language=en-GB|last=Kilham|first=Max}}&lt;/ref&gt;  

Nakatrabaho rin niya si Lluc Bauzá, isang medical fitness tagapagsanay mula sa Rafa Nadal Academy, na namahala sa kanyang kondisyon bago ang laban niya sa Wimbledon 2026 laban kay Iga Świątek.&lt;ref name=&quot;coach2&quot; /&gt;

=== Kagamitan ===
Si Alex Eala ay gumamit ng iba’t ibang henerasyon ng raket na Babolat Pure Aero sa iba't ibang yugto ng kanyang karera. Noong kabataan pa niya, sumabak siya sa Les Petit As gamit ang Pure Aero 2016, isang [[raketa]] na kilala sa mas matigas na pakiramdam at mas bukas na ayos ng kuwerdas, na nagbibigay ng mas malakas na kapit sa bola, mas mataas na anggulo ng paglunsad  ng bola mula sa raketa{{Efn|1=Ang &quot;launch angle&quot; ay sinusukat laban sa isang pahalang na linya sa court. Positibo ito kapag ang anggulo ay nasa itaas ng linya, at negatibo kapag nasa ibaba. Kapag pareho ang iba pang kondisyon ng tira, ang raket na may mas mataas na power potential ay tatama sa bola nang mas mabilis at may mas mababang launch angle. Ang mas mahinang raket ay maglalabas ng bola sa mas mataas na anggulo. Posibleng magbawi ang dalawang epekto at mapunta ang bola sa parehong lugar. Posible rin na mas malakas ang isang epekto kaysa sa isa — halimbawa, ang mas mahinang raket (mas mababang launch speed) ay puwedeng mag-launch sa mas mataas na anggulo at kahit mas lumayo ang bagsak. Kaya minsan nakakalito pag pinag-uusapan ang power. Pero ang power ay tumutukoy sa bilis, hindi sa layo. Sa kabutihang-palad, sa karamihan ng panahon, ang mas malakas na raket ay tumatama nang mas mabilis at mas malayo, bagama’t hindi palaging mas malayo.

https://twu.tennis-warehouse.com/learning_center/trajectory_info.php}}, at mas mabilis na pag-ikot, ngunit may mas mababang kontrol. Nang manalo siya sa 2022 US Open Juniors, gumamit naman siya ng 2019 na bersyon ng Pure Aero, na bahagyang mas malambot ang pakiramdam ngunit nanatiling bukas pa rin ang huwaran ng kuwerdas.&lt;ref name=&quot;:Babolat0&quot;&gt;{{Cite web |last=Jonsson |first=Stefan |date=2025-03-27 |title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Noong 2023, madalas siyang inilalarawan na gumagamit ng Pure Aero (2023), na malamang ay naka-kuwerdas gamit ang Babolat RPM Blast. Ang henerasyong ito ay nagpakilala ng NF²-Tech na may mga hiblang lino upang mabawasan ang panginginig at mapabuti ang ginhawa. Ang pinakamahalagang pagbabago kumpara sa mga naunang modelo ay ang mas siksik na pattern ng kuwerdas, na nagbigay ng mas matigas na string bed at mas malaking kontrol. Tulad ng ibang propesyonal na manlalaro, gumagamit pa rin siya ng lumang molde ng frame mula 2016 at pininturahan lamang ito ng kosmetikong disenyo ng 2023.&lt;ref name=&quot;:Babolat0&quot; /&gt;

Ang Pure Aero 2023 ay may 645 cm² na laki ng ulo, 68.58 cm na haba, 300 g na bigat na hindi naka-kuwerdas, 32.0 cm na balanse, 318 g na swingweight, 23/26/23 mm na lapad ng beam, at 65 RA na katigasan. Ang 16×19 na pattern ng kuwerdas nito ay mas siksik kaysa sa mga naunang bersyon, na nagbibigay sa mga manlalaro ng mas malaking kumpiyansa na umatake nang agresibo nang hindi lumalabas ang bola sa korte.&lt;ref name=&quot;:Babolat0&quot; /&gt;

Ipinapakita ng mga independiyenteng pagsusuri ang ebolusyon ng raketa:
* Ang Tennis Warehouse ay naglarawan sa Pure Aero 2023 bilang mas mapagpatawad at mas kontrolado, na may mas madaling pagmamaniobra at mas pinahusay na katumpakan dahil sa muling idinisenyong puwang ng kuwerdas. Pinuri ng mga playtester ang kakayahan nitong lumikha ng spin at ang “madaling gamitin” na paghawak, bagaman napansin nila ang bahagyang mas kaunting dagdag na lakas kumpara sa mga naunang bersyon.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Babolat Pure Aero 2023 Racquet Review - Tennis Warehouse |url=https://www.tennis-warehouse.com/learning_center/racquet_reviews/BAROreview.html |access-date=2026-06-27 |website=www.tennis-warehouse.com}}&lt;/ref&gt;
* Binigyang-diin ng Tennisnerd ang mas siksik na string bed na nagbigay ng mas mahusay na kontrol at konsistensya, habang nagbabala na ang paggamit ng matitigas na poly strings sa mataas na tension ay maaaring magdulot ng pananakit ng braso. Kinilala rin ang NF² flax inserts sa pagpapahusay ng pakiramdam, at inihambing ang raket sa mga Aero Pro Drive models mula 2010 hanggang 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eriksson |first=Jonas |date=2022-08-03 |title=Babolat Pure Aero 2023 Review |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/racquet-reviews/babolat-pure-aero-2023-review/27564 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* Ang Mijnracket ay nag-ulat na ang raket ay nagbigay ng kontroladong lakas sa baseline at ikot (RPM) na may pinahusay na pakiramdam at dampening. Napansin ng reviewer ang mas mataas na launch angle na nangangailangan ng pagbabago sa grip, epektibong performance sa serve, at pangkalahatang pagkakahawig sa Aero Pro Drive 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-09-18 |title=Babolat Pure Aero 2023 tested |url=https://mijnracket.nl/en/blogs/news/babolat-pure-aero-2023-getest |access-date=2026-06-27 |website=Mijnracket |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa kabuuan, ipinapakita ng kasaysayan ng raket ni Eala ang paglipat mula sa hilaw na spin at lakas ng mga naunang Pure Aero patungo sa mas kontrolado at mas dampened na tugon ng modelong 2023, na kaayon ng pag-unlad niya tungo sa mas tiyak at mas matured na istilo ng paglalaro.&lt;ref name=&quot;:Babolat0&quot; /&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho.  

Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt; at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;   

Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal na karera ===
==== 2020 ====

===== '''Isahan''' =====
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto ng W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir, habang nagtapos sa unang yugto ng W15 Las Palmas at W15 Melilla.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot;&gt;{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2021 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi nakalusot sa pagpapakuwalipika. Sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang torneo ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, nakarating siya sa ''quarterfinal'', at sa W25 Platja d’Aro, umabot siya sa ''final''.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

==== 2022 ====

===== '''Isahan''' =====
Sa WTA, lumahok siya sa Miami 1000 at Madrid 1000 ngunit natalo sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;  

Sa ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar, at sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;ITFMATCHES&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo, habang dalawang torneo ang nagtapos sa maagang yugto.&lt;ref name=&quot;ITFMATCHES&quot; /&gt;

==== 2023 ====

===== '''Isahan''' =====
Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;  

Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;  

Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange) at apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow). Nakarating din siya sa ilang pangalawang yugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan, maliban sa W60 Chiasso na ginanap sa luwad.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

==== 2024 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;  

Sa WTA Tour, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000, Wuhan 1000, Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Nabigo rin sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;  

Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang resulta sa ''semifinal'' ng Canberra 125. Nagtala rin siya ng limang ''quarterfinal'': sa Ningbo 500, Warsaw 125, Guadalajara 125, W100 Dubai, at W75 Porto 3.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune, sinundan ng magkasunod na panalo sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Bukod dito, nagtapos siya sa unang yugto ng Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

==== 2025 ====

===== '''Isahan''' =====
Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay ni Eala ay sa Miami 1000, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang Blg. 2 sa mundo. Sa damuhan, nakarating siya sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250. Sa US Open, nakamit niya ang unang panalo sa ''main draw'' at umabot sa ikalawang yugto. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250, Ilkley 125, at Suzhou 125; ''semifinal'' sa Jingshan 125 at Canberra 125. Umabot siya sa pangalawang yugto ng Madrid 1000, Hong Kong 250, Mumbai 125, at Oeiras 125.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo siya sa unang yugto ng French Open, Wimbledon, at Australian Open (sa pagpapakuwalipika). Nabigo rin sa unang yugto ng Rome 1000, Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika ng Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, Singapore 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Birmingham 250.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1, at W75 Trnava 2.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal''. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Lumahok din siya sa Birmingham 250 at Hong Kong 250, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 at Oeiras 125, na kapwa nagtapos sa unang yugto.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

==== 2026 ====
===== '''Isahan''' =====
Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' sa Auckland 250, umabot sa ''semifinal''. Nabigo siya sa unang yugto ng Australian Open.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa Philippines 125, nakapasok siya sa ''quarterfinal''. Umabot din siya sa ''quarterfinal'' ng Abu Dhabi 1000, Dubai 1000, at ika-apat na rawnd ng Indian Wells at Miami 1000.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Sa Europa, nakarating siya sa ikalawang yugto ng Linz 500, unang yugto ng Stuttgart 500, ikalawang yugto ng Madrid 1000, ikatlong yugto ng Rome 1000, at unang rawnd ng Strasbourg 500. Sa French Open, natalo siya sa unang rawnd.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt;

Sa damuhan, nakamit niya ang ikalawang WTA 125 na titulo sa Birmingham. Pagkaraan nito, nabigo siya sa ikalawang yugto ng Queen's Club 500.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt; Sa Berlin 500, bilang wild card, umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang ilang seeded players, ngunit natalo sa kalaunang kampeon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 21, 2026 |title=Alex Eala's Berlin Open campaign ends in loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos, nagtamo siya ng maagang pagkatalo sa unang round ng Bad Homburg 500.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maagang nabigo si Eala sa Bad Homburg matapos matalo kay Mertens |url=https://www.spin.ph/tennis/eala-drops-out-of-bad-homburg-early-after-falling-to-mertens-a6035-20260623 |access-date=Hunyo 22, 2026 |website=Spin.ph |language=tl |date=Hunyo 22, 2026 |last=Reyes |first=Kate}}&lt;/ref&gt; Nang talunin niya ang kampeon ng 2025 na si Świątek, nakarating siya sa ikaapat na round ng Wimbledon kung saan natalo siya ni Paolini&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-07-04 |title=Eala pinatalsik si Swiatek sa Wimbledon upang lumikha ng bagong kasaysayan para sa Pilipinas |url=https://www.wtatennis.com/news/4530668/eala-dethrones-swiatek-at-wimbledon-to-make-new-history-for-the-philippines |language=en|access-date=2026-07-04|website=Women's Tennis Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=July 6, 2026 |title=Natapos ang kampanya ni Alex Eala sa Wimbledon matapos matalo kay Paolini ng Italya |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/6/tennis-alex-eala-s-wimbledon-campaign-ends-with-loss-to-italy-s-paolini-2300 |access-date=July 6, 2026}}&lt;/ref&gt;

===== '''Dalawahan''' =====
Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal''.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins ngunit natalo sa unang rawnd.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt; Sa Abu Dhabi 1000, kasama si Tjen, umabot sila sa ''semifinal''.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Kasama si Sönmez, naalis siya sa ikalawang yugto ng Madrid 1000,&lt;ref&gt;{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; at kasama si Baptiste, natalo rin sa unang yugto ng Rome 1000.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt; Sa Birmingham 125, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.&lt;ref name=&quot;WTAEALAPROF&quot; /&gt; Umabot sila ni Williams sa quarterfinals ng Bad Homburg 500.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Flores-Colina|first=Celest|date=June 25, 2026|title=Alex Eala-Venus Williams tandem exits Bad Homburg Open doubles|url=https://sports.inquirer.net/683552/alex-eala-venus-williams-tandem-exits-bad-homburg-open-doubles|access-date=June 25, 2026|website=INQUIRER.net|language=en}}&lt;/ref&gt;  Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}&lt;/ref&gt;  Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]]
Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}&lt;/ref&gt; 

Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangatlong pangkat na nagresulta sa promosyon sa pangalawang pangkat ng Kopang Billie Jean.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; 

Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga isponsorsip ===
Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}&lt;/ref&gt; bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pansariling buhay ===
Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niyang torneo ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon|Wimbledon]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mga parangal ===
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga &quot;natatanging&quot; tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).&lt;ref&gt;Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala:

* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}}
* {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}}
* {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}&lt;/ref&gt; Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&amp;industry=all&amp;region=ph&amp;year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}&lt;/ref&gt; Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Mga tala ==
=== Mga torneyong sinalihan ni Eala ===
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]

{{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}}
[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>f4435vfvhj5r6nfol59ismaux87y0xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss World 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335023</id>
    <revision>
      <id>2215774</id>
      <parentid>2215394</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2215774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52688" sha1="fdvmw2tq319l3h2xr4ur7ltubmne8ho" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|name=Miss World 2026|image=|caption=|venue=[[Nha Trang]], Biyetnam|date=5 Setyembre 2026|broadcaster=|presenters=|entrants=|placements=|debuts={{Hlist|Butan|Eritreya|French Guiana|Mosambik|Pakistan}}|withdrawals=|returns={{hlist|Aruba|Bahamas|Guinea-Bissau|Kapuluang Cook|Kapuluang Turks at Caicos|Kosta Rika|Laos|Maruekos|Noruwega|Pidyi|Santa Lucia|Tansaniya|Timog Korea}}|before=[[Miss World 2025|2025]]|next=}}

Ang '''Miss World 2026''' ang magiging ika-73 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa [[Nha Trang]], Biyetnam sa 5 Setyembre 2026.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World 2026 for the first time |language=en |website=Voice of Vietnam |url=https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326224111/https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt; Kokoronahan ni [[Suchata Chuangsri]] ng Taylandiya ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kompetisyon.

== Kasaysayan ==

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
Noong 25 Marso 2026, inihayag ng Miss World Organization sa kanilang ''account'' sa ''[[Instagram]]'' na magaganap ang edisyong ito sa Biyetnam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Miss World 2026 pageant to be held in Vietnam |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326222537/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt; Kinumpirma rin ni Hoàng Nhật Nam, direktor ng Miss World Vietnam, na mangunguna ang Biyetnam sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Tieu |first=Tan |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World pageant for the first time |language=en |website=Sài Gòn Giải Phóng |url=https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326225920/https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kalahok ===

==== Mga pagpalit ====
Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World Estonia 2025 na si Henel Vare upang kumatawan sa kaniyang bansa matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi na si Mari-Ann Rõuk upang pagtuonan ang kaniyang pag-aaral.&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Külm |first=Ülo |date=17 Agosto 2025 |title=FOTOD: tema ongi uus Miss World Estonia 2025! |language=Estonian |trans-title=PHOTOS: She is the new Miss World Estonia 2025! |website=Nelli Teataja |url=https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |access-date=10 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817173439/https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |archive-date=17 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 Pebrero 2026 |title=Henel Vare Confirmed as Miss World Estonia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301193803/https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Miss World |language=en}}&lt;/ref&gt; Pinalitan ni Yifei Dong si Rongfei Gan bilang kinatawan ng Tsina dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=30 Disyembre 2024 |title=第73届世界小姐中国区总冠军诞生 中国地质大学研究生：网友称美的有气质！ |trans-title=The champion of the 73rd Miss World China was born. A graduate student from China University of Geosciences: Netizens said she is beautiful and has great temperament! |url=https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Sina}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dhakal |first=Rishika |date=3 Agosto 2024 |title=Ashma Kumari KC crowned Miss Nepal 2024 |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Alba|Tirtja|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bảo Ngọc's rivals at Miss World have emerged |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-post1849660.tpo |url-status=live |access-date=28 Hunyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608082221/https://tienphong.vn/vu-tau-hoa-dam-xe-tai-o-ha-noi-cuc-csgt-de-nghi-xem-xet-trach-nhiem-cua-tai-xe-o-to-post1849670.tpo |archive-date=8 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Tirana]]
|-
|{{Flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|{{sortname|Alina|Akselrad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=Alina Akselrad representará a Argentina en la competencia de Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Alina Akselrad will represent Argentina in the Miss World 2026 competition |website=Córdoba Interior Informa |url=https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513041450/https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |archive-date=13 May 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Córdoba
|-
|{{flagicon|ARM}} [[Armenya]]
|{{sortname|Monika|Harutjunjan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 Pebrero 2026 |title=Չեխահայ Մոնիկա Հարությունյանը «Հայաստանի գեղեցկուհի» 2026 ազգային մրցույթի հաղթող |language=hy |trans-title=Czech-Armenian Monika Harutjunjanova is the winner of the &quot;Miss Armenia 2026&quot; national contest |website=Orer |url=https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |url-status=live |access-date=6 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209183755/https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |archive-date=9 Pebrero 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Australya]]
|{{sortname|Olivija|Spanovskis|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rifai |date=12 Enero 2026 |title=7 Potret Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Curi Atensi! |language=id |trans-title=7 Portraits of Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Stealing Attention! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206192814/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |archive-date=6 Pebrero 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Adelaide]]
|-
|{{flagicon|BAH}} [[Bahamas]]
|{{sortname|Marechan|Burrows|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2025 |title=Miss World The Bahamas introduced |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328023048/https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |archive-date=28 Marso 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]]
|{{sortname|Samanzar|Sayeed|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|date=11 Hulyo 2026|title=কে হলেন এবারের মিস ওয়ার্ল্ড বাংলাদেশ|trans-title=Who is this year's Miss World Bangladesh?|url=https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|access-date=12 Hulyo 2026|website=Channel 24|language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dhaka]]
|-
|{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]
|{{sortname|Fatima|Koné|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=29 Hunyo 2025 |title=Beauté: Koné Fatima élue Miss Côte d’Ivoire 2025 |trans-title=Beauty: Koné Fatima elected Miss Côte d’Ivoire 2025 |url=https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Linfodrome |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|Azaguié
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Olga|Lombardo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapson |first=Colin |date=23 Pebrero 2026 |title=22-year-old student Olga Lombardo is new Miss Belgium |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/ |access-date=5 Hulyo 2026 |website=VRT NWS |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Leuven
|-
|{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]]
|{{sortname|Faith|Edgar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=17 Hunyo 2025 |title=Faith Edgar Crowned Miss World Belize 2025 |url=https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/ |access-date=9 Hulyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|24
|San Pedro
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Mística|Núñez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Primicia |first=Redacción |date=12 Nobyembre 2025 |title=Miss Falcón gana el Miss World Venezuela 2025 |url=https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|access-date=13 Nobyembre 2025 |website=Primicia|language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|Punto Fijo
|-
|{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{sortname|Bảo Ngọc|Nguyễn|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Agosto 2025 |title=Hoa hậu Bảo Ngọc thi Miss World |language=vi |trans-title=Miss Bảo Ngọc competes in Miss World |website=VnExpress |url=https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html |access-date=10 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Cần Thơ
|-
|{{flagicon|BIH}} [[Bosniya at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]]
|{{sortname|Lana|Jahić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 Hunyo 2026 |title=Tuzlanka Lana Jahić je nova Miss Bosne i Hercegovine |trans-title=Lana Jahić from Tuzla is the new Miss Bosnia and Herzegovina |url=https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628051312/https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |archive-date=28 Hunyo 2026 |access-date=5 Hulyo 2026 |website=Radio Sarajavo |language=bs}}&lt;/ref&gt;
|18
|Tuzla
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Ruth|Thomas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kgamanyane |first=Nnasaretha |date=25 March 2025 |title=Thomas prophecy on winning Miss Botswana comes to pass |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news |access-date=9 May 2025 |website=Mmegi Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Masunga
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Gabriela|Botelho|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nicolau |first=André |date=1 Pebrero 2026 |title=Gabriela Botelho, representante de Sergipe, é eleita Miss Brasil Mundo 2026 |language=pt-BR |trans-title=Gabriela Botelho, representing Sergipe, is elected Miss Brazil World 2026 |website=CNN Brasil |url=https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202040947/https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |archive-date=2 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Belo Horizonte
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Vanessa|Kraljevic|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ruiz |first=Melvy |date=28 Hunyo 2025 |title=La cruceña Vanessa Kraljevic es la nueva Miss Bolivia Mundo 2025 |trans-title=Vanessa Kraljevic from Santa Cruz is the new Miss Bolivia World 2025 |url=https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Eju.tv |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Santa Cruz de la Sierra]]
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Lishantely|Jennie|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=16 Disyembre 2025 |title=Lishantely Jennie koroná komo Miss World Curaçao |language=pap |trans-title=Lishantely Jennie was crowned as Miss World Curaçao |website=extra.cw |url=https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125094420/https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |archive-date=25 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|Willemstad
|-
|{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Josephine|Bøttger|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=26 Abril 2026 |title=Lộ diện thêm nhiều người đẹp đến Việt Nam thi Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=More beauties revealed to be coming to Vietnam to compete in Miss World |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427012148/https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |archive-date=27 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Hillerød
|-
|{{flagdeco|ESA}} [[:en:Miss_El_Salvador|El Salvador]]
|{{sortname|Andrea|Rivas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Palacios |first=Marcella |date=1 Oktubre 2025 |title=Adriana Rivas, Miss Usulután, es la nueva Miss World El Salvador 2025/26 |trans-title=Adriana Rivas, Miss Usulután, is the new Miss World El Salvador 2025/26 |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Diario de Hoy}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[:en:Usulután|Usulután]]
|-
|{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]]
|{{sortname|Eilidh|MacDonald|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Peddi |first=Sarah |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Scotland 2025 winner revealed as stunning Glasgow beauty takes crown just before age cut-off |language=en |website=The Scottish Sun |url=https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Glasgow]]
|-
|{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]]
|{{sortname|Amadea|Zupan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Enero 2025 |title=Nova Miss Slovenije je postala Amadea Zupan iz Sežane |trans-title=Amadea Zupan from Sežana became the new Miss Slovenia |url=https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novice Svet24 |language=sl}}&lt;/ref&gt;
|26
|Sežana
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Elisabeth|Reynés|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Elisabeth Reynés, proclamada Miss World Spain 2026, será la representante de España en Miss Mundo |language=es |trans-title=Elisabeth Reynés, proclaimed Miss World Spain 2026, will be Spain's representative at Miss World |website=El Mundo |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Mallorca]]
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|{{sortname|Jade Lin |Glab|nolink=1}}
|26
|
|-
|{{flagdeco|EST}} [[Estonya]]
|{{sortname|Henel|Vare|nolink=1}}
|28
|[[Tallin]]
|-
|{{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]]
|{{sortname|Ruth|Yirgalem|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Abril 2026 |title=The Enduring Legacy of Miss World from London to Vietnam |language=en |website=Pulse of Africa |url=https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628062603/https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |archive-date=28 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Adis Abeba]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} [[French Guiana]]
|{{sortname|Audrey|Ho-Wen-Tsaï|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Hunyo 2026 |title=Audrey Ho Wen Tsai représentera la Guyane au concours Miss World, une « première historique » pour le territoire |language=fr |trans-title=Audrey Ho Wen Tsai will represent French Guiana at the Miss World competition, a &quot;historic first&quot; for the territory |work=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[:en:Kourou|Kourou]]
|-
|{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]
|{{sortname|Helena|Hawke|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Owens |first=David |date=5 Mayo 2025 |title=Student nurse is crowned Miss Wales 2025 |url=https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Nation Cymru |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|20
|Caerleon
|-
|{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]]
|{{sortname|María de los Ángeles|Ndong|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Nkene |first=Gabriel Ebang Oyono |date=9 Setyembre 2025 |title=Conozca a todas las ganadoras del certamen Miss Guinea Ecuatorial 2024 |language=es |trans-title=Meet all the winners of the Miss Equatorial Guinea 2024 pageant |website=Ahora Equatorial Guinea |url=https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804214509/https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |archive-date=4 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Malabo]]
|-
|{{Flagicon|GRC}} [[Gresya]]
|{{sortname|Mikaela|Kasari|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=73ος Διαγωνισμός Ομορφιάς: Star Hellas 2025 η Μικαέλα Κάσαρι – Λάμψη στο Fantasia Live |language=el |trans-title=73rd Beauty Contest: Star Hellas 2025 Mikaela Kasari – Shine at Fantasia Live |website=Showbiz TV |url=https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GLP|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Annaëlle|Ibo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Annaelle Ibo représentera la Guadeloupe à Miss Monde 2026 |language=fr |trans-title=Annaelle Ibo will represent Guadeloupe at Miss World 2026 |website=France-Antilles |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529111751/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |archive-date=29 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Metz
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Andrea|Ortíz|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guzmán |first=María Alejandra |date=1 Hunyo 2025 |title=Miss Guatemala Contest 2025: ¿Quiénes son las seis ganadoras que representarán a Guatemala en certámenes internacionales? |trans-title=Miss Guatemala Contest 2025: Who are the six winners who will represent Guatemala in international pageants? |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}&lt;/ref&gt;
|20
|Chiquimula
|-
|{{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]]
|{{sortname|Kelcia|Nelson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Kelcia Nelson crowned Miss World Guyana 2026 |language=en |website=Newsroom Guyana |url=https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Linden
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{sortname|Nevaeh|Allen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Enero 2026 |title=Nevaeh Allen is the new Miss Jamaica World |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|Linstead
|-
|{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Yui|Kawana|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Oktubre 2025 |title=『ミス・ワールド』日本代表に川名祐衣さん、憧れの存在は上戸彩 「刑事ものに出たい」 |trans-title=Yui Kawana is Japan's representative for Miss World, and her idol is Aya Ueto: &quot;I want to be in a detective show&quot; |url=https://www.sankei.com/article/20251022-BFZZXZT6E5LADJ5QA3UQNURWXQ/ |access-date=14 Nobyembre 2025 |website=Sankei Shimbun |language=ja }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Tokyo]]
|-
|{{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
|{{sortname|Marie Kemlyne|Félix|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Cerisier |first=Angella Laurancya |date=9 Hunyo 2026 |title=« ZOOMONS » sur Miss World Haïti 2026 : « Beauty with a Purpose »… ou « j’ai pas de connexion en fait » ! |trans-title=&quot;ZOOMONS&quot; on Miss World Haiti 2026: &quot;Beauty with a Purpose&quot;... or &quot;I don't actually have a connection!&quot; |url=https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/ |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Belinde Magzaine |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|25
|Jérémie
|-
|{{flagdeco|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|{{sortname|Julia|Horne|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2025 |title=New Miss Gibraltar looks ahead to a busy year |url=https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025 |access-date=10 Setyembre 2025 |website=Gibraltar Broadcasting Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Gibraltar|Hibraltar]]
|-
|{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]]
|{{sortname|Carly|Wilson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McLaughlin |first=Sophie |date=3 Hunyo 2025 |title=Carly Wilson crowned as Miss Northern Ireland 2025 |url=https://www.belfastlive.co.uk/whats-on/be/gallery/miss-northern-ireland-2025-named-31771078 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Belfast Live |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Rathfriland
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{sortname|Nikita|Porwal|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jose |first=Jinta |date=4 Setyembre 2024 |title=Who is Femina Miss India Madhya Pradesh 2024, Nikita Porwal? Learn now! |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/who-is-femina-miss-india-madhya-pradesh-2024-nikita-porwal-learn-now/articleshow/113066234.cms |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Ujjain
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]]
|{{sortname|Audrey Bianca|Callista|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sukardi |first=Muhammad |date=9 Hulyo 2025 |title=Profil Audrey Bianca, Pemenang Miss Indonesia 2025 |trans-title=Profile of Audrey Bianca, Winner of Miss Indonesia 2025 |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=iNews |language=id}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Jakarta]]
|-
|{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]
|{{sortname|Grace|Richardson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Billson |first=Chantelle |date=24 Nobyembre 2025 |title='Powerful and proud' student makes history as first out gay Miss England |language=en |website=PinkNews |url=https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124113009/https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |archive-date=24 Nobyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Leicester]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Caoimhe|Kenny|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Barr |first=Caoimhinn |date=16 Hunyo 2025 |title=Former Inishowen schoolgirl crowned Miss Ireland 2025 |language=en |website=Donegal Live |url=https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |url-status=live |access-date=10 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616160846/https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |archive-date=16 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|{{sortname|Lucrezia|Mangilli|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Hunyo 2024 |title=Chi è Lucrezia Mangilli, la nuova Miss Mondo Italia 2024 |trans-title=Who is Lucrezia Mangilli, the new Miss World Italy 2024 |url=https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Il Giornale |language=it}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Udine]]
|-
|{{flagicon|CAM}} [[Kambodya]]
|{{sortname|Leakena|In|nolink=1}}
|24
|[[Nom Pen]]
|-
|{{flagdeco|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]]
|{{sortname|Noura|Njikam|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mbassi |first=Jean |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Cameroun 2024 : Noura Raïssa Njikam remporte la couronne |trans-title=Miss Cameroon 2024: Noura Raïssa Njikam wins the crown |url=https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108231921/https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-date=8 Nobyembre 2024 |access-date=29 Hunyo 2024 |website=Le Bled Parle |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Yaoundé]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Angelina|Fan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Agosto 2024 |title=2024年第三届加拿大中国高校校友网球公开赛成功举办 |language=zh-Hans |trans-title=The 3rd Canada Chinese University Alumni Tennis Open 2024 was successfully held |website=Easyca.ca |url=https://easyca.ca/archives/409461 |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807031614/https://easyca.ca/archives/409461 |archive-date=7 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
| 24
| [[Toronto]]
|-
|{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Kristianna|Gordon|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Khôi |first=Minh |date=28 Marso 2026 |title=Điều đặc biệt của mỹ nhân Cayman thi Miss World 2026 |language=vi |trans-title=The Special Features of the Cayman Beauty Queen Competing in Miss World 2026 |website=Saostar |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329091136/https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |archive-date=29 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|West Bay
|-
|{{flagdeco|COK}} [[Kapuluang Cook]]
|{{sortname|Tiarē|Henry-Anguna|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;HACMCI&quot;&gt;{{cite news |last=Etches |first=Melina |date=4 Nobyembre 2025 |title=Henry-Anguna crowned Miss Cook Islands 2025 |website=Radio New Zealand |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219065209/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |archive-date=19 Disyembre 2025 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|23
|Titikaveka
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Bagym|Baltabaeva|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title=&quot;Қазақстан аруы - 2024&quot; байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the &quot;Miss Kazakhstan - 2024&quot; contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}&lt;/ref&gt;
|23
|Oskemen
|-
|{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Trizah Muhenje|Akala|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wangu |first=Mariam |date=20 Disyembre 2025 |title=Ivy Trizah Muhenje crowned Miss World Kenya 2026: A new Queen, A new era |language=en |website=TV47 Digital |url=https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118163138/https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |archive-date=18 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|{{sortname|Andrea|Romero|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morales |first=Carolina |date=6 Agosto 2024 |title=Quién es Andrea Romero, la nueva Miss Mundo Colombia 2024: tiene una anécdota con Iván Duque |trans-title=Who is Andrea Romero, the new Miss World Colombia 2024? She has an anecdote with Iván Duque |url=https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Diario AS |language=es-co}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Atlántico (Colombia)|Atlántico]]
|-
|{{Flagicon|Croatia}} [[Croatia|Kroasya]]
|{{sortname|Ema Helena|Vičar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 Oktubre 2025 |title=Ema Helena (23) je nova Miss Hrvatske |language=hr |trans-title=Ema Helena (23) is the new Miss Croatia |website=Index.hr |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029205303/https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |archive-date=29 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Zagreb]]
|-
|{{Flagicon|Laos}} [[Laos]]
|{{sortname|Mongkoutphet|Harnsana|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Hulyo 2026 |title=Miss World Laos Is Preserving Traditional Weaving Through Her Beauty With a Purpose Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Salavan
|-
|{{Flagicon|Lebanon}} [[Lebanon|Libano]]
|{{sortname|Perla|Harb|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Oktubre 2025 |title=Perla Harb wins Miss Lebanon 2025 crown in star-studded ceremony |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |access-date=21 Oktubre 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=en}}|&lt;/ref&gt;
|22
|Al-Maamriyah
|-
|{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]]
|{{sortname|Taanusiya|Chetty|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sokial |first=Sandra |date=4 Disyembre 2024 |title=Taanusiya Chetty wins Miss World Malaysia 2024 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded |access-date=10 Hulyo 2025 |website=The Star |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Kuala Lumpur]]
|-
|{{flagdeco|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Nicole|Spiteri|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hulyo 2024 |title=Nicole Spiteri wins Miss World Malta contest |url=https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=TVM News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|23
|Marsa
|-
|{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]]
|{{sortname|Laurence|Fibleuil|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pinel-Fereol |first=Peggy |date=14 Hunyo 2026 |title=Miss Martinique 2026 : Maureen-Alycia Lucea-Merlin représentera la Martinique à Miss France 2027 |language=fr |trans-title=Miss Martinique 2026: Maureen-Alycia Lucea-Merlin will represent Martinique at Miss France 2027 |website=Outre-mer La 1ère |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614055134/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |archive-date=14 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Le Robert
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]]
|{{sortname|Chirihan|Chergui|nolink=1}}
|–
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]]
|{{sortname|Shreeya|Bokhoree|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mungur |first=Nathalie Marion |date=25 Abril 2025 |title=Shreeya Bokhoree élue Miss World Mauritius 2026 |language=fr |trans-title=Shreeya Bokhoree elected Miss World Mauritius 2026 |website=Le Défi Media Group |url=https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Grand Port
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{sortname|Cassandra|García|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naranjo López |first=Itzel |date=30 Nobyembre 2025 |title=¿Quién es Cassandra García Olea, Miss México 2025? Competirá en Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Who is Cassandra García Olea, Miss Mexico 2025? She will compete in Miss World 2026 |website=SDP Noticias |url=https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Emiliano Zapata
|-
|{{flagicon|MGL}} [[Mongolya]]
|{{sortname|Enkhtuul|Bayarsaikhan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=24 Setyembre 2025 |title=“Miss World Mongolia-2026” фестивалийн үндэсний ялагчаар Б.Энхтуул шалгарлаа |url=https://ikon.mn/n/3i1p |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Ikon.mn |language=mn}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Ulan Bator]]
|-
|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Maša|Vukićević|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Abril 2026 |title=Maša Vukićević sa Cetinja predstavlja Crnu Goru na Izboru za miss svijeta |language=bs |trans-title=Maša Vukićević from Cetinje represents Montenegro at the Miss World Pageant |website=Cafe del Montenegro |url=https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Cetinje
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|Han Theint Theint |Aung|nolink=1}}
|20
|[[Yangon]]
|-
|{{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Elly|Aron|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nghifindaka |first=Lucia |date=2 Pebrero 2026 |title=Elly Aron crowned Miss NGO Namibia 2026 |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/node/114863 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|Ohangwena
|-
|{{NPL}}
|{{sortname|Luna|Luitel|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Sanskriti Pokharel |date=31 Agosto 2025 |title=Luna Luitel crowned Miss Nepal World 2025 |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |url-status=live |access-date=21 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902041014/https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |archive-date=2 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Katmandu]]
|-
|{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|{{sortname|Tamunosoye|Karibi-George|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Miss Bayelsa Crowned Miss World Nigeria 2026 |language=en |website=Silverbird Group |url=https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607061949/https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|Port Harcourt
|-
|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]]
|{{sortname|Belén|Cáceres|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Miss World Nicaragua Belen Cáceres Launches Her Beauty With A Purpose Project, One Smile at a Time |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Matagalpa
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Chloe|Robinson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bao Ngoc's rivals at Miss World have emerged |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608191438/https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |archive-date=8 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Auckland]]
|-
|{{flagicon|NED}} [[Holland|Olanda]]
|{{sortname|Charlotte|Boonstra|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Reitsma |first=Martin |date=7 Oktubre 2025 |title=Miss World Nederland, Beauty with A Purpose op Kasteel de Wittenburg |language=nl |website=Delft op Zondag |url=https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt |url-status=live |access-date=16 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Ang Haya]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|{{sortname|Madeline|Miller|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fernández |first=Diana |date=16 Hunyo 2026 |title=La modelo Madeline Elena Miller Vergara es la nueva Miss Mundo Panamá 2026 |language=es |trans-title=Model Madeline Elena Miller Vergara is the new Miss World Panama 2026 |website=Ellas |url=https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Lungsod ng Panama]]
|-
|{{flagicon|PER}} [[Peru]]
|{{sortname|Josiane|Sciotti|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Josiane Sciotti Wins Miss World Peru 2026 |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061836/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{flagicon|PHI}} [[Miss World Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Asia Rose|Simpson}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Lungsod Quezon]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|{{sortname|Kiia|Huutoniemi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Nobyembre 2025 |title=Huutoniemi Miss World Finland voittoon |language=fi |trans-title=Huutoniemi wins Miss World Finland |website=Ähtärijärven Uutisnuotta |url=https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101071417/https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |archive-date=1 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Jyväskylä
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|{{sortname|Maja|Todd|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Maja Todd została Miss Polonia 2025! Co wiemy o laureatce? |trans-title=Maja Todd is Miss Polonia 2025! What do we know about the winner? |url=https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Włocławek Nasze Miasto |language=pl-PL}}&lt;/ref&gt;
|21
|Katowice
|-
|{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Suil Anyelina|Pagán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sepúlveda Núñez |first=Bárbara |date=30 Hunyo 2026 |title=Conoce a la nueva Miss Mundo de Puerto Rico 2026: Así comienza el camino de Suil Anyelina Pagán |language=es |trans-title=Meet the new Miss World Puerto Rico 2026: This is how Suil Anyelina Pagán's journey begins |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|San Juan
|-
|{{flagicon|POR}} [[Portugal]]
|{{sortname|Vitória|Babinetchi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Antunes |first=Sandra Catarina |date=30 Hunyo 2026 |title=Jovem de Guimarães é a nova Miss World Portugal e vai representar o país no Vietname |language=pt |trans-title=A young woman from Guimarães is the new Miss World Portugal and will represent the country in Vietnam |website=Braga TV |url=https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|Guimarães
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|{{sortname|Indira|Ampiot|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Litaud |first=Emmanuelle |date=18 Mayo 2026 |title=«Déterminée à porter haut les couleurs de notre pays» : Indira Ampiot représentera la France à Miss Monde |language=fr |trans-title=&quot;Determined to proudly represent our country&quot;: Indira Ampiot will represent France at Miss World |website=TV Magazine |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100201/https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |archive-date=18 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Basse-Terre
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Joheirry|Mola|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Albuez |first=Maholi |date=12 Oktubre 2025 |title=Joheirry Mola es coronada Miss Mundo Dominicana 2025 |trans-title=Joheirry Mola is crowned Miss Mundo Dominicana 2025 |url=https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Nacional |language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Linda|Górecká|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soukup |first=Jaroslav |date=3 Mayo 2025 |title=Vítězkou Miss Czech Republic se stala Linda Górecká |trans-title=Linda Górecká was crowned Miss Czech Republic |url=https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novinky |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Adah|Mushibi|nolink=1}}
|26
|[[Lusaka]]
|-
|{{flagicon|SEN}} [[Senegal]]
|{{sortname|Fatima |Diop|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Hulyo 2026 |title=Fatoumata Diop portera les couleurs du Sénégal |language=fr |trans-title=Fatoumata Diop will represent Senegal |website=Le Soleil |url=https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260708134715/https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |archive-date=8 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dakar]]
|-
|{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]]
|{{sortname|Simona|Manojlović|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Pebrero 2026 |title=One je ponela titulu najlepše! Simona Manojlović je nova mis Srbije! |language=bs |trans-title=She took home the title of most beautiful! Simona Manojlović is the new Miss Serbia! |website=Republika |url=https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Novi Sad
|-
|{{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Brunette|Makanyiso|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Miss World Zimbabwe 2026 Brunette Makanyiso Champions Youth Empowerment at Teen Rescue Mission |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-zimbabwe-2026-brunette-makanyiso-champions-youth-empowerment-at-teen-rescue-mission/articleshow/154823908.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Chitungwiza
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|{{sortname|Aishwarya Nicole|Tan|nolink=1}}
|22
|[[Singapura]]
|-
|{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]]
|{{sortname|Foziya Abdullahi|Garad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hunyo 2026 |title=Foziya Abdullahi Garad Wins Miss World Somalia 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Mogadishu]]
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Prathibha|Liyanarachchi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hunyo 2026 |title=In conversation with Miss World Sri Lanka 2026 Prathibha Liyanaarachchi |url=https://themorning.lk//articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Morning |language=en}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]]
|{{sortname|Bianca|Lindström|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Maria Berit Bianca Santos Lindström Wins Miss World Sweden 2026 Crown |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628064744/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |archive-date=28 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{sortname|Latricia Ian|Sawe|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maricha |first=Julius |date=1 Mayo 2026 |title=Latricia Sawe: The girl who dreamt of flying, then ruled the runway |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|{{sortname|Kanteera|Techaphattanakul|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Mayo 2026 |title=งดงามทรงพลัง น้ำผึ้ง กานต์ธีรา คว้ามงมิสเวิลด์-ไทยแลนด์ 2026 พร้อมชิงมงฟ้าที่เวียดนาม ก.ย. นี้ |language=th |trans-title=Beautiful and powerful, Namphueng Kanteera wins the Miss World-Thailand 2026 crown and will compete for the Miss World title in Vietnam this September |website=Thairath |url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510185219/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854#goog_rewarded |archive-date=10 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Mae Yao
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|{{sortname|Min-seo|Cha|nolink=1}}
|20
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|South Sudan}} [[Timog Sudan]]
|{{sortname|Nyandeng Kerubino|Kuanyin|nolink=1}}
|–
|[[Juba]]
|-
|{{flagicon|TOG}} [[Togo]]
|{{sortname|Nadiratou|Afolabi|nolink=1}}
|23
|Sokodé
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|{{sortname|Georgia-Lee|Gill|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Disyembre 2025 |title=Georgia-Lee is Miss World T&amp;T |language=en |website=Trinidad Express Newspapers |url=https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Arima
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Ignacia|Fernández|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Valdez |first=Cynthia |date=10 Nobyembre 2025 |title=Ignacia Fernández, la nueva Miss Mundo Chile que ganó la corona a ritmo de death metal |language=es |trans-title=Ignacia Fernández, the new Miss World Chile who won the crown to the rhythm of death metal |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112193727/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal/ |archive-date=12 Nobyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|Las Condes
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Yifei|Dong|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Dong Yifei Set to Represent China at the 75th Anniversary edition of Miss World |language=en |website=Fermina India |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061123/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Qiqihar]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|{{sortname|Sıla|Saraydemir|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Disyembre 2025 |title=New Azra Akın! Who is Sıla Saraydemir, the 2025 Miss Turkey? |language=en |website=Haberler |url=https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Elle|Muhoza|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Setyembre 2025 |title=Who is Miss Uganda 2025, Elle Trivia Muhoza? |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The New Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Bukomansimbi
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Valeriia|Lisovska|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zelenetska |first=Vita |date=14 Disyembre 2025 |title=18-year-old Odesa resident Valeriia Lisovska received the crown of &quot;Miss Ukraine - 2025&quot; |language=en |website=Ukrainian National News |url=https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214143950/https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |archive-date=14 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Odessa]]
|-
|{{flagicon|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Janka|Végvári|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Végvári Janka lett a Miss World Hungary győztese |trans-title=Here is the beautiful winner! Janka Végvári became the winner of Miss World Hungary |url=https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Blikk |language=hu}}&lt;/ref&gt;
|18
|Mosonmagyaróvár
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|https://www.missworld.com/}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>fdvmw2tq319l3h2xr4ur7ltubmne8ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215780</id>
      <parentid>2215774</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T03:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2215780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52695" sha1="92dgudyf6rm1lqwvvmfc1la21i07m2y" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|name=Miss World 2026|image=|caption=|venue=[[Nha Trang]], Biyetnam|date=5 Setyembre 2026|broadcaster=|presenters=|entrants=|placements=|debuts={{Hlist|Butan|Eritreya|French Guiana|Mosambik|Pakistan}}|withdrawals=|returns={{hlist|Aruba|Bahamas|Guinea-Bissau|Kapuluang Cook|Kapuluang Turks at Caicos|Kosta Rika|Laos|Maruekos|Noruwega|Pidyi|Santa Lucia|Tansaniya|Timog Korea}}|before=[[Miss World 2025|2025]]|next=}}

Ang '''Miss World 2026''' ang magiging ika-73 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa [[Nha Trang]], Biyetnam sa 5 Setyembre 2026.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World 2026 for the first time |language=en |website=Voice of Vietnam |url=https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326224111/https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt; Kokoronahan ni [[Suchata Chuangsri]] ng Taylandiya ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kompetisyon.

== Kasaysayan ==

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
Noong 25 Marso 2026, inihayag ng Miss World Organization sa kanilang ''account'' sa ''[[Instagram]]'' na magaganap ang edisyong ito sa Biyetnam.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Miss World 2026 pageant to be held in Vietnam |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326222537/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt; Kinumpirma rin ni Hoàng Nhật Nam, direktor ng Miss World Vietnam, na mangunguna ang Biyetnam sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Tieu |first=Tan |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World pageant for the first time |language=en |website=Sài Gòn Giải Phóng |url=https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326225920/https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |archive-date=26 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kalahok ===

==== Mga pagpalit ====
Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World Estonia 2025 na si Henel Vare upang kumatawan sa kaniyang bansa matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi na si Mari-Ann Rõuk upang pagtuunan-pansin ang kaniyang pag-aaral.&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Külm |first=Ülo |date=17 Agosto 2025 |title=FOTOD: tema ongi uus Miss World Estonia 2025! |language=Estonian |trans-title=PHOTOS: She is the new Miss World Estonia 2025! |website=Nelli Teataja |url=https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |access-date=10 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817173439/https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |archive-date=17 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 Pebrero 2026 |title=Henel Vare Confirmed as Miss World Estonia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301193803/https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Miss World |language=en}}&lt;/ref&gt; Pinalitan ni Yifei Dong si Rongfei Gan bilang kinatawan ng Tsina dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=30 Disyembre 2024 |title=第73届世界小姐中国区总冠军诞生 中国地质大学研究生：网友称美的有气质！ |trans-title=The champion of the 73rd Miss World China was born. A graduate student from China University of Geosciences: Netizens said she is beautiful and has great temperament! |url=https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Sina}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dhakal |first=Rishika |date=3 Agosto 2024 |title=Ashma Kumari KC crowned Miss Nepal 2024 |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Alba|Tirtja|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bảo Ngọc's rivals at Miss World have emerged |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-post1849660.tpo |url-status=live |access-date=28 Hunyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608082221/https://tienphong.vn/vu-tau-hoa-dam-xe-tai-o-ha-noi-cuc-csgt-de-nghi-xem-xet-trach-nhiem-cua-tai-xe-o-to-post1849670.tpo |archive-date=8 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Tirana]]
|-
|{{Flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|{{sortname|Alina|Akselrad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=Alina Akselrad representará a Argentina en la competencia de Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Alina Akselrad will represent Argentina in the Miss World 2026 competition |website=Córdoba Interior Informa |url=https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513041450/https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |archive-date=13 May 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Córdoba
|-
|{{flagicon|ARM}} [[Armenya]]
|{{sortname|Monika|Harutjunjan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 Pebrero 2026 |title=Չեխահայ Մոնիկա Հարությունյանը «Հայաստանի գեղեցկուհի» 2026 ազգային մրցույթի հաղթող |language=hy |trans-title=Czech-Armenian Monika Harutjunjanova is the winner of the &quot;Miss Armenia 2026&quot; national contest |website=Orer |url=https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |url-status=live |access-date=6 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209183755/https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |archive-date=9 Pebrero 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Australya]]
|{{sortname|Olivija|Spanovskis|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rifai |date=12 Enero 2026 |title=7 Potret Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Curi Atensi! |language=id |trans-title=7 Portraits of Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Stealing Attention! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206192814/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |archive-date=6 Pebrero 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Adelaide]]
|-
|{{flagicon|BAH}} [[Bahamas]]
|{{sortname|Marechan|Burrows|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2025 |title=Miss World The Bahamas introduced |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328023048/https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |archive-date=28 Marso 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Nassau]]
|-
|{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]]
|{{sortname|Samanzar|Sayeed|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=|date=11 Hulyo 2026|title=কে হলেন এবারের মিস ওয়ার্ল্ড বাংলাদেশ|trans-title=Who is this year's Miss World Bangladesh?|url=https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|access-date=12 Hulyo 2026|website=Channel 24|language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dhaka]]
|-
|{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]
|{{sortname|Fatima|Koné|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=29 Hunyo 2025 |title=Beauté: Koné Fatima élue Miss Côte d’Ivoire 2025 |trans-title=Beauty: Koné Fatima elected Miss Côte d’Ivoire 2025 |url=https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Linfodrome |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|Azaguié
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Olga|Lombardo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Clapson |first=Colin |date=23 Pebrero 2026 |title=22-year-old student Olga Lombardo is new Miss Belgium |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/ |access-date=5 Hulyo 2026 |website=VRT NWS |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Leuven
|-
|{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]]
|{{sortname|Faith|Edgar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=17 Hunyo 2025 |title=Faith Edgar Crowned Miss World Belize 2025 |url=https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/ |access-date=9 Hulyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|24
|San Pedro
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Mística|Núñez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Primicia |first=Redacción |date=12 Nobyembre 2025 |title=Miss Falcón gana el Miss World Venezuela 2025 |url=https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|access-date=13 Nobyembre 2025 |website=Primicia|language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|Punto Fijo
|-
|{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{sortname|Bảo Ngọc|Nguyễn|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Agosto 2025 |title=Hoa hậu Bảo Ngọc thi Miss World |language=vi |trans-title=Miss Bảo Ngọc competes in Miss World |website=VnExpress |url=https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html |access-date=10 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Cần Thơ
|-
|{{flagicon|BIH}} [[Bosniya at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]]
|{{sortname|Lana|Jahić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 Hunyo 2026 |title=Tuzlanka Lana Jahić je nova Miss Bosne i Hercegovine |trans-title=Lana Jahić from Tuzla is the new Miss Bosnia and Herzegovina |url=https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628051312/https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |archive-date=28 Hunyo 2026 |access-date=5 Hulyo 2026 |website=Radio Sarajavo |language=bs}}&lt;/ref&gt;
|18
|Tuzla
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Ruth|Thomas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kgamanyane |first=Nnasaretha |date=25 March 2025 |title=Thomas prophecy on winning Miss Botswana comes to pass |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news |access-date=9 May 2025 |website=Mmegi Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Masunga
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Gabriela|Botelho|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nicolau |first=André |date=1 Pebrero 2026 |title=Gabriela Botelho, representante de Sergipe, é eleita Miss Brasil Mundo 2026 |language=pt-BR |trans-title=Gabriela Botelho, representing Sergipe, is elected Miss Brazil World 2026 |website=CNN Brasil |url=https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202040947/https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |archive-date=2 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Belo Horizonte
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Vanessa|Kraljevic|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ruiz |first=Melvy |date=28 Hunyo 2025 |title=La cruceña Vanessa Kraljevic es la nueva Miss Bolivia Mundo 2025 |trans-title=Vanessa Kraljevic from Santa Cruz is the new Miss Bolivia World 2025 |url=https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Eju.tv |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Santa Cruz de la Sierra]]
|-
|{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Lishantely|Jennie|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=16 Disyembre 2025 |title=Lishantely Jennie koroná komo Miss World Curaçao |language=pap |trans-title=Lishantely Jennie was crowned as Miss World Curaçao |website=extra.cw |url=https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125094420/https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |archive-date=25 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|Willemstad
|-
|{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Josephine|Bøttger|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=26 Abril 2026 |title=Lộ diện thêm nhiều người đẹp đến Việt Nam thi Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=More beauties revealed to be coming to Vietnam to compete in Miss World |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427012148/https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |archive-date=27 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Hillerød
|-
|{{flagdeco|ESA}} [[:en:Miss_El_Salvador|El Salvador]]
|{{sortname|Andrea|Rivas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Palacios |first=Marcella |date=1 Oktubre 2025 |title=Adriana Rivas, Miss Usulután, es la nueva Miss World El Salvador 2025/26 |trans-title=Adriana Rivas, Miss Usulután, is the new Miss World El Salvador 2025/26 |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Diario de Hoy}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[:en:Usulután|Usulután]]
|-
|{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]]
|{{sortname|Eilidh|MacDonald|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Peddi |first=Sarah |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Scotland 2025 winner revealed as stunning Glasgow beauty takes crown just before age cut-off |language=en |website=The Scottish Sun |url=https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Glasgow]]
|-
|{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]]
|{{sortname|Amadea|Zupan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Enero 2025 |title=Nova Miss Slovenije je postala Amadea Zupan iz Sežane |trans-title=Amadea Zupan from Sežana became the new Miss Slovenia |url=https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novice Svet24 |language=sl}}&lt;/ref&gt;
|26
|Sežana
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Elisabeth|Reynés|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Elisabeth Reynés, proclamada Miss World Spain 2026, será la representante de España en Miss Mundo |language=es |trans-title=Elisabeth Reynés, proclaimed Miss World Spain 2026, will be Spain's representative at Miss World |website=El Mundo |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Mallorca]]
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|{{sortname|Jade Lin |Glab|nolink=1}}
|26
|
|-
|{{flagdeco|EST}} [[Estonya]]
|{{sortname|Henel|Vare|nolink=1}}
|28
|[[Tallin]]
|-
|{{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]]
|{{sortname|Ruth|Yirgalem|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Abril 2026 |title=The Enduring Legacy of Miss World from London to Vietnam |language=en |website=Pulse of Africa |url=https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628062603/https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |archive-date=28 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Adis Abeba]]
|-
|{{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} [[French Guiana]]
|{{sortname|Audrey|Ho-Wen-Tsaï|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Hunyo 2026 |title=Audrey Ho Wen Tsai représentera la Guyane au concours Miss World, une « première historique » pour le territoire |language=fr |trans-title=Audrey Ho Wen Tsai will represent French Guiana at the Miss World competition, a &quot;historic first&quot; for the territory |work=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[:en:Kourou|Kourou]]
|-
|{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]
|{{sortname|Helena|Hawke|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Owens |first=David |date=5 Mayo 2025 |title=Student nurse is crowned Miss Wales 2025 |url=https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Nation Cymru |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|20
|Caerleon
|-
|{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]]
|{{sortname|María de los Ángeles|Ndong|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Nkene |first=Gabriel Ebang Oyono |date=9 Setyembre 2025 |title=Conozca a todas las ganadoras del certamen Miss Guinea Ecuatorial 2024 |language=es |trans-title=Meet all the winners of the Miss Equatorial Guinea 2024 pageant |website=Ahora Equatorial Guinea |url=https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804214509/https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |archive-date=4 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Malabo]]
|-
|{{Flagicon|GRC}} [[Gresya]]
|{{sortname|Mikaela|Kasari|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=73ος Διαγωνισμός Ομορφιάς: Star Hellas 2025 η Μικαέλα Κάσαρι – Λάμψη στο Fantasia Live |language=el |trans-title=73rd Beauty Contest: Star Hellas 2025 Mikaela Kasari – Shine at Fantasia Live |website=Showbiz TV |url=https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Atenas]]
|-
|{{flagicon|GLP|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Annaëlle|Ibo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Annaelle Ibo représentera la Guadeloupe à Miss Monde 2026 |language=fr |trans-title=Annaelle Ibo will represent Guadeloupe at Miss World 2026 |website=France-Antilles |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529111751/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |archive-date=29 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Metz
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Andrea|Ortíz|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guzmán |first=María Alejandra |date=1 Hunyo 2025 |title=Miss Guatemala Contest 2025: ¿Quiénes son las seis ganadoras que representarán a Guatemala en certámenes internacionales? |trans-title=Miss Guatemala Contest 2025: Who are the six winners who will represent Guatemala in international pageants? |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}&lt;/ref&gt;
|20
|Chiquimula
|-
|{{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]]
|{{sortname|Kelcia|Nelson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Kelcia Nelson crowned Miss World Guyana 2026 |language=en |website=Newsroom Guyana |url=https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Linden
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{sortname|Nevaeh|Allen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Enero 2026 |title=Nevaeh Allen is the new Miss Jamaica World |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|Linstead
|-
|{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Yui|Kawana|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=22 Oktubre 2025 |title=『ミス・ワールド』日本代表に川名祐衣さん、憧れの存在は上戸彩 「刑事ものに出たい」 |trans-title=Yui Kawana is Japan's representative for Miss World, and her idol is Aya Ueto: &quot;I want to be in a detective show&quot; |url=https://www.sankei.com/article/20251022-BFZZXZT6E5LADJ5QA3UQNURWXQ/ |access-date=14 Nobyembre 2025 |website=Sankei Shimbun |language=ja }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Tokyo]]
|-
|{{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
|{{sortname|Marie Kemlyne|Félix|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Cerisier |first=Angella Laurancya |date=9 Hunyo 2026 |title=« ZOOMONS » sur Miss World Haïti 2026 : « Beauty with a Purpose »… ou « j’ai pas de connexion en fait » ! |trans-title=&quot;ZOOMONS&quot; on Miss World Haiti 2026: &quot;Beauty with a Purpose&quot;... or &quot;I don't actually have a connection!&quot; |url=https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/ |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Belinde Magzaine |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|25
|Jérémie
|-
|{{flagdeco|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]
|{{sortname|Julia|Horne|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2025 |title=New Miss Gibraltar looks ahead to a busy year |url=https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025 |access-date=10 Setyembre 2025 |website=Gibraltar Broadcasting Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Gibraltar|Hibraltar]]
|-
|{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]]
|{{sortname|Carly|Wilson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McLaughlin |first=Sophie |date=3 Hunyo 2025 |title=Carly Wilson crowned as Miss Northern Ireland 2025 |url=https://www.belfastlive.co.uk/whats-on/be/gallery/miss-northern-ireland-2025-named-31771078 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Belfast Live |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Rathfriland
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{sortname|Nikita|Porwal|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jose |first=Jinta |date=4 Setyembre 2024 |title=Who is Femina Miss India Madhya Pradesh 2024, Nikita Porwal? Learn now! |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/who-is-femina-miss-india-madhya-pradesh-2024-nikita-porwal-learn-now/articleshow/113066234.cms |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Ujjain
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]]
|{{sortname|Audrey Bianca|Callista|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sukardi |first=Muhammad |date=9 Hulyo 2025 |title=Profil Audrey Bianca, Pemenang Miss Indonesia 2025 |trans-title=Profile of Audrey Bianca, Winner of Miss Indonesia 2025 |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=iNews |language=id}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Jakarta]]
|-
|{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]
|{{sortname|Grace|Richardson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Billson |first=Chantelle |date=24 Nobyembre 2025 |title='Powerful and proud' student makes history as first out gay Miss England |language=en |website=PinkNews |url=https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124113009/https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |archive-date=24 Nobyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Leicester]]
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Caoimhe|Kenny|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Barr |first=Caoimhinn |date=16 Hunyo 2025 |title=Former Inishowen schoolgirl crowned Miss Ireland 2025 |language=en |website=Donegal Live |url=https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |url-status=live |access-date=10 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616160846/https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |archive-date=16 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Dublin]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|{{sortname|Lucrezia|Mangilli|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Hunyo 2024 |title=Chi è Lucrezia Mangilli, la nuova Miss Mondo Italia 2024 |trans-title=Who is Lucrezia Mangilli, the new Miss World Italy 2024 |url=https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Il Giornale |language=it}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Udine]]
|-
|{{flagicon|CAM}} [[Kambodya]]
|{{sortname|Leakena|In|nolink=1}}
|24
|[[Nom Pen]]
|-
|{{flagdeco|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]]
|{{sortname|Noura|Njikam|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mbassi |first=Jean |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Cameroun 2024 : Noura Raïssa Njikam remporte la couronne |trans-title=Miss Cameroon 2024: Noura Raïssa Njikam wins the crown |url=https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108231921/https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-date=8 Nobyembre 2024 |access-date=29 Hunyo 2024 |website=Le Bled Parle |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Yaoundé]]
|-
|{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Angelina|Fan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Agosto 2024 |title=2024年第三届加拿大中国高校校友网球公开赛成功举办 |language=zh-Hans |trans-title=The 3rd Canada Chinese University Alumni Tennis Open 2024 was successfully held |website=Easyca.ca |url=https://easyca.ca/archives/409461 |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807031614/https://easyca.ca/archives/409461 |archive-date=7 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
| 24
| [[Toronto]]
|-
|{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Kristianna|Gordon|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Khôi |first=Minh |date=28 Marso 2026 |title=Điều đặc biệt của mỹ nhân Cayman thi Miss World 2026 |language=vi |trans-title=The Special Features of the Cayman Beauty Queen Competing in Miss World 2026 |website=Saostar |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329091136/https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |archive-date=29 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|West Bay
|-
|{{flagdeco|COK}} [[Kapuluang Cook]]
|{{sortname|Tiarē|Henry-Anguna|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;HACMCI&quot;&gt;{{cite news |last=Etches |first=Melina |date=4 Nobyembre 2025 |title=Henry-Anguna crowned Miss Cook Islands 2025 |website=Radio New Zealand |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219065209/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |archive-date=19 Disyembre 2025 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|23
|Titikaveka
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Bagym|Baltabaeva|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title=&quot;Қазақстан аруы - 2024&quot; байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the &quot;Miss Kazakhstan - 2024&quot; contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}&lt;/ref&gt;
|23
|Oskemen
|-
|{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Trizah Muhenje|Akala|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wangu |first=Mariam |date=20 Disyembre 2025 |title=Ivy Trizah Muhenje crowned Miss World Kenya 2026: A new Queen, A new era |language=en |website=TV47 Digital |url=https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118163138/https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |archive-date=18 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
|{{sortname|Andrea|Romero|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Morales |first=Carolina |date=6 Agosto 2024 |title=Quién es Andrea Romero, la nueva Miss Mundo Colombia 2024: tiene una anécdota con Iván Duque |trans-title=Who is Andrea Romero, the new Miss World Colombia 2024? She has an anecdote with Iván Duque |url=https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Diario AS |language=es-co}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Atlántico (Colombia)|Atlántico]]
|-
|{{Flagicon|Croatia}} [[Croatia|Kroasya]]
|{{sortname|Ema Helena|Vičar|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 Oktubre 2025 |title=Ema Helena (23) je nova Miss Hrvatske |language=hr |trans-title=Ema Helena (23) is the new Miss Croatia |website=Index.hr |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029205303/https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |archive-date=29 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Zagreb]]
|-
|{{Flagicon|Laos}} [[Laos]]
|{{sortname|Mongkoutphet|Harnsana|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Hulyo 2026 |title=Miss World Laos Is Preserving Traditional Weaving Through Her Beauty With a Purpose Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Salavan
|-
|{{Flagicon|Lebanon}} [[Lebanon|Libano]]
|{{sortname|Perla|Harb|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Oktubre 2025 |title=Perla Harb wins Miss Lebanon 2025 crown in star-studded ceremony |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |access-date=21 Oktubre 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=en}}|&lt;/ref&gt;
|22
|Al-Maamriyah
|-
|{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]]
|{{sortname|Taanusiya|Chetty|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sokial |first=Sandra |date=4 Disyembre 2024 |title=Taanusiya Chetty wins Miss World Malaysia 2024 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded |access-date=10 Hulyo 2025 |website=The Star |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Kuala Lumpur]]
|-
|{{flagdeco|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Nicole|Spiteri|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Hulyo 2024 |title=Nicole Spiteri wins Miss World Malta contest |url=https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=TVM News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|23
|Marsa
|-
|{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]]
|{{sortname|Laurence|Fibleuil|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pinel-Fereol |first=Peggy |date=14 Hunyo 2026 |title=Miss Martinique 2026 : Maureen-Alycia Lucea-Merlin représentera la Martinique à Miss France 2027 |language=fr |trans-title=Miss Martinique 2026: Maureen-Alycia Lucea-Merlin will represent Martinique at Miss France 2027 |website=Outre-mer La 1ère |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614055134/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |archive-date=14 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Le Robert
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]]
|{{sortname|Chirihan|Chergui|nolink=1}}
|–
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]]
|{{sortname|Shreeya|Bokhoree|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mungur |first=Nathalie Marion |date=25 Abril 2025 |title=Shreeya Bokhoree élue Miss World Mauritius 2026 |language=fr |trans-title=Shreeya Bokhoree elected Miss World Mauritius 2026 |website=Le Défi Media Group |url=https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Grand Port
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{sortname|Cassandra|García|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Naranjo López |first=Itzel |date=30 Nobyembre 2025 |title=¿Quién es Cassandra García Olea, Miss México 2025? Competirá en Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Who is Cassandra García Olea, Miss Mexico 2025? She will compete in Miss World 2026 |website=SDP Noticias |url=https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Emiliano Zapata
|-
|{{flagicon|MGL}} [[Mongolya]]
|{{sortname|Enkhtuul|Bayarsaikhan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=24 Setyembre 2025 |title=“Miss World Mongolia-2026” фестивалийн үндэсний ялагчаар Б.Энхтуул шалгарлаа |url=https://ikon.mn/n/3i1p |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Ikon.mn |language=mn}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Ulan Bator]]
|-
|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Maša|Vukićević|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 Abril 2026 |title=Maša Vukićević sa Cetinja predstavlja Crnu Goru na Izboru za miss svijeta |language=bs |trans-title=Maša Vukićević from Cetinje represents Montenegro at the Miss World Pageant |website=Cafe del Montenegro |url=https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Cetinje
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|Han Theint Theint |Aung|nolink=1}}
|20
|[[Yangon]]
|-
|{{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Elly|Aron|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nghifindaka |first=Lucia |date=2 Pebrero 2026 |title=Elly Aron crowned Miss NGO Namibia 2026 |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/node/114863 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|Ohangwena
|-
|{{NPL}}
|{{sortname|Luna|Luitel|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Sanskriti Pokharel |date=31 Agosto 2025 |title=Luna Luitel crowned Miss Nepal World 2025 |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |url-status=live |access-date=21 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902041014/https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |archive-date=2 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Katmandu]]
|-
|{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|{{sortname|Tamunosoye|Karibi-George|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Miss Bayelsa Crowned Miss World Nigeria 2026 |language=en |website=Silverbird Group |url=https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607061949/https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|Port Harcourt
|-
|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]]
|{{sortname|Belén|Cáceres|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Miss World Nicaragua Belen Cáceres Launches Her Beauty With A Purpose Project, One Smile at a Time |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Matagalpa
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Chloe|Robinson|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bao Ngoc's rivals at Miss World have emerged |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608191438/https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |archive-date=8 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Auckland]]
|-
|{{flagicon|NED}} [[Holland|Olanda]]
|{{sortname|Charlotte|Boonstra|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Reitsma |first=Martin |date=7 Oktubre 2025 |title=Miss World Nederland, Beauty with A Purpose op Kasteel de Wittenburg |language=nl |website=Delft op Zondag |url=https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt |url-status=live |access-date=16 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Ang Haya]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
|{{sortname|Madeline|Miller|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fernández |first=Diana |date=16 Hunyo 2026 |title=La modelo Madeline Elena Miller Vergara es la nueva Miss Mundo Panamá 2026 |language=es |trans-title=Model Madeline Elena Miller Vergara is the new Miss World Panama 2026 |website=Ellas |url=https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Lungsod ng Panama]]
|-
|{{flagicon|PER}} [[Peru]]
|{{sortname|Josiane|Sciotti|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Josiane Sciotti Wins Miss World Peru 2026 |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061836/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{flagicon|PHI}} [[Miss World Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Asia Rose|Simpson}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Lungsod Quezon]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|{{sortname|Kiia|Huutoniemi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Nobyembre 2025 |title=Huutoniemi Miss World Finland voittoon |language=fi |trans-title=Huutoniemi wins Miss World Finland |website=Ähtärijärven Uutisnuotta |url=https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101071417/https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |archive-date=1 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Jyväskylä
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|{{sortname|Maja|Todd|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Maja Todd została Miss Polonia 2025! Co wiemy o laureatce? |trans-title=Maja Todd is Miss Polonia 2025! What do we know about the winner? |url=https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Włocławek Nasze Miasto |language=pl-PL}}&lt;/ref&gt;
|21
|Katowice
|-
|{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Suil Anyelina|Pagán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sepúlveda Núñez |first=Bárbara |date=30 Hunyo 2026 |title=Conoce a la nueva Miss Mundo de Puerto Rico 2026: Así comienza el camino de Suil Anyelina Pagán |language=es |trans-title=Meet the new Miss World Puerto Rico 2026: This is how Suil Anyelina Pagán's journey begins |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|San Juan
|-
|{{flagicon|POR}} [[Portugal]]
|{{sortname|Vitória|Babinetchi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Antunes |first=Sandra Catarina |date=30 Hunyo 2026 |title=Jovem de Guimarães é a nova Miss World Portugal e vai representar o país no Vietname |language=pt |trans-title=A young woman from Guimarães is the new Miss World Portugal and will represent the country in Vietnam |website=Braga TV |url=https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|Guimarães
|-
|{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|{{sortname|Indira|Ampiot|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Litaud |first=Emmanuelle |date=18 Mayo 2026 |title=«Déterminée à porter haut les couleurs de notre pays» : Indira Ampiot représentera la France à Miss Monde |language=fr |trans-title=&quot;Determined to proudly represent our country&quot;: Indira Ampiot will represent France at Miss World |website=TV Magazine |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100201/https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |archive-date=18 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Basse-Terre
|-
|{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Joheirry|Mola|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Albuez |first=Maholi |date=12 Oktubre 2025 |title=Joheirry Mola es coronada Miss Mundo Dominicana 2025 |trans-title=Joheirry Mola is crowned Miss Mundo Dominicana 2025 |url=https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Nacional |language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Linda|Górecká|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soukup |first=Jaroslav |date=3 Mayo 2025 |title=Vítězkou Miss Czech Republic se stala Linda Górecká |trans-title=Linda Górecká was crowned Miss Czech Republic |url=https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novinky |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Adah|Mushibi|nolink=1}}
|26
|[[Lusaka]]
|-
|{{flagicon|SEN}} [[Senegal]]
|{{sortname|Fatima |Diop|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Hulyo 2026 |title=Fatoumata Diop portera les couleurs du Sénégal |language=fr |trans-title=Fatoumata Diop will represent Senegal |website=Le Soleil |url=https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260708134715/https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |archive-date=8 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dakar]]
|-
|{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]]
|{{sortname|Simona|Manojlović|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Pebrero 2026 |title=One je ponela titulu najlepše! Simona Manojlović je nova mis Srbije! |language=bs |trans-title=She took home the title of most beautiful! Simona Manojlović is the new Miss Serbia! |website=Republika |url=https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026 |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Novi Sad
|-
|{{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Brunette|Makanyiso|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Miss World Zimbabwe 2026 Brunette Makanyiso Champions Youth Empowerment at Teen Rescue Mission |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-zimbabwe-2026-brunette-makanyiso-champions-youth-empowerment-at-teen-rescue-mission/articleshow/154823908.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Chitungwiza
|-
|{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]
|{{sortname|Aishwarya Nicole|Tan|nolink=1}}
|22
|[[Singapura]]
|-
|{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]]
|{{sortname|Foziya Abdullahi|Garad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hunyo 2026 |title=Foziya Abdullahi Garad Wins Miss World Somalia 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Mogadishu]]
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Prathibha|Liyanarachchi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hunyo 2026 |title=In conversation with Miss World Sri Lanka 2026 Prathibha Liyanaarachchi |url=https://themorning.lk//articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Morning |language=en}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]]
|{{sortname|Bianca|Lindström|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Maria Berit Bianca Santos Lindström Wins Miss World Sweden 2026 Crown |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628064744/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |archive-date=28 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Estokolmo]]
|-
|{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{sortname|Latricia Ian|Sawe|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maricha |first=Julius |date=1 Mayo 2026 |title=Latricia Sawe: The girl who dreamt of flying, then ruled the runway |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]]
|{{sortname|Kanteera|Techaphattanakul|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Mayo 2026 |title=งดงามทรงพลัง น้ำผึ้ง กานต์ธีรา คว้ามงมิสเวิลด์-ไทยแลนด์ 2026 พร้อมชิงมงฟ้าที่เวียดนาม ก.ย. นี้ |language=th |trans-title=Beautiful and powerful, Namphueng Kanteera wins the Miss World-Thailand 2026 crown and will compete for the Miss World title in Vietnam this September |website=Thairath |url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510185219/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854#goog_rewarded |archive-date=10 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Mae Yao
|-
|{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]]
|{{sortname|Min-seo|Cha|nolink=1}}
|20
|[[Seoul]]
|-
|{{flagicon|South Sudan}} [[Timog Sudan]]
|{{sortname|Nyandeng Kerubino|Kuanyin|nolink=1}}
|–
|[[Juba]]
|-
|{{flagicon|TOG}} [[Togo]]
|{{sortname|Nadiratou|Afolabi|nolink=1}}
|23
|Sokodé
|-
|{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]
|{{sortname|Georgia-Lee|Gill|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 Disyembre 2025 |title=Georgia-Lee is Miss World T&amp;T |language=en |website=Trinidad Express Newspapers |url=https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Arima
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Ignacia|Fernández|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Valdez |first=Cynthia |date=10 Nobyembre 2025 |title=Ignacia Fernández, la nueva Miss Mundo Chile que ganó la corona a ritmo de death metal |language=es |trans-title=Ignacia Fernández, the new Miss World Chile who won the crown to the rhythm of death metal |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112193727/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal/ |archive-date=12 Nobyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|Las Condes
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Yifei|Dong|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Dong Yifei Set to Represent China at the 75th Anniversary edition of Miss World |language=en |website=Fermina India |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061123/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Qiqihar]]
|-
|{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]]
|{{sortname|Sıla|Saraydemir|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 Disyembre 2025 |title=New Azra Akın! Who is Sıla Saraydemir, the 2025 Miss Turkey? |language=en |website=Haberler |url=https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/ |access-date=9 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Elle|Muhoza|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Setyembre 2025 |title=Who is Miss Uganda 2025, Elle Trivia Muhoza? |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The New Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22
|Bukomansimbi
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Valeriia|Lisovska|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zelenetska |first=Vita |date=14 Disyembre 2025 |title=18-year-old Odesa resident Valeriia Lisovska received the crown of &quot;Miss Ukraine - 2025&quot; |language=en |website=Ukrainian National News |url=https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214143950/https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |archive-date=14 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Odessa]]
|-
|{{flagicon|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Janka|Végvári|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Végvári Janka lett a Miss World Hungary győztese |trans-title=Here is the beautiful winner! Janka Végvári became the winner of Miss World Hungary |url=https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Blikk |language=hu}}&lt;/ref&gt;
|18
|Mosonmagyaróvár
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|https://www.missworld.com/}}
{{Miss World}}
[[Kategorya:Miss World]]</text>
      <sha1>92dgudyf6rm1lqwvvmfc1la21i07m2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haja Amina Appi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337506</id>
    <revision>
      <id>2215775</id>
      <parentid>2214132</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T02:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2214132 ni [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[User talk:InternetArchiveBot|Usapan]]) ot really a dead link, the ncca website must verify if you're human before you access the site</comment>
      <origin>2215775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4773" sha1="hdzq4aij45bm3zsm9t9eaakkzakqwk3" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| honorific_prefix = &lt;!--Honorific prefix for a respected elder in Fu Yabing's ethnic group--&gt;
| name             = Haja Amina Appi
| image            = 
| image_size       = 230px
| alt              = 
| caption          = 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_name       = 
| birth_date       = {{Birth date|1925|06|25}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{Death date and age|2013|04|02|1925|06|25}}
| death_place      = 
| resting_place    = 
| nationality      = Pilipino
| education        = 
| alma_mater       = 
| known_for        = Paghahabi ng banig
| notable_works    = 
| style            = ''Tepo''
| movement         = 
| spouse           = 
| partner          = 
| parents          = 
| father           = 
| mother           = 
| relatives        = 
| family           = 
| awards           = {{awd|[[Gawad sa Manlilikha ng Bayan]]|2004}}
| elected          = 
| patrons          = 
| memorials        = 
| website          = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
| module           = 
}}
Si '''Haja Amina Appi''' (Hunyo 25, 1925 - Abril 2, 2013) ay isang [[Kababaihan sa Pilipinas|Pilipinang]] ginawaran ng parangal bilang [[Gawad sa Manlilikha ng Bayan|Manlilikha ng Bayan]] ng 2004 dahil sa kanyang kadalubhasaan sa paghahabi ng banig gamit ang pamamaraan na ''tepo'' ng katutubong komunidad ng Sama.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Tobias |first=Maricris Jan |title=National Living Treasures: Haja Amina Appi |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/gamaba/national-living-treasures-haja-amina-appi/?__cf_chl_rt_tk=iIgcXMj1fJ9XALOvWcd4WCOg6GFp43_gNH0r0yfdoow-1774511007-1.0.1.1-sx4lm.5wtlIh0KwwqBSyBvXXMqXT8mynh.xapbOz5AU |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=National Commission for Culture and the Arts - Republic of the Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==Personal na buhay==
Isinilang si Haja Amina Appi noong Hunyo 25, 1925. Nanirahan siya sa Ungos Matata sa bayan ng [[Tandubas]] sa lalawigan ng [[Tawi-Tawi|Tawi-tawi]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Tobias |first=Maricris Jan |title=Weaving Color Into Culture |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000210784 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=UNESCO UNESDOC Digital Library}}&lt;/ref&gt; Namatay siya noong Abril 2, 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cabato |first=Luisa |date=2025-07-17 |title=Marcos sets centennial year for Manlilikha ng Bayan Haja Amina Appi |url=https://newsinfo.inquirer.net/2083062/marcos-sets-centennial-year-for-manlilikha-ng-bayan-haja-amina-appi |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Manghahabi==
Kumukuha si Haja Amina Appi ng mga dahon ng pandan sa likod ng kanilang bahay sa Ungos Matata at kanyang ginagamit upang makahabi ng banig gamit ang tradisyunal na pamamaraan ng Sama na tinatawag na ''tepo''.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

Inaalisan ni Appi ng mga tinik ang mga dahon ng pandan gamit ang isang kutsilyo. Pinuputol niya ang mga ito gamit ang isang manipis na piraso ng kahoy na may matutulig na ngipin na tinatawag na ''jangat deyum''. Ang resulta ng prosesong ito ay makikitid na mga tadyang. Pinatutuyo niya sa araw ang mga tadyang at pinipipi sa ilalim ng isang malaking troso. Kinukulayan niya ang mga ito sa pamamagitan ng pagpapakulo gamit ang ''anjibi'' na isang komersyal na pulbos na pangulay. Paulit-ulit na dinudurog ni Appi ang mga nakulayang tangkay ng dahon ng pandan gamit ang paggoso o mabigat na troso upang ang mga ito ay maayos na matuyo at hindi nagiging malutong. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Sa paggawa ng banig ay ginagamit ni Appi ang tradisyunal na pamamaraan subalit bumubuo siya ng kanyang sariling mga modernong disenyo gamit ang paghahalo ng mga kulay at biswalisasyon at pagpapatupad ng kanyang mga sariling disenyo.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Manlilikha ng Bayan==
Pinarangalan si Haja Amina Appi bilang Manlilikha ng Bayan noong 2004 dahil sa kanyang kahusayan sa paghabi ng banig gamit ang tradisyunal na paghahabi ng mga Sama na matatagpuan sa Ungos Matata.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Simula Hunyo 25, 2025 hanggang Huno 24, 2026 ay idineklara ni Pangulong [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr]]. bilang Sentenyal na Taong ng Manlilikha ng Bayan na si Haja Amina Appi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Proclamation No. 963 Declaring the Period 25 June 2025 to 24 June 2026 as the Centennial Year of Manlilikha ng Bayan Haja Amina Appi |url=https://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2025/07jul/20250704-PROC-963-FRM.pdf |url-status=live |access-date=2026-03-26 |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines}}&lt;/ref&gt; 

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Panlabas na link==
* [https://www.youtube.com/watch?v=jUKCQh56mPo Itinatampok si Haja Amina Appi sa ''Youtube channel'' ng UNESCO ICHCAP]</text>
      <sha1>hdzq4aij45bm3zsm9t9eaakkzakqwk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang tagagamit:Gambo7</title>
    <ns>3</ns>
    <id>338597</id>
    <revision>
      <id>2215692</id>
      <parentid>2215638</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39381-93</username>
        <id>163972</id>
      </contributor>
      <comment>Updating</comment>
      <origin>2215692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4130" sha1="42qsesiaguus28vwngqop49v7hww992" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at [[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]] are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];

the basketball players: [[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];

the politicians: [[it:Francesco D'Alessio]];

the footballers: [[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];

Others: [[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]] ; [[it:Glen Rice (1991)]].


Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>42qsesiaguus28vwngqop49v7hww992</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215693</id>
      <parentid>2215692</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39381-93</username>
        <id>163972</id>
      </contributor>
      <origin>2215693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4129" sha1="pxpkb6d5j1f15wye4j116war1ek5v5e" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at [[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]] are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];

the basketball players: [[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];

the politicians: [[it:Francesco D'Alessio]];

the footballers: [[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];

Others: [[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]] ; [[it:Glen Rice (1991)]].

Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>pxpkb6d5j1f15wye4j116war1ek5v5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215694</id>
      <parentid>2215693</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39381-93</username>
        <id>163972</id>
      </contributor>
      <origin>2215694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4129" sha1="tl5kbukwokfh0poeophqd878h7pzndp" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at [[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]] are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];

the basketball players: [[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];

the politicians: [[it:Francesco D'Alessio]];

the footballers: [[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];

Others: [[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]] ; [[it:Glen Rice (1991)]].

Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>tl5kbukwokfh0poeophqd878h7pzndp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215695</id>
      <parentid>2215694</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T14:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39381-93</username>
        <id>163972</id>
      </contributor>
      <origin>2215695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4129" sha1="i9ypxq2kic5bqy28iudgqcua2pmsp16" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at [[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]] are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];

the basketball players: [[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];

the politicians: [[it:Francesco D'Alessio]];

the footballers: [[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];

Others: [[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]] ; [[it:Glen Rice (1991)]].

Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>i9ypxq2kic5bqy28iudgqcua2pmsp16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215730</id>
      <parentid>2215695</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T23:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39168-75</username>
        <id>164004</id>
      </contributor>
      <origin>2215730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4128" sha1="cavikjej8h3tjejuj3nswzxkszmyflp" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at [[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]] are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];

the basketball players: [[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Glen Rice (1991)]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];

the politicians: [[it:Francesco D'Alessio]];

the footballers: [[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];

Others: [[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]];

Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>cavikjej8h3tjejuj3nswzxkszmyflp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215805</id>
      <parentid>2215730</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T09:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gambo7</username>
        <id>44392</id>
      </contributor>
      <comment>/* Correction requests */</comment>
      <origin>2215805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="oasa7je4x2zwv1x9ihuoa56wpuby02v" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at &lt;del&gt;[[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]]&lt;/del&gt; are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

&lt;del&gt;[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];&lt;/del&gt;

the basketball players: &lt;del&gt;[[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Glen Rice (1991)]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];&lt;/del&gt;

the politicians: &lt;del&gt;[[it:Francesco D'Alessio]];&lt;/del&gt;

the footballers: &lt;del&gt;[[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];&lt;/del&gt;

Others: &lt;del&gt;[[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]];&lt;/del&gt;

Remaining incorrect titles: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]].
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>oasa7je4x2zwv1x9ihuoa56wpuby02v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215813</id>
      <parentid>2215805</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gambo7</username>
        <id>44392</id>
      </contributor>
      <comment>/* Correction requests */</comment>
      <origin>2215813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="hmclix2msdke5h6v5hf5g3tvbplyum8" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at &lt;del&gt;[[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]]&lt;/del&gt; are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

&lt;del&gt;[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];&lt;/del&gt;

the basketball players: &lt;del&gt;[[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Glen Rice (1991)]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];&lt;/del&gt;

the politicians: &lt;del&gt;[[it:Francesco D'Alessio]];&lt;/del&gt;

the footballers: &lt;del&gt;[[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];&lt;/del&gt;

Others: &lt;del&gt;[[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]];&lt;/del&gt;

Remaining incorrect titles: &lt;del&gt;[[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Yoü and I]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]].&lt;/del&gt;
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hmclix2msdke5h6v5hf5g3tvbplyum8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katalogong Messier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338810</id>
    <revision>
      <id>2215796</id>
      <parentid>2215524</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T06:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>/* Listahan ng mga bagay ng Messier */ Naglagay ng kategorya ng konstelasyon/talampad. (Putted a constellation category.)</comment>
      <origin>2215796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5110" sha1="07n9fnydkt5kzm1canrj4ipkjzw1lsj" xml:space="preserve">{{Infobox astronomical survey
| name = Katalogong Messier
| image = All messier objects (numbered).jpg
| caption = Lahat ng mga bagay ng Messier (mula [[Crab Nebula|M1]] hanggang [[Messier 110 (galaksiya)|M110]])
| type = Katalogo ng astronomiya
| namedafter = [[Charles Messier]]
| published = 1774 (paunang bersyon)
}}

Ang '''Katalogong Messier''' (Ingles: ''Messier Catalog'' o ''Messier Catalogue'') ay isang listahan ng 110 malalim na bagay sa kalawakan na pinagsama-sama ng Pranses na astronomong si [[Charles Messier]] noong 1771.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Messier catalog {{!}} Deep-Sky Objects, Nebulae &amp; Galaxies {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Messier's Original Catalog of 1771 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/history/m-cat71.html |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt;

Noong 1781, umabot na sa 103 ng mga bagay na isinama sa katalogo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Original Messier Catalog of 1781 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/Mcat/mcat1781.html#messier1781 |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, pitong bagay ang natuklasan mula sa kaniyang mga tala at obserbasyon ang idinagdag ng mga [[astronomo]]. Kaya, ang makabagong Katalogong Messier ay binubuo ng 110 na bagay.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lumikha ni Messier ang isang katalogong mga bagay na hindi [[kometa]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog / Catalogue de Messier |url=https://www.datastro.eu/explore/dataset/catalogue-de-messier/information/?disjunctive.objet&amp;disjunctive.mag&amp;disjunctive.english_name_nom_en_anglais&amp;disjunctive.french_name_nom_francais&amp;disjunctive.latin_name_nom_latin&amp;sort=messier |access-date=2026-07-09 |website=www.datastro.eu |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Inilista niya ang mga [[nebula]], [[galaksiya]], at [[kumpol ng bituin]] na hindi gumagalaw sa kalawakan upang maiwasan ang kalituhan habang nagmamasid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog {{!}} Astronomy and Astrophysics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Katalogong Messier ay isa sa mga pinakasikat na listahan ng mga bagay na pang-astronomiya. Maraming bagay sa listahan ang tinutukoy ng kanilang mga numero ng Messier. Kasama sa katalogo ang karamihan sa mga bagay na pang-astronomiya sa malalalim na kalangitan na madaling maobserbahan mula sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] ng [[Daigdig]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Hubble’s Messier Catalog - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/ |access-date=2026-07-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang katalogong ito ay isa sa mga pinakaginagamit na katalogo ng mga bagay sa kalawakan. Maraming astronomo ang nagsasagawa ng ''Messier marathon'', isang gawain kung saan sinusubukang makita ang lahat ng 110 bagay sa loob lamang ng isang gabi kapag ang mga ito ay nakikita sa kalangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Marathon |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/messier-marathon/ |website=Sky &amp; Telescope |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Listahan ng mga bagay ng Messier ==

Ang bawat bagay sa katalogo ay binibigyan ng bilang na nagsisimula sa titik '''M'''. Halimbawa, ang '''M1''' ay ang [[Crab Nebula]], ang '''M31''' ay para sa [[Galaksiyang Andromeda]], at iba pa.

Narito ang mga bagay ng Messier:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bilang
! Pangalan
! Larawan
! Uri
! [[Talampad|Konstelasyon]]
|-
| [[Crab Nebula|M1]]
| Crab Nebula
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Labi ng supernoba]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
|-
| [[Great Globular Cluster sa Herkules|M13]]
| Great Globular Cluster sa Herkules
| [[File:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin]]
| [[Herkules (talampad)|Herkules]]
|-
| [[Galaksiyang Andromeda|M31]]
| Galaksiyang Andromeda
| [[File:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
|-
| [[Orion Nebula|M42]]
| Orion Nebula
| [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
|-
| [[Pleiades|M45]]
| Pleiades
| [[File:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
|-
| [[Galaksiyang Whirlpool|M51]]
| Galaksiyang Whirlpool
| [[File:Messier51 sRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Canes Venatici]]
|-
| [[Nebulang Singsing|M57]]
| Nebulang Singsing (Ring Nebula)
| [[File:M57 The Ring Nebula.JPG|frameless|upright=0.32]]
| [[Planetaryong nebula]]
| [[Lyra]]
|-
| [[Galaksiyang Sombrero|M104]]
| Galaksiyang Sombrero
| [[File:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
|}

== Mga sanggunian ==

{{Reflist}}
[[Kategorya:Astronomiya]]</text>
      <sha1>07n9fnydkt5kzm1canrj4ipkjzw1lsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215802</id>
      <parentid>2215796</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T07:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Unang bugso ng pagdaragdag ng mga bagay na Messier. (First wave of adding Messier objects.)</comment>
      <origin>2215802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8528" sha1="c52ea31gliozjtee6gkoibpn6w1i0t1" xml:space="preserve">{{Infobox astronomical survey
| name = Katalogong Messier
| image = All messier objects (numbered).jpg
| caption = Lahat ng mga bagay ng Messier (mula [[Crab Nebula|M1]] hanggang [[Messier 110 (galaksiya)|M110]])
| type = Katalogo ng astronomiya
| namedafter = [[Charles Messier]]
| published = 1774 (paunang bersyon)
}}

Ang '''Katalogong Messier''' (Ingles: ''Messier Catalog'' o ''Messier Catalogue'') ay isang listahan ng 110 malalim na bagay sa kalawakan na pinagsama-sama ng Pranses na astronomong si [[Charles Messier]] noong 1771.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Messier catalog {{!}} Deep-Sky Objects, Nebulae &amp; Galaxies {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Messier's Original Catalog of 1771 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/history/m-cat71.html |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt;

Noong 1781, umabot na sa 103 ng mga bagay na isinama sa katalogo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Original Messier Catalog of 1781 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/Mcat/mcat1781.html#messier1781 |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, pitong bagay ang natuklasan mula sa kaniyang mga tala at obserbasyon ang idinagdag ng mga [[astronomo]]. Kaya, ang makabagong Katalogong Messier ay binubuo ng 110 na bagay.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lumikha ni Messier ang isang katalogong mga bagay na hindi [[kometa]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog / Catalogue de Messier |url=https://www.datastro.eu/explore/dataset/catalogue-de-messier/information/?disjunctive.objet&amp;disjunctive.mag&amp;disjunctive.english_name_nom_en_anglais&amp;disjunctive.french_name_nom_francais&amp;disjunctive.latin_name_nom_latin&amp;sort=messier |access-date=2026-07-09 |website=www.datastro.eu |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Inilista niya ang mga [[nebula]], [[galaksiya]], at [[kumpol ng bituin]] na hindi gumagalaw sa kalawakan upang maiwasan ang kalituhan habang nagmamasid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog {{!}} Astronomy and Astrophysics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Katalogong Messier ay isa sa mga pinakasikat na listahan ng mga bagay na pang-astronomiya. Maraming bagay sa listahan ang tinutukoy ng kanilang mga numero ng Messier. Kasama sa katalogo ang karamihan sa mga bagay na pang-astronomiya sa malalalim na kalangitan na madaling maobserbahan mula sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] ng [[Daigdig]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Hubble’s Messier Catalog - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/ |access-date=2026-07-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang katalogong ito ay isa sa mga pinakaginagamit na katalogo ng mga bagay sa kalawakan. Maraming astronomo ang nagsasagawa ng ''Messier marathon'', isang gawain kung saan sinusubukang makita ang lahat ng 110 bagay sa loob lamang ng isang gabi kapag ang mga ito ay nakikita sa kalangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Marathon |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/messier-marathon/ |website=Sky &amp; Telescope |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Listahan ng mga bagay ng Messier ==

Ang bawat bagay sa katalogo ay binibigyan ng bilang na nagsisimula sa titik '''M'''. Halimbawa, ang '''M1''' ay ang [[Crab Nebula]], ang '''M31''' ay para sa [[Galaksiyang Andromeda]], at iba pa.

Narito ang mga bagay ng Messier:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bilang
! Pangalan
! Larawan
! Uri
! [[Talampad|Konstelasyon]]
|-
| [[Nebulang Alimango|M1]]
| Nebulang Alimango ''(Crab Nebula)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Labi ng supernoba]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
|-
| [[Messier 2|M2]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Aquarius (talampad)|Aquarius]]
|-
| [[Messier 3|M3]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier3 - HST - Potw1914a.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Canes Venatici]]
|-
| [[Messier 4|M4]]
| Spider Globular Cluster
| [[File:Globular star cluster Messier 4.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
|-
| [[Messier 5|M5]]
| Rose Cluster
| [[File:Messier 5 - HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
|-
| [[Messier 6|M6]]
| Butterfly Cluster
| [[File:Messier 6 - The Butterfly Cluster (52108702298).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
|-
| [[Messier 7|M7]]
| Ptolemy's Cluster
| [[File:M7, NGC 6475 (noao-m7).tiff|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
|-
| [[Lagoon Nebula|M8]]
| Lagoon Nebula
| [[File:VST images the Lagoon Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
|-
| [[Messier 9|M9]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Globular cluster Messier 9 (captured by the Hubble Space Telescope).tif|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
|-
| [[Messier 10|M10]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
|-
| [[Messier 11|M11]]
| Wild Duck Cluster
| [[File:The Wild Duck cluster (eso1430a).tiff|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
|-
| [[Messier 12|M12]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M12 Hubble.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
|-
| [[Messier 13|M13]]
| Great Globular Cluster sa Herkules
| [[File:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Herkules (talampad)|Herkules]]
|-
| [[Messier 14|M14]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 14.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
|-
| [[Messier 15|M15]]
| Great Pegasus Cluster
| [[File:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Pegasus (talampad)|Pegasus]]
|-
| [[Nebulang Agila|M16]]
| Nebulang Agila ''(Eagle Nebula)''
| [[File:Eagle Nebula from ESO.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
|-
| [[Omega Nebula|M17]]
| Omega Nebula
| [[File:The star formation region Messier 17.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
|-
| [[Messier 18|M18]]
| Black Swan Cluster
| [[File:Messier18.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
|-
| [[Messier 19|M19]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M19-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
|-
| [[Trifid Nebula|M20]]
| Trifid Nebula
| [[File:Trifid Nebula Upclose.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
|-
| [[Galaksiyang Andromeda|M31]]
| Galaksiyang Andromeda
| [[File:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
|-
| [[Orion Nebula|M42]]
| Orion Nebula
| [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
|-
| [[Pleiades|M45]]
| Moroporo ''(Pleiades)''
| [[File:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
|-
| [[Galaksiyang Whirlpool|M51]]
| Galaksiyang Whirlpool
| [[File:Messier51 sRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Canes Venatici]]
|-
| [[Nebulang Singsing|M57]]
| Nebulang Singsing ''(Ring Nebula)''
| [[File:M57 The Ring Nebula.JPG|frameless|upright=0.32]]
| [[Planetaryong nebula]]
| [[Lyra]]
|-
| [[Galaksiyang Sombrero|M104]]
| Galaksiyang Sombrero
| [[File:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
|}

== Mga sanggunian ==

{{Reflist}}
[[Kategorya:Astronomiya]]</text>
      <sha1>c52ea31gliozjtee6gkoibpn6w1i0t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215812</id>
      <parentid>2215802</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <origin>2215812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10870" sha1="0t77tjom7bdor24z5hk1rvttfsbcp81" xml:space="preserve">{{Infobox astronomical survey
| name = Katalogong Messier
| image = All messier objects (numbered).jpg
| caption = Lahat ng mga bagay ng Messier (mula [[Crab Nebula|M1]] hanggang [[Messier 110 (galaksiya)|M110]])
| type = Katalogo ng astronomiya
| namedafter = [[Charles Messier]]
| published = 1774 (paunang bersyon)
}}

Ang '''Katalogong Messier''' (Ingles: ''Messier Catalog'' o ''Messier Catalogue'') ay isang listahan ng 110 malalim na bagay sa kalawakan na pinagsama-sama ng Pranses na astronomong si [[Charles Messier]] noong 1771.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Messier catalog {{!}} Deep-Sky Objects, Nebulae &amp; Galaxies {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Messier's Original Catalog of 1771 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/history/m-cat71.html |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt;

Noong 1781, umabot na sa 103 ng mga bagay na isinama sa katalogo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Original Messier Catalog of 1781 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/Mcat/mcat1781.html#messier1781 |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, pitong bagay ang natuklasan mula sa kaniyang mga tala at obserbasyon ang idinagdag ng mga [[astronomo]]. Kaya, ang makabagong Katalogong Messier ay binubuo ng 110 na bagay.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lumikha ni Messier ang isang katalogong mga bagay na hindi [[kometa]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog / Catalogue de Messier |url=https://www.datastro.eu/explore/dataset/catalogue-de-messier/information/?disjunctive.objet&amp;disjunctive.mag&amp;disjunctive.english_name_nom_en_anglais&amp;disjunctive.french_name_nom_francais&amp;disjunctive.latin_name_nom_latin&amp;sort=messier |access-date=2026-07-09 |website=www.datastro.eu |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Inilista niya ang mga [[nebula]], [[galaksiya]], at [[kumpol ng bituin]] na hindi gumagalaw sa kalawakan upang maiwasan ang kalituhan habang nagmamasid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog {{!}} Astronomy and Astrophysics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Katalogong Messier ay isa sa mga pinakasikat na listahan ng mga bagay na pang-astronomiya. Maraming bagay sa listahan ang tinutukoy ng kanilang mga numero ng Messier. Kasama sa katalogo ang karamihan sa mga bagay na pang-astronomiya sa malalalim na kalangitan na madaling maobserbahan mula sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] ng [[Daigdig]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Hubble’s Messier Catalog - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/ |access-date=2026-07-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang katalogong ito ay isa sa mga pinakaginagamit na katalogo ng mga bagay sa kalawakan. Maraming astronomo ang nagsasagawa ng ''Messier marathon'', isang gawain kung saan sinusubukang makita ang lahat ng 110 bagay sa loob lamang ng isang gabi kapag ang mga ito ay nakikita sa kalangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Marathon |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/messier-marathon/ |website=Sky &amp; Telescope |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Listahan ng mga bagay ng Messier ==

Ang bawat bagay sa katalogo ay binibigyan ng bilang na nagsisimula sa titik '''M'''. Halimbawa, ang '''M1''' ay ang [[Crab Nebula]], ang '''M31''' ay para sa [[Galaksiyang Andromeda]], at iba pa.

Narito ang mga bagay ng Messier:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bilang
! Pangalan
! Larawan
! Uri
! [[Talampad|Konstelasyon]]
! Layo ([[Sinag-taon|Taong-liwanag]])
|-
| [[Nebulang Alimango|M1]]
| Nebulang Alimango ''(Crab Nebula)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Labi ng supernoba]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 6,500
|-
| [[Messier 2|M2]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Aquarius (talampad)|Aquarius]]
| 37,500
|-
| [[Messier 3|M3]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier3 - HST - Potw1914a.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Canes Venatici]]
| 33,900
|-
| [[Messier 4|M4]]
| Spider Globular Cluster
| [[File:Globular star cluster Messier 4.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 5|M5]]
| Rose Cluster
| [[File:Messier 5 - HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 24,500
|-
| [[Messier 6|M6]]
| Butterfly Cluster
| [[File:Messier 6 - The Butterfly Cluster (52108702298).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 1,600
|-
| [[Messier 7|M7]]
| Ptolemy's Cluster
| [[File:M7, NGC 6475 (noao-m7).tiff|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 980
|-
| [[Lagoon Nebula|M8]]
| Lagoon Nebula
| [[File:VST images the Lagoon Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 9|M9]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Globular cluster Messier 9 (captured by the Hubble Space Telescope).tif|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 25,800
|-
| [[Messier 10|M10]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 14,300
|-
| [[Messier 11|M11]]
| Wild Duck Cluster
| [[File:The Wild Duck cluster (eso1430a).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 6,200
|-
| [[Messier 12|M12]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M12 Hubble.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 16,400
|-
| [[Messier 13|M13]]
| Great Globular Cluster sa Herkules
| [[File:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Herkules (talampad)|Herkules]]
| 25,000
|-
| [[Messier 14|M14]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 14.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 30,300
|-
| [[Messier 15|M15]]
| Great Pegasus Cluster
| [[File:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Pegasus (talampad)|Pegasus]]
| 35,700
|-
| [[Nebulang Agila|M16]]
| Nebulang Agila ''(Eagle Nebula)''
| [[File:Eagle Nebula from ESO.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 5,700
|-
| [[Omega Nebula|M17]]
| Omega Nebula
| [[File:The star formation region Messier 17.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 18|M18]]
| Black Swan Cluster
| [[File:Messier18.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,900
|-
| [[Messier 19|M19]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M19-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 28,700
|-
| [[Trifid Nebula|M20]]
| Trifid Nebula
| [[File:Trifid Nebula Upclose.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 21|M21]]
| Webb's Cross Cluster
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 3,930
|-
| [[Messier 22|M22]]
| Great Sagittarius Cluster
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,600
|-
| [[Messier 23|M23]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,050
|-
| [[Messier 24|M24]]
| Maliit na Sagittarius na Bituing Ulap ''(Small Sagittarius Star Cloud)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Kumpol ng bituin|Bituing ulap]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,000
|-
| [[Messier 25|M25]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,000
|-
| [[Messier 26|M26]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 5,000
|-
| [[Dumbbell Nebula|M27]]
| Dumbbell Nebula
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Vulpecula (talampad)|Vulpecula]]
| 1,360
|-
| [[Messier 28|M28]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 18,000
|-
| [[Messier 29|M29]]
| Cooling Tower Cluster
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cygnus (konstelasyon)|Cygnus]]
| 4,000
|-
| [[Messier 30|M30]]
| Dikyang Cluster ''(Jellyfish Cluster)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Capricornus (talampad)|Capricornus]]
| 27,100
|-
| [[Galaksiyang Andromeda|M31]]
| Galaksiyang Andromeda
| [[File:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,500,000
|-
| [[Messier 32|M32]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,490,000
|-

| [[Orion Nebula|M42]]
| Orion Nebula
| [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
| 
|-

| [[Pleiades|M45]]
| Moroporo ''(Pleiades)''
| [[File:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 
|-
| [[Galaksiyang Whirlpool|M51]]
| Galaksiyang Whirlpool
| [[File:Messier51 sRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Canes Venatici]]
| 
|-
| [[Nebulang Singsing|M57]]
| Nebulang Singsing ''(Ring Nebula)''
| [[File:M57 The Ring Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Planetaryong nebula]]
| [[Lyra]]
| 
|-
| [[Galaksiyang Sombrero|M104]]
| Galaksiyang Sombrero
| [[File:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
| 
|}

== Mga sanggunian ==

{{Reflist}}
[[Kategorya:Astronomiya]]</text>
      <sha1>0t77tjom7bdor24z5hk1rvttfsbcp81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215814</id>
      <parentid>2215812</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Ikalawang bugso ng pagdaragdag ng mga bagay na Messier. (Second wave of adding Messier objects.)</comment>
      <origin>2215814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11275" sha1="88f0oy126w98y9l5zhmlqppat3xm3xt" xml:space="preserve">{{Infobox astronomical survey
| name = Katalogong Messier
| image = All messier objects (numbered).jpg
| caption = Lahat ng mga bagay ng Messier (mula [[Crab Nebula|M1]] hanggang [[Messier 110 (galaksiya)|M110]])
| type = Katalogo ng astronomiya
| namedafter = [[Charles Messier]]
| published = 1774 (paunang bersyon)
}}

Ang '''Katalogong Messier''' (Ingles: ''Messier Catalog'' o ''Messier Catalogue'') ay isang listahan ng 110 malalim na bagay sa kalawakan na pinagsama-sama ng Pranses na astronomong si [[Charles Messier]] noong 1771.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Messier catalog {{!}} Deep-Sky Objects, Nebulae &amp; Galaxies {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Messier's Original Catalog of 1771 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/history/m-cat71.html |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt;

Noong 1781, umabot na sa 103 ng mga bagay na isinama sa katalogo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Original Messier Catalog of 1781 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/Mcat/mcat1781.html#messier1781 |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, pitong bagay ang natuklasan mula sa kaniyang mga tala at obserbasyon ang idinagdag ng mga [[astronomo]]. Kaya, ang makabagong Katalogong Messier ay binubuo ng 110 na bagay.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lumikha ni Messier ang isang katalogong mga bagay na hindi [[kometa]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog / Catalogue de Messier |url=https://www.datastro.eu/explore/dataset/catalogue-de-messier/information/?disjunctive.objet&amp;disjunctive.mag&amp;disjunctive.english_name_nom_en_anglais&amp;disjunctive.french_name_nom_francais&amp;disjunctive.latin_name_nom_latin&amp;sort=messier |access-date=2026-07-09 |website=www.datastro.eu |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Inilista niya ang mga [[nebula]], [[galaksiya]], at [[kumpol ng bituin]] na hindi gumagalaw sa kalawakan upang maiwasan ang kalituhan habang nagmamasid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog {{!}} Astronomy and Astrophysics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Katalogong Messier ay isa sa mga pinakasikat na listahan ng mga bagay na pang-astronomiya. Maraming bagay sa listahan ang tinutukoy ng kanilang mga numero ng Messier. Kasama sa katalogo ang karamihan sa mga bagay na pang-astronomiya sa malalalim na kalangitan na madaling maobserbahan mula sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] ng [[Daigdig]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Hubble’s Messier Catalog - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/ |access-date=2026-07-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang katalogong ito ay isa sa mga pinakaginagamit na katalogo ng mga bagay sa kalawakan. Maraming astronomo ang nagsasagawa ng ''Messier marathon'', isang gawain kung saan sinusubukang makita ang lahat ng 110 bagay sa loob lamang ng isang gabi kapag ang mga ito ay nakikita sa kalangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Marathon |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/messier-marathon/ |website=Sky &amp; Telescope |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Listahan ng mga bagay ng Messier ==

Ang bawat bagay sa katalogo ay binibigyan ng bilang na nagsisimula sa titik '''M'''. Halimbawa, ang '''M1''' ay ang [[Crab Nebula]], ang '''M31''' ay para sa [[Galaksiyang Andromeda]], at iba pa.

Narito ang mga bagay ng Messier:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bilang
! Pangalan
! Larawan
! Uri
! [[Talampad|Konstelasyon]]
! Layo ([[Sinag-taon|Taong-liwanag]])
|-
| [[Nebulang Alimango|M1]]
| Nebulang Alimango ''(Crab Nebula)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Labi ng supernoba]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 6,500
|-
| [[Messier 2|M2]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Aquarius (talampad)|Aquarius]]
| 37,500
|-
| [[Messier 3|M3]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier3 - HST - Potw1914a.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Canes Venatici]]
| 33,900
|-
| [[Messier 4|M4]]
| Spider Globular Cluster
| [[File:Globular star cluster Messier 4.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 5|M5]]
| Rose Cluster
| [[File:Messier 5 - HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 24,500
|-
| [[Messier 6|M6]]
| Butterfly Cluster
| [[File:Messier 6 - The Butterfly Cluster (52108702298).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 1,600
|-
| [[Messier 7|M7]]
| Ptolemy's Cluster
| [[File:M7, NGC 6475 (noao-m7).tiff|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 980
|-
| [[Lagoon Nebula|M8]]
| Lagoon Nebula
| [[File:VST images the Lagoon Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 9|M9]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Globular cluster Messier 9 (captured by the Hubble Space Telescope).tif|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 25,800
|-
| [[Messier 10|M10]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 14,300
|-
| [[Messier 11|M11]]
| Wild Duck Cluster
| [[File:The Wild Duck cluster (eso1430a).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 6,200
|-
| [[Messier 12|M12]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M12 Hubble.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 16,400
|-
| [[Messier 13|M13]]
| Great Globular Cluster sa Herkules
| [[File:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Herkules (talampad)|Herkules]]
| 25,000
|-
| [[Messier 14|M14]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 14.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 30,300
|-
| [[Messier 15|M15]]
| Great Pegasus Cluster
| [[File:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Pegasus (talampad)|Pegasus]]
| 35,700
|-
| [[Nebulang Agila|M16]]
| Nebulang Agila ''(Eagle Nebula)''
| [[File:Eagle Nebula from ESO.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 5,700
|-
| [[Omega Nebula|M17]]
| Omega Nebula
| [[File:The star formation region Messier 17.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 18|M18]]
| Black Swan Cluster
| [[File:Messier18.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,900
|-
| [[Messier 19|M19]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M19-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 28,700
|-
| [[Trifid Nebula|M20]]
| Trifid Nebula
| [[File:Trifid Nebula Upclose.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 21|M21]]
| Webb's Cross Cluster
| [[File:Messier 21.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 3,930
|-
| [[Messier 22|M22]]
| Great Sagittarius Cluster
| [[File:Messier 22 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,600
|-
| [[Messier 23|M23]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier object 023.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,050
|-
| [[Messier 24|M24]]
| Maliit na Sagittarius na Bituing Ulap ''(Small Sagittarius Star Cloud)''
| [[File:Messier 24 Colombari crop invert.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Kumpol ng bituin|Bituing ulap]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,000
|-
| [[Messier 25|M25]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M025.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,000
|-
| [[Messier 26|M26]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 26 Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 5,000
|-
| [[Dumbbell Nebula|M27]]
| Dumbbell Nebula
| [[File:Messier27.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Vulpecula (talampad)|Vulpecula]]
| 1,360
|-
| [[Messier 28|M28]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M28 - HST-U-V-IR.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 18,000
|-
| [[Messier 29|M29]]
| Cooling Tower Cluster
| [[File:Messier 29.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cygnus (konstelasyon)|Cygnus]]
| 4,000
|-
| [[Messier 30|M30]]
| Dikyang Cluster ''(Jellyfish Cluster)''
| [[File:M30 NASA.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Capricornus (talampad)|Capricornus]]
| 27,100
|-
| [[Galaksiyang Andromeda|M31]]
| Galaksiyang Andromeda
| [[File:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,500,000
|-
| [[Messier 32|M32]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M32 Francione inverted.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,490,000
|-
| [[Orion Nebula|M42]]
| Orion Nebula
| [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
| 1,267
|-
| [[Messier 43|M43]]
| De Mairan's Nebula
| [[File:M43 HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
| 1,300
|-
| [[Messier 44|M44]]
| Beehive Cluster
| [[File:M44-Star-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cancer (talampad)|Cancer]]
| 610
|-
| [[Pleiades|M45]]
| Moroporo ''(Pleiades)''
| [[File:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 444
|-
| [[Galaksiyang Whirlpool|M51]]
| Galaksiyang Whirlpool
| [[File:Messier51 sRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Canes Venatici]]
| 31,000,000
|-
| [[Nebulang Singsing|M57]]
| Nebulang Singsing ''(Ring Nebula)''
| [[File:M57 The Ring Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Planetaryong nebula]]
| [[Lyra]]
| 2,570
|-
| [[Galaksiyang Sombrero|M104]]
| Galaksiyang Sombrero
| [[File:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
| 31,100,000
|}

== Mga sanggunian ==

{{Reflist}}
[[Kategorya:Astronomiya]]</text>
      <sha1>88f0oy126w98y9l5zhmlqppat3xm3xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2215819</id>
      <parentid>2215814</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T11:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Ikatlong bugso ng pagdaragdag ng mga bagay na Messier. (Third wave of adding Messier objects.)</comment>
      <origin>2215819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13154" sha1="pc54l0to9xl71h4b1f5f50hfcaxtpmx" xml:space="preserve">{{Infobox astronomical survey
| name = Katalogong Messier
| image = All messier objects (numbered).jpg
| caption = Lahat ng mga bagay ng Messier (mula [[Crab Nebula|M1]] hanggang [[Messier 110 (galaksiya)|M110]])
| type = Katalogo ng astronomiya
| namedafter = [[Charles Messier]]
| published = 1774 (paunang bersyon)
}}

Ang '''Katalogong Messier''' (Ingles: ''Messier Catalog'' o ''Messier Catalogue'') ay isang listahan ng 110 malalim na bagay sa kalawakan na pinagsama-sama ng Pranses na astronomong si [[Charles Messier]] noong 1771.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Messier catalog {{!}} Deep-Sky Objects, Nebulae &amp; Galaxies {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charles Messier's Original Catalog of 1771 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/history/m-cat71.html |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt;

Noong 1781, umabot na sa 103 ng mga bagay na isinama sa katalogo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Original Messier Catalog of 1781 |url=http://www.messier.seds.org/xtra/Mcat/mcat1781.html#messier1781 |access-date=2026-07-09 |website=www.messier.seds.org}}&lt;/ref&gt; Kalaunan, pitong bagay ang natuklasan mula sa kaniyang mga tala at obserbasyon ang idinagdag ng mga [[astronomo]]. Kaya, ang makabagong Katalogong Messier ay binubuo ng 110 na bagay.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lumikha ni Messier ang isang katalogong mga bagay na hindi [[kometa]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog / Catalogue de Messier |url=https://www.datastro.eu/explore/dataset/catalogue-de-messier/information/?disjunctive.objet&amp;disjunctive.mag&amp;disjunctive.english_name_nom_en_anglais&amp;disjunctive.french_name_nom_francais&amp;disjunctive.latin_name_nom_latin&amp;sort=messier |access-date=2026-07-09 |website=www.datastro.eu |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Inilista niya ang mga [[nebula]], [[galaksiya]], at [[kumpol ng bituin]] na hindi gumagalaw sa kalawakan upang maiwasan ang kalituhan habang nagmamasid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Catalog {{!}} Astronomy and Astrophysics {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/messier-catalog |access-date=2026-07-09 |website=EBSCO |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Katalogong Messier ay isa sa mga pinakasikat na listahan ng mga bagay na pang-astronomiya. Maraming bagay sa listahan ang tinutukoy ng kanilang mga numero ng Messier. Kasama sa katalogo ang karamihan sa mga bagay na pang-astronomiya sa malalalim na kalangitan na madaling maobserbahan mula sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] ng [[Daigdig]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-20 |title=Hubble’s Messier Catalog - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/ |access-date=2026-07-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Ang katalogong ito ay isa sa mga pinakaginagamit na katalogo ng mga bagay sa kalawakan. Maraming astronomo ang nagsasagawa ng ''Messier marathon'', isang gawain kung saan sinusubukang makita ang lahat ng 110 bagay sa loob lamang ng isang gabi kapag ang mga ito ay nakikita sa kalangitan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Messier Marathon |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/messier-marathon/ |website=Sky &amp; Telescope |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Listahan ng mga bagay ng Messier ==

Ang bawat bagay sa katalogo ay binibigyan ng bilang na nagsisimula sa titik '''M'''. Halimbawa, ang '''M1''' ay ang [[Crab Nebula]], ang '''M31''' ay para sa [[Galaksiyang Andromeda]], at iba pa.

Narito ang mga bagay ng Messier:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bilang
! Pangalan
! Larawan
! Uri
! [[Talampad|Konstelasyon]]
! Layo ([[Sinag-taon|Taong-liwanag]])
|-
| [[Nebulang Alimango|M1]]
| Nebulang Alimango ''(Crab Nebula)''
| [[File:Crab Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Labi ng supernoba]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 6,500
|-
| [[Messier 2|M2]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 2 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Aquarius (talampad)|Aquarius]]
| 37,500
|-
| [[Messier 3|M3]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier3 - HST - Potw1914a.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Canes Venatici]]
| 33,900
|-
| [[Messier 4|M4]]
| Spider Globular Cluster
| [[File:Globular star cluster Messier 4.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 5|M5]]
| Rose Cluster
| [[File:Messier 5 - HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 24,500
|-
| [[Messier 6|M6]]
| Butterfly Cluster
| [[File:Messier 6 - The Butterfly Cluster (52108702298).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 1,600
|-
| [[Messier 7|M7]]
| Ptolemy's Cluster
| [[File:M7, NGC 6475 (noao-m7).tiff|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scorpius (talampad)|Scorpius]]
| 980
|-
| [[Lagoon Nebula|M8]]
| Lagoon Nebula
| [[File:VST images the Lagoon Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 9|M9]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Globular cluster Messier 9 (captured by the Hubble Space Telescope).tif|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 25,800
|-
| [[Messier 10|M10]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 10 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 14,300
|-
| [[Messier 11|M11]]
| Wild Duck Cluster
| [[File:The Wild Duck cluster (eso1430a).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 6,200
|-
| [[Messier 12|M12]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M12 Hubble.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 16,400
|-
| [[Messier 13|M13]]
| Great Globular Cluster sa Herkules
| [[File:Messier 13 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Herkules (talampad)|Herkules]]
| 25,000
|-
| [[Messier 14|M14]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 14.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 30,300
|-
| [[Messier 15|M15]]
| Great Pegasus Cluster
| [[File:Messier 15 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Pegasus (talampad)|Pegasus]]
| 35,700
|-
| [[Nebulang Agila|M16]]
| Nebulang Agila ''(Eagle Nebula)''
| [[File:Eagle Nebula from ESO.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Serpens (talampad)|Serpens]]
| 5,700
|-
| [[Omega Nebula|M17]]
| Omega Nebula
| [[File:The star formation region Messier 17.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 5,500
|-
| [[Messier 18|M18]]
| Black Swan Cluster
| [[File:Messier18.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,900
|-
| [[Messier 19|M19]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M19-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Ophiuchus (talampad)|Ophiuchus]]
| 28,700
|-
| [[Trifid Nebula|M20]]
| Trifid Nebula
| [[File:Trifid Nebula Upclose.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 4,100
|-
| [[Messier 21|M21]]
| Webb's Cross Cluster
| [[File:Messier 21.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 3,930
|-
| [[Messier 22|M22]]
| Great Sagittarius Cluster
| [[File:Messier 22 Hubble WikiSky.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,600
|-
| [[Messier 23|M23]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier object 023.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,050
|-
| [[Messier 24|M24]]
| Maliit na Sagittarius na Bituing Ulap ''(Small Sagittarius Star Cloud)''
| [[File:Messier 24 Colombari crop invert.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Kumpol ng bituin|Bituing ulap]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 10,000
|-
| [[Messier 25|M25]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M025.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 2,000
|-
| [[Messier 26|M26]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 26 Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Scutum (talampad)|Scutum]]
| 5,000
|-
| [[Dumbbell Nebula|M27]]
| Dumbbell Nebula
| [[File:Messier27.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Vulpecula (talampad)|Vulpecula]]
| 1,360
|-
| [[Messier 28|M28]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M28 - HST-U-V-IR.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 18,000
|-
| [[Messier 29|M29]]
| Cooling Tower Cluster
| [[File:Messier 29.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cygnus (konstelasyon)|Cygnus]]
| 4,000
|-
| [[Messier 30|M30]]
| Dikyang Cluster ''(Jellyfish Cluster)''
| [[File:M30 NASA.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Capricornus (talampad)|Capricornus]]
| 27,100
|-
| [[Galaksiyang Andromeda|M31]]
| Galaksiyang Andromeda
| [[File:Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,500,000
|-
| [[Messier 32|M32]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M32 Francione inverted.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Andromeda (talampad)|Andromeda]]
| 2,490,000
|-
| [[Orion Nebula|M42]]
| Orion Nebula
| [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
| 1,267
|-
| [[Messier 43|M43]]
| De Mairan's Nebula
| [[File:M43 HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Nebula]]
| [[Orion (talampad)|Orion]]
| 1,300
|-
| [[Messier 44|M44]]
| Beehive Cluster
| [[File:M44-Star-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cancer (talampad)|Cancer]]
| 610
|-
| [[Pleiades|M45]]
| Moroporo ''(Pleiades)''
| [[File:Bob Star - M45 Carranza Field (by).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Taurus (talampad)|Taurus]]
| 444
|-
| [[Messier 46|M46]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M46-star-cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Puppis (talampad)|Puppis]]
| 5,000
|-
| [[Messier 47|M47]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M47-Star-Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Puppis (talampad)|Puppis]]
| 1,600
|-
| [[Messier 48|M48]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M48 Mazur.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Hydra (talampad)|Hydra]]
| 2,500
|-
| [[Messier 49|M49]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M49, NGC 4472 (noao-m49).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
| 56,000,000
|-
| [[Messier 50|M50]]
| Heart-Shaped Cluster
| [[File:M50 Open Star Cluster.png|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Monoceros (talampad)|Monoceros]]
| 2,900
|-
| [[Galaksiyang Whirlpool|M51]]
| Galaksiyang Whirlpool
| [[File:Messier51 sRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Canes Venatici]]
| 31,000,000
|-
| [[Messier 52|M52]]
| Scorpion Cluster
| [[File:M52, NGC 7654 (noao-m52).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Bukas na kumpol ng bituin|Bukas na kumpol]]
| [[Cassiopeia (talampad)|Cassiopeia]]
| 4,600
|-
| [[Messier 53|M53]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier53 - SDSS DR14 (panorama).jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Coma Berenices (talampad)|Coma Berenices]]
| 58,000
|-
| [[Messier 54|M54]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:Messier 54 HST.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 87,400
|-
| [[Messier 55|M55]]
| Specter Cluster
| [[File:M55.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Sagittarius (talampad)|Sagittarius]]
| 17,600
|-
| [[Messier 56|M56]]
| {{sdash|sort=z}}
| [[File:M56-LRGB.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Pabilog na kumpol ng bituin|Pabilog na kumpol]]
| [[Lyra]]
| 32,900
|-
| [[Nebulang Singsing|M57]]
| Nebulang Singsing ''(Ring Nebula)''
| [[File:M57 The Ring Nebula.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Planetaryong nebula]]
| [[Lyra]]
| 2,570
|-
| [[Galaksiyang Sombrero|M104]]
| Galaksiyang Sombrero
| [[File:M104 ngc4594 sombrero galaxy hi-res.jpg|frameless|upright=0.32]]
| [[Galaksiya]]
| [[Virgo (talampad)|Virgo]]
| 31,100,000
|}

== Mga sanggunian ==

{{Reflist}}
[[Kategorya:Astronomiya]]</text>
      <sha1>pc54l0to9xl71h4b1f5f50hfcaxtpmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Grouppage-sysop</title>
    <ns>8</ns>
    <id>338817</id>
    <revision>
      <id>2215750</id>
      <timestamp>2026-07-12T02:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{ns:project}}:Mga tagapangasiwa</comment>
      <origin>2215750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="iqb2qbsm1ph89gl940espmds2pyd1t5" xml:space="preserve">{{ns:project}}:Mga tagapangasiwa</text>
      <sha1>iqb2qbsm1ph89gl940espmds2pyd1t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang tagagamit:Johndeo333</title>
    <ns>3</ns>
    <id>338818</id>
    <revision>
      <id>2215779</id>
      <timestamp>2026-07-12T03:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: ==Tungkol sa mga kontribusyon mo== Hi Johndeo333, nais kong ipaalam sa iyo na isa o higit pa [[Special:Contributions/Johndeo333|kontribusyon mo]] ay nakakagambala o ''disruptive''. Halimbawa ay tungkol sa [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pilipinas&amp;diff=prev&amp;oldid=2215737 Pilipinas] na dinagdagan mo ng teksto na hindi maunawaan o wala sa konteksto. Kapag nagpatuloy ka pa sa ganitong uri ng pag-''edit'' ay maaari kang maharang. Manyaring tingnan ang mga pahinang ito...</comment>
      <origin>2215779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="l9wtdu79821kt1bwj8gf1cdu8d2ox19" xml:space="preserve">==Tungkol sa mga kontribusyon mo==
Hi Johndeo333, nais kong ipaalam sa iyo na isa o higit pa [[Special:Contributions/Johndeo333|kontribusyon mo]] ay nakakagambala o ''disruptive''. Halimbawa ay tungkol sa [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pilipinas&amp;diff=prev&amp;oldid=2215737 Pilipinas] na dinagdagan mo ng teksto na hindi maunawaan o wala sa konteksto. Kapag nagpatuloy ka pa sa ganitong uri ng pag-''edit'' ay maaari kang maharang. Manyaring tingnan ang mga pahinang ito upang matutunan kung paano ang tamang pag-''edit'': [[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina]], [[Wikipedia:Salamangkero_ng_artikulo]]. Salamat sa pang-unawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:07, 12 Hulyo 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l9wtdu79821kt1bwj8gf1cdu8d2ox19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang Wikipedia:Balangkas/Labing tatlong martir ng Bagumbayan</title>
    <ns>5</ns>
    <id>338819</id>
    <revision>
      <id>2215783</id>
      <timestamp>2026-07-12T03:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jiro12345</username>
        <id>163892</id>
      </contributor>
      <comment>-- Paggawa ng balangkas gamit ang [[WP:Salamangkero ng artikulo]] --</comment>
      <origin>2215783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="32hqlf62vdvue2cfrbb5iinb3mtz714" xml:space="preserve">Ang '''Labing Tatlong Martir ng [[Liwasang Rizal|Bagumbayan]]''' ay pinatay noong [[Enero 11]], [[1897]] dahil sila ay mga [[Mason]] at miyembro ng [[La Liga Filipina]] na ipinatayo ni [[José Rizal|Dr. Jose Rizal]]. Inaresto sila pagkatapos ng [[Sigaw ng Pugad Lawin|Sigaw sa Pugad Lawin]]. Sampu sa kanila ay mga Mason. &lt;ref&gt;https://philhistoricsites.nhcp.gov.ph/registry_database/trece-martires-de-bagumbayan/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://www.bulatlat.com/2019/01/10/this-week-on-peoples-history-13-martyrs-of-bagumbayan/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://www.philippinemasonry.org/the-13-martyrs-of-bagumbayan.html&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Trece Martires de Bagumbayan (Thirteen Martyrs of Bagumbayan) Historical Marker, Luneta.jpg|thumb|Plaka na nagpapakita ng information tungkol sa Labing Tatlong Martir ng Bagumbayan ]]
=== Mga Pangalan ng mga martir === 
*Jose Dizon (Miyembro ng [[Katipunan]])
*Domingo Franco ([[Propagandista]] at [[Negosyante]])
*Ramon Padilla (Empleyado at Propagandista)
*Moises Salvador (Propagandista)
*Numeriano Adriano (Abogado)
*Faustino Villaruel 
*Benedicto Nijaga (Tenyente sa Hukbo ng [[Espanya]], miyembro ng Katipunan at katutubo sa [[Calbayog]], [[Samar (lalawigan)|Samar]]) 
*Geronimo Cristobal Medina (Korporal sa Hukbo ng Espanya at Miyembro ng Katipunan)
*Francisco Luis Roxas ([[Industriyalista]] at Pinunong Sibiko) 
*Antonio Salazar y San Agustin (Negosyante)
*Luis Enciso Villareal 
*Braulio Rivera (Miyembro ng Katipunan)
*Faustino Mañalac&lt;ref&gt;https://kahimyang.com/kauswagan/articles/871/today-in-philippine-history-january-11-1897-the-so-called-thirteen-martyrs-of-bagumbayan-were-executed&lt;/ref&gt;
=== Ang pagkamatayan nila=== 
Labindalawang araw pagkatapos ng pagbitay ni Jose Rizal, na binitay ang mga martir noong Enero 11, 1897, sila ay namatay sa Bagumbayan dahil sa pagtataksil at sedisyon.&lt;ref&gt;https://www.philippinemasonry.org/the-13-martyrs-of-bagumbayan.html&lt;/ref&gt; 
== Mga References ==</text>
      <sha1>32hqlf62vdvue2cfrbb5iinb3mtz714</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorya:CS1 maint: article number as page number</title>
    <ns>14</ns>
    <id>338820</id>
    <revision>
      <id>2215792</id>
      <timestamp>2026-07-12T04:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{hiddencat}}</comment>
      <origin>2215792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="mdqcre2adnm3tk2f0vjo85c3plgs38y" xml:space="preserve">{{hiddencat}}</text>
      <sha1>mdqcre2adnm3tk2f0vjo85c3plgs38y</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>